I SA/Po 311/22

I SA/Po 311/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /sprawozdawca/
Karol Pawlicki /przewodniczący/
Katarzyna Nikodem
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 313/23 - Wyrok NSA z 2025-03-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 3,art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6, art. 7 i art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 § 1, art. 3 i art. 4 (lit. a), art. 3a § 1 (lit. b), (lit. c). Art. 3a § 1 pkt 1,art. 27 § 1 pkt 3 ,art. 33 § 2 pkt 1,2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 7 kwietnia 2022 r. T. K. w K. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lutego 2022 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta [...] z 24 listopada 2021 r. nr [...] uznające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.
Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której spółka złożyła Burmistrzowi deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2020 w dniu 30 stycznia 2020 r. i na rok 2021 w dniu 8 lutego 2021 r. na formularzu DN-1 wraz z niezbędnymi załącznikami. Z deklaracji wynika, że łączna kwota zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 r. wynosi [...] zł. W takiej samej wysokości wskazała zobowiązanie w ww. podatku za rok 2021. W pouczeniu deklaracji znajduje się informacją, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.
Upomnieniami: nr [...] z 10 czerwca 2021 r., doręczonym w 17 czerwca 2021 r.; nr [...] z 22 czerwca 2021 r., doręczonym 2 lipca 2021 r.; nr [...] z 4 sierpnia 2021 r., doręczonym 18 sierpnia 2021 r. i nr [...] z 19 sierpnia 2021 r., doręczonym 25 sierpnia 2021 r., spółka została wezwana do zapłaty rat zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 r., wymagalnych 15 marca 2020 r. w kwocie [...]zł, od 15 kwietnia 2020 r. do 15 sierpnia 2021 r. w kwotach po [...] zł wraz z odsetkami oraz kwoty [...]zł tytułem kosztów upomnienia. Na podstawie wystawionego przez Burmistrza tytułu wykonawczego z 20 października 2021 r. nr [...] zostało wszczęte wobec spółki przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania ww. należności pieniężnych.
W dniu 2 listopada 2021 r. zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego, zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a-c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), wnosząc o uchylenie w całości tytułu wykonawczego i dokonanych na jego podstawie czynności egzekucyjnych. Spółka podkreśliła, że zgodnie z treścią tytułu wykonawczego należność pieniężna powstała z mocy prawa, tymczasem w sprawie były składane deklaracje przez zobowiązanego a wierzyciel we wcześniejszym okresie wydał dwie decyzje określające zobowiązanie podatkowe. Decyzje te na skutek odwołań wniesionych przez skarżącą zostały w ramach samokontroli uchylone przez wierzyciela, tj. Burmistrza Miasta [...]. W ocenie zobowiązanej tytuł wykonawczy został wydany na nieprawidłowej podstawie, uniemożliwiającej poprawną weryfikację wysokości egzekwowanego świadczenia. Spółka zarzuciła również naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych z art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2021 poz. 1540 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") przez niewydanie kolejnych decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego w miejsce uchylonych, czego zobowiązany oczekiwał.
Burmistrz postanowieniem z 24 listopada 2021 r., będącym stanowiskiem wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie uznał istnienia przesłanek wynikających z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a-c u.p.e.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, powołując art. 21 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, wyjaśnił że wydano dwie decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego za 2020 i 2021 r., które zostały uchylone. Złożone przez skarżącą odwołania oraz sposób ich rozpatrzenia, w żaden sposób nie kwestionowały istnienia zobowiązania podatkowego spółki, natomiast organ nie był zobligowany do rozstrzygania tego zagadnienia w drodze decyzji administracyjnej, dlatego też nie zostały wydane inne w miejsce uchylonych. Wierzyciel zaznaczył, że powstanie zobowiązania z mocy samego prawa oznacza, że powstaje ono bez wezwania organu podatkowego i bez konieczności wydawania decyzji, co wiąże się z koniecznością samoobliczenia zobowiązania podatkowego we właściwej wysokości, w określonym terminie i wpłacenia go na rachunek właściwego organu. Na podatniku zatem spoczywają obowiązki m.in. znajomości przepisów prawa podatkowego oraz właściwego ich stosowania. Burmistrz podkreślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było z zastosowaniem wszystkich wymogów wynikających z u.p.e.a. Zobowiązanej wysłane zostały upomnienia, została pouczona o konsekwencjach niewpłacenia należnego podatku, tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie deklaracji na podatek od nieruchomości bez wydawania decyzji. Natomiast zarzut zastosowania złej podstawy prawnej dochodzenia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa podatkowego. W art. 3a u.p.e.a. nie ujęto ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; dalej: "u.p.o.l.").
W zażaleniu na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a-c i art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., spółka wniosła o jego uchylenie w całości i uwzględnienie jej zarzutów.
W postanowieniu z 21 lutego 2022 r., utrzymując w mocy rozstrzygnięcie wierzyciela, Kolegium podkreśliło, że istota zarzutu z art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. polega na powstaniu rozbieżności między treścią obowiązku opisanego w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego orzeczeniem albo wynikającego z dokumentu stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego lub wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa. Zdaniem organu odwoławczego Burmistrz zdaje się nieprawidłowo określił w tytule wykonawczym podstawę prawną obowiązku. Dochodzony w sprawie obowiązek wynika z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., tj. z deklaracji. Jednakże wierzyciel prawidłowo określił pozostałe elementy podstawy prawnej obowiązku. W ocenie Kolegium dopiero brak formalny tytułu wykonawczego, mogący przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innej kwoty niż obciążająca zobowiązanego, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sytuacja tego rodzaju nie ma miejsca w sprawie. Złożona przez skarżącą deklaracja na podatek od nieruchomości zawiera pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłano skarżącej upomnienie. W takiej sytuacji nie jest konieczne wydawanie decyzji podatkowej.
W skardze na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia Burmistrza, a także zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, spółka zarzuciła naruszenie:
1. art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie zażalenia, mimo wyraźnego przyznania przez organ odwoławczy zaistnienia powołanej podstawy zarzutów oraz mimo zasadności zarzutów w świetle okoliczności sprawy, wynikających z określenia żądania niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z właściwej podstawy;
2. art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie zażalenia, mimo ich zasadności w świetle okoliczności sprawy;
3. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie zażalenia, mimo wyraźnego przyznania przez organ odwoławczy zaistnienia powołanej podstawy zarzutów;
4. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez wydanie rozstrzygnięcia naruszającego dyrektywę stania na straży praworządności i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
5. art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności przez: nieuwzględnienie zażalenia, mimo jednoczesnego wyraźnego przyznania wystąpienia okoliczności stanowiącej przewidzianą przez ustawę podstawę zarzutu; rażące zignorowanie funkcji gwarancyjnej procedury egzekucyjnej względem podatnika przez wskazanie, że mimo określenia nieprawidłowej podstawy obowiązku na tytule wykonawczym zarzuty nie są usprawiedliwione, gdyż nie wynika dla podatnika niebezpieczeństwo wyegzekwowania innej kwoty; wyrażenie wprost potrzeby uwzględnienia w rozpatrzeniu zażalenia, że jego ewentualne uwzględnienie prowadzić będzie musiało do umorzenia postępowania egzekucyjnego - co w ocenie zobowiązanego świadczy o pozbawionym bezstronności i ukierunkowanym z góry na oddalenie odwołania stanowiska SKO, przyznającym priorytet interesom fiskalnym nad zachowaniem gwarancji ustawowych zabezpieczających podatnika.
W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że SKO powinno uwzględnić zażalenie już na sam skutek przyznania, że rzeczywiście tytuł wykonawczy w błędny sposób określa podstawę obowiązku. Kolegium bezpodstawnie usprawiedliwia i konwaliduje błędy organu wydającego tytuł wykonawczy, nadmiernie swobodnie podchodząc do okoliczności niezachowania wymogów formalnych tytułu wykonawczego. Stanowisko organu, że przyznane braki nie rodzą dla skarżącej niebezpieczeństwa, jest nie tylko nieistotne z punktu widzenia przesłanek uwzględnienia zarzutów, ale i nieuzasadnione - świadczyć może jedynie o wyrazie wiary SKO w bezbłędność działań czy dobrą wiarę wierzyciela. Podkreślenia wymaga, że nie stanowi to dostatecznej gwarancji ochrony praw podatnika, słabszej strony postępowania egzekucyjnego - wymaganej przez przepisy prawa to postępowanie regulujące.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny stanowiska organów w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W ocenie organów brak jest podstaw do uznania zarzutów, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 2 lit. a-c u.p.e.a. W ocenie skarżącej tytuł wykonawczy błędnie wskazuje podstawę prawną dochodzonego obowiązku.
Przechodząc do rozstrzygnięcie sporu na wstępie należy zatem wskazać, że w myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 powołanego wyżej aktu, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 (lit. a), dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 (lit. b), przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (lit. c). Art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazuje m. in., że w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika.
W ocenie Sądu wykładnia językowa postanowień art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że podstawą wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest określenie obowiązku niezgodnie z treścią tego obowiązku, wynikającą ze stanowiących jego podstawę prawną orzeczeń właściwego organu (np. z decyzją organu podatkowego), deklaracji podatkowej złożonej przez podatnika, a także przepisu prawa, a którego obowiązek taki wynika. Przesłanką uzasadniającą wniesienie zarzutu na podstawie przytoczonego wyżej przepisu nie może być natomiast wskazanie błędnej podstawy prawnej dochodzonego obowiązku w rubryce D.3. tytułu wykonawczego, polegające na wadliwym zakreśleniu jednego z trzech (do wyboru) znajdujących się tam "okienek".
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera: treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca na gruncie u.p.e.a. odróżnia pojęcie treści obowiązku podlegającego egzekucji od podstawy prawnej tego obowiązku. Wyjaśnić również należy, że aktualne brzmienie art. 33 u.p.e.a. stanowi wynik wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.; dalej: "ustawa nowelizująca"). W wyniku wejścia w życie ustawy nowelizującej niespełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. nie stanowi przesłanki uzasadniającej wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (por. uzasadnienie do rządowego projekt ustawy o zmianie u.p.e.a. oraz niektórych innych ustaw, Sejm VIII kadencji, druk nr 3753, dostępny pod adresem: sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=3753).
Podkreślenia wymaga, że przy ocenie stanowiącego przedmiot sporu zarzutu bada się jedynie, czy nie doszło do zniekształcenia w zakresie przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z decyzji, deklaracji czy przepisu prawa. Zniekształcenie to może odnosić się do rodzaju egzekwowanego obowiązku, wysokości należności pieniężnej, czy daty jego powstania.
W kontrolowanej sprawie egzekwowana od skarżącej należność z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 i 2021 r. wynika z deklaracji złożonych przez nią w dniach 30 stycznia 2020 r. (na 2020 r.) oraz 8 lutego 2021 r. (na 2021 r.) o wysokości rocznego zobowiązania w kwocie [...]zł, płatnego w miesięcznych ratach po [...] zł. Tytuł wykonawczy obejmuje wymagalne zobowiązania (płatne do 15 sierpnia 2021 r.) wraz z odsetkami i kosztami upomnień. Skoro w przedmiocie należnego od skarżącej podatku od nieruchomości za 2020 i 2021 r. Burmistrz wydał decyzje, które następnie wskutek wniesionego przez spółkę odwołania uchylił, w obrocie prawnym nadal są złożone przez skarżącą deklaracje podatkowe, a podatek przez nią zadeklarowany spółka miała obowiązek w miesięcznych ratach uiszczać. Każda nieuiszczona przez skarżącą w terminie jej wymagalności rata stała się zaległością podatkową, która została objęta ww. tytułem wykonawczym, na podstawie którego należności te są egzekwowane. Ani w zarzutach, ani w skardze spółka nie powołuje się na wadliwe określenie przedmiotu objętego tytułem wykonawczym obowiązku (jego rodzaju, wysokości, daty powstania). Wskazuje wprawdzie, że wydany na nieprawidłowej podstawie tytuł wykonawczy uniemożliwia poprawną weryfikację wysokości egzekwowanego świadczenia, ale jest to argument chybiony. Skarżąca zna przecież zadeklarowane przez siebie kwoty podatku, dysponuje również wiedzą kiedy i ewentualnie jakich wpłat na poczet podatku od nieruchomości na ww. lata dokonała, zatem brak przeszkód do dokonania przez nią weryfikacji wysokości objętego ww. tytułem wykonawczym świadczenia, tym bardziej, że zarówno wierzyciel w postanowieniu z 24 listopada 2021 r., jak i Kolegium w zaskarżonym postanowieniu okoliczności te szczegółowo wyjaśniły. Nie mogą mieć przy tym znaczenia wydane i uchylone przez Burmistrza przed wystawieniem tytułu wykonawczego decyzje podatkowe.
Mając powyższe na uwadze eksponowana w skardze wadliwość ww. tytułu wykonawczego, polegająca na błędnym wskazaniu podstawy prawnej obowiązku (pozycja D.3.), z uwagi na prawidłowe określenie treści dochodzonego obowiązku zgodnie z deklaracjami na podatek od nieruchomości na 2020 i 2021 r., nie może skutkować uznaniem zarzutu wniesionego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. za zasadny. W formularzu tytułu wykonawczego w pozycji D.3., która mówi o podstawie prawnej obowiązku, wierzyciel zaznaczył niewłaściwą pozycję, która wskazuje, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym powstał z mocy prawa, gdy tymczasem wynika on ze złożonych przez skarżącą deklaracji podatkowych. Dostrzegając powyższą omyłkę, słusznie Kolegiom przyjęło, że nie uzasadnia ona uznania wniesionego przez skarżącą zarzutu. Trudno zgodzić się ze skarżącą, która przez wiele miesięcy nie reguluje wymagalnych rat podatku od nieruchomości za 2020 i 2021 r., że Kolegium w stronniczy sposób "daje priorytet interesom fiskalnym wierzyciela", z założenia bowiem postępowanie egzekucyjne nakierowane jest na wyegzekwowanie obowiązków, które nie zostały dobrowolnie wykonane przez zobowiązanych do ich dopełnienia. Nie są również zrozumiałe podniesione w skardze wyobrażenia spółki, że dojdzie do wydania kolejnego tytułu wykonawczego, tym razem już na podstawie złożonej deklaracji. Jeżeli istotnie taka sytuacja by wystąpiła, to w przypadku wszczęcia na podstawie takiego tytułu postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej, będą jej służyły stosowne środki prawne celem obrony swoich praw.
Z uwagi na prawidłowe zastosowanie postanowień art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Tym samym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem wierzyciela odpowiadają prawu. Błędne wskazanie w tytule wykonawczym podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku w aktualnym stanie prawnym, jak i okolicznościach kontrolowanej sprawy, nie może być zwalczane przy wykorzystaniu zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, opartego na przepisie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a-c u.p.e.a.
Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.