I SA/PO 355/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia odwołania, uznając brak winy pełnomocnika za nieuprawdopodobniony.
Spółka złożyła odwołanie od decyzji podatkowej, jednak nie uzupełniła go o wymagany podpis w terminie. Organ administracji odmówił przywrócenia terminu, uznając winę pełnomocnika. Pełnomocnik argumentował, że uchybienie nastąpiło z powodu problemów organizacyjnych w kancelarii związanych z pandemią i chorobą pracownika. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu, a organizacja pracy kancelarii nie była wystarczająca.
Sprawa dotyczyła skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia odwołania od decyzji podatkowej. Pełnomocnik spółki nie podpisał odwołania, a wezwany do uzupełnienia braku, nie uczynił tego w wyznaczonym terminie. Organ administracji uznał, że pełnomocnik ponosi winę za uchybienie terminu, co skutkowało pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia. Pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu, wskazując na trudności organizacyjne w kancelarii związane z pandemią COVID-19, w tym pracę zdalną, kwarantannę i zwolnienie lekarskie pracownika merytorycznego, a także na niewywiązanie się z obowiązków przez pracownicę sekretariatu odpowiedzialną za wysyłkę korespondencji. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Sąd uznał, że profesjonalny pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a przedstawione okoliczności, takie jak choroba pracownika czy błędy organizacyjne, nie stanowiły przeszkody nie do przezwyciężenia. Sąd podkreślił, że profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek należytej staranności w organizacji pracy kancelarii i ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, profesjonalny pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Organizacja pracy kancelarii, w tym zapewnienie zastępstwa w przypadku absencji pracowników, leży po stronie pełnomocnika i stanowi o jego staranności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przedstawione przez pełnomocnika okoliczności, takie jak pandemia, praca zdalna, choroba pracownika merytorycznego i błędy pracownicy sekretariatu, nie stanowią przeszkody nie do przezwyciężenia. Profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek należytej staranności w organizacji pracy kancelarii i ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników. Brak winy wymaga wykazania, że przeszkoda była od niego niezależna i nie mógł jej przezwyciężyć nawet przy największym wysiłku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 162 § § 1, § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Pełnomocnik profesjonalny działa z należytą starannością, a mimo to doszło do uchybienia terminu z powodu niezależnych od niego okoliczności (pandemia, choroba pracownika, błędy pracownicy sekretariatu). Organ odwoławczy nie rozpatrzył wszechstronnie okoliczności potwierdzających brak winy strony. Błędne uznanie, że uchybienie terminu było zawinione przez pełnomocnika.
Godne uwagi sformułowania
Profesjonalny pełnomocnik musi tak planować pracę kancelarii, żeby zachować terminy. O 'braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. To, że osoba trzecia w tym przypadku pracownica, którą wybrał profesjonalny pełnomocnik nie złożyła/wysłała podpisanego odwołania w wyznaczonym terminie obciąża pełnomocnika. Praca kancelarii prawnej powinna zostać tak zorganizowana aby korespondencja w sposób ciągły i pewny była odbierana i wysyłania terminowo, co wydaje się oczywiste.
Skład orzekający
Waldemar Inerowicz
przewodniczący
Karol Pawlicki
sędzia
Robert Talaga
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'brak winy' w kontekście uchybienia terminu przez profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza w sytuacjach związanych z organizacją pracy kancelarii i wpływem czynników zewnętrznych (np. pandemia)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie przywracania terminów. Nacisk na profesjonalną staranność pełnomocnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie staranności profesjonalnego pełnomocnika i jego odpowiedzialności za organizację pracy, nawet w obliczu trudnych okoliczności zewnętrznych. Pokazuje, jak sąd ocenia argumenty dotyczące 'braku winy'.
“Pandemia, choroba, błąd pracownika – czy to wystarczy, by przywrócić termin w urzędzie? Sąd wyjaśnia, kto ponosi odpowiedzialność.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 355/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2022-12-20 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-05-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Karol Pawlicki Robert Talaga /sprawozdawca/ Waldemar Inerowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Przywrócenie terminu Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151, art. 134 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2492 art. 1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2022 poz 2651 art. 162 § 1, § 2, art. 121 § 1, art. 122 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Asesor Sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia odwołania oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia 9 listopada 2021 roku, nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] określającej dla A. Sp. z o.o. kwotę do zwrotu za czerwiec, lipiec i sierpień 2017 roku oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług. Dnia 29 listopada 2021 roku pełnomocnik A. Sp. z o.o. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Pismem z 21 grudnia 2021 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wezwał pełnomocnika spółki do uzupełnienia odwołania z 29 listopada 2021 roku o podpis wnoszącego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W wezwaniu wskazano, że nieuzupełnienie tego braku spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2022 roku, nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pozostawił przedmiotowe odwołanie bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wyznaczony 7 - dniowy termin do uzupełnienia podania minął 10 stycznia 2022 roku. Pełnomocnik spółki nie uzupełnił wskazanego braku odwołania w wyznaczonym terminie. Odwołanie nie zostało podpisane przez co nie została spełniona przesłanka do prowadzenia postępowania odwoławczego i merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Pismem z 17 lutego 2022 roku pełnomocnik spółki wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia odwołania. We wniosku wskazał, że po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania w dniu 3 stycznia 2022 r. przekazał pracownicy sekretariatu K. T. wytyczne co do sporządzenia pisma przewodniego oraz podpisał odwołanie. Pełnomocnik tego dnia w godzinach wieczornych złożył podpis na piśmie przewodnim i wydał dyspozycję do przesłania korespondencji listem poleconym w terminie do dnia 10 stycznia 2022 r. Pracownica dnia 10 stycznia 2022 r. przesłała do pełnomocnika oraz pozostałych współpracowników wiadomość SMS z informacją o upływających 10 stycznia 2022 r. terminach. W wiadomości tej znalazła się również informacja o upływającym terminie do uzupełnienia przedmiotowego odwołania. Dla pełnomocnika odwołującej było zatem jasne, że pracownica ta posiada wiedzę co do konieczności uzupełnienia odwołania oraz terminie jego uzupełnienia. Pracownica miała również w zakresie obowiązków terminową wysyłkę poczty. Dnia 10 stycznia 2022 r. pełnomocnik odwołującej był w delegacji służbowej, jednakże uzyskał telefoniczne zapewnienie, iż terminowa korespondencja zostanie wysłana do godziny 17:00. Z uwagi na sytuację epidemiczną, aby nie narażać się na zarażenie pracowników, w Kancelarii wprowadzono system pracy zdalnej dla pracowników merytorycznych, natomiast w sekretariacie jedna osoba pracuje w systemie stacjonarnym, która m.in. odpowiedzialna jest za odebranie oraz wysłanie korespondencji. Dnia 10 stycznia 2022 r. pracownik merytoryczny Kancelarii apl. adw. M. Z. była objęta kwarantanną z uwagi na wykonany dnia 9 stycznia 2022 r. test na wykrycie COVID-19,a następnie przebywała na zwolnieniu lekarskim z uwagi na chorobę infekcyjną. Pracownica sekretariatu K. T. dnia 10 stycznia 2022 r. była jedyną osobą w Kancelarii; była ona odpowiedzialna za odbiór i wysyłkę korespondencji, nie mogła posłużyć się cudzą pomocą w tym zakresie. Z niewiadomych przyczyn, nie nadała listu zawierającego pismo uzupełniające, a po upływie terminu do uzupełnienia odwołania zdała sobie sprawę z faktu, że przedmiotowe pismo nie zostało w ogóle wysłane. Pracownica po powrocie do biura Pełnomocnika w dniu 14 stycznia 2022 roku złożyła wypowiedzenie umowy o pracę z powodów osobistych, nieprzyznając się do uchybienia terminowi. Postanowieniem z dnia 21 marca 2022 roku, nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił A. Sp. z o.o. przywrócenia terminu do uzupełnienia odwołania. W ocenie organu przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia odwołania o podpis wnoszącego okoliczności nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminowi. Profesjonalny pełnomocnik musi tak planować pracę kancelarii, żeby zachować terminy. Pełnomocnik przedłożył, na poparcie twierdzenia, że uprawdopodobnił brak winy w niedochowaniu terminu z uwagi na korespondencję sms z K. T. wraz z wypowiedzeniem umowy o pracę oraz negatywny wynik testu COVID-19 pracownicy M. Z., która była pracownikiem merytorycznym kancelarii i do jej obowiązków nie należało wysłanie podpisanego odwołania. Z kolei załączone do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenie lekarskie nie stwierdzało czasowej niezdolności do pracy i wykonywania obowiązków zawodowych K. T., która w dniu 10 stycznia 2022 roku pełniła stacjonarnie swoje obowiązki. K. T. była osobą odpowiedzialną za przygotowanie pisma przewodniego i wysyłkę podpisanego odwołania. Ponadto miała w swoim zakresie swoich obowiązków terminową wysyłkę poczty" a także odbyła szkolenie w zakresie terminów ustawowych, obiegu korespondencji i posiadała doświadczenie w zakresie wysyłki listów. Pełnomocnik spółki w imieniu A. Sp. z o.o. nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji organu I instancji, bowiem to na nim spoczywa odpowiedzialność do dokonywania w imieniu strony wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych i dotrzymanie odpowiednich terminów. Należyte wykonanie zobowiązania pełnomocnika wobec mocodawcy wymaga działania z profesjonalną starannością we wszystkich czynnościach procesowych. Profesjonalni pełnomocnicy podlegają przepisom prawnym kreującym różne podstawy odpowiedzialności, które składają się na szeroko rozumianą odpowiedzialność. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym nie oznacza, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, ponieważ o "braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 177/14, Lex nr 1446644). W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia terminu z winy pełnomocnika wskutek niewłaściwej organizacji pracy profesjonalnego pełnomocnika, są to okoliczności od niego zależne i nie mogą być zaliczone do kategorii sytuacji nie do przezwyciężenia. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. To, że osoba trzecia w tym przypadku pracownica, którą wybrał profesjonalny pełnomocnik nie złożyła/wysłała podpisanego odwołania w wyznaczonym terminie obciąża pełnomocnika. To bowiem on ponosi konsekwencje nieodpowiedniego doboru pracownika. W ocenie organu przyczyną niedochowania terminu nie była choroba pracownika merytorycznego lecz niedbalstwo pracownicy kancelarii adwokackiej jako osoby odpowiedzialnej za wysyłkę poczty. Niedbalstwo pracownicy przesądza o winie profesjonalnego Pełnomocnika, a tym samym dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu do uzupełnienia odwołania. Zawinione uchybienie ustawowego terminu przez pełnomocnika procesowego wywołuje niekorzystne skutki prawne dla reprezentowanej strony procesowej, albowiem czynności dokonane przez pełnomocnika w granicach umocowania pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Chodzi o wszystkie czynności procesowe, do podjęcia których zobowiązany był pełnomocnik, a których nie podjął, co spowodowało negatywne skutki dla mocodawcy w postaci niemożności rozpatrzenia sprawy. Pełnomocnik jest bowiem zobowiązany do zachowania wszelkich dostępnych i koniecznych działań dla terminowego dokonania właściwej czynności procesowej w imieniu mocodawcy i na jego rzecz. Pismem z dnia 19 kwietnia 2022 roku pełnomocnik A. Sp. z o.o. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 marca 2022 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia 9 listopada 2021 r. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości z uwagi na: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj.: a) art. 121 § 1 i art. 122 w zw. z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"), poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zaistniałych w sprawie okoliczności potwierdzających brak winy strony Skarżącej w uchybieniu terminowi do uzupełnienia odwołania (zmiana organizacji pracy kancelarii z uwagi na pandemię Covid-19, niewywiązanie się z obowiązku nadania korespondencji przez pracownicę sekretariatu, a następnie wypowiedzenie przez nią umowy o pracę, kwarantanna oraz choroba pracownicy merytorycznej), które to okoliczności łącznie uzasadniały jego przywrócenie, b) art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia odwołania o podpis wnoszącego, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że czynność została dokonana po upływie terminu bez winy strony Skarżącej, w tym wszystkie inne przesłanki zostały spełnione; c) art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym uznaniu, że strona Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia odwołania, a jednocześnie błędne uznanie, iż okoliczności takie w ogóle nie wystąpiły, podczas gdy we wniosku o przywrócenie terminu dokładnie zostały opisane okoliczności wskazujące na brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu potwierdzone stosowną dokumentacją; d) art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym uznaniu, iż strona Skarżąca nie dopełniła przesłanek określonych w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, co skutkowało wydaniem postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, podczas gdy wszystkie przesłanki zostały spełnione, a pełnomocnik wykazał, że czynność nie została dokonana w terminie bez winy; 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na naruszeniu art. 122 w zw. z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż uchybienie terminu do uzupełnienia odwołania o podpis wnoszącego było zawinione przez pełnomocnika Skarżącej, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że czynność została dokonana po upływie terminu bez winy. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie przedmiotowego postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik podkreślił, że w związku z pandemią praca w kancelarii pełnomocnika zorganizowana była generalnie w trybie pracy zdalnej, praca na terenie biura była dopuszczalna w niezbędnych przypadkach; jedna osoba (pracownik sekretariatu) przebywała w biurze celem przyjmowania i nadania korespondencji, co świadczy o tym, że pracownicy byli w biurze w bardzo ograniczonej liczbie, a dodatkowo pracownik odpowiedzialny merytorycznie za sprawę będącą przedmiotem rozstrzygnięcia przebywał w okresie upływu terminu do uzupełnienia odwołania na kwarantannie i zwolnieniu lekarskim w związku z chorobą i podejrzeniem zakażenia COVID-19. Pracownica sekretariatu nie wywiązała się z swoich zadań, po czym nagłe zakończyła współpracę z pełnomocnikiem składając wypowiedzenie umowy o pracę i nie poinformowała nikogo z pracowników kancelarii o uchybieniu terminowi. Pełnomocnik nie mógł podejrzewać, że jego przeszkolona pracownica ze wszystkich obowiązków pracy sekretariatu, w tym terminowych wysyłek korespondencji, nie wykona swoich obowiązków. Zachowanie pracownicy nie wskazywało na to, że organizacja pracy w kancelarii z powodu stanu epidemicznego negatywnie wpłynie na powierzone jej zadania. Gdyby były jakiekolwiek ku temu oznaki, pełnomocnik zapewniłby jej pomoc, przede wszystkim przekazał jej obowiązki innej osobie, która byłaby odpowiedzialna za wysyłaną korespondencję. Pracownica była odpowiedzialna w ten dzień za nadanie korespondencji na poczcie i nie mogła posłużyć się cudzą pomocą w tym zakresie. Pełnomocnik w dniu doręczenia wezwania złożył podpis pod pismem przewodnim oraz przekazał podpisane odwołanie do wysyłki, wiedząc, że przez ponad tydzień, w tym w ostatnim dniu terminu będzie przebywać w delegacji służbowej. Zarówno stan pandemii, choroba pracownika merytorycznego oraz niewywiązanie się z powierzonych obowiązków służbowych przez pracownicę sekretariatu bezpośrednio przyczyniło się do uchybienia terminu, na co pełnomocnik nie miał wpływu. Brak winy w uchybieniu terminu nastąpił także przez to, że pełnomocnik nie mógł usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego wysiłku. Odpowiedzialność strony należy miarkować zarówno wynikami analizy stopnia zawinienia pełnomocnika, jak też realizacją prawa skarżącej do sądu. Niepodjęcie przez pracownicę pełnomocnika strony niezbędnych czynności mających zapewnić właściwy obieg korespondencji, nie mogą wpływać negatywnie na interes prawny skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2022 roku, poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2022 roku, poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądu było rozstrzygnięcie podatkowego organu odwoławczego, co do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 9 listopada 2021 roku, nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy zasadnie odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia odwołania z dnia 29 listopada 2021 roku o podpis wnoszącego. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 roku, poz.2651 t.j.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin - art. 161 § 2. Z powyższego wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Z powołanych regulacji wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie był przez organ kwestionowany. Skarżący z wnioskiem dokonał uchybionej czynności, wnosząc podpisane odwołanie. Zatem przesłanki formalne opisane w art. 162 Ordynacji podatkowej zostały w sprawie spełnione. Spór koncentruje się więc wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego. Mając powyższe na uwadze rozważenia wymagała kwestia, czy pełnomocnik strony skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia złożonego odwołania. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego, przy czym uprawdopodobnienie oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. O braku winy można więc mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Pogląd ten został najpełniej wyrażony w wyroku NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3387/17 (dostępny na stronie [...]), zaś sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni go podziela. Przeszkodą taką może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Warunek braku zawinienia w uchybieniu należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W realiach niniejszej sprawy miernik staranności determinuje założenie, że pełnomocnik profesjonalny działa profesjonalnie i tak organizuje swą pracę, w tym pracę osób trzecich (kancelarii prawnej), aby nie dopuścić do kardynalnych nieprawidłowości przy reprezentacji stron, tj. uchybieniu terminom procesowym. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu jest wystąpienie przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc takiej, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, np. nagłej, ale rzeczywistej ciężkiej choroby strony (vide np. wyrok NSA z 26 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1110/21, wyrok WSA w Gliwicach z 12 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 120/22, WSA w Łodzi z 3 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 24/22, WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 600/22 - [...] Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji ([...] Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna (obiektywnie nie do przezwyciężenia), która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. W realiach faktycznych niniejszej sprawy sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że pełnomocnik strony – nie wykazał, by zaszły tego rodzaju niezależne od niego zdarzenia, które usprawiedliwiałyby przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w szczególności nie uprawdopodobnił istnienia przeszkody w dochowaniu terminu, której obiektywnie nie mógł przezwyciężyć. Pełnomocnik skarżący jako okoliczność stanowiącą o braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania powołał szczególne okoliczności związane z sytuacją kadrową w prowadzonej kancelarii spowodowane zachorowaniami, co w konsekwencji uniemożliwiło złożenie w terminie sporządzonej i podpisanej odpowiedzi na wezwanie do uzupełniania odwołania. Zdaniem strony skarżącej trudno winić ją za uchybienie terminowi w sytuacji, gdy pracownica jego kancelarii nie przesłała w terminie sporządzonego przez osoby odpowiedzialne merytorycznie za sprawę dokumenty w terminie wyznaczonym przez organ podatkowy. Okoliczności akcentowane na etapie wniosku o przywrócenie terminu oraz te eksponowane w skardze są zbieżne w treści, tym niemniej zdaniem sądu nie świadczą one jednak o braku winy pełnomocnika w niedochowaniu terminu do wniesienia uzupełnienia złożonego odwołania. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją należytą staranność, uwzględniającą profesjonalny charakter działania oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, czego zdaniem sądu w niniejszej sprawie pełnomocnik nie uczynił. Choroba merytorycznego pracownika kancelarii, która przygotowała stosowną odpowiedź nie była w istocie przyczyną niezachowania terminu do wniesienia odpowiedzi na wezwanie organu, co trafnie zaakcentował organ podatkowy, tylko brak należytej staranności w wykonywaniu obowiązków przez pracowników kancelarii odpowiedzialnych za terminową wysyłkę korespondencji, który byli obecni w okresie objętym przez organy w niniejszej sprawie w żadnej mierze nie usprawiedliwia niedochowania terminu przez pełnomocnika. Praca kancelarii prawnej powinna zostać tak zorganizowana aby korespondencja w sposób ciągły i pewny była odbierana i wysyłania terminowo, co wydaje się oczywiste. W sytuacji choroby pracownika kancelarii osoba ją prowadząca powinna zadbać o zapewnienie zastępstwa, jeśli sama osobiście nie dokonuje czynności związanych z odbiorem korespondencji. Jeśli natomiast realizuje to osobiście, tylko nagłe i nieprzewidziane przeszkody mogą usprawiedliwiać niewyręczenie się tzw. "osobą trzecią". Z kolei decydując się na zorganizowanie pracy zdalnej, nieodzownym jest uwzględnienie w tej organizacji czynności związanej z odbiorem i nadawaniem korespondencji tzw. tradycyjnej. Wydaje się być bowiem okolicznością oczywistą, że elementem podstawowym dla prowadzenia kancelarii prawnej jest podejmowanie korespondencji i nadawanie korespondencji, również w sytuacji pracy zdalnej (kancelaria nie może funkcjonować w próżni organizacyjnej, jedynie w schemacie wewnętrznym, zamkniętym). Dlatego uwzględniając konieczność zapewnienia ciągłości działań procesowych w sytuacji choroby pracownika kancelarii, profesjonalny pełnomocnik powinien to uwzględnić i tak zorganizować pracę by czynności te były realizowane terminowo – w interesie klientów. Wynika to z istoty prowadzenia kancelarii, więc nie może znaleźć usprawiedliwienia przedstawiona w skardze postawa pełnomocnika, który niedopełnił należytej staranności reprezentując interesy swojego mandanta. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że pracownicy kancelarii podejmowali swoje obowiązki i jedynie zaniedbanie po stronie pracownicy kancelarii doprowadziło do nieprzesłania dokumentów w terminie wyznaczonym przez organ podatkowy. Takie działanie obciąża pełnomocnika strony, który reprezentował jej interesy w prowadzonym postępowaniu. Powyższe świadczy o tym, że pełnomocnik nie zadbał wystarczająco o należytą reprezentację interesów spółki, którą reprezentował, jak tego winno wymagać się od profesjonalnego pełnomocnika. Jak podkreślił NSA w wyroku z 18 marca 2022 r., sygn. akt I FSK 1074/18 [...] istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać trzeba prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania. Od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje przy tym nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Okoliczności na jakie powołał się wnioskodawca związane z zakłóceniem pracy kancelarii nie są tego rodzaju aby usprawiedliwiały winę w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący, zważywszy na eksponowaną troskę o stan zdrowia oraz sytuację kadrową i wywołaną tym faktem absencję pracowników powinien był uwzględnić, że taka sytuacja będzie wymagać wzmożonej czujności w funkcjonowaniu kancelarii a w konsekwencji wymagać od niego podjęcia określonych czynności procesowych, co przecież wpisane jest w charakter jego profesji. We wniosku o przywrócenie terminu oraz w skardze nie wykazano, aby sytuacja kadrowa w kancelarii spowodowała niemożność jej pracy i normalnego funkcjonowania i w konsekwencji terminowego nadania korespondencji. Wręcz przeciwnie należy stwierdzić, że istniały obiektywne możliwości prawidłowego nadania przedmiotowej przesyłki. Zdaniem sądu zaniechania pełnomocnika skarżącego w zakresie zorganizowania terminowej wysyłki korespondencji należy uznać za brak staranności w prowadzeniu spraw, który uniemożliwiał przywrócenie terminu do uzupełnienia wniesionego odwołania. Powyższe nabiera dodatkowego znaczenia jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że w sprawie podmiotem wnioskującym o przywrócenie terminu jest profesjonalny pełnomocnik, który co istotne nie miał przeszkód dla wyręczenia się inną osobą. Zdaniem sądu w ustalonym stanie faktycznym i prawnym należy stwierdzić, że w sprawie nie zostały przedstawione okoliczności, które wskazywałyby na brak winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminowi i umożliwiałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 121 § 1 i art. 122 w zw. z art. 162 § 1 Ordynacja podatkowa, poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zaistniałych w sprawie okoliczności potwierdzających brak winy strony Skarżącej w uchybieniu terminowi do uzupełnienia odwołania oraz naruszenia art. 122 w zw. z art 162 § 1 i § 2, poprzez błędne przyjęcie, iż uchybienie terminu do uzupełnienia odwołania o podpis wnoszącego było zawinione przez pełnomocnika strony, należało [przyjąć, że takie stanowisko jest bezzasadne. Zgodnie z art 121§ 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W myśl przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Wbrew opinii pełnomocnika organy podatkowe działały zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej wynikającej z art. 122 O.p. Poprzez uczynienie zadość wyżej wymienionej zasadzie urzeczywistniono kolejną zasadę - pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 tej ustawy). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Fakt, że organ odwoławczy reprezentuje odmiennie stanowisko, niż oczekiwał tego pełnomocnik strony, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania podatkowego wyrażonych w Ordynacji podatkowej. Wbrew opinii pełnomocnika w przedmiotowej sprawie wszechstronnie rozpatrzono zaistniałe okoliczności przedstawione we wniosku z o przywrócenie terminu. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI