I SA/Po 250/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-08-06
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie podatkowezawieszenie postępowaniazagadnienie wstępnedoręczeniedoręczenie zastępczeOrdynacja podatkowaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiuchylenie postanowienia

WSA w Poznaniu uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej, uznając brak przesłanek do zawieszenia.

Skarżący M.K. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej. Organ zawiesił postępowanie, uznając za zagadnienie wstępne rozstrzygnięcie przez NSA kwestii skuteczności doręczenia decyzji wymiarowej. WSA w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania, gdyż problem doręczenia decyzji wznowieniowej i decyzji wymiarowej opierał się na odmiennych podstawach prawnych.

Sprawa dotyczyła skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o zawieszeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej. Organ podatkowy zawiesił postępowanie, wskazując na wystąpienie zagadnienia wstępnego, które miało zostać rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w innej sprawie dotyczącej skuteczności doręczenia decyzji wymiarowej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, twierdząc, że nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania, a wskazane przez organy zagadnienie wstępne nie miało bezpośredniego związku z rozpatrywaną sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że choć obie sprawy dotyczyły kwestii doręczenia korespondencji na adres skarżącego, to podstawy prawne i istota tych postępowań były odmienne. W sprawie dotyczącej decyzji wymiarowej kluczowa była kwestia prawidłowości doręczenia na adres rejestracyjny zgodnie z danymi z ewidencji podatkowej, podczas gdy w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej istotne było zastosowanie art. 138f Ordynacji podatkowej dotyczącego doręczeń. Sąd uznał, że brak jest bezpośredniej zależności między rozstrzygnięciem NSA w sprawie doręczenia decyzji wymiarowej a rozpatrzeniem sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej, co wyklucza zastosowanie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania, gdyż zagadnienie dotyczące skuteczności doręczenia decyzji wymiarowej i kwestia zastosowania art. 138f Ordynacji podatkowej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej opierają się na odmiennych podstawach prawnych i nie mają bezpośredniego związku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć obie sprawy dotyczyły kwestii doręczenia korespondencji, to podstawy prawne i istota postępowań były odmienne. W sprawie decyzji wymiarowej kluczowa była prawidłowość doręczenia na adres rejestracyjny, a w sprawie decyzji wznowieniowej istotne było zastosowanie art. 138f Ordynacji podatkowej. Brak bezpośredniej zależności między rozstrzygnięciami wyklucza zawieszenie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

o.p. art. 201 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 201 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 201 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 145 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 145 § 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 138f § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 138f § 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 239

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 119

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 200

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 205 § 2

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przesłanek do zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. z uwagi na brak bezpośredniego związku między rozstrzygnięciem NSA a sprawą o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej. Niewłaściwe zastosowanie art. 138f § 3 o.p. w sytuacji, gdy podatnik wskazał adres zamieszkania za granicą.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 122 i art. 124 w związku z art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w związku z art. 239 o.p. nie został podzielony przez Sąd.

Godne uwagi sformułowania

zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego

Skład orzekający

Waldemar Inerowicz

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Nikodem

sędzia

Barbara Rennert

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszania postępowań podatkowych (art. 201 § 1 pkt 2 o.p.) oraz rozróżnienia między zagadnieniem wstępnym a kwestiami o charakterze pośrednim."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej i doręczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne rozróżnienie między zagadnieniem wstępnym a innymi kwestiami procesowymi, co ma kluczowe znaczenie dla przebiegu postępowań podatkowych.

Kiedy zawieszenie postępowania podatkowego jest nieuzasadnione? Kluczowa interpretacja WSA w Poznaniu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 250/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert
Katarzyna Nikodem
Waldemar Inerowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 138f § 1, art. 138f § 3, art. 201 § 1 pkt 2, art. 233 § 1 pkt 1, art. 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 06 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego M. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] decyzją z 28 listopada 2013 r. nr [...] określił M. K. (zwany dalej również jako "podatnik", "skarżący") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. Decyzję powyższą doręczono w trybie doręczenia zastępczego, na adres G., ul. [...], tj. na adres rejestracyjny wskazany przez podatnika Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP-1. Od powyższej decyzji podatnik nie wniósł odwołania w wymaganym terminie. Natomiast pismem z 17 października 2022 r. podatnik zwrócił się o doręczenie decyzji i wniósł od niej odwołanie.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 27 stycznia 2023 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od powyższej decyzji wymiarowej.
W. S. A. w Poznaniu wyrokiem z 26 maja 2023 r. o sygn. akt I SA/Po 231/23, po rozpatrzeniu skargi podatnika na powyższe postanowienie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd potwierdził prawidłowość stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu organu, zgodnie z którym posługiwanie się w korespondencji z podatnikiem adresem wskazanym przez niego (w druku NIP-1) było w pełni uzasadnione. Ostatecznie, wobec zaniechania przez podatnika dokonania zgłoszenia aktualizującego adres zamieszkania, W. S. A. w Poznaniu za skuteczne uznał doręczenie decyzji wymiarowej pod adresem G., ul. [...]. Obecnie z uwagi na wniesienie przez skarżącego skargi kasacyjnej od wskazanego orzeczenia, sprawa oczekuje na rozpatrzenie przez N. S. A..
W dniu 21 maja 2019 r. podatnik złożył wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wymiarową z 28 listopada 2013 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją 22 października 2019 r. nr [...] (dalej: decyzja wznowieniowa), nie stwierdził istnienia przesłanek do wznowienia postępowania, określonych w art. 240 § 1 pkt 1, 4 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. – w skrócie: "o.p.") oraz odmówił uchylenia decyzji wymiarowej. Również tę decyzję doręczono w trybie doręczenia zastępczego (art. 150 § 4 o.p.) pod adresem G., ul. [...], tj. adresem rejestracyjnym widniejącym w ewidencji organu podatkowej.
Od powyższej decyzji podatnik nie wniósł odwołania w przewidzianym do tego terminie. Wnioskiem z 1 sierpnia 2023 r. podatnik zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej o stwierdzenie nieważności wznowieniowej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 22 października 2019 r. w oparciu o art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Wniosek ten wszczął postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji wznowieniowej.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 28 sierpnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte na wniosek podatnika z 1 sierpnia 2023 r., wskazując na wystąpienie w sprawie zagadnienia wstępnego.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej z 22 października 2019 r. nr [...], zagadnieniem wstępnym jest rozstrzygnięcie przez N. S. A. sporu o skuteczność doręczenia decyzji wymiarowej z 28 listopada 2013 r. i posługiwania się przez organ podatkowy adresem wskazanym przez podatnika na drukach rejestracyjnych.
W zażaleniu z 5 września 2023 r. podatnik wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. poprzez niezasadne uznanie, że w realiach procesowych sprawy zaistniała przesłanka zastosowania powyższego przepisu, tj. pojawiło się zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego uzależnione jest rozpatrzenie niniejszej sprawy, co w efekcie spowodowało bezpodstawne wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 29 lutego 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ zaznaczył, że przedmiotem oceny N. S. A. będzie stanowisko Sądu I instancji zawarte w wyroku z 26 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Po 231/23, odnośnie konsekwencji dokonania doręczenia decyzji wymiarowej skarżącemu na jego adres figurujący w rejestrze podatników, również w sytuacji dysponowania nieformalnymi informacjami o zmianie adresu, na co wskazał W. S. A. w Poznaniu w uzasadnieniu wskazanego wyroku. Zatem skutki orzeczenia N. S. A. będą miały fundamentalne znaczenie zarówno dla bytu prawnego decyzji wymiarowej, jak i decyzji wznowieniowej, z uwagi na okoliczności stanu faktycznego, dotyczące zaniechania przez podatnika aktualizacji jego adresu. Wbrew zatem zarzutom zażalenia, istnieje zależność między rozstrzygnięciem tak wskazanego zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy podatkowej, w ramach której zaskarżonym postanowieniem zawieszono postępowanie.
W ocenie organu odwoławczego, wystąpiły w rozważanej sprawie przesłanki do zawieszenia postępowania - w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 o.p., gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez N. S. A. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej Naczelnika Urzędu Skarbowego Administracyjny, w sprawie ze skargi skarżącego na wyrok W. S. A. w Poznaniu z 26 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Po 231/23, co powoduje, że zaskarżone postanowienie organu podatkowego I instancji jest prawidłowe.
W skardze z 15 marca 2024 r. do W. S. A. w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji na skutek uznania, że w realiach sprawy nie zaistniały przesłanki do zawieszenia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1) art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 o.p. oraz naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. na skutek niezasadnego utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy wskazane przez organy obu instancji okoliczności nie przekładają się na zaistnienie przesłanki zawieszającej z art. 201 § 1 pkt 2 o.p., tj. w realiach analizowanej sprawy nie ujawniło się zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego uzależnione jest rozpatrzenie niniejszej sprawy,
2) art. 122 i art. 124 w związku z art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w związku z art. 219 o.p., co przejawiło się w nieprawidłowym zidentyfikowaniu i przedstawieniu przedmiotu pierwotnie zawieszonego postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej, co z kolei przejawiło się w pominięciu w rozważaniach organu odwoławczego (przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) zagadnienia prawnego związanego z przepisem art. 138f o.p., efektem czego było błędne utożsamienie przedmiotu postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej z przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, prowadzonego przed N. S. A. wskutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu z 26 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Po 231/23). W zaskarżonym postanowieniu błędnie przyjęto jakoby przedmiotem obu tych spraw była kwestia doręczenia zastępczego w myśl art. 150 § 4 o.p. w oparciu o dane wynikające z ewidencji podatników.
Powyższe naruszenia, według skarżącego miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi rozszerzono argumentację poszczególnych zarzutów.
W ocenie strony skarżącej, błędnym jest przyjęcie w zaskarżonym postanowieniu, że istota obu spraw sprowadza się do rozstrzygnięcia o prawidłowości kierowania korespondencji do skarżącego na dane adresowe widniejące w ewidencji podatników, w sytuacji gdy organ posiada nieformalne informacje podważające prawidłowość tych danych, a w konsekwencji istota obu spraw sprowadza się do prawnej skuteczności doręczenia zastępczego z art. 150 § 4 o.p. zastosowanego w oparciu o takie dane. W oparciu o taki pogląd organ odwoławczy wywodzi o wyżej wskazanej zależności i znaczeniu rozstrzygnięcia NSA. Zdaniem skarżącego takie utożsamienie przedmiotu obu spraw jest całkowicie błędne, gdyż przedmiot niniejszej sprawy nie dotyczy bezpośrednio materii, która jest przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, podczas gdy zagadnienie wstępne to takie zagadnienie, które determinuje podjęcie rozstrzygnięcia w danej sprawie, charakteryzuje się bezpośrednią zależnością w układzie uprzedni - następczy. Skarżący wskazuje ponadto, że istota obu spraw - sądowoadministracyjnej oraz niniejszej - tylko pozornie jest tożsama, i wspólny mianownik odnajduje jedynie w zakresie istnienia (lub nie) prawnych skutków doręczenia zastępczego. Jednakże, powody do stwierdzenia prawidłowości lub nieprawidłowości w tym zakresie mają charakter całkowicie rozłączny (odrębny), gdyż w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego przedmiotem sporu jest skuteczność doręczenia zastępczego pod niewłaściwym adresem, a w przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej problem dotyczy skuteczności doręczenia w sytuacji, gdy naruszony został art. 138f o.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych przez skarżącego, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu podatkowego w kwestii zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji wznowieniowej Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 22 października 2019 r. Zdaniem organu rozstrzygnięcie sprawy w niniejszym postępowaniu nadzwyczajnym zależne jest od rozstrzygnięcia przez NSA zagadnienia wstępnego, tj. oceny skuteczności doręczenia skarżącemu powołanej wyżej decyzji wymiarowej z 23 listopada 2013 r.
i posługiwania się przez organ podatkowy adresem wskazanym przez podatnika na drukach rejestracyjnych. To sporne zagadnienie było przedmiotem badania przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Po 231/23, w której wyrokiem z 26 maja 2023 r. Sąd oddalił skargę skarżącego. Przedmiotem sądowej kontroli było postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (wyrok nie jest prawomocny, a skarżący złożył skargę kasacyjną od tego orzeczenia).
Na wstępie rozważań wskazać należy, że sporne między stronami zagadnienie było także przedmiotem rozstrzygnięcia w wyroku tut. Sądu z 6 sierpnia 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Po 248/24. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd zaprezentowany w tym wyroku i do niego się odwołuje, posługując się zawartą w nim argumentacją.
Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 o.p., organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, stanowiąc przesłankę negatywną jurysdykcyjnego postępowania podatkowego. Z powołanego przepisu wynika, że na zagadnienie wstępne składają się następujące elementy konstrukcyjne: 1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.
Zagadnienie wstępne jest to zatem pewna kwestia o charakterze otwartym (tzn. jeszcze nie przesądzona), której treścią może być wypowiedź odnośnie uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne. Zagadnienie wstępne wiąże się z sytuacją, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, to jest z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2315/13, dostępny na stronie internetowej baza CBOSA).
Przyjmuje się przy tym, że ten element konstrukcyjny omawianej instytucji, którym jest konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu. Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, a o istnieniu takiej zależności, która musi mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el., 2014; C. Kosikowski, E. Etel, J. B., R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz. LEX, 2013).
Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Wprawdzie mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Ponadto należy podnieść, że skoro zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy, to zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy nie można utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji administracyjnej.
Wychodząc z powyższych założeń Sąd przyznał rację skarżącemu, co do braku podstaw do stosowania w okolicznościach tej sprawy art. 201 § 1 pkt 2 o.p.
Jak zasadnie zauważył skarżący, wspólnym elementem sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej i postępowania podatkowego zwykłego zakończonego wydaniem decyzji wymiarowej (dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r.), jest skierowanie obu ww. decyzji do doręczenia skarżącemu na wskazany wyżej adres w G.. Ta okoliczność nie może mieć jednak decydującego znaczenia z punktu widzenia oceny, czy w sprawie występuje zagadnienie wstępne, skoro wyekspediowanie przesyłki na adres w G., oparte było w tych sprawach na innych przesłankach.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku tut. Sądu wydanego w sprawie I SA/Po 231/23, główną osią sporu w tamtej sprawie była kwestia, czy organ podatkowy I instancji miał podstawy do posługiwania się w korespondencji ze skarżącym adresem wskazanym przez niego na druku NIP-1. Stanowisko to organ oparł na treści art. 14a ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2022 r., poz. 166), zgodnie z którym należy wykorzystywać dane z rejestru (składane zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 2 i art. 9 ust. 1 ww. ustawy) do realizacji celów i zadań ustawowych organów podatkowych. Sąd orzekający w tamtej sprawie podzielił stanowisko organu, że skoro ustawodawca przewidział specjalny system ewidencyjny podatników i płatników, służący organom podatkowym i prowadzonym przez nie postępowaniom, to wykluczone jest aby organy podatkowe korzystały z innych danych, bowiem poddawałoby to w wątpliwość celowość prowadzenia ewidencji podatników i płatników, a nawet godziłoby w istotę tej ewidencji. Z tej przyczyny zaniechanie dokonania przez podatnika dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego w przypadku zmiany adresu zamieszkania skutkuje kierowaniem korespondencji przez organ podatkowy na niewłaściwy adres, przy czym ewentualne negatywne skutki obciążają podatnika, a nie organ podatkowy. Sąd podkreślił, że dla ustalenia, czy wskazywany przez podatnika adres jest prawidłowy/aktualny niezbędna (konieczna) jest mająca umocowanie prawne, inicjatywna aktualizacyjna samego podatnika.
W konkluzji Sąd uznał, że skoro skarżący nie zaktualizował swoich danych osobowych w ewidencji (w szczególności adresowych), to wysyłanie korespondencji (w tym decyzji będącej przedmiotem odwołania) na adres wynikający ze zgłoszenia (złożony druk NIP-1), nawet jeśli podatnik faktycznie zamieszkiwał w innym miejscu, nie narusza ustawowej procedury wysyłania pism.
Innymi przesłankami kierował się natomiast organ w postępowaniu wznowieniowym. Organ uznał, że podstawą skierowania korespondencji na adres w G. jest nie wskazanie przez skarżącego pełnomocnika do doręczeń w kraju w trybie art. 138f § 3 o.p. Skarżący zakwestionował jednak w postępowaniu nieważnościowym zasadność stosowania tego rygoru, powołując się na brak spełnienia przesłanek z art. 138f § 1 o.p. Skarżący podniósł bowiem, że we wniosku o wznowienie postępowania wskazał swój aktualny adres zamieszkania za granicą a zatem mimo nie posiadania miejsca zamieszkania w kraju, podał miejsce zamieszkania na terenie innego państwa członkowskiego U. E. (sytuacja ta miała miejsce jeszcze przed tzw. Brexitem). W konkluzji skarżący uznał, że w chwili złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie zaktualizował się obowiązek z art. 138f § 1 o.p., a tym samym nie mogło dojść do zastosowania rygoru z art. 138f § 3 o.p. Skierowanie korespondencji na adres w G. nastąpiło – w ocenie skarżącego - z rażącym naruszeniem prawa.
Nie powinno być w tej sprawie żadnych wątpliwości, że problematyka stosowania rygoru z art. 138f § 3 o.p., w ogóle nie była rozważana w toku sądowej kontroli w sprawie I SA/Po 231/23, ani w zaskarżonym postanowieniu stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z kolei dla rozstrzygnięcia kwestii prawidłowego doręczenia skarżącemu decyzji wznowieniowej, nie ma istotnego znaczenia brak aktualizacji danych adresowych w ewidencji podatkowej, skoro skarżący wskazał organom aktualny adres zamieszkania za granicą we wniosku o wznowienie postępowania.
Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcie tamtej sprawy nie będzie mieć bezpośredniego wpływu na prawną ocenę zasadności zastosowania przez organ w postępowaniu o wznowienie postępowania ww. rygoru. Nie ma zatem w tej sprawie uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że istnieje zagadnienie wstępne, uzasadniające zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p.
W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia tego przepisu, w sposób opisany w skardze. W konsekwencji za zasadny uznać należy zarzut naruszenia przez organ art. 233 § 1 pkt 1 o.p. w związku z art. 239 o.p., przez jego zastosowanie.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 122 i art. 124 w związku z art. 217 § 2 i art. 210 § 4 o.p. w związku z art. 239 o.p. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie wymagane ustawą elementy i poddaje się sądowej kontroli w tym postępowaniu. W okolicznościach tej sprawy zarzucane uchybienia nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI