I SA/Po 28/25

I SA/Po 28/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz
Małgorzata Bejgerowska
Waldemar Inerowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 1a pkt 2 i pkt 3, art. 54 § 1 § - § 6, art. 67 § 2, art. 89 § 1, § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 615
art. 11 ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 32, art. 50, art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 24 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku R. P. (dalej jako: "spółka", "zobowiązana" lub "skarżąca") na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 10 lipca 2024 r. nr [...], [...], [...], [...] Przedmiotem egzekucji są zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2020-2021. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone stronie w dniu 31 lipca 2024 r.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 22 lipca 2024 r. nr [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu kosztów sądowych w kwocie [...]zł, zasądzonych wyrokiem WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Po 1/24. Zawiadomienie o zajęciu doręczono spółce w dniu 9 sierpnia 2024 r.
Pismem z 13 sierpnia 2024 r. spółka złożyła skargę na powyższą czynność egzekucyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonej czynności w całości, a jako podstawę wskazano dokonanie czynności z naruszeniem ustawy. Zobowiązana podniosła, że w zawiadomieniu jako dłużnika zajętej wierzytelności wskazano "Izbę Administracji Skarbowej w P.", podczas gdy wskazany winien zostać Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. W ocenie skarżącej błędne wskazanie dłużnika zajętej wierzytelności czyni zajęcie wierzytelności nieskutecznym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r., nr [...] oddalił skargę oraz odmówił uchylenia kwestionowanej czynności.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o K. A. S. (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.; w skrócie: "ustawa o KAS") izby administracji skarbowej są jednostkami organizacyjnymi KAS, natomiast zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o KAS Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wykonuje swoje zadania przy pomocy izby administracji skarbowej. W świetle powyższego bezpodstawne byłoby traktowanie Dyrektora jako podmiotu odrębnego od kierowanej przez niego jednostki jaką jest Izba Administracji Skarbowej, a wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu Izby Administracji Skarbowej zamiast Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w miejscu przeznaczonym na wskazanie dłużnika zajętej wierzytelności, nie skutkuje koniecznością uchylenia czynności.
Zdaniem organu przedmiotowe zajęcie przysługujących stronie wierzytelności z tytułu kosztów sądowych w Izbie Administracji Skarbowej w P. zostało dokonane w sposób prawidłowy. Sporne zawiadomienie o zajęciu umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również podstawy dokonania zajęcia. Analiza akt sprawy wskazuje ponadto, że spełniono wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – w skrócie: "u.p.e.a.")
W zażaleniu z 19 września 2024 r. spółka wniosła o uchylenie postanowienia w całości.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 24 października 2024 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 18, art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej z uwagi na zarzucane przez stronę błędne oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, że przedmiotowa czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 89 u.p.e.a. Stosownie do zapisów ustawy, organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnych od niego kosztów sądowych, zasądzonych wyrokiem WSA w Poznaniu, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę [...]zł przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności objętych tytułami wykonawczymi. Zatem warunek wskazany w art. 89 § 1 u.p.e.a. został spełniony. W zawiadomieniu o zajęciu organ egzekucyjny pouczył o tym, że zajęcie egzekucyjne jest dokonane z chwilą doręczenia niniejszego zawiadomienia. Przedmiotowe zawiadomienie zostało skutecznie doręczone spółce w dniu 9 sierpnia 2024 r. Zaznaczono, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z 22 lipca 2024 r. nr [...] zawiera niezbędne elementy wymagane przepisami prawa. Nie budzi wprawdzie wątpliwości fakt, że w treści kwestionowanego dokumentu, w rubryce dotyczącej oznaczenia wierzyciela, wpisano: "Izba Administracji Skarbowej w P.". Sytuacja ta nie dyskwalifikuje jednak powyższego dokumentu jako zgodnego z prawem. Zaskarżona czynność została dokonana w sposób prawidłowy, w związku z czym skarga okazała się bezzasadna. Dokonane w przedmiotowym postępowaniu zajęcie egzekucyjne jest prawnie dozwolone i przeprowadzone w sposób prawidłowy. Brak jest podstaw do uchylenia dokonanej czynności egzekucyjnej.
W skardze z 11 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oba przepisy w zw. z art. 18 u.p.e.a. - na skutek utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to obarczone jest naruszeniem:
a) art. 67 § 1 i § 2 pkt 2 u.p.e.a.,
b) art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a.,
c) art. 11 ust. 1 pkt 4 i art. 25 ust. 2 ustawy o KAS w zw. z:
- art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm.; w skrócie: "u.f.p."),
- art. 114 ust. 4 u.f.p.,
- § 1 ust. 1 pkt 2 Zarządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie ustanowienia dysponentów środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, finanse publiczne I instytucje finansowe i 77 - Podatki i inne wpłaty na rzecz budżetu państwa (Dz. Urz. MFFiPR z 2021 r. poz. 86 ze zm.), wydanego m.in. na podstawie § 3 ust. 3, 4 i 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa, które z kolei wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 198 u.f.p.,
- "zarzuty z ww. punktów b)-d) dotyczą bezpodstawnego, sprzecznego z obowiązującymi regulacjami uznania, że dłużnikiem - w kontekście podjętej czynności egzekucyjnej - może być "izba administracji skarbowej" (jako jednostka sektora finansów publicznych), w sytuacji gdy ta jednostka nie jest dysponentem zajętych wierzytelności, a tylko dysponent może posiadać status dłużnika, tym samym wskazane naruszenia mają istotny wpływ na wynik sprawy";
2) art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. i w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., poprzez bezzasadne zaniechanie ustosunkowania się do wszystkich kwestii prawnych podniesionych w zażaleniu oraz w efekcie brak wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii prawnych, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca odwołała się do wcześniejszej argumentacji (zawartej w kierowanych w tej sprawie pismach) wskazując na niezbędne elementy dokumentu w postaci zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej. W ocenie spółki, wadliwość zawiadomienia o zajęciu z 22 lipca 2024 r. nr [...] polega na błędnym wskazaniu Izby Administracji Skarbowej w P. jako dłużnika zajętej wierzytelności, zamiast Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Skarżąca zwróciła uwagę, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie daje odpowiedzi na pytania: 1) dlaczego organ egzekucyjny wystąpił o zajęcie środków do Izby Administracji Skarbowej w P. skoro zwrot kosztów sądowych zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, 2) oraz kto w takim razie i na jakiej podstawie prawnej miałby dysponować majątkiem spółki określonym w tym zajęciu, kto miałby wydać polecenie wypłaty zajętych środków.
Skarżąca zakwestionowała sposób interpretacji przez organ przepisu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. wskazując, że skala znaczenia tego przepisu jest normatywnie wyolbrzymiona. Podważyła również stanowisko sądów administracyjnych prezentowane w wyrokach WSA w Bydgoszczy z 6 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 142/20; WSA w Poznaniu: z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 73/23 oraz wyroku NSA z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1067/23. Powołała się przy tym na przepisy ustawy o finansach publicznych, ustawy o KAS oraz Zarządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie ustanowienia dysponentów środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe i 77 - Podatki i inne wpłaty na rzecz budżetu państwa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.").
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii uznania za nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną tj. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z tytułu kosztów sądowych w kwocie [...]zł zasądzonych wyrokiem WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Po 1/24. Skarżąca podnosi, że w kwestionowanym zajęciu błędnie określono dłużnika zajętej wierzytelności.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że sporne między stronami zagadnienie było już przedmiotem rozstrzygnięcia w wyrokach tut. Sądu, m.in.:
z 5 kwietnia 2023 r. o sygn. I SA/Po 73/23, z 19 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Po 865/23; z 16 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Po 173/24; z 11 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 252/24 z 25 lipca 2024 r., sygn. I SA/Po 195/24, z 11 lipca 2024 r., sygn. I SA/Po 252/24, z 8 października 2024 r., sygn. akt I SA/Po 467/24, z 12 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Po 537/24, z 18 lutego 2025 r., I SA/Po 734/24 -– wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: bazy CBOSA). Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy zaprezentowane w tych orzeczeniach i do nich się odwołuje, posługując się zawartą tam argumentacją.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Według art. 54 § 2 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym oddala lub uwzględnia skargę (w całości lub w części). Przy czym według art. 54 § 6 u.p.e.a., w przypadku uwzględnienia skargi, organ egzekucyjny: uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną (w całości albo w części) lub usuwa stwierdzoną wadę czynności. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.).
W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15, wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13). W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W przypadku art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. brzmienie przepisu, które posługuje się pojęciem naruszenia ustawy, ogranicza możliwość uchylenia czynności egzekucyjnej wyłącznie do naruszenia aktu rangi ustawy.
Przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności organu egzekucyjnego. Przez tego rodzaju czynność zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13).
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga w tym trybie może zatem dotyczyć wyłącznie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnej, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Ponadto wskazać należy, że od 30 lipca 2020 r. w ramach skargi na czynność egzekucyjną bada się również uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego.
Z poczynionych powyżej uwag wynika, że skarga, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie może być traktowana przez zobowiązanego jako jeden z wielu środków prawnych (środków zaskarżenia, wniosków), w których będzie przedstawiał te same argumenty i te same żądania, a organ każdorazowo będzie je rozpatrywał co do istoty. Innymi słowy, w sprawie zainicjowanej skargą na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może skutecznie kwestionować zastosowania środka egzekucyjnego z powodu - w jego przekonaniu - niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji, nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Są to bowiem zagadnienia podlegające rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w innych trybach przewidzianych w u.p.e.a., jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Według art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. W świetle art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Zawiadomienie o zajęciu powinno spełniać wymogi określone w art. 67 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 art. 67 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma art. 67 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) dane zobowiązanego będącego:
a) osobą fizyczną: imię i nazwisko oraz adres jego miejsca zamieszkania, numer PESEL, NIP lub numer REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, a jeżeli numer PESEL, NIP i numer REGON nie są znane organowi egzekucyjnemu, to imię ojca i imię matki zobowiązanego oraz datę jego urodzenia albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany organowi egzekucyjnemu,
b) osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną: nazwę i adres jego siedziby, NIP, numer REGON lub numer w K. R. S., jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany organowi egzekucyjnemu;
1a) nazwę wierzyciela;
1b) nazwę i adres siedziby organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych:
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Z kolei art. 67 § 6 u.p.e.a., stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzory zawiadomień i protokołów, o których mowa w § 1, uwzględniając uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tych zawiadomieniach i protokołach.
Trafnie zauważył organ odwoławczy, że zaskarżona czynność została dokonana zgodnie z obowiązującym przepisami, a kwestionowane zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 89 u.p.e.a. Stosownie do zapisów ustawy, organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnych od niego kosztów sądowych, zasądzonych wyrokiem WSA w Poznaniu, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę [...]zł przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności objętych tytułami wykonawczymi. Zatem warunek wskazany w art. 89 § 1 u.p.e.a. został spełniony.
Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o KAS, organami KAS są: 1) minister właściwy do spraw finansów publicznych; 2) Szef K. A. S.; 3) dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej; 4) dyrektor izby administracji skarbowej. Natomiast stosownie do art. 25 ust 2 ustawy o KAS Dyrektor izby administracji skarbowej wykonuje swoje zadania przy pomocy izby administracji skarbowej. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 4 ustawy o KAS urzędy skarbowe są jednostkami organizacyjnymi K. A. S.. Natomiast zgodnie z w § 1 ust. 1 pkt 2) zarządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie ustanowienia dysponentów środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe i 77 - Podatki i inne wpłaty na rzecz budżetu państwa (t.j. Dz.Urz.MFFiPR.2021.86) ustanawia się dysponentami środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe trzeciego stopnia, bezpośrednio podległymi dysponentowi części: dyrektorów izb administracji skarbowej.
Przedstawiona przez skarżącą w skardze i na wcześniejszych etapach postępowania argumentacja zmierza do wykazania, że to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, a nie Izba Administracji Skarbowej w P. jest dysponentem środków budżetu państwa. Wobec tego jedynie ten organ, jako kierownik jednostki organizacyjnej KAS, może pełnić rolę dłużnika zajętej wierzytelności. Sąd zauważa, że powołane przez spółkę uregulowania prawne - przepisy ustawy o KAS i ustawy o finansach publicznych potwierdzają fakt, że dyrektor izby administracji skarbowej jest organem KAS i kierownikiem jednostki organizacyjnej KAS oraz dysponentem środków budżetu państwa. Okoliczność ta jest niesporna.
Istotne znaczenie dla oceny stanowiska skarżącej ma definicja dłużnika zajętej wierzytelności sformułowana w art. 1a pkt 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o: dłużniku zajętej wierzytelności - rozumie się przez to dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego.
Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko wyrażone w powołanym przez organ prawomocnym wyroku WSA w Bydgoszczy z 6 kwietnia 2020 r. (I SA/Bd 142/20), w którym stwierdzono, że wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu Izby Administracji Skarbowej w [...] (zamiast Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) w miejscu przeznaczonym na wskazanie dłużnika zajętej wierzytelności, nie skutkuje koniecznością uchylenia czynności. Zbieżne stanowisko zostało zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 73/23.
W toku kontroli instancyjnej ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2023 r. (sygn. akt III FSK 1067/23) nie dopatrzył się w takim oznaczeniu dłużnika zajętej wierzytelności uchybienia i stwierdził, że oznaczenie to jest w pełni prawidłowe. Zdaniem NSA kluczowe znaczenie miała treść pojęcia "dłużnik" zajętej wierzytelności, które jest użyte wielokrotnie zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i w zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Zawarta w słowniczku wyrażeń ustawowych w art. 1a pkt 3 u.p.e.a. definicja stanowi, że przez dłużnika zajętej wierzytelności rozumie się "dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego". Z definicji tej wynika, że pojęcie "dłużnika" rozumie się szeroko, podobnie jak użyte tu pojęcie "wierzytelności" wykracza poza ścisłe znaczenie ugruntowane w prawie cywilnym. Przez "dłużnika" wierzytelności pieniężnej należy rozumieć każdy podmiot, który jest zobowiązany do spełnienia świadczenia pieniężnego na rzecz podmiotu postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego, który określa się mianem zobowiązanego. W takim przypadku "dłużnik" w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. to pojęcie z zakresu prawa finansowego określonego ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1270). Dłużnikiem jest zatem dysponent państwowych środków budżetowych, w tym również jednostka sektora finansów publicznych. Taki pogląd został uwzględniony w niniejszej sprawie.
Dłużnikiem jest wobec tego dysponent państwowych środków budżetowych, w tym również jednostka sektora finansów publicznych, Izba Administracji Skarbowej jest państwową jednostką budżetową, a zatem jednostką sektora finansów publicznych. Jej funkcja wyraża się w ścisłym związku z budżetem państwa i polega na jego bezpośredniej reprezentacji w cywilnoprawnym obrocie. Izba Administracji Skarbowej działa tym samym w imieniu Skarbu Państwa, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wykonuje swoje zadania przy pomocy tej izby.
W tym aspekcie, w świetle definicji zawartej w art. 1a pkt 3 u.p.e.a., wskazanie Izby Administracji Skarbowej w P. jako dłużnika zajętej wierzytelności nie stoi w sprzeczności z treścią art. 67 § 2 pkt 2 u.p.e.a. W konsekwencji zdaniem Sądu prawidłowo wskazano w zawiadomieniu na jednostkę sektora finansów publicznych, jaką jest Izba Administracji Skarbowej jako "dłużnik" zajętej wierzytelności pieniężnej z tytułu kosztów sądowych w kwocie [...]zł zasądzonych wyrokiem z WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 1/24.
Ponadto, w kontekście powyższych rozważań, należy uwzględnić regulacje normujące postępowanie sądowoadministracyjne, na co zwrócił już uwagę tut. Sąd w powołanym wyżej wyroku z 18 lutego 2025 r. (I SA/Po 734/24).
Zgodnie z art. 32 p.p.s.a w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Przez skarżącego rozumie się podmiot wskazany w art. 50 p.p.s.a., który skorzystał ze swego uprawnienia do wniesienia skargi. Wniesienie skargi kreuje przy tym strony procesowe i poprzez akt ten określony zostaje organ – przeciwnik skarżącego. Dostrzec przy tym należy, że na gruncie p.p.s.a. brak jest definicji legalnej organu administracji. W ocenie Sądu nie może jednak budzić wątpliwości, że pojęcie to zostało użyte w rozumieniu właściwym mu na gruncie doktryny prawa administracyjnego. W konsekwencji organem administracji jest wyodrębniona część aparatu administracji publicznej, działająca w imieniu i na rachunek państwa lub innego podmiotu władzy publicznej [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, W. 2023, komentarz do art. 32 p.p.s.a.]. Podkreślić przy tym należy, że przez organ będący przeciwnikiem procesowym skarżącego w toku postępowania sądowoadministracyjnego rozumie się nie osobę prawną będącą podmiotem praw i obowiązków majątkowych, a konkretny podmiot, któremu na gruncie prawa publicznego przysługuje kompetencja do jednostronnego kształtowania sytuacji podmiotów poddanych jego władztwu.
Podkreślić należy, że zarówno p.p.s.a. jak u.p.e.a. normują dwa odrębne rodzaje postępowań posługując się inną siatką pojęciową. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że orzeczenie sądu administracyjnego w części dotyczącej zasądzenia od organu na rzecz strony kosztów postępowania ma ten skutek, że rodzi między stronami cywilnoprawny stosunek zobowiązaniowy, w którym organ jest dłużnikiem, zaś strona wierzycielem. Wykonywanie orzeczeń sądów administracyjnych w części dotyczącej kosztów zasądzonych na rzecz strony odbywa się w drodze egzekucji sądowej, na podstawie przepisów k.p.c., po stwierdzeniu prawomocności wyroku sąd administracyjnego. Wyrok taki wówczas stanowi tytuł egzekucyjny w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika (art. 781 k.p.c.), a po jej nadaniu wyrok stanowi tytuł wykonawczy, podlegający - w części odnoszącej się do kosztów postępowania - wykonaniu przez komornika sądowego [tak: postanowienie WSA w Białymstoku z 28 sierpnia 2008 r., I SA/Bk 133/08].
Pojęcia dłużnika, zdefiniowanego w art. 1a pkt 3 u.p.e.a. nie należy utożsamiać z pojęciem organu w rozumieniu użytym w art. 32 i następnych p.p.s.a. Jak wyjaśniono to już wcześniej przez dłużnika wierzytelności pieniężnej należy rozumieć każdy podmiot, który jest zobowiązany do spełnienia świadczenia pieniężnego.
Z uwagi na cywilnoprawny charakter zobowiązania wynikającego z zasądzenia kosztów postępowania zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć zarzuty skargi wskazujące na naruszenie u.f.p., zarządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie ustanowienia dysponentów środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, Finanse Publiczne i Instytucje Finansowe i 77 - Podatki i Inne Wpłaty na Rzecz Budżetu Państwa (Dz. Urz. MFFiPR z 2021 r. poz. 86 z późn. zm.) jak i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 259 z późn. zm.). Postanowienia wskazanych aktów nie należą bowiem do regulacji szeroko pojętego prawa cywilnego.
Wyznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. wynikającej z zasądzenia przez sąd administracyjny kosztów postępowania musi uwzględniać cywilnoprawny charakter tego rodzaju zobowiązania. W konsekwencji wyznaczając dłużnika tego rodzaju wierzytelności należy uwzględniać siatkę pojęciową k.c. właściwą prawu zobowiązań. Mając powyższe na uwadze nie może budzić wątpliwości, że dłużnikiem w ramach omawianego stosunku zobowiązaniowego jest w istocie Skarb Państwa Izba Administracji Skarbowej w P..
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jako organ administracji publicznej obrazowo rzecz ujmując jest nośnikiem określonego fragmentu imperium, tj. władztwa państwa w dziedzinie prawa publicznego. Z kolei podmiotem występującym w sferze dominium, tj. w sferze praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym jest każdorazowo Izba Administracji Skarbowej w P. jako statio fisci Skarbu Państwa. Regulowanie w jakikolwiek sposób zasądzonych kosztów postępowania sądowego nie następuje w sferze imperium, a jedynie w sferze dominium. Powyższe wynika z cywilnoprawnego charakteru zasądzonych kosztów postępowania oraz kontradyktoryjnego charakteru postępowania sądowoadministracyjnego, gdzie dochodzi niejako do zrównania sytuacji procesowej skarżącego oraz organu administracji publicznej.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty podniesione przez skarżącą w sposób sformułowany w skardze. Zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu, a organ egzekucyjny prawidłowo oddalił skargę na dokonaną czynność i odmówił uchylenia zaskarżonej czynności.
Z uwagi na obszerną argumentację zawartą w skardze Sąd odniósł się do zawartych w niej zarzutów i ich uzasadnienia w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zapadłych w sprawie postanowień (wyrok NSA
z dnia 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15, wyrok NSA z 14 lipca 2022 r., III OSK 1833/21, wyrok NSA z 28 czerwca 2022 r., I FSK 841/18).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.