I SA/Po 310/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2011-09-29
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek od towarów i usługfakturypuste fakturyart. 108 ust. 1 ustawy o VATprawo do odliczeniapostępowanie podatkoweOrdynacja podatkowakontrola skarbowaskarżący

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, potwierdzając prawidłowość zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku wystawienia "pustych faktur".

Sprawa dotyczyła skargi podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2005 r. Podatnikowi zarzucono wystawienie fikcyjnych faktur VAT na sprzedaż złomu, co skutkowało brakiem prawa do odliczenia podatku naliczonego i obowiązkiem zapłaty podatku wykazanego na tych fakturach na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT było zasadne, nawet jeśli faktury nie dokumentowały rzeczywistych transakcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę podatnika A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2005 r. Organ kontroli skarbowej pierwotnie określił zobowiązanie podatkowe w VAT na kwotę 0,00 zł oraz wysokość zobowiązania z tytułu wystawienia faktur VAT na sprzedaż złomu. W uzasadnieniu wskazano, że podatnik wykazywał niewielkie kwoty do wpłaty, których nie uiścił, a zebrane dowody nie potwierdziły dokonanych dostaw towarów ani wystawiania faktur na rzecz firmy podatnika. Podmioty wskazane jako kontrahenci nie wykazywały czynności podlegających opodatkowaniu. W związku z tym organ stwierdził brak prawa do odliczenia podatku naliczonego i zawyżenie podatku naliczonego do odliczenia. Następnie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w części dotyczącej określenia zobowiązań podatkowych, a w części dotyczącej art. 108 ust. 1 ustawy o VAT orzekł kwoty podatku do zapłaty, uznając, że brak oryginałów faktur uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego, a wystawione faktury, mimo braku rzeczywistych transakcji, rodzą obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej, kwestionując powoływanie się na te same dowody w różnych decyzjach i brak precyzji w wyliczeniu kwot podatku. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podkreślono, że organy podatkowe zebrały i oceniły materiał dowodowy zgodnie z zasadami, a ciężar dowodu w zakresie dokumentów źródłowych spoczywa na podatniku. Sąd przywołał ugruntowane orzecznictwo dotyczące art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym obowiązek zapłaty podatku wykazanego na fakturze istnieje niezależnie od rzeczywistego dokonania transakcji, nawet w przypadku tzw. "pustych faktur", co jest zgodne z prawem unijnym. Stwierdzono, że organy prawidłowo zastosowały ten przepis, a podatnik zasadnie został zobowiązany do zapłaty podatku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek zapłaty podatku wykazanego na fakturze istnieje niezależnie od tego, czy faktura dokumentuje rzeczywistą transakcję, czy jest tzw. "pustą fakturą".

Uzasadnienie

Przepis art. 108 ust. 1 ustawy o VAT nakłada obowiązek zapłaty wykazanego na fakturze podatku na wystawcę, niezależnie od tego, czy doszło do sprzedaży, czy faktura jest "pusta". Jest to zgodne z prawem unijnym, które kładzie nacisk na ekonomiczny aspekt transakcji i neutralność podatku, nie rozróżniając czynności legalnych od nielegalnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (29)

Główne

ustawa o VAT art. 5 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

ustawa o VAT art. 29 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja obrotu w rozumieniu ustawy o VAT.

ustawa o VAT art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

ustawa o VAT art. 86 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Warunki, na których podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

ustawa o VAT art. 99 § 12

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący rozliczeń podatku od towarów i usług.

ustawa o VAT art. 108 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Obowiązek zapłaty podatku wykazanego na fakturze, nawet jeśli nie dokumentuje ona rzeczywistej transakcji.

ustawa o VAT art. 109 § 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży i zakupów.

ustawa o VAT art. 112

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy na podstawie całego zebranego materiału.

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 21 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 21 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 21 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 207

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 art. 31 § 1

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 art. 31 § 2

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 art. 24 § 1

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 art. 24a

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

Dz. U. Nr 95, poz. 798 art. 22 § 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku

Dz. U. Nr 95, poz. 798 art. 22 § 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku

Dz. U. Nr 95, poz. 798 art. 23 § 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku

Dz. U. Nr 95, poz. 798 art. 23 § 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku

O.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Dz. U. Nr 153, poz. 1269 art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, nakładając obowiązek zapłaty podatku wykazanego na "pustych fakturach". Organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania są nieuzasadnione. Ciężar dowodu w zakresie dokumentów źródłowych spoczywa na podatniku. Podatnikowi zapewniono czynny udział w postępowaniu, a nie skorzystał z możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez powoływanie się na te same dowody w różnych decyzjach i brak precyzji w wyliczeniu kwot podatku. Zarzut, że organ odwoławczy naruszył zasady postępowania, powołując się na identyczne dowody w decyzjach dotyczących różnych okresów rozliczeniowych.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek zapłaty wykazanych na fakturze kwot podatku istnieje niezależnie od okoliczności wystawienia faktury dotyczy on nie tylko sytuacji, gdy doszło do sprzedaży, ale sprzedaż ta była zwolniona lub nieopodatkowana, jak również, gdy faktura nie dokumentuje żadnej czynności, czyli jest tzw. "pustą fakturą" przy opodatkowaniu nie można czynić rozróżnienia pomiędzy czynnościami legalnymi a czynnościami nielegalnymi ciężar dowodu w zakresie dokumentów źródłowych, stanowiących podstawę zapisów w ewidencjach księgowych, spoczywa na podatniku

Skład orzekający

Roman Wiatrowski

przewodniczący

Jerzy Małecki

sędzia

Małgorzata Bejgerowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawidłowości stosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku wystawienia \"pustych faktur\" oraz utrwalenie zasad oceny materiału dowodowego w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wystawienia "pustych faktur" i może być mniej relewantne w przypadkach, gdy transakcje faktycznie miały miejsce, ale były np. wadliwie udokumentowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu "pustych faktur" i konsekwencji podatkowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe zasady stosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Puste faktury VAT – czy zawsze musisz zapłacić podatek? Wyjaśniamy kluczowy przepis.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 310/11 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2011-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jerzy Małecki
Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/
Roman Wiatrowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 354/12 - Wyrok NSA z 2013-02-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 108 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Roman Wiatrowski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011r. sprawy ze skargi AC na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października do grudnia 2005r. oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...], na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i § 4, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej – "O.p.") w zw. z art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm., dalej – "ustawa o kontroli skarbowej"), art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 24a ustawy o kontroli skarbowej, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 4 i ust. 13 pkt 5 lit. a i b, art. 29 ust. 1, art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 99 ust. 12, art. 108 ust. 1, art. 109 ust. 3 i art. 112 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej – "ustawa o VAT") oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku (Dz. U. Nr 95, poz. 798, ze zm.), Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił A. C. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: październik, listopad i grudzień 2005 r. na kwotę 0,00 zł oraz wysokość zobowiązania, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, związanego z wystawieniem określonych w rozstrzygnięciu faktur VAT za okresy od października do grudnia 2005 r.
W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej opisując ustalenia postępowania kontrolnego wskazał, że w okresie od października 2004 r. do kwietnia 2007 r. podatnik prowadził samodzielnie działalność gospodarczą pod firmą "N.". Jej podstawowy zakres sprowadzał się do działalności "agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju". W tym czasie A. C. był czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług i sporządził deklaracje VAT-7 za kontrolowany okres, w których wykazał niewielkie kwoty podlegające wpłacie, których nie uiścił. Zebrane zaś w toku postępowania dowody nie potwierdziły dokonanych dostaw towarów oraz wystawiania faktur na rzecz prowadzonej przez podatnika firmy. Organ ustalił, że podmioty widniejące jako kontrahenci podatnika ( W. G. i E. P.) nie składali i nie wykazywali za badany okres deklaracjach VAT – 7 czynności podlegających opodatkowaniu i nie dokonali transakcji opisanych w zakwestionowanych fakturach. W związku z tym, działając w oparciu o art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT, organ kontroli skarbowej stwierdził, że A. C. nie miał prawa do odliczenia kwot podatku naliczonego za październik, listopad i grudzień 2005 r., a w deklaracjach podatnika zawyżył wartość podatku naliczonego do odliczenia w wysokości [...] zł. Ponadto ustalono, że na rzecz szeregu podmiotów gospodarczych podatnik wystawił i wprowadził do obrotu faktury VAT, w których wykazał podatek od towarów i usług w łącznej wysokości [...] zł, z określonym przedmiotem sprzedaży złomu metali (z wyjątkiem czterech faktur dokumentujących sprzedaż materiałów budowlanych). W konkluzji organ pierwszej instancji stwierdził, że w kontrolowanym okresie A. C. wystawił fikcyjne faktury VAT na sprzedaż złomu siedmiu nabywcom (łącznie 164 faktury VAT) na kwotę netto [...] zł i podatek VAT [...] zł oraz uznał, że faktury wystawione przez podatnika nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych, tj. obrotu złomem.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 191, art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i 4, art. 180 O.p. W uzasadnieniu odwołania podatnik podniósł, że ocena okoliczności w postaci braku bazy do handlu złomem, utraty dokumentów dotyczących firmy i regulowanie przez podatnika płatności gotówką jest, w ocenie odwołującego się, tendencyjne.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], działając w oparciu o art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. oraz art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 29 ust. 1, art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a, art. 99 ust. 12, art. 103 oraz art. 108 ustawy o VAT, uchylił orzeczenie organu I instancji w całości i w części dotyczącej określenia zobowiązań podatkowych za miesiące: październik, listopad i grudzień 2005 r. – umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, natomiast w części dotyczącej orzeczenia wysokości zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT – orzekł kwoty podatku do zapłaty podatkowych za miesiące: październik, listopad i grudzień 2005 r.
W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że z uwagi na brak oryginałów faktur, bądź duplikatów faktur na zakup towarów i usług, stronie nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu fikcyjnego nabycia złomu. W toku też prowadzonego postępowania odwoławczego strona nie przedstawiła żadnych dowodów uprawdopodabniających, że transakcje na zakup złomu pomiędzy firmą "N." a E. P. oraz W. G. miały miejsce. Zdaniem organu odwoławczego A. C. nie dokonywał również obrotu materiałami budowlanymi. W tej sytuacji pomimo, że nie została wykonana czynność podlegająca opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, a także nie wystąpił obrót w rozumieniu art. 29 ust. 1 tej ustawy, strona jest zobowiązana do zapłaty podatku wykazanego w spornych fakturach na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Organ odwoławczy stwierdził, że w obecnym stanie prawnym nie można orzec zobowiązania podatkowego w wysokości "0" zł, gdyż nie może być mowy o zobowiązaniu podatnika do zapłacenia podatku w takiej wysokości. W związku z tym, w ocenie organu II instancji, bezprzedmiotowym było orzeczenie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wysokości zobowiązań podatkowych w kwocie "0" zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. C., reprezentowany przez adwokata, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji organu odwoławczego zarzucono naruszenie art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 122 O.p. poprzez wydanie dwóch decyzji o tym samym rozstrzygnięciu merytorycznym za inne okresy, w których powstało zobowiązanie podatkowe. Wskazanej decyzji podatnik zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych poprzez powołanie się na te same dowody w decyzjach nr: [...] oraz [...], pomimo różnorodności podmiotów gospodarczych, z którymi skarżący dokonywał w danym okresie transakcji handlowych. Ponadto strona zarzuciła organowi zastosowanie przepisu art. 108 ust 1 ustawy o VAT, przy braku wskazania, w następstwie jakich konkretnych transakcji kwoty zostały wyliczone za poszczególne miesiące. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż zdaniem skarżącego przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów wskazanych w petitum skargi. Strona wskazała, że organ podatkowy zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], powołuje się na identyczne dowody, jak również obie decyzje pod względem merytorycznym nie odbiegają od siebie pod żadnym względem. Wobec tej okoliczności skarżący stwierdził, że niemożliwym jest rozstrzygnięcie wskazane przez organ podatkowy, albowiem brak jest precyzji w zakresie dowodów wskazanych przez stronę, jak i zebranych przez organ, z uwagi na różnorodność kontrahentów, jak i okres obejmujący okres naliczonego zobowiązania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał zawarte w niej zarzuty za nieuzasadnione i wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podatkowy stwierdził m. in., że w toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji starannie zebrał i przeprowadził wszystkie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W ocenie organu podjęto liczne działania w celu przeprowadzenia czynności sprawdzających u kontrahentów podatnika, przeprowadzono również dowody z przesłuchań świadków oraz - w charakterze strony - A. C., właściciela firmy "N.". Organ kontroli skarbowej zwracał się również do właściwych naczelników urzędów skarbowych i innych organów podatkowych i ścigania w celu zebrania wszelkich dowodów dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Na podstawie powyższego organ podatkowy II instancji stwierdził, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. swoją ocenę oparł na przekonujących podstawach i dał temu wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji. Zgodnie z normami prawa oparto się na materiale dowodowym zebranym w toku prowadzonego postępowania kontrolnego. Dokonano oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy oraz wykorzystano zebrane dokumenty urzędowe. Rozpatrzono zarówno poszczególne dowody z osobna, jak i wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic w nich stwierdzonych.
Podczas rozprawy przed tutejszym Sądem w dniu [...] września 2011 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował, iż żąda nie orzeczenia co do istoty, ale uchylenia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wybiórczy. Podkreślił bowiem, że nadal prowadzone są postępowania karne, w których dokonuje się ustaleń stanu faktycznego i przesłuchuje się świadków, również powoływanych z urzędu. W ocenie pełnomocnika tylko całościowe zgromadzenie materiału dowodowego, również z tych sprawach karnych, pozwoli na ustalenie stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawy. Natomiast pełnomocnik organu odwoławczego stwierdził, że w jego ocenie materiał sporządzony przez prokuraturę w postępowaniach karnych nie będzie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż rozpoznając wniesioną skargę wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 P.p.s.a.). Jednocześnie w myśl przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny dokonuje zatem kontroli legalności działań administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).
Biorąc pod uwagę powyższe założenia Sąd zważył, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie odnosi się przede wszystkim do prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przepisów proceduralnych, tj. art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 122 O.p. Strona skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu II instancji, ogólnie stwierdzając, że organ odwoławczy w wydanych decyzjach za 2005 r. oraz 2007 r. powoływał się na te same dowody i wydał dwie decyzje o takim samym rozstrzygnięciu merytorycznym. Ustosunkowując się do tego zarzutu Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, iż w toku prowadzonego postępowania organ I instancji starannie zebrał i dopuścił wszystkie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W ocenie organu podjęto liczne działania w celu przeprowadzenia czynności sprawdzających u kontrahentów podatnika, przeprowadzono również dowody z przesłuchań świadków oraz - w charakterze strony - A. C., właściciela firmy "N.". Organ kontroli skarbowej zwracał się również do szeregu organów władzy publicznej w celu zebrania wszelkich dowodów dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Na podstawie powyższego organ podatkowy II instancji stwierdził, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. swoją ocenę oparł na przekonujących podstawach i dał temu wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji. Dokonano oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy oraz wykorzystano zebrane dokumenty urzędowe. Zgodnie z prawem organ podatkowy odmówił wiary niektórym dowodom, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny.
W świetle powyższego, w toku rozpoznania niniejszej sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z przepisami zawartymi w Dziale IV cytowanej wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 187 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z powyższego unormowania wynikają dla organu podatkowego dwie powinności, po pierwsze zebranie materiału dowodowego niezbędnego dla podjęcia rozstrzygnięcia, po drugie jego wnikliwe rozpatrzenie. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami określonymi w art. 191 O.p. Zgodnie z jego brzmieniem, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym ocena ta zakłada, że organ podatkowy nie jest krępowany kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których opiera swoją decyzję. Aby w ramach tej swobody nie doszło do przekroczenia dopuszczalnych granic oceny dowodów, organ podatkowy winien m.in. kierować się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Po 1342/99, publ. LEX nr 43051).
Oceniając postępowanie organów podatkowych i wyprowadzone z niego wnioski na tle rozpoznawanej sprawy nie można postawić im zarzutu wykroczenia poza przytoczone powyżej zasady, a tym samym nie sposób podzielić zarzutów skargi, że naruszone zostały przepisy art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak też jego ocena dokonana przez organy podatkowe - nie budzą zastrzeżeń. Sąd zważył, iż dowody w sprawie zostały skrupulatnie zebrane i wnikliwie rozpatrzone oraz poddane ocenie w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Godzi się zauważyć, że organ I instancji przeprowadził szereg czynności mających na celu odtworzenie rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Natomiast, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, strona skarżąca nie uczestniczyła w sposób czynny w postępowaniu wyjaśniającym, co więcej – nie próbowała nawet w najmniejszym stopniu ułatwić dotarcia przez organy podatkowe do prawdy materialnej (art. 122 O.p.). Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż skarżący nie odtworzył dokumentacji dotyczącej swojej firmy. W tym zakresie organ słusznie zauważył, że zarówno na podatniku spoczywa obowiązek podjęcia starań, mających na celu odtworzenie utraconej dokumentacji. Na podatniku bowiem, a nie na organie podatkowym, spoczywa ciężar dowodu w zakresie dokumentów źródłowych, stanowiących podstawę zapisów w ewidencjach księgowych. Skoro zatem sam podatnik nie zdołał odtworzyć utraconej dokumentacji podatkowej, to tym bardziej nie mógł uczynić tego organ podatkowy - bez współdziałania strony. Działania organu powinny wprawdzie zmierzać do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, nie można jednak przyjąć, by na organach spoczywał nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów, szczególnie zaś w sytuacji, gdy to podatnik posiada wiedzę co do swoich kontrahentów, a organy takiej wiedzy nie posiadają (por. wyroki NSA: z dnia 8 lutego 2005 r., sygn. akt FSK 1379/04; z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt I FSK 199/06; z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt I FSK 310/08; z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1678/09; publ.: http.://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy w niniejszej sprawie uwzględniły cały materiał dowodowy, jaki udało się zgromadzić, m.in. w wyniku wymiany informacji z innymi organami podatkowymi i ścigania. Brak odtworzenia zaś pozostałej części dokumentacji podatkowej skarżącego (źródłowej) w żaden sposób nie może być poczytywany jako naruszenie art. 122 lub art. 187 § 1 O.p.
Jednocześnie należy podkreślić, że organy podatkowe zapewniły stronie czynny udział w prowadzonym postępowaniu podatkowym, a przed wydaniem decyzji umożliwiły wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Strona z prawa tego nie skorzystała, stąd w sposób uzasadniony organ odwoławczy uznał, iż z własnej woli nie uczestniczyła w toczącym się postępowaniu, nie zgłaszając żadnych dodatkowych wniosków i żądań co do przeprowadzenia innych dowodów w sprawie, które skutkowałyby odmiennym niż w decyzji rozstrzygnięciem. W prowadzonym postępowaniu kontrolujący kilkukrotnie występowali o złożenie wyjaśnień w prowadzonej sprawie i przedłożenie, czy też wskazanie dowodów.
Z kolei odnosząc się do zarzutu skarżącego, że w przedmiotowej decyzji organ powołał się na identyczne dowody, jak w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], a ponadto obie decyzje pod względem merytorycznym nie odbiegają od siebie pod żadnym względem - należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż w firmie A. C. przeprowadzono dwa odrębne postępowania w zakresie prawidłowości rozliczeń podatku od towarów i usług za: październik, listopad, grudzień 2005 r. oraz kolejne dotyczące miesięcy styczeń, luty i marzec 2007 r., a finalnie w odniesieniu do obu tych okresów wydano dwie odrębne decyzje rozstrzygające dwie indywidualne sprawy podatkowe. Organ odwoławczy słusznie stwierdził, iż zebrany materiał dowodowy podobny jest pod względem przedmiotu "transakcji", tzn. zakupu i sprzedaży złomu, informacji ogólnych dotyczących prowadzonej działalności przez podatnika oraz pod względem części kontrahentów. Równocześnie jednak nie sposób pominąć faktu, że zebrane dowody w obydwu postępowaniach to w znacznej mierze "transakcje" zawarte pomiędzy rożnymi podmiotami, udokumentowane dowodami w postaci faktur o różnych wartościach. Zarówno w postępowaniu dotyczącym 2005 r., jak i 2007 r. organ I instancji dokonał przesłuchań świadków i w swoich twierdzeniach odniósł się do zdarzeń mających miejsce w danym okresie rozliczeniowym. W tej perspektywie powyższy zarzut skarżącego, prowadzący do uznania, iżby organ odwoławczy naruszył wspomniane zasady wyrażone w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. - nie zasługuje na uwzględnienie.
Niezależnie od powyższego zarzutu strona podniosła w skardze, iż organ podatkowy określił kwoty podatku za miesiące: październik, listopad i grudzień 2005 r. bez wskazania, w następstwie jakich konkretnych transakcji orzeczone kwoty zostały wyliczone. Należy zauważyć, iż wartość zobowiązania podatkowego orzeczona w zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. nie uległa zmianie w stosunku do wartości tego zobowiązania określonego przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] października 2009 r. Organ odwoławczy, będąc w posiadaniu faktur VAT wystawionych przez stronę na rzecz kontrahentów, na których widnieją daty ich wystawienia, przyporządkował kwoty wynikające z zebranych faktur do poszczególnych miesięcy. Wobec powyższego ostatni z wymienionych zarzutów należy uznać również za całkowicie bezzasadny.
Odnosząc się do kwestii oceny prawidłowości zastosowania w rozpoznawanej sprawie przez organy obu instancji art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, należy wskazać, że przepis ten stanowi, iż w przypadku, gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, że ustanowiony w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT z 2004 r. obowiązek zapłaty wykazanych na fakturze kwot podatku istnieje niezależnie od okoliczności wystawienia faktury. Przyjmuje się, że dotyczy on nie tylko sytuacji, gdy doszło do sprzedaży, ale sprzedaż ta była zwolniona lub nieopodatkowana, jak również, gdy faktura nie dokumentuje żadnej czynności, czyli jest tzw. "pustą fakturą". Zwraca się przy tym uwagę, że obecnie obowiązująca norma art. 108 ust. 1 ustawy o VAT z 2004 r. ma szerszy zakres od obowiązującej do dnia 30 kwietnia 2004 r. normy art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) i że w nowym stanie prawnym stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2002 r., o sygn. akt FPS 2/02, nie będzie miało zastosowania w zakresie "pustych faktur" (zob. wyroki NSA z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 1057/08; z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 1243/08; z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 560/08 i z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt I FSK 1658/07 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1489/08 - wszystkie publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznaje się przy tym, że ten przepis krajowy jest zgodny ze stosownymi regulacjami prawa unijnego (zob. między innymi: wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt I FSK 1658/07; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 470/08 i z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 143/08 i wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Bd 682/07 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W powyższym kontekście należy zaznaczyć, że odmiennie aniżeli we wcześniejszej ustawie podatkowej, w aktualnym stanie prawnym, stosownie do regulacji prawa wspólnotowego, zarówno pojęcie dostawy towarów, jak i świadczenia usług zostało w znacznej mierze oderwane od ważności i skuteczności tych czynności na gruncie prawa cywilnego, jak i też objęcia zakresem czynów zabronionych pod groźbą kary. Obecnie podkreśla się ekonomiczny aspekt transakcji, a nie jej nieważność lub to, że czynność wyczerpuje znamiona czynu karalnego. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE przyjmuje się, mając na uwadze zasadę neutralności podatku oraz konieczność eliminowania zakłóceń konkurencji, że przy opodatkowaniu nie można czynić rozróżnienia pomiędzy czynnościami legalnymi a czynnościami nielegalnymi, z wyjątkiem tych, w przypadku których nie jest możliwa jakakolwiek konkurencja pomiędzy sektorem legalnym a nielegalnym oraz czynności mających za przedmiot takie towary, które nie mogą być w ogóle wprowadzone na rynek do obrotu publicznego (zob. orzeczenia TS UE powołane w komentarzu do art. 6 [w:] A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, SIP LEX, 2011).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe I i II instancji badając istnienie podstaw prawnych do określenia wysokości zobowiązania, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, związanego z wystawieniem określonych w rozstrzygnięciu faktur VAT za okresy od października do grudnia 2005 r., prawidłowo uznały, że organ wydający decyzję, z której wynika obowiązek zapłaty podatku widniejącego na fakturach dokumentujących czynności, które nie zostały wykonane, nie naruszył powyższego przepisu. Wbrew bowiem stanowisku wyrażonym w skardze, wskazane faktury VAT, które zostały wprowadzone do obrotu prawnego, wywołują skutki podatkowe, pomimo że nie dokumentują żadnych zdarzeń gospodarczych. W myśl powołanego przepisu organ I instancji przeprowadzając postępowanie kontrolne dowiódł, że podatnik wystawiał fikcyjne faktury VAT, którym nie odpowiadał rzeczywisty obrót złomem. W tej sytuacji strona została zasadnie zobowiązana do zapłacenia kwoty podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, iż materiał dowodowy w omawianej sprawie został rzetelnie zebrany, a stan faktyczny przedstawiony w sposób niebudzący wątpliwości w kwestii działań prowadzonych zarówno przez kontrahentów podatnika, jak i samego skarżącego. Zdaniem Sądu dokonana przez organy podatkowe obu instancji ocena dowodów jest prawidłowa i nie sposób zarzucić jej skutecznie dowolności. Poszczególne dowody zostały ocenione trafnie, a powiązanie tych dowodów prowadzi do wniosków wyprowadzonych przez organy podatkowe. Dodatkowo zauważyć należy, że brak wskazania w skardze w sposób jednoznaczny jakie okoliczności zostały ewentualnie niewyjaśnione, nierozpatrzone lub wadliwie ocenione w postępowaniu podatkowym uniemożliwia w istocie Sądowi jednoznacznie odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów O.p. w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie narusza prawa materialnego lub procesowego, co miałoby wpływ na wynik sprawy, stąd też na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI