I SA/Po 757/22

I SA/Po 757/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert
Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 878/23 - Wyrok NSA z 2026-02-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 121, art. 162, art. 223 § 2,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] decyzją z 25 lutego 2022 r., nr [...] określił P. K. (dalej zwanemu również skarżącym) kwoty do zwrotu na rachunek bankowy oraz kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od października 2018 r. do lipca 2019 r.
Pismem z 31 maja 2022 r. P. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podniesiono, że wnioskodawca nie wniósł w ustawowym terminie odwołania od ww. decyzji, albowiem zaakceptował treść sentencji decyzji, z której wynikał obowiązek zwrotu przez wnioskodawcę kwoty [...]zł tytułem podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę. Pełnomocnik zaznaczył, że 24 maja 2022 r. telefonicznie skontaktował się z Urzędem Skarbowym m.in. w celu potwierdzenia wysokości odsetek za zwłokę naliczonych od kwoty [...]zł, do których zapłaty zobowiązany jest wnioskodawca. Otrzymał informację, że wysokość zobowiązania podatnika, które widoczne jest w systemie Urzędu wynosi łącznie [...] zł, a nie [...] zł. Pełnomocnik podkreślił, że decyzja składa się z 76 str., na których w treści uzasadnienia w kilkunastu tabelach znajdują się wyliczenia, które nie są czytelne dla osoby innej niż sporządzająca decyzję. Zatem w pełni uzasadnione i racjonalne było przyjęcie przez wnioskodawcę, że kwota do zwrotu określona została w sentencji decyzji, a nie jej uzasadnieniu. W ocenie wnioskodawcy prawidłowo sporządzona decyzja powinna składać się m.in. z rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego. Rolą podatnika nie jest natomiast poszukiwanie właściwego rozstrzygnięcia w treści uzasadnienia decyzji, albowiem organ zobowiązany jest do precyzyjnego określenia rozstrzygnięcia w sentencji decyzji. Pełnomocnik zaznaczył również, że zarówno on jak i wnioskodawca informację o istnieniu podstaw prawnych i faktycznych do zaskarżenia decyzji z 25 lutego 2022 r. powzięli dopiero z chwilą rozmowy telefonicznej z pracownikiem Urzędu, która miała miejsce 24 maja 2022 r. Wobec powyższego przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z 25 lutego 2022 r. ustała 24 maja 2022 r. Wnioskodawca nie mając wiedzy w ww. zakresie nie miał możliwości zaskarżenia decyzji ponad kwotę [...]zł, w ustawowym terminie, albowiem pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że decyzja nakłada na niego obowiązek zwrotu kwoty [...]zł. W ocenie strony z decyzji organu I instancji nie wynika obowiązek zwrotu kwoty [...]zł. Natomiast z treści pouczenia wprost wynika, że podatnik zobowiązany jest do zapłaty kwot określonych w osnowie decyzji, których łączna wysokość wynosiła [...] zł. Pełnomocnik stwierdził też, że wnioskodawca mając obecnie wiedzę, że rzeczywista kwota do zwrotu została określona przez Urząd w treści uzasadnienia decyzji, a nie w jej sentencji, powinien mieć możliwość zaskarżenia decyzji, albowiem została ona sporządzona w sposób niezgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami, w szczególności art. 210 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – dalej: "o.p.").
Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z 26 lipca 2022 r., nr [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W ocenie organu odwoławczego niezrozumienie treści decyzji nie stanowiło przeszkody do złożenia odwołania. Wbrew opinii pełnomocnika decyzja organu I instancji spełnia wymogi art. 210 o.p., gdyż zawiera wszystkie elementy zawarte w tym przepisie, tzn. oznaczenie organu podatkowego, datę wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie oraz podpis osoby upoważnionej.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż strona od 25 marca 2022 r. reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego, którego zakres pełnomocnictwa obejmuje reprezentowanie przed organami administracji państwowej, samorządowej, sądami wszystkich instancji, a w szczególności przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego [...] we wszystkich sprawach związanych z decyzją z 25 lutego 2022 r. wydaną w sprawie dot. postępowania podatkowego w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem w podatku od towarów i usług za miesiące od października 2018 r. do lipca 2019 r. W związku z czym jeśli decyzja z 25 lutego 2022 r. była dla strony niezrozumiała, to miała ona możliwość zwrócenia się do swojego profesjonalnego pełnomocnika o analizę powyższego rozstrzygnięcia, co dla radcy prawnego nie powinno stanowić problemu. Co więcej podatnik mógł również zwrócić się bezpośrednio do osób prowadzących postępowanie podatkowe w godzinach pracy urzędu, czy to w formie telefonicznej czy też mailowej, co do wysokości określonych kwot do zapłaty. Dodatkowo strona w terminie do 28 marca 2022 r. miała możliwość, w myśl przepisu art. 213 § 1 o.p., zażądać uzupełnienia decyzji m. in. w zakresie rozstrzygnięcia, skoro była ona dla strony niezrozumiała.
W ocenie organu II instancji przesłanka 7-dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi nie została także spełniona, albowiem strona nadała przesyłkę zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem 31 maja 2022 r. tj. ponad dwa miesiące od odbioru rozstrzygnięcia w placówce pocztowej (14 marca 2022 r.), czyli powzięciu informacji o istnieniu podstaw prawnych i faktycznych wydanego rozstrzygnięcia.
W skardze z 14 września 2022 r. strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie
I. przepisów prawa materialnego tj.: art. 162 § 1 o.p., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy skarżącego, ponieważ skarżący w terminie do 28 marca 2022 r. miał możliwość zażądać uzupełnienia decyzji z 25 lutego 2022 r., podczas gdy wskazana decyzja była wadliwa z uwagi na zawarcie rozstrzygnięcia w tabeli znajdującej się w uzasadnieniu decyzji, a nie w osnowie decyzji, wobec czego skarżący do czasu uzyskania 24 maja 2022 r. telefonicznej informacji o treści rozstrzygnięcia decyzji nie mógł wnieść odwołania ani zażądać sprostowania decyzji, gdyż nie znał treści jej rozstrzygnięcia, a tym samym uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego
II. przepisów prawa procesowego tj.:
1) art. 120 w zw. z art. 121 § 1 o.p., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na niedopełnieniu obowiązku działania na podstawie przepisów prawa i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych w ten sposób, że organ stwierdził, że decyzja z 25 lutego 2022 r. została sporządzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] prawidłowo, podczas gdy wskazana decyzja jest niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem przez organ, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nie nastąpiło bez winy skarżącego,
2) art. 210 § 1 pkt 5 i 6 o.p., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na stwierdzeniu, że decyzja z 25 lutego 2022 r. została sporządzona prawidłowo, podczas gdy rozstrzygnięcie wskazanej decyzji zostało zawarte w treści jej uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Sąd poddał kontroli zgodności z prawem postanowienie, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 25 lutego 2022 r., nr [...] W ocenie organu odwoławczego skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Jak stanowi art. 162 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Zgodnie zaś z art. 223 § 2 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia: 1) decyzji stronie; 2) zawiadomienia, o którym mowa w art. 103 § 1.
W realiach niniejszej sprawy pomiędzy skarżącym, a organem nie ma sporu co do tego, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 25 lutego 2022 r., nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu. Spór koncentruje się wokół kwestii zaistnienia podstaw do przywrócenia terminu na dokonanie tej czynności.
Mając powyższe na uwadze, podkreślić należy, że w świetle postanowień art. 162 § 1 o.p. obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu.
W ocenie Sądu skarżący nie uzasadnił wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sposób pozwalający na jego uwzględnienie. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Od strony postępowania wymaga się bowiem staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 r., str. 547). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia.
Sąd przyznaje rację organowi odwoławczemu, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi na złożenie odwołania. Skarżący nie wykazał bowiem zaistnienia okoliczności obiektywnej, która mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniła mu (jego pełnomocnikowi) wniesienie odwołania we właściwym czasie. W realiach niniejszej sprawy można mówić o istnieniu co najmniej lekkiego niedbalstwa, którego dopuściła się strona oraz jej pełnomocnik.
Organ prawidłowo wskazuje na co najmniej niefrasobliwość po stronie pełnomocnika, który co należy podkreślić, jest profesjonalistą (radcą prawnym). Należy tu wziąć pod uwagę wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1756/15, zgodnie z którym w sytuacji, w której strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, miernik staranności należy odnieść do działania tegoż pełnomocnika. Dodatkowo zgodnie ze stanowiskiem ugruntowanym w doktrynie, wobec profesjonalnego pełnomocnika strony (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego), kryteria należytej staranności są wyższe. Oznacza to, że od osób będących profesjonalnymi pełnomocnikami należy oczekiwać należytej staranności w prowadzeniu spraw przed organem podatkowym. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik, podejmując się prowadzenia sprawy, powinien dołożyć należytej staranności, aby poznać wszelkie istotne w danej sprawie fakty i okoliczności.
Zgodzić się należy z organem, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, uniemożliwiające pełnomocnikowi strony oraz stronie złożenie odwołania od decyzji z 25 lutego 2022 r. Nie można więc mówić o wystąpieniu przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Fakt błędnego zrozumienia przez skarżącego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 25 lutego 2022 r. w istocie jest okolicznością, która wystąpiła bez umyślnego zawinienia strony, ale lekkomyślnym było czekanie podatnika i jego pełnomocnika do dnia 24 maja 2022 r. (ponad dwa miesiące) z zapytaniem organów o wysokość odsetek. Pełnomocnik strony mógł i powinien był dołożyć większej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków. Przede wszystkim jego obowiązkiem było zaznajomienie się z treścią decyzji z 25 lutego 2022 r. oraz w razie ewentualnych wątpliwości skontaktowanie się z organami w celu ich wyjaśnienia albo tak jak sugeruje organ odwoławczy złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji. Niezrozumienie treści decyzji nie może zostać uznane za okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślić także należy, że z art. 162 o.p. wynika, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu, a nie być skierowane przeciwko podstawie prawnej lub okolicznościom faktycznym dotyczącym samej decyzji.
W ocenie Sądu nie naruszono też zasady zaufania wyrażonej w art. 121 o.p. To, że ocena dokonana przez organ podatkowy różni się od tej forsowanej przez skarżącego i jego pełnomocnika nie może stanowić podstawy do formułowania zarzutów o naruszeniu obowiązujących zasad prowadzonego postępowania podatkowego, w tym określonej w art. 121 § 1 o.p. zasady budzenia zaufania do organów podatkowych.
W rezultacie za odpowiadające prawu należało uznać odmówienie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 25 lutego 2022 r., nr [...] Organ odwoławczy trafnie stwierdził, że powołanie się na niezrozumienie treści decyzji, nie może uprawdopodabniać braku winy w uchybieniu terminu.
Natomiast wbrew twierdzeniu organu spełniona została przesłanka stanowiąca o tym, że wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia. W ocenie skarżącego datą ustania przyczyny uchybienia terminowi była telefoniczna informacja powzięta 24 maja 2022 r. od pracowników urzędu, co do faktycznej kwoty zapłaty podatku określonej decyzją z 25 lutego 2022 r. Organ przyjął z kolei, że uchybienie terminu było wynikiem braku możliwości uzyskania wiedzy co do faktu wydania decyzji, wskazując, że skarżący odbierając korespondencję 14 marca 2022 r. zawierającą decyzję organu I instancji powziął informację o istnieniu podstaw prawnych i faktycznych wydanego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że strona nie kwestionuje daty doręczenia decyzji, tylko uważa, że decyzja ta została przez nią źle zinterpretowana i to było przyczyną uchybienia terminu, a nie kwestia, że skarżący w ogóle nie zaznajomił się z treścią wydanej decyzji. Gdyby skarżący prawidłowo odczytał decyzję, wniósłby odwołanie we właściwym terminie. Skarżący składając zatem wniosek o przywrócenie terminu przy piśmie z 31 maja 2022 r. dochował 7-dniowego terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Jednak warunkiem zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest kumulatywne spełnienie wszystkich przesłanek, a niespełnienie choćby jednej z nich powoduje niemożność przywrócenia terminu.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) należało orzec jak w sentencji.