I SA/Po 327/22

I SA/Po 327/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz
Karol Pawlicki
Waldemar Inerowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28, art. 58 par. 1-2, art. 113 par. 1, art. 124 par. 1, art. 126, art. 156 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 78 ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta [...] K. pismem z 23 listopada 2021 r. wypowiedział M. B. (dalej jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") wysokość dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. i zaoferował M. B. przyjęcie nowej opłaty w wysokości [...] zł. Powyższe pismo zostało doręczone w dniu 25 listopada 2021 r.
Wnioskiem z 28 grudnia 2021 r. (data nadania) M. B., reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ustalenie, że opłata z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości.
Wnioskiem z 10 stycznia 2022 r., złożonym osobiście, M. B. wystąpiła do SKO w K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku z 28 grudnia 2021 r. W argumentacji tego wniosku wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek nieprawidłowego odczytania przez jej pełnomocnika daty, w której zostało jej doręczone wypowiedzenie przez organ. Pełnomocnik uznał, że wypowiedzenie zostało doręczone 28 grudnia 2021 r., a nie 25 grudnia 2021 r. Zdaniem wnioskodawczyni, uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych i nie z jej winy. Wnioskodawczyni wyraziła przekonanie, że ze swojej strony dopełniła wszelkiej staranności, żeby złożyć ten wniosek z zachowaniem terminu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 24 lutego 2022 r., nr [...], odmówiło przywrócenia terminu do złożenia przez Pana M. B. wniosku o ustalenie, że opłata z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości.
W motywach rozstrzygnięcia SKO wskazało, że wnioskodawca w dniu 25 listopada 2021 r. otrzymał wypowiedzenie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste, a więc 30-dniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. – w skrócie: "u.g.n."), upływał w dniu 27 grudnia 2021 r. Tymczasem pełnomocnik wnioskodawcy złożył przedmiotowy wniosek w dniu 28 grudnia 2021 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu. Następnie, pismem z 10 stycznia 2022 r., wnioskodawca osobiście złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n.
Dokonując oceny, czy w sprawie ziściły się przesłanki z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – w skrócie: "k.p.a."), uzasadniające przywrócenie terminu, SKO stwierdziło, że Pan M. B. nie uprawdopodobnił w żaden sposób, aby zaistniały okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania przez niego czynności w przewidzianym terminie. SKO zaznaczyło, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeśli do jego uchybienia doszło wskutek choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast w niniejszej sprawie, zdaniem SKO, nie wystąpiły okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika, tym bardziej, że skoro zapis na przekazanej korespondencji był niejednoznaczny pełnomocnik miał możliwość skontaktowania się z klientem lub samym organem I instancji i ustalenia prawidłowej daty doręczenia wypowiedzenia, czego jednak nie uczynił. Mając na względzie powyższe SKO uznało, że z treści wniosku nie wynika, aby dopełnienie obowiązku terminowego złożenia wniosku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.
W skardze z 31 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. B. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia SKO w K. i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła:
1. błędne określenie stron poprzez wskazanie, że stroną postępowania oraz zaskarżonej decyzji - jest Pan M. B., w sytuacji, gdy osoba taka nie jest znana skarżącej, ani też nie jest ona stroną postępowania,
2. naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta K. nie nastąpiło z winy skarżącej, w sytuacji w której skarżąca dokonała wszelkich starań aby terminu dochować, powierzając sprawę pełnomocnikowi zawodowemu, który przyznał, że niedochowanie terminu nastąpiło z jego winy, a jednocześnie nie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, w jakim konkretnie zachowaniu skarżącej SKO upatruje winy, w sytuacji powierzenia sprawy pełnomocnikowi zawodowemu.
W argumentacji skargi skarżąca podniosła, że nie wiadomo kogo zaskarżone postanowienie w istocie dotyczy. Organ, określając stronę postępowania, konsekwentnie posługuje się sformułowaniem Pan M. B.. Osoba taka nie jest znana skarżącej, a konsekwencja z jaką SKO posługuje się takimi danymi osobowymi dla określenia strony wskazuje na to, że nie jest to oczywista omyłka pisarska. Budzi to wątpliwości, czy w ogóle można mówić, że SKO wydało wobec skarżącej sporne postanowienie, a nie wobec innej osoby. Skarżąca wyraziła przypuszczenie, że forma graficzna zaskarżonego postanowienia wskazuje na to, że w nadmiarze korzystano z opcji "kopiuj" i "wklej". Nie wiadomo, czy zaskarżone postanowienie jest wynikiem samodzielnego wysiłku intelektualnego składu orzekającego, czy też jego wydanie polegało wyłącznie na wklejeniu pewnych ogólnych tez z dostępnych baz orzeczniczych, bez wyjaśnieniu jak mają się one do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o przywrócenie terminu.
Odnosząc się do meritum, skarżąca stwierdziła, że we wniosku o przywrócenie terminu jednoznacznie wykazała, że o ile można mówić w sprawie o winie jej ówczesnego pełnomocnika, to nie ma mowy o żadnej z form winy po stronie skarżącej. Skarżąca podkreśliła, że nie po to zleciła prowadzenie sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi, aby pilnować jego działań, kontrolować terminowość wysyłania pism.
W odpowiedzi na skargę SKO w K. stwierdziło, że podtrzymuje w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie SKO wskazało, że skargę do Sądu wniosła Pani M. B..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.").
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście sformułowanych w skardze zarzutów, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie jest ocena, czy SKO w K. prawidłowo określiło stronę postępowania, jako "Pan M. B., w sytuacji gdy adresatem decyzji Burmistrza Miasta [...] K. z 23 listopada 2021 r. wypowiadającej wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste była M. B., i z wnioskiem do SKO o ustalenie, że opłata za użytkowanie wieczyste jest uzasadniona w innej wysokości, jak i z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste wystąpiła do SKO w K. M. B., a nie - jak przyjmuje SKO - Pan M. B..
W ocenie Sądu w składzie orzekającym, zaskarżone postanowienie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, a tym samym ziściła się przesłanka do stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Wskazać należy, że instytucja stwierdzenia nieważności jest kompromisem dwóch zasad - zasady praworządności oraz zasady trwałości decyzji administracyjnej. Zaznaczenia wymaga, że stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać, ani tolerować.
Przepis art. 124 § 1 k.p.a. wskazuje, jakie elementy powinno zawierać postanowienie. Jednym z nich jest oznaczenie strony postępowania. Zawarte w art. 126 k.p.a. odesłanie pozwala na stosowanie w przypadku postanowień art. 156 k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Przepis ten znajduje zastosowanie w razie błędnego ukształtowania stosunku prawnego, tj. wyznaczenia praw i obowiązków podmiotu, którego takie rozstrzygnięcie w ogóle nie dotyczy. Tym samym do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie
art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wystarczy nieprawidłowe oznaczenie strony, takie jak błędna pisownia imienia, nazwiska albo nazwy strony bądź też doręczenie decyzji uczestnikom postępowania administracyjnego. Konieczne jest natomiast, by decyzja administracyjna kształtowała sytuację prawną podmiotów, którzy nie powinni być jej adresatami (por. wyrok NSA z 2 września 2022 r., sygn. akt I OSK 275/22, wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 440/18 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) Jednocześnie, w judykaturze jednolicie przyjmuje się, że o tym, do kogo dana decyzja jest skierowana, decyduje jej treść, w której musi się znaleźć miejsce na oznaczenie strony. Nie ma przy tym uzasadnienia przypisywanie decydującego znaczenia nagłówkowi decyzji, w której wskazano jej adresata. To, czy strona zostanie prawidłowo oznaczona w nagłówku decyzji, czy też w jej dalszej treści, nie jest najistotniejsze. Decydujące jest bowiem to, komu według treści decyzji, organ przypisał uprawnienia lub obowiązki. Jeżeli z treści decyzji wynika w sposób niebudzący wątpliwości zamiar organu ustalenia sytuacji prawnej konkretnej osoby będącej stroną, to warunek z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. zostaje spełniony. Nie będzie miało znamion ciężkiej wadliwości niepełne określenie strony, które może być usunięte w trybie rektyfikacji.
Zaznaczyć także należy, że kwestia doręczenia postanowień pozostawała bez znaczenia dla oceny charakteru naruszenia prawa. W orzecznictwie utrwalony jest bowiem pogląd, że faktu doręczenia nie należy utożsamiać ze "skierowaniem" do określonego podmiotu (por. wyrok NSA z 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2079/11).
Wychodząc z powyższych założeń Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie stroną postępowania administracyjnego bezspornie jest M. B.. To do niej była zaadresowana decyzja Burmistrza Miasta [...] K. 23 listopada 2021 r. wypowiadająca dotychczasową opłatę za użytkowanie wieczyste, i to ona występowała z wnioskami o ustalenie, że opłata jest uzasadniona w innej wysokości oraz o przywrócenie terminu do złożenia tego pierwszego wniosku. Tymczasem nie wiadomo z jakiego powodu i na jakiej podstawie SKO w K. skierowało zaskarżone postanowienie do "Pana M. B.. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu tego postanowienia organ konsekwentnie twierdził, że rozpoznaje wniosek złożony przez "Pana M. B. (str. 2, wers 4 i 11 od góry; str. 5 wers 10/11 od góry). Ponadto na stronie 7 zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że postanowienie otrzymuje m.in. M. B.. Skierowanie zaskarżonego postanowienia do M. B., a nie do M. B., potwierdza także jednoznacznie opis potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia (w aktach admin.).
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że SKO w K. błędnie określiło stronę postępowania administracyjnego, jako "Pan M. B., w sytuacji gdy stroną postępowania jest M. B.. W kontekście tych ustaleń Sąd uznaje, że w sprawie nie miało miejsca omyłkowe określenie strony postępowania, które może zostać sprostowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a., albowiem organ w toku całego postępowania odwoławczego, jako stronę postępowania, konsekwentnie wskazywał "Pana M. B..
Prawidłowe określenie z imienia i nazwiska osoby będącej adresatem obowiązku jest istotnym elementem każdego rozstrzygnięcia, dlatego wydane w sprawie postanowienie jest dotknięte wadą nakazującą Sądowi stwierdzenie jego nieważności, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 124 w zw. z art. 126 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z tym Sąd stwierdza, że zasadny okazał się najdalej idący zarzut skargi. W takiej sytuacji na obecnym etapie postępowania rozstrzyganie zarzutów co do meritum sprawy należy uznać za przedwczesne.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ powinien przeprowadzić postępowanie z udziałem M. B..
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 3
i art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi, Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.