I SA/PO 348/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-06-17
NSApodatkoweWysokawsa
VATzaliczkinieruchomościpierwsze zasiedleniedostawa lokali mieszkalnychinterpretacja podatkowazwolnienie z VATopodatkowanie

WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki M. o. w O. W. na interpretację Dyrektora KIS dotyczącą opodatkowania zaliczek na wykup mieszkań, uznając, że zaliczki płacone do 2 lat od pierwszego zasiedlenia podlegają opodatkowaniu VAT, a dopiero później mogą korzystać ze zwolnienia.

Spółka M. o. w O. W. kwestionowała interpretację Dyrektora KIS dotyczącą opodatkowania VAT zaliczek na wykup mieszkań. Spółka uważała, że zaliczki te powinny być zwolnione z VAT, podczas gdy organ twierdził, że podlegają one opodatkowaniu do 2 lat od pierwszego zasiedlenia, a dopiero później mogą być zwolnione. Sąd, związany wykładnią NSA, uznał stanowisko organu za prawidłowe i oddalił skargę, potwierdzając, że zaliczki płacone przed upływem 2 lat od pierwszego zasiedlenia podlegają opodatkowaniu VAT.

Sprawa dotyczyła skargi spółki M. o. w O. W. na indywidualną interpretację podatkową Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. Spółka, będąca inwestorem budującym lokale mieszkalne na sprzedaż, otrzymywała od przyszłych nabywców zaliczki na poczet wykupu mieszkań, które miały być przeniesione na własność po zapłacie wszystkich rat, najwcześniej po 15, a najpóźniej po 30 latach. Spółka uważała, że zaliczki te są zwolnione z VAT, podczas gdy organ interpretacyjny uznał je za opodatkowane do 2 lat od pierwszego zasiedlenia, a dopiero po tym okresie mogą korzystać ze zwolnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po wcześniejszym uchyleniu wyroku przez NSA i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, uznał skargę za niezasadną. Sąd, związany wykładnią NSA, potwierdził, że zaliczki na poczet dostawy lokali mieszkalnych, otrzymane przed upływem 2 lat od pierwszego zasiedlenia, podlegają opodatkowaniu VAT. Dopiero zaliczki otrzymane po upływie tego dwuletniego okresu mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT. W konsekwencji, sąd oddalił skargę spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zaliczki uiszczane na poczet wykupu mieszkań są zwolnione z podatku VAT tylko wtedy, gdy są otrzymywane po upływie 2 lat od pierwszego zasiedlenia. Zaliczki otrzymane przed tym terminem podlegają opodatkowaniu VAT.

Uzasadnienie

Obowiązek podatkowy z tytułu zaliczek powstaje z chwilą ich otrzymania (art. 19a ust. 8 u.p.t.u.). Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u. dotyczy dostawy budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem sytuacji, gdy dostawa następuje w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, albo gdy między pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata. Oznacza to, że zaliczki otrzymane przed upływem 2 lat od pierwszego zasiedlenia nie korzystają ze zwolnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.t.u. art. 19a § ust. 8

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Obowiązek podatkowy z tytułu zaliczek powstaje z chwilą ich otrzymania.

u.p.t.u. art. 43 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, lub gdy pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata.

u.p.t.u. art. 2 § pkt 14 lit. a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Definicja pierwszego zasiedlenia jako oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich wybudowaniu.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 19a § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 43 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Zwolnienie usług najmu na cele mieszkaniowe.

u.p.t.u. art. 29a § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 41 § ust. 12-12c

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Prawo do odliczenia podatku naliczonego.

u.p.t.u. art. 90

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Metoda proporcjonalnego odliczania podatku naliczonego.

u.p.t.u. art. 91

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Metoda proporcjonalnego odliczania podatku naliczonego.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie wykładnią prawa dokonaną przez NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaliczki otrzymane przed upływem 2 lat od pierwszego zasiedlenia podlegają opodatkowaniu VAT. Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u. ma zastosowanie tylko do zaliczek otrzymanych po upływie 2 lat od pierwszego zasiedlenia.

Odrzucone argumenty

Zaliczki na poczet wykupu mieszkań są zawsze zwolnione z VAT, niezależnie od terminu pierwszego zasiedlenia.

Godne uwagi sformułowania

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelnego Sąd Administracyjny. Przesłanki warunkujące wskazane zwolnienie dotyczy okresu od chwili upływu 2 lat od momentu pierwszego zasiedlenia a wiec jedynie do tego czasu nie można zastosować zwolnienia, o którym mowa w ww. przepisie.

Skład orzekający

Katarzyna Wolna-Kubicka

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Rennert

sędzia

Michał Ilski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT zaliczek na poczet dostawy lokali mieszkalnych, w szczególności w kontekście pierwszego zasiedlenia i okresu 2 lat od niego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego modelu sprzedaży lokali mieszkalnych z odroczoną płatnością i długim okresem oczekiwania na przeniesienie własności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia w obrocie nieruchomościami – opodatkowania VAT zaliczek. Wyjaśnia kluczowe kwestie związane z pierwszym zasiedleniem i jego wpływem na zwolnienie z VAT, co jest istotne dla wielu inwestorów i nabywców.

Kiedy zaliczka na mieszkanie jest opodatkowana VAT? Kluczowa rola pierwszego zasiedlenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 348/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ilski
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 190, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 19a ust. 1, ust. 8, art. 43 ust. 1 pkt 10, art. 2 pkt 14 lit. a,
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant: specjalista Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. o. w O. W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 6 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Po 348/25
Uzasadnienie
M. o. Sp. z o.o. w O. . wnioskiem z dnia 20 września 2019 r. wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm. – dalej: "u.p.t.u."). Wniosek uzupełniono pismem z 14 listopada 2019 r.
W opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego wskazano, że wnioskodawca jako czynny podatnik VAT jest inwestorem w ramach budowy budynków wielorodzinnych, które są budowane przez podatników czynnych VAT po wygraniu przez nich postępowania przetargowego. Znajdujące się w tych budynkach lokale mieszkalne są przeznaczone do sprzedaży na rzecz ich najemców, z którymi zawierana jest notarialna umowa przyrzeczenia (przedwstępna). Każda z tych umów zawiera postanowienie, że własność lokali zostanie przeniesiona najdalej po upływie 30 lat i nie wcześniej niż po upływie 15 lat po zapłacie wszystkich rat określonych w umowie. Raty te jako zaliczki na wykup są uiszczane przez przyszłych właścicieli lokali przez cały okres obowiązywania umowy (maksymalnie przez okres 30 lat) aż do zapłaty ostatniej raty. Na okoliczność budowy domów wnioskodawca otrzymuje fakturę od wykonawcy.
Oprócz powyższej umowy z przyszłymi nabywcami lokali jest zawierana umowa najmu obowiązująca do czasu wykupu mieszkań. Z tytułu tej umowy przyszli właściciele lokalu jako najemcy uiszczają osobno czynsz na bieżące utrzymanie nieruchomości. W opisanych okolicznościach wnioskodawca dotychczas nie dokonał odliczenia w całości podatku VAT z faktur inwestycyjnych wystawionych przez wykonawców robót budowlanych. Ponadto wnioskodawca dotychczas uznawał, że zaliczki na wykup mieszkań są zwolnione z podatku VAT.
W uzupełnieniu wniosku wskazano, że najemcami lokali mieszkalnych będą osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. Usługi najmu, za które najemcy płacą czynsz, są usługami zwolnionymi na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 u.p.t.u. Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.
1). Czy w opisanych okolicznościach wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia całości podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez wykonawców robót budowlanych oraz z innych faktur związanych z budową budynków mieszkalnych?
2). Czy wnioskodawca poprawnie uznawał, że zaliczki uiszczane na poczet wykupu mieszkań są zwolnione z podatku VAT?
Zdaniem wnioskodawcy, w odniesieniu do pierwszego pytania, prawo do odliczenia przysługuje zawsze wtedy, gdy podatnik czynny wykorzystuje nabyte towary i usługi do wykonywania czynności opodatkowanych. Z brzmienia przywołanych przepisów wynika również, że za dostawę towarów uznaje się "wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione". Ponadto wynika z niego także, że "jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty". Mając powyższe na uwadze wnioskodawca uważa, że skoro od zaliczek wpłacanych na wykup mieszkania powstaje obowiązek podatkowy z tytułu dostawy lokali mieszkalnych, tym samym należy uznać, że podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez wykonawców robót budowlanych oraz innych faktur bezpośrednio związanych z budową budynków mieszkalnych jest podatkiem, który Wnioskodawca ma prawo odliczyć od swojego podatku należnego.
W odniesieniu do drugiego pytania, w pierwszej kolejności wskazano, że w przypadku transakcji związanych z lokalami mieszkalnymi, ze zwolnienia z podatku VAT korzystają jedynie usługi najmu na cele mieszkaniowe. Z tego też względu ze zwolnienia z podatku nie mogą korzystać raty uiszczane na poczet wykupu mieszkania przez najemców. Te bowiem raty w chwili ich otrzymania stanowią samodzielną podstawę do powstania obowiązku podatkowego VAT. Wnioskodawca uważa, że dotychczasowa praktyka zwalniania z podatku VAT wspomnianych rat była błędna, ponieważ rata ta jest związana z dostawą towarów, w ramach której wraz z zapłatą ostatniej raty przenoszona jest własność lokalu mieszkalnego.
W interpretacji indywidualnej z dnia 6 grudnia 2019 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności udzielił odpowiedzi na drugie pytanie. Organ zaznaczył, że przepisy u.p.t.u. nie zawierają definicji zaliczki, zadatku, przedpłaty, raty, w związku z tym odniósł się do słownikowego znaczenia tych pojęć. Zdaniem organu, aby zapłatę na poczet przyszłych należności uznać za zaliczkę, muszą zostać spełnione następujące przesłanki:
a). zapłata musi zostać dokonana na poczet konkretnej transakcji, tj. przyszłe świadczenie powinno być określone co do rodzaju w sposób jednoznaczny (określone powinny być cechy identyfikujące rodzaj towaru bądź usługi),
b). konkretyzacja przyszłego świadczenia powinna być wystarczająco dokładna dla określenia zasad opodatkowania świadczenia, tj. w szczególności należy móc określić miejsce świadczenia i stawkę opodatkowania,
c). w momencie dokonania zaliczki strony nie mają intencji zmiany świadczenia w przyszłości.
Powołując art. 29a ust. 1 u.p.t.u. organ wskazał, że zaliczki otrzymane przez wnioskodawcę (sprzedającego) od przyszłych nabywców mieszkań przed zawarciem ostatecznej umowy sprzedaży ww. nieruchomości mieszczą się w dyspozycji art. 19a ust. 8 u.p.t.u. i rodzą obowiązek podatkowy w podatku VAT u sprzedawcy. W chwili dokonywania wpłat możliwe było określenie przedmiotu transakcji, tj. towaru w postaci lokali mieszkalnych opisanych w złożonym wniosku.
Organ stwierdził, że kwestię opodatkowania otrzymanych zaliczek należy rozstrzygać na podstawie okoliczności zaistniałych w dacie ich otrzymania. Oznacza to, że obowiązek podatkowy powstaje z uwzględnieniem reżimu opodatkowania właściwego w chwili zaistnienia zdarzenia (otrzymania zaliczki).
Organ zauważył, że raty jako zaliczki na wykup są uiszczane przez przyszłych właścicieli lokali przez cały okres obowiązywania umowy (maksymalnie przez okres 30 lat) aż do zapłaty ostatniej raty.
Mając na uwadze powyższe wnioski odniósł się - w celu ustalenia opodatkowania zaliczek - do okoliczności zaistniałych w dacie ich otrzymania. Zbadał, czy na moment ich otrzymania zostały spełnione warunki do ich opodatkowania czy też zwolnienia. Organ podkreślił, że dokonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może albo być opodatkowana właściwą stawką podatku, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
W konsekwencji, zdaniem organu, zarówno zgodnie z przepisami Dyrektywy 112 oraz w świetle utrwalonego w tej materii orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, pierwsze zasiedlenie budynku należy rozumieć szeroko jako "pierwsze zajęcie budynku, używanie". W efekcie, aby w tej sytuacji można było mówić o pierwszym zasiedleniu, musi dojść do zajęcia budynku, jego używania, w tym również na potrzeby własnej działalności gospodarczej.
Organ wyraził stanowisko, że we wskazanej sytuacji zastosowania nie znajdzie także zwolnienie od podatku przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 10a, jak i art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zauważył, że wskazane przepisy uzależniają zastosowanie zwolnienia m.in. od braku prawa do odliczenia. Jednak w chwili wniesienia ww. zaliczek na poczet dostawy lokale mające być przedmiotem dostawy faktycznie wykazują związek z opodatkowaną czynnością, jaką jest taka dostawa i w konsekwencji istnieje prawo do odliczenia.
Reasumując organ stwierdził, że do otrzymanych zaliczek należy zastosować - przed spełnieniem warunków, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u. - właściwą dla czynności (dostawa lokalu mieszkalnego) stawkę podatku (tu: stawka 8% dla dostaw lokali mieszkalnych na warunkach wskazanych w art. 41 ust. 12-12c ustawy). Powyższe należy odnosić również do każdej zaliczki (raty) uiszczanej na poczet pozostałej część ceny sprzedaży przez przyszłego lokatora aż do czasu upływu 2 lat od momentu pierwszego zasiedlenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy. Z kolei zaliczki uiszczane od czasu upływu 2 lat od momentu pierwszego zasiedlenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy będą korzystały ze zwolnienia od podatku.
Mając na uwadze stanowisko wnioskodawcy - w kwestii 2 zagadnienia - organ uznał je za nieprawidłowe.
Odnośnie natomiast pierwszego pytania, tj. prawa do odliczenia, organ stwierdził, że zaliczki na poczet ceny mieszkania będą miały związek z czynnościami opodatkowanymi. Jednocześnie jednak wnioskodawca wykonywać będzie czynności zwolnione, tj. zwolniony w trybie art. 43 ust. 1 pkt 36 u.p.t.u. najem lokali mieszkalnych na cele mieszkalne. W związku z wykonywaniem tych czynności prawo do odliczenia nie przysługuje. Oznacza to, że wydatki, o których mowa w pytaniu pierwszym zachowują związek zarówno z czynnościami opodatkowanymi, jak i zwolnionymi (z tytułu których nie przysługuje prawo do odliczenia). W związku z tym wnioskodawcy w okresie do dwóch lat od pierwszego zasiedlenia przysługiwało częściowe prawo do odliczenia podatku naliczonego. Z kolei po upływie 2 lat (od pierwszego zasiedlenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy) ponoszone przez spółkę wydatki będą miały już związek wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku VAT, które nie dają prawa do odliczenia podatku VAT. W konsekwencji, zdaniem organu, wnioskodawcy przysługiwało w części prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez wykonawców robót budowlanych oraz z innych faktur związanych z budową budynków mieszkalnych na warunkach wskazanych w art. 86 ust. 1 w zw. z art. 90 -91 ustawy.
Mając na uwadze stanowisko wnioskodawcy - w kwestii 1 zagadnienia - uznano je również za nieprawidłowe.
W skardze z dnia 3 stycznia 2020 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżanej interpretacji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji zarzucono rażące naruszenie przepisów: art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 2 pkt 6, pkt 14, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 19a ust. 1, ust. 8, art. 29a u.p.t.u. polegające na błędnej ich wykładni i bezpodstawnym uznaniu, iż z ich brzmienia wynika, że w przypadku zawarcia notarialnej umowy przyrzeczenia na przeniesienie własności lokalu mieszkalnego na jego najemcę, w ramach której tenże najemca uiszcza należność za lokal w ratach, raty zapłacone w okresie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia po wybudowaniu są opodatkowane, a raty zapłacone po upływie tego okresu są zwolnione z podatku od towarów i usług.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 112/20, uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną interpretację.
Na skutek złożonej skargi kasacyjnej Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2024r. w sprawie I FSK 1739/20 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że przedmiotem sporu pomiędzy stronami, było wyłącznie pytanie nr 2 zawarte w sporządzonym przez skarżącą wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej tj. "Czy wnioskodawca poprawnie uznawał, że zaliczki uiszczane na poczet wykupu mieszkań są zwolnione z podatku VAT?". Wynikało to z treści skargi do WSA, jak i uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji.
Stosownie do powołanego art. 43 ust 1 pkt 10 u.p.t.u, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy: dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim (lit. a) lub pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata (lit. b).
NSA uznał stanowisko Sądu pierwszej instancji, że pytanie nr 2 skarżącej nie obejmowało kwestii pierwszego zasiedlenia za błędne. W ocenie NSA we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w części E formularza dotyczącej przedmiotu wniosku, wnioskodawca powołał następujące przepisy ustawy o VAT: art. 2 pkt 14 lit. a), art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 8 ust. 1, art. 19a ust. 1 i 8, art. 29a ust. 1, art. 41 ust. 2 i 12-12c, art. 43 ust. 1 pkt 10 i pkt 36, art. 86 ust. 1-2 oraz art. 90 ust. 1-2. We własnym stanowisku, co do pytania 2, w części H formularza. Skarżąca prowadziła rozważania na tle art. 43 ust. 1 pkt 10 i pkt 36 u.p.t.u. Biorąc zatem pod uwagę, iż kwestia dotycząca pierwszego zasiedlenia budynku była istotna dla możliwości zastosowania zwolnienia podatku wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, organ musiał ją poruszyć, co też WSA zignorował jako prawnie irrelewantne dla sprawy. To zaś czyniło zasadnym zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u zawarty w skardze kasacyjnej.
W ocenie NSA poza stwierdzeniem wadliwości kwestii poruszenia przez organ materii pierwszego zasiedlenia, WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ograniczył się do przytoczenia treści przepisów art. 2 pkt 6, art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 19a ust. 1 i art. 19a ust. 8 u.p.t.u oraz de facto aprobaty przytoczonego stanowiska wnioskodawcy wyrażonego w skardze do sądu administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego próżno było szukać samodzielnego wywodu Sądu pierwszej instancji, czy też szerszej wypowiedzi w zakresie odmowy uwzględnienie kwestii pierwszego zasiedlenia dla zwolnienia z podatku od towarów i usług w świetle art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u.
NSA polecił aby Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę wykładnię prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, a wynikającą wprost z treści art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u, że kwestia pierwszego zasiedlenia jest istotna dla możliwości skorzystania ze zwolnienia z podatku na podstawie tego przepisu, a w konsekwencji oceny prawidłowości stanowiska spółki, czy interpretacji organu.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W pierwszym rzędzie wskazać należy na skutki, jakie dla oceny niniejszej sprawy wynikają z faktu uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2024r. w sprawie I FSK 1739/20 zasadności skargi kasacyjnej organu i w konsekwencji tego uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Będąc związanym dyspozycją art. 190 p.p.s.a., sąd rozpoznający ponownie sprawę doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym zaliczki uiszczane na poczet wykupu mieszkań są zwolnione z podatku VAT, czy też winny podlegać opodatkowaniu?
W ocenie skarżącej w przypadku transakcji związanych z lokalami mieszkalnymi, ze zwolnienia z podatku VAT korzystają jedynie usługi najmu na cele mieszkaniowe. Z tego też względu ze zwolnienia z podatku nie mogą korzystać raty uiszczane na poczet wykupu mieszkania przez najemców. Te bowiem raty w chwili ich otrzymania stanowią samodzielną podstawę do powstania obowiązku podatkowego VAT. Wnioskodawca uważa, że dotychczasowa praktyka zwalniania z podatku VAT wspomnianych rat była błędna, ponieważ rata ta jest związana z dostawą towarów, w ramach której wraz z zapłatą ostatniej raty przenoszona jest własność lokalu mieszkalnego.
Organ stwierdził, że zaliczki otrzymane przez skarżącą (sprzedającą) od przyszłych nabywców mieszkań przed zawarciem ostatecznej umowy sprzedaży ww.
nieruchomości mieszczą się w dyspozycji art. 19a ust. 8 u.p.t.u. i rodzą obowiązek podatkowy w podatku VAT u sprzedawcy. Do otrzymanych zaliczek należy zastosować - przed spełnieniem warunków, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u - właściwą dla czynności (dostawa lokalu mieszkalnego) stawkę podatku. Należy to odnosić do każdej zaliczki (raty) uiszczanej na poczet pozostałej część ceny sprzedaży przez przyszłego lokatora aż do czasu upływu 2 lat od momentu pierwszego zasiedlenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy. Z kolei zaliczki uiszczane od czasu upływu 2 lat od momentu pierwszego zasiedlenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy będą korzystały ze zwolnienia od podatku.
W niniejszym sporze należało przyznać rację organowi.
Przepis art. 19a ust. 1 u.p.t.u stanowi, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1.
Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z zastrzeżeniem ust. 5 pkt 4 (art. 19a ust. 8 ustawy).
Co do zasady zaliczki otrzymane przez sprzedającego od przyszłych nabywców mieszkań przed zawarciem ostatecznej umowy sprzedaży nieruchomości mieszczą się więc w dyspozycji art. 19a ust. 8 ustawy o VAT i rodzą obowiązek podatkowy w podatku VAT u sprzedawcy.
Jednakże w celu ustalenia opodatkowania zaliczek uiszczanych przez przyszłych nabywców na poczet ceny zakupu mieszkań należy zbadać, czy na moment ich otrzymania zostały spełnione warunki do ich opodatkowania czy też do zwolnienia.
Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Z powyższego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest – co do zasady - zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 lit a u.p.t.u przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich wybudowaniu.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie budynku, budowli lub ich części do używania. Zatem, aby można było mówić o pierwszym zasiedleniu, musi dojść do zajęcia budynku, budowli lub ich części, ich używania, w tym na potrzeby własne. Pierwsze zasiedlenie budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynek, budowlę lub ich części oddano w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika czy też potrzeby własne osoby fizycznej - bowiem w obydwu przypadkach dochodzi do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
Bezsporne w sprawie jest, że pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą mieszkania upłynie okres dłuższy niż 2 lata. Własność lokali zostanie bowiem przeniesiona na rzecz najemców najdalej po upływie 30 lat i nie wcześniej niż po upływie 15 lat po zapłacie wszystkich rat określonych w umowie. Zaliczki ( raty) na poczet ceny sprzedaży otrzymane zostaną przez sprzedającą zarówno przed spełnieniem przesłanki (przed upływem 2 lat od pierwszego zasiedlenia) warunkującej prawo do zastosowania zwolnienia od podatku przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy jak i po jej spełnieniu.
Przesłanki warunkujące wskazane zwolnienie dotyczy okresu od chwili upływu 2 lat od momentu pierwszego zasiedlenia a wiec jedynie do tego czasu nie można zastosować zwolnienia, o którym mowa w ww. przepisie.
Reasumując jeżeli sprzedaż części nieruchomości (tu lokalu mieszkalnego) następuje poprzez płatności zaliczkowe, to ze zwolnienia nie korzystają zaliczki otrzymane przed spełnieniem warunków, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, tj. aż do czasu upływu 2 lat od momentu pierwszego zasiedlenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.p.t.u. Zwolnione będą natomiast te płacone już po upływie ww. okresu.
Nie ma więc racji skarżąca twierdząc, że do otrzymanych zaliczek na poczet ceny sprzedaży nie należy w ogóle zastosować zwolnienia od podatku przewidzianego w normie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona interpretacja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI