I SA/Po 31/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-04-03
NSApodatkoweWysokawsa
egzekucja administracyjnaprzedawnienieOrdynacja podatkowaVATzawieszenie biegu terminudoręczeniepełnomocnikzarzuty w sprawie egzekucjisąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając, że organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Sprawa dotyczyła zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej VAT za styczeń 2010 r. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania. Organy administracji obu instancji uznały, że zobowiązanie nie przedawniło się, wskazując na wielokrotne zawieszenie biegu terminu przedawnienia, m.in. w związku z postępowaniem karnoskarbowym. WSA w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że organ błędnie zinterpretował art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 70c tej ustawy, w szczególności w kontekście doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej VAT za styczeń 2010 r. Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku oraz wygaśnięcia zobowiązania z powodu przedawnienia. Organy administracji uznały zarzut nieistnienia obowiązku za niedopuszczalny, a zarzut przedawnienia za nieuzasadniony, wskazując na liczne przypadki zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w tym związane z postępowaniem zabezpieczającym i karnoskarbowym. WSA w Poznaniu, podzielając stanowisko organów co do niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku oraz co do zasady, że postępowanie zabezpieczające nie jest kontynuacją postępowania podatkowego, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał jednak, że organy błędnie zinterpretowały art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 70c tej ustawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA I FPS 3/18, takie zawiadomienie powinno być doręczone pełnomocnikowi strony, nawet jeśli organ nie prowadzi postępowania z jego udziałem. WSA stwierdził, że organ nie miał wiedzy o pełnomocniku w momencie doręczenia zawiadomienia, ale pomimo tego, że podatnik faktycznie zapoznał się z treścią, nie można uznać skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jeśli pominięto prawidłowo ustanowionego pełnomocnika. Sąd nakazał organowi ponowne rozpoznanie zarzutu wygaśnięcia obowiązku z uwzględnieniem tej wykładni.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia podatnikowi, który ustanowił pełnomocnika, jest nieskuteczne, jeśli zawiadomienie powinno być doręczone pełnomocnikowi zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA I FPS 3/18.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale NSA I FPS 3/18, która stanowi, że zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia powinno być doręczone pełnomocnikowi strony, nawet jeśli organ nie prowadzi postępowania z jego udziałem. Pominięcie pełnomocnika skutkuje brakiem materialnoprawnego skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

o.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Skuteczność tego zawieszenia zależy od prawidłowego doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu.

o.p. art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia musi być doręczone pełnomocnikowi strony, jeśli został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Pomocnicze

o.p. art. 70 § § 6 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

o.p. art. 70 § § 6 pkt 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z doręczeniem zarządzenia zabezpieczenia.

o.p. art. 70 § § 7 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przesłanka do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia po zakończeniu postępowania karnego skarbowego nie zaszła.

o.p. art. 70 § § 7 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia upłynął po wpływie prawomocnego wyroku WSA.

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutu nieistnienia obowiązku.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutu nieistnienia obowiązku w związku z przedawnieniem.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutu wygaśnięcia obowiązku.

u.p.e.a. art. 34 § § 2 pkt 3 lit. a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przesłanka niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku, gdy był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu.

u.p.e.a. art. 59 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności.

u.p.e.a. art. 61 § § 5 pkt 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 155b § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Moment wszczęcia postępowania zabezpieczającego.

p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 144

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 269 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Moc wiążąca uchwał NSA.

k.k.s. art. 56 § § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 6 § § 2

Kodeks karny skarbowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieskuteczność doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z powodu pominięcia pełnomocnika, zgodnie z uchwałą NSA I FPS 3/18.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego był niedopuszczalny, ponieważ zobowiązanie zostało określone w prawomocnej decyzji podatkowej. Postępowanie zabezpieczające nie jest kontynuacją postępowania podatkowego, więc pełnomocnictwo z postępowania podatkowego nie przechodzi na postępowanie zabezpieczające.

Godne uwagi sformułowania

Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Sąd nie może uznać za zgodne z prawem stanowisko organu, że zawiadomienia jedynie podatnika informujące go na podstawie art. 70c o.p. o zawieszeniu terminu biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego [...] jest skuteczne, ponieważ podatnik w rzeczywistości dowiedział się o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

Skład orzekający

Katarzyna Nikodem

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Rennert

sędzia

Michał Ilski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w szczególności art. 70c w kontekście doręczeń do pełnomocnika."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy w postępowaniu podatkowym lub kontrolnym ustanowiono pełnomocnika, a organ egzekucyjny lub podatkowy wydaje zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych i precyzyjnej interpretacji przepisów proceduralnych, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Wykładnia przepisów dotyczących doręczeń do pełnomocnika ma szerokie zastosowanie.

Czy przedawnienie VAT z 2010 roku jest już faktem? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczowy błąd organów!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 31/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert
Katarzyna Nikodem /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ilski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 70 § 6 pkt 1, art. 70 c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 269 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 03 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 10 lipca 2024 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30 października 2024 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia A. P., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 10 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zaskarżone postanowienie DIAS zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 15 września 2016 r., nr [...] obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług VAT za styczeń 2010 r. w kwocie należności głównej [...] zł (na dzień wystawienia) plus należne odsetki za zwłokę. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny poprzez zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie E.-R. MSW, o czym zawiadomiono skarżącego 16 stycznia 2017 r.
Organ egzekucyjny postanowieniem z 1 grudnia 2017 r., nr [...] umorzył prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm.; w skrócie: "u.p.e.a.") z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji.
Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w związku z zaistnieniem przesłanek zawartych w art. 61 u.p.e.a., wszczął wobec skarżącego ponowną egzekucję poprzez wydanie 14 sierpnia 2023 r. skierowanego do skarżącego zawiadomienia organu egzekucyjnego nr [...] o ponownym wszczęciu egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy z 15 września 2016 r. nr [...] obejmujący należność za styczeń 2010 r. w kwocie głównej [...] zł.
Pismem z 20 sierpnia 2023 r. A. P. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji.
Skarżący wskazał na naruszenie art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Ponadto wniósł, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w związku z przedawnieniem.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z 11 października 2023 r., nr [...] oddalił zarzut nieistnienia obowiązku w związku z przedawnieniem zobowiązania podatkowego, wskazując, jako podstawę prawną art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz oddalił zarzut wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w całości.
Pismem z 18 października 2023 r. A. P. złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) zażalenie na ww. postanowienie.
DIAS postanowieniem z 9 stycznia 2024 r., nr [...] uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Naczelnik pismem z 11 czerwca 2024 r. wezwał skarżącego do doprecyzowania zarzutów wniesionych w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu
o tytuł wykonawczy z 15 września 2016 r. z uwagi na fakt, że w piśmie z 20 sierpnia 2023 r. skarżący nie określił w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających to żądanie.
W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego w piśmie z 17 czerwca 2024 r. wskazał, że kwestionuje obowiązek wynikający z decyzji objętej przedawnieniem z powodu nieistnienia obowiązku, tj. nieodebrania przez pełnomocnika jakichkolwiek tytułów wykonawczych będących podstawą postępowania egzekucyjnego. Poinformował, że
w pierwotnym piśmie z 20 sierpnia 2023 r. wskazał w sposób precyzyjny, że korzysta na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. z instytucji prawnej zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Podniósł, że tytuły wykonawcze nigdy nie weszły do obrotu prawnego, czego konsekwencją był brak możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że zarzut ten powinien zostać merytorycznie rozpoznany
w trybie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. jako nieistnienie obowiązku oraz art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. - wygaśnięcie obowiązku.
Naczelnik postanowieniem z 10 lipca 2024 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku w podatku od towarów
i usług za styczeń 2010 r. określonego w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a oraz oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. określonego w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
W ocenie Naczelnika obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. został określony skarżącemu w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z 26 czerwca 2015 r., nr [...],
a następnie utrzymany w mocy decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
z 29 sierpnia 2016 r., nr [...] WSA w Poznaniu oddalił skargę wyrokiem 31 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Po 1528/16.
Zdaniem Naczelnika, zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. nie przedawniło się, jest wymagalne i nadal podlega egzekucji administracyjnej. Na tym etapie organ nie może ponownie badać merytorycznie zarzutu, który był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym i sądowym.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika z 10 lipca 2024 r., w którym zażądał uznania zarzutu nieistnienia obowiązku z powodu nieefektywnego wygaśnięcia zobowiązania na skutek przedawnienia.
W treści zażalenia skarżący podniósł kwestie dotyczące pomijania pełnomocnika w doręczaniu decyzji i postanowień w postępowaniu zabezpieczającym, a także poruszył zagadnienia związane z wejściem do obrotu prawnego zarządzenia zabezpieczenia, przekształcania się zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne.
W ocenie skarżącego nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie doręczono bowiem pełnomocnikowi zawiadomienia
z 27 sierpnia 2015 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, nie weszło ono do obrotu prawnego, stąd zobowiązanie uległo przedawnieniu i nie ma podstaw do prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji z 10 lipca 2024 r. – przywołanym na wstępie postanowieniem z 30 października 2024 r. - DIAS
w uzasadnieniu wskazał, że przed wystawieniem tytułu wykonawczego skarżący wyczerpał drogę odwoławczą od decyzji, która stanowiła podstawę przedmiotowego tytułu wykonawczego.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej
w [...] z 26 czerwca 2015 r., utrzymanej następnie w mocy decyzją ostateczną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z 29 sierpnia 2016 r., a następnie zaskarżył tę decyzję do WSA w Poznaniu, który prawomocnym wyrokiem z 31 maja 2017 r. I SA/Po 1528/16 skargę oddalił.
Następnie skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną. DIAS odmówił wznowienia postępowania decyzją z 01 kwietnia 2020 r. nr [...] Od tej decyzji skarżący również złożył odwołanie, które zakończyło się decyzją DIAS z 25 listopada 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Postępowanie skargowe w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończyło się wydaniem wyroku NSA z 07 grudnia 2021 r., I FSK 2120/21, oddalającym skargę kasacyjną złożoną od wyroku WSA
z 15 czerwca 2021 r. I SA/Po 85/21, którym oddalono skargę skarżącego na decyzję DIAS z 25 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania
w sprawie zakończonej decyzją ostateczną DIAS z 29 sierpnia 2016 r.
Organ II instancji podkreślił, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. uzasadniająca wydanie postanowienia o niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku. Zarzut ten był już bowiem przedmiotem rozpatrzenia
w odrębnym postępowaniu podatkowym.
Następnie DIAS wskazał, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upływa termin płatności podatku. Termin przedawnienia zobowiązania skarżącego za styczeń 2010 r. przypadłby 31 grudnia 2015 r., jednakże wskutek wielokrotnego zawieszania biegu terminu przedawnienia został on przesunięty. Z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 70 § 6 pkt 4 ustawa
z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (w skrócie: "o.p."), bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego został zawieszony 12 czerwca 2015 r. w związku z doręczeniem zarządzenia zabezpieczenia numer [...] obejmującego przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. W trakcie prowadzonego postępowania zabezpieczającego Naczelnik dokonał czynności w postaci:
- zajęcia zabezpieczającego świadczenie emerytalno-rentowe z 10 czerwca 2015 r., o czym skarżący został powiadomiony 12 czerwca 2015 r.,
- zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 10 czerwca 2015 r., o czym skarżący został powiadomiony 12 czerwca 2015 r.,
- zajęcia zabezpieczającego inne wierzytelności pieniężne z 13 kwietnia 2016 r.,
o czym skarżący został powiadomiony 18 kwietnia 2016 r.
Ww. zawieszenie biegu terminu przedawnienia upłynęło 14 września 2016 r., Ponadto 15 września 2016 r. nastąpiło przekształcenie postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne w związku z wystawieniem ww. tytułu wykonawczego, co spowodowało powstanie również w tym dniu skutków związanych
z zastosowaniem środka egzekucyjnego.
Następnie DIAS wskazał, że z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 70 § 6 pkt 2 w zw. z art. 70 § 7 pkt 2 o.p., bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego został zawieszony 30 września 2016 r. na skutek wniesienia przez skarżącego skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania, natomiast 05 lipca 2017 r. upłynął okres zawieszenia ze względu na wpływ do DIAS odpisu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z 31 maja 2017 r. I SA/Po 1528/16.
Z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 ustawy o.p., bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego został zawieszony 29 czerwca 2015 r., w związku z wszczęciem przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] postępowania numer [...] w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. O powyższym fakcie skarżący został zawiadomiony 1 września 2015 r.
Jak wskazał organ II instancji, do dziś nie ziściła się przesłanka z art. 70 § 7 pkt 1 o.p., która stanowi, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Do dziś nie zostało zakończone postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, stąd nie upłynął okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r.
Zdaniem DIAS zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. nie przedawniło się, jest wymagalne i nadal podlega egzekucji administracyjnej.
Następnie organ II instancji w odniesieniu do stanowiska skarżącego, że doręczenie zarządzenia zabezpieczenia było nieskuteczne, tj. z pominięciem prawidłowo ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wskazał, że postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania rozpoznawczego i wymiarowego,
a więc kontrolnego czy podatkowego. Powoduje to, że umocowanie pełnomocnika strony, ustanowionego w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nie rozciąga się na postępowanie egzekucyjne (zabezpieczające w fazie wykonawczej). W ocenie DIAS, doręczenie zarządzenia zabezpieczenia pełnomocnikowi umocowanemu do reprezentowania podatnika, a więc umocowanemu wtedy, gdy podatnik statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym jeszcze nie uzyskał, oznaczałoby dokonanie czynności do rąk pełnomocnika ustanowionego w innej sprawie. Doszło zatem do zajęcia zabezpieczającego, które przekształciło się następnie w zajęcie egzekucyjne.
Natomiast organ II instancji odnosząc się do kwestii doręczania zawiadomień
z art. 70c o.p. wskazał, że orzecznictwo do dnia podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny 18 marca 2019 r. I FPS 3/18 było niejednolite.
Naczelnik, wydając zawiadomienie z art. 70c o.p. 27 sierpnia 2015 r., nie miał wiedzy, że w postępowaniu podatkowym, które prowadził Urząd Kontroli Skarbowej
w [...], skarżącego reprezentował pełnomocnik. Doręczył zatem zawiadomienie podatnikowi, gdyż orzecznictwo sądowe dopuszczało wówczas takie rozwiązanie.
Organ II instancji podkreślił, że pomimo doręczenia przedmiotowego zawiadomienia z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, podatnik przed upływem terminu przedawnienia faktycznie zapoznał się z jego treścią (osobiście odebrał zawiadomienie), a tym samym powziął wiedzę na temat swojej sytuacji prawnej, w szczególności uzyskał informację, że nie dojdzie do przedawnienia zobowiązania podatkowego.
DIAS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wygaśnięcia obowiązku w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. w związku
z przedawnieniem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ww. postanowienie DIAS z 30 października 2024 r. skarżący zarzucił rażące naruszenie
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. w zw.
z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 61 § 5 pkt 3 u.p.e.a. Skarżący zażądał uchylenia postanowień obu instancji w części nieuznania zarzutu przedawnienia za okres [...]/2010 roku, zwrotu kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z akt sprawy A. P. wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z zawiadomieniem o ponownym wszczęciu egzekucji wobec niego na podstawie tytułu wykonawczego z 15 września 2016 r. o nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. Wcześniej postępowanie egzekucyjne w zakresie tej zaległości na podstawie art. 59 § 2 u.o.e.a zostało przez organ egzekucyjny umorzone postanowieniem z 1 grudnia 2017 r. nr [...], z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
Zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), z uwagi na niedoręczenie tytułów wykonawczych ustanowionemu pełnomocnikowi oraz wygaśnięcie obowiązku w całości (art. 33 § pkt 5 u.p.e.a.), z uwagi na przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Organ stwierdził niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku oraz oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r.
Sąd podziela stanowisko organu, że zarzut nieistnienia obowiązku w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. jest niezasadny i prawidłowo zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 a u.p.e.a. organ uznał ten zarzut za niedopuszczalny. Zobowiązanie podatkowe zostało określone decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z 26 czerwca 2015 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 29 sierpnia 2016 r. nr [...] Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Skoro zobowiązanie zostało określone w innym postępowaniu (postępowaniu wymiarowym) zarzut nieistnienia obowiązku był niedopuszczalny.
Odnosząc się do drugiego zarzutu – wygaśnięcia obowiązku, z uwag na przedawnienie, organ oddalił ten zarzut jako nieuzasadniony.
Podstawą zarzutu określonego w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. jest wygaśniecie obowiązku, co może nastąpić na skutek wykonania, umorzenia lub przedawnienia zobowiązania. Strona wskazuje, że dochodzone zobowiązanie przedawniło się.
Sąd podziela stanowisko organu, że postępowanie zabezpieczające nie jest kontynuacją postępowania podatkowego, w związku z tym umocowanie pełnomocnika w postępowaniu podatkowym (złożenie do akt sprawy pełnomocnictwa) nie rozciąga się na postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. W związku z tym wszczęcie postępowania zabezpieczającego nastąpiło z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia zgodnie z art. 155b § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Jednakże w ocenie Sądu organ dokonał błędnej wykładni art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w zw. z art. 70 c o.p. Strona wskazuje, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. wskutek wszczęcia postępowania karnoskarbowego, z uwagi na fakt, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 70c o.p. zostało skierowane do podatnika, pomimo że w sprawie ustanowiono pełnomocnika. Strona powołuje się na uchwałę 7 sędziów NSA z 18 maja 2019 r. sygn. akt I FPS 3/18.
Zgodnie z powołaną uchwałą dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c o.p. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie, należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 o.p.
Organ w zaskarżonym postanowieniu wskazuje, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydając zawiadomienie z art. 70c o.p. w dniu 27 sierpnia 2015 r., nie miał wiedzy, że w postępowaniu podatkowym, które prowadził Urząd Kontroli Skarbowej w [...] podatnika reprezentował pełnomocnik. Doręczył zawiadomienie podatnikowi, gdyż orzecznictwo sądowe dopuszczało wówczas takie rozwiązanie. Organ podkreśla, że przed upływem terminu przedawnienia podatnik faktycznie zapoznał się z treścią zawiadomienia, zatem podnoszona przez podatnika okoliczność w tym zakresie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie można uznać, że podatnik nie miał wiedzy co do zaistniałej przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Badając zarzut wygaśnięcia zobowiązania podatkowego stanowiącego przedmiot egzekucji, organ musi wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na przedawnienie dochodzonego zobowiązania w świetle obowiązującego prawa.
Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zasady mają moc wiążącą od chwili ich podjęcia, a co za tym idzie, sąd administracyjny winien stosować uchwałę, jeżeli została ona wydana przed datą orzekania. Uchwała w świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. wiąże sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałyby być stosowane interpretowane przepisy, których uchwała dotyczy; w sytuacji zaś gdyby któryś ze składów sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podzielał stanowiska zajętego w przedmiotowej uchwale, jest zobowiązany do przedstawienia powstałego zagadnienie prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W związku z powyższym w sytuacji gdy w momencie doręczenia zawiadomienia na podstawie art. 70 c o.p. był ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym pełnomocnik, Sąd nie może uznać za zgodne z prawem stanowisko organu, że zawiadomienia jedynie podatnika informujące go na podstawie art. 70c o.p. o zawieszeniu terminu biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. jest skuteczne, ponieważ podatnik w rzeczywistości dowiedział się o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
Przy ponownym rozpoznawaniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku, organ powinien na podstawie dokumentów ustalić, czy zawiadomienie, o którym mowa w art. 70c o.p. zostało wysłane do strony w toku postępowania wymiarowego, w którym ustanowiono pełnomocnika, czy po zakończeniu tego postępowania. W sytuacji gdy pominięto prawidłowo ustanowionego pełnomocnika, należy przyjąć zgodnie z treścią cytowanej wyżej uchwały, że skutek przewidziany w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. nie wystąpił.
W związku z powyższym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając konieczność uzupełnienia postępowania i zajęcia przez organ stanowiska w spornej kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz jego skutków na przebieg postępowania egzekucyjnego.
W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (obejmujących wpis sądowy od skargi i wynagrodzenie pełnomocnika) orzeczono w oparciu o treść art. 200
i art. 205 § 4 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 3 września 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI