I SA/PO 2904/03

I SA/Po 2904/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Gabriela Gorzan /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Ruszyński
Katarzyna Nikodem
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan /spr./ Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. /-/K. Nikodem /-/G. Gorzan /-/J. Ruszyński
Uzasadnienie
Na podstawie 3 tytułów wykonawczych z dnia [...]r. nr [...], z dnia [...]r. nr [...] i z dnia [...]r. nr [...] obejmujących po [...] zł z tytułu kar pieniężnych za nieopłacone postoje w Strefie Płatnego Parkowania w Z. w miesiącach odpowiednio lipcu, sierpniu i wrześniu 2002 r. samochodu [...] nr rej. [...], stanowiącego własność J. W. Prezydent Miasta Z. wszczął postępowanie egzekucyjne. Uprzednio Urząd Miejski w Z. skierował do J. W. wezwania do zapłaty z dnia [...].09.2002 r., z dnia [...].10.2002 r. i z dnia [...].11.2002 r., w którym wskazał podstawę prawną żądania zapłaty kary za nieopłacone postoje samochodu za poszczególne miesiące 2002 r. numer rejestracyjny, markę samochodu, czas i miejsce nieopłaconego postoju pojazdu w Z.. Także wysłano do J. W., przed wystawieniem tytułów wykonawczych, za potwierdzeniem odbioru, upomnienia z dnia [...].11.2002 r. (kary za postoje w lipcu i sierpniu 2002 r. w łącznej kwocie [...]- zł, i ( koszty upomnienia) oraz z dnia [...].01.2003 r. (kary za postoje we wrześniu 2002 r. w łącznej kwocie [...]-zł , oraz koszty upomnienia).
Dłużnik egzekucyjny J. W. wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne w piśmie z dnia [...].03.2003r., podnosząc niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu zarzutów dłużnik podał, że wszczęcie egzekucji kar za nieopłacony postój bez uprzedniego wydania decyzji lub orzeczenia narusza art. 3 § 1 i art. 5 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110 , poz. 968 ze zm.) - dalej określaną ustawą egzekucyjną - zaś wezwania do zapłaty nie mogą być potraktowane jako orzeczenia w rozumieniu art. 104, art. 123 § 1 kpa lub art. 207 i art. 216 Ordynacji podatkowej.
W postanowieniach z dnia [...]r., i z dnia [...]r. Prezydent Miasta Z. wyraził stanowisko wierzyciela, uznając zarzuty dłużnika za nieuzasadnione a wniesionego zażalenia dłużnika na postanowienia SKO postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] nie uwzględniło.
Następnie postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]. Prezydent Miasta Z., jako organ egzekucyjny i zarazem wierzycielski, uznał zarzuty dłużnika za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że obowiązek zapłaty kary pieniężnej wynika z ustawy, tj. art. 13 ust. 2 a ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) natomiast dopuszczalność ściągnięcia tych kar pieniężnych w trybie egzekucji administracyjnej wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej. W myśl ostatniego z wymienionych przepisów do obowiązków określonych w art. 2 stosuje się egzekucję administracyjną, gdy wynikają one nie tylko z decyzji lub postanowień właściwych organów, ale także w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Skoro zarówno pobieranie kary za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania na podstawie ustawy, jak i jej egzekwowanie w trybie egzekucji administracyjnej jest zgodne z prawem, wniesione zarzuty nie są uzasadnione, w tym żądanie zwrotu wyegzekwowanej kwoty [...]- zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, dłużnik podniósł zarzuty identyczne, jak w poprzednich środkach zaskarżenia. W ocenie dłużnika wszczęcie egzekucji winno poprzedzać postępowanie administracyjne, zakończone decyzją, z możliwością jej zaskarżenia. Nie ma w sprawie zastosowania rozporządzenie Rady Ministrów z 27.06.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych ( Dz. U. Nr 51, poz. 608 ), gdyż nie dotyczy ono kar pieniężnych, lecz wyłącznie opłat za parkowanie. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Powołując się na przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 a , art.18, art. 23 § 3 i 4 ustawy egzekucyjnej ( t. jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) oraz art. 13 ust. 2 a ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) organ odwoławczy stwierdził, że pobieranie kar pieniężnych za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach jest uprawnieniem wynikającym z mocy prawa, ich wysokość określona została w załączniku do ustawy, natomiast egzekucji administracyjnej podlegają grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej, gdy wynikają one z decyzji lub postanowienia właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej (art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej ). Stąd chybiony jest zarzut dłużnika o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej dla ściągania kar pieniężnych z tytułu nieopłaconego postoju na drogach publicznych w Strefie Płatnego Parkowania.
W skardze na powyższe postanowienie dłużnik zarzucił naruszenie art. 3 § 1 i art. 5 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, art. 13 ust. 2 a ustawy o drogach publicznych oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 27.06.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie na drogach publicznych. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumentację wcześniej podniesioną w zarzutach i zażaleniach, a nadto wytknięto brak dowodów potwierdzających parkowanie pojazdu bez uiszczenia opłaty oraz pominięcie w zaskarżonym postanowieniu, jako podstawy prawnej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. stanowiącego podstawę wydania tytułów wykonawczych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, że rozpoznawana skarga podlega ocenie z punktu widzenia legalności działania organu egzekucyjnego w zakresie, w jakim organ ten kontroluje dopuszczalność egzekucji administracyjnej w związku z podniesieniem przez dłużnika zarzutu jej niedopuszczalności, przy czym chodzi o egzekucję kar pieniężnych za nieopłacony postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania w Z. w miesiącach lipcu, sierpniu i wrześniu 2002 r. oraz tytuły wykonawcze obejmujące te należności wystawione odpowiednio [...].01, [...].02 i [...].02.2003 r., stanowiące podstawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
Również istotne jest w tym miejscu podkreślenie, że organ egzekucyjny, w myśl art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast w trybie przewidzianym dla rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w którym podstawą mogą być wyłącznie przesłanki określone w art. 33 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej, w tym niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, którą podniósł dłużnik ( pkt 6 art. 33 ustawy ), nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Respektując ten zakaz organ egzekucyjny, także gdy jest jednocześnie wierzycielem egzekwowanego obowiązku, w toku postępowania egzekucyjnego, w którym rozpoznaje zarzuty dłużnika, nie jest władny rozstrzygać o prawidłowości zasad i trybu pobierania kar pieniężnych za nieopłacony postój pojazdu samochodowego, w oparciu o wskazaną w tytule wykonawczym podstawę prawną tego obowiązku natomiast bada sprawę dopuszczalności egzekucji pod względem formalnym.
W szczególności chodzi o wymogi co do treści tytułu wykonawczego ( art. 27 ustawy egzekucyjnej ), podmiotowe wyłączenia dłużników ze względu na przysługujące im przywileje i immunitety ( art. 14 ustawy ), właściwość egzekucji sądowej.
W związku z zarzutem niedopuszczalności egzekucji kary pieniężnej z powodu braku decyzji administracyjnej, ją nakładającej jako podstawy wystawienia tytułu wykonawczego zważyć należy, że - jak prawidłowo wskazały organy obu instancji zgodnie z art. 13 ust.1 pkt 4 i ust. 2 a ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych ( t. jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 71. poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w okresie parkowania przez skarżącego pojazdów w strefie płatnego parkowania, za parkowanie pojazdów samochodowych mogą być pobierane opłaty, natomiast z powodu ich nieuiszczenia pobiera się kary pieniężne ( ust. 2 a ). Wysokość tych kar określa załącznik do ustawy w pozycji 7 na kwotę jednorazową 50- zł. Załącznik ten został dodany do ustawy o drogach publicznych z dniem 1.01.2002 r. przez art. 99 pkt 5 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 ).
Z powyższego należy wnosić, że wskazanie w tytułach wykonawczych, jako źródła żądania wyegzekwowania obowiązku skarżącego zapłaty kar pieniężnych za nieopłacone postoje w strefie płatnego parkowania, przytoczonego wyżej przepisu art. 13 ust. 2 a ustawy o drogach publicznych odpowiada prawu, bowiem wskazuje na obowiązek w zakresie świadczenia pieniężnego, wynikający z ustawy.
Z kolei, zgodnie z art. 40 a ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu znowelizowanym od 1.01.2002 r. ( Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz.1371 ), kary pieniężne określone w art. 13 ust. 2 a tej ustawy stanowią dochody środków specjalnych zarządów dróg, przeznaczonych na utrzymanie dróg, przy czym drogi gminne ( o znaczeniu lokalnym ), do których należą ulice leżące w ich ciągu, stanowią własność samorządu gminy ( miasta ) - ( art. 2 ust 1 pkt 4, ust. 2, art. 2 a ust. 2 i art. 7 ustawy o drogach publicznych ) i do organów tej jednostki samorządu terytorialnego, jako zarządcy drogi gminnej, należy utrzymanie i ochrona tej drogi ( art. 19 ust. 1, ust. 2 pkt 4 , ust. 5 i art. 20 oraz 21 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w 2002 r.- okresie którego dotyczą tytuły wykonawcze ).
Wskazana wyżej regulacja ustawowa wskazuje z jednej strony na publiczno - prawny, charakter kar pieniężnych za nieopłacony postój stanowiących źródło dochodów budżetowych jednostek samorządowych, a z drugiej strony na wierzycielską pozycję prezydenta miasta, jako organu zarządzającego mieniem gminy ( miasta ) i wykonawczego w zakresie uprawnień i obowiązków związanych z utrzymaniem dróg gminnych.
Prowadzi ona także do wnioskowania, że zgodnie z art. 2 ustawy egzekucyjnej właściwą drogą dla przymusowego ściągnięcia kar pieniężnych jest egzekucja administracyjna.
Nie może bowiem budzić wątpliwości, że kara pieniężna jest należnością pobieraną w zakresie właściwości rzeczowej organów administracji publicznej.
W świetle powyższego powołany przez organ egzekucyjny przepis art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej, jako uzasadniający wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowy, bowiem dopuszcza on stosowanie egzekucji administracyjnej w odniesieniu do obowiązków w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, także wynikających bezpośrednio z przepisu prawa.
Zastrzeżenia o właściwości egzekucji sądowej dla przymusowego ściągnięcia tych należności żaden z przepisów ustawy nie przewiduje.
W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.12.2002 r. sygn. P. 6/2 uznającym za niezgodny z art. 217 Konstytucji R.P. przepisu art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych w zakresie, w którym upoważniał on Radę Ministrów do określenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych jak również stwierdzającym niezgodność z Konstytucją i ustawą poszczególnych paragrafów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów na drogach publicznych ( Dz. U. Nr 51, poz. 608 ),odnoszących się do opłat za parkowanie, w którym utratę mocy obowiązującej wskazanych przepisów określono na 30 listopada 2003 r., a następnie nowelizacją ustawą z dnia 14.11.2003 r. ustawy o drogach publicznych ( Dz. U, Nr 200, poz.1953 ze zm. ), która weszła w życie z dniem 24.11.2003 r., nie może budzić wątpliwości, że kary pieniężne za nieopłacony postój w strefie parkowania obowiązywały w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 24.11.2003 r. Po tej ostatniej dacie w miejsce kar pieniężnych wprowadzono opłaty dodatkowe jako sankcję administracyjną za nieuiszczenie opłaty parkingowej.
Powyższe wyjaśnienia pozwalają w rozpoznawanej sprawie na przyjęcie, że zarówno w okresie zdarzeń, które były podstawą do pobrania kary pieniężnej od skarżącego, jak i w okresie wystawienia tytułów wykonawczych, obejmujących te kary i stanowiących podstawę wszczęcia egzekucji, przepisy ustawy o drogach publicznych dotyczące kar pieniężnych nie utraciły mocy. Stanowiły dla organów administracyjnych prawo obowiązujące także w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Zarzut więc niedopuszczalności egzekucji i naruszenia przez organ egzekucyjny wskazanych w skardze przepisów z powodu braku decyzji administracyjnej o nałożeniu kary jest nieuzasadniony.
Dodać przy tym należy, że zarzut naruszenia art. 5 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, kierowany do organu egzekucyjnego i odwoławczego świadczy o niezrozumieniu roli tych organów w postępowaniu egzekucyjnym. Przepis ten wskazuje na podmioty uprawnione do żądania wszczęcia egzekucji, gdy tymczasem zarzut, iż tytuły wykonawcze pochodzą od podmiotu, nie będącego wierzycielem ( art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej ) dłużnik w zarzutach nie podniósł. Niezależnie jednak od powyższego okoliczność ta ze względu na treść art. 27 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej podlegała badaniu i potwierdzające ją przesłanki zostały wyżej w niniejszym uzasadnieniu przedstawione.
Uwagi powyższe odnoszą się także do zarzutu nieprzedstawienia dowodów w postępowaniu egzekucyjnym potwierdzających fakt parkowania przez dłużnika bez uiszczenia opłaty.
W aktach sprawy znajdują się nie tylko raporty Biura Strefy Płatnego Parkowania w Z. stwierdzające daty, godziny i miejsca nieopłaconych postojów samochodu dłużnika [...], nr rej. [...], ale również wezwania do zapłaty kar pieniężnych z tego powodu skierowane do dłużnika z potwierdzeniem ich odbioru, ze wskazaniem podstawy prawnej żądania oraz upomnienia. Brak natomiast jakiegokolwiek pisma dłużnika wskazującego na zakwestionowanie prawdziwości powyższych faktów przed organem, którego ustawa upoważniła zarówno do pobierania opłat za parkowanie, jak i pobierania kar pieniężnych za nieopłacone parkowanie.
Z powyżej przedstawionych powodów, uznając skargę za nieuzasadnioną, należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).
/-/K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/J. Ruszyński
M.R.