I SA/Po 246/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-05-26
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowynieujawnione źródła przychodówrygor natychmiastowej wykonalnościzbywanie majątkupostępowanie podatkoweOrdynacja podatkowasąd administracyjnyskarżącyorgan podatkowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ustalającej podatek od przychodów z nieujawnionych źródeł, uznając zasadność nadania rygoru ze względu na zbywanie przez podatnika majątku znacznej wartości.

Sprawa dotyczyła skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ustalającej podatek od przychodów z nieujawnionych źródeł. Sąd uznał, że przesłanka zbywania przez podatnika majątku znacznej wartości po dowiedzeniu się o czynnościach weryfikacyjnych uzasadniała nadanie rygoru, mimo że przesłanka dotycząca terminu przedawnienia nie została spełniona. Skarga została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji ustalającej podatek od przychodów z nieujawnionych źródeł za 2017 r. Istotą sporu było ustalenie, czy organy zasadnie przyjęły przesłanki do nadania rygoru. Sąd analizował przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej (art. 239b O.p.), w szczególności przesłankę zbywania majątku znacznej wartości (art. 239b § 1 pkt 3 O.p.) oraz wymóg uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania (art. 239b § 2 O.p.). W ocenie Sądu, podatnik po dowiedzeniu się o prowadzonych czynnościach weryfikacyjnych (od 19 kwietnia 2022 r.) dokonał zbycia majątku znacznej wartości, w tym nieruchomości, których wartość w chwili nabycia była wysoka. Choć skarżący podnosił, że zbył jedynie ułamkową część jednej z nieruchomości, Sąd uznał to za bez znaczenia dla oceny wartości zbywanego majątku. Ponadto, organ odwoławczy uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane, wskazując na wartość zbytego majątku w porównaniu do pozostałego oraz na fakt wszczęcia postępowania zabezpieczającego. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie braku zagrożenia wykonania zobowiązania spoczywa na stronie. Sąd stwierdził, że przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 O.p. (termin przedawnienia krótszy niż 3 miesiące) nie została spełniona, ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 3 października 2022 r. w związku z doręczeniem zarządzenia zabezpieczenia. Mimo to, uznano, że druga przesłanka (zbywanie majątku znacznej wartości) została spełniona i uprawdopodobniono ryzyko niewykonania zobowiązania, co uzasadniało nadanie rygoru. Zarzuty dotyczące naruszenia innych przepisów proceduralnych uznano za niezasadne. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zbywanie majątku znacznej wartości stanowi przesłankę do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, jeśli organ uprawdopodobni, że zobowiązanie nie zostanie wykonane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podatnik po dowiedzeniu się o czynnościach weryfikacyjnych dokonał zbycia majątku znacznej wartości, co wypełnia przesłankę z art. 239b § 1 pkt 3 O.p. Wartość zbytego majątku była znacząco większa niż pozostałego, co w połączeniu z innymi okolicznościami uprawdopodabniało ryzyko niewykonania zobowiązania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 239b § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239b § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239b § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 33

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 2 - § 8

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 33d § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 6 pkt 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 7 pkt

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 127

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 219

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zbywanie przez podatnika majątku znacznej wartości po dowiedzeniu się o prowadzonych czynnościach weryfikacyjnych stanowi przesłankę do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Organ podatkowy uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane, co jest wymogiem z art. 239b § 2 O.p.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 239b § 1 pkt 4 O.p. poprzez nadanie rygoru, gdy okres do przedawnienia nie był krótszy niż 3 miesiące (argumentacja skarżącego uznana za zasadną co do tej przesłanki, ale nie miała wpływu na wynik sprawy z uwagi na inne przesłanki). Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących dwuinstancyjności, uzasadnienia decyzji, braku wykazania przesłanek nadania rygoru.

Godne uwagi sformułowania

Użycie przez ustawodawcę w art. 239b § 2 O.p. pojęcia 'uprawdopodobni' oznacza, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego dowodowego wykazania, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w powołanym przepisie oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony. W przypadku wystąpienia przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 3 O.p., tj. strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości bez znaczenia jest na co zostały przeznaczone środki finansowe ze sprzedaży składników majątkowych i z jakich przyczyn te składniki zostały zbyte.

Skład orzekający

Karol Pawlicki

sprawozdawca

Michał Ilski

członek

Waldemar Inerowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w kontekście zbywania majątku przez podatnika oraz znaczenia uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika z nieujawnionymi źródłami przychodów i zbywającego majątek po wszczęciu postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe mogą reagować na próby ukrycia majątku poprzez jego zbycie w kontekście postępowania podatkowego dotyczącego nieujawnionych źródeł przychodów. Jest to ciekawy przykład zastosowania przepisów proceduralnych w praktyce.

Podatnik zbywał majątek po wszczęciu kontroli. Czy to wystarczyło, by nadać decyzji podatkowej rygor natychmiastowej wykonalności?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 246/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Karol Pawlicki /sprawozdawca/
Michał Ilski
Waldemar Inerowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 134 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 33, art. 70 § 2 - § 8, art. 239b § 1, art. 239b § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2023 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 3 listopada 2022 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności własnej nieostatecznej decyzji z 14 października 2022 r. nr [...] ustalającej K. P. zryczałtowany podatek od przychodów pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2017 r
W zażaleniu z 9 listopada 2022 r. podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 25 stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 239 b § 1 pkt 3, pkt 4 oraz art. 239 b § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 – dalej: "O.p."), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i wyjaśnił, że po 19 kwietnia 2022 r. (data doręczenia wezwania), czyli po dniu, w którym podatnik dowiedział się, że prowadzone są przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] czynności weryfikacyjne, dotyczące źródeł finansowania, zakupionych przez podatnika w 2017 r. nieruchomości, dokonał sprzedaży następujących składników majątku:
- 18 maja 2022 r. podatnik zbył nieruchomość stanowiącą lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...] o pow. 75,69 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta, cena ww. nieruchomości w dniu jej zakupu, tj. 11 lutego 2021 r. wynosiła [...] zł,
- 28 lipca 2022 r. zbył nieruchomość gruntową (las) położoną w miejscowości [...] gm. [...] o pow. 0,0900 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta, cena ww. nieruchomości w dniu jej zakupu tj. 30 maja 2017 r. (a nie jak błędnie w swoim orzeczeniu wskazał organ I instancji 30 maja 2022 r.) wynosiła [...] zł.
Organ wskazał, że od momentu kiedy podatnik dowiedział się o prowadzonych czynnościach weryfikacyjnych dotyczących źródeł finansowania zakupionych nieruchomości w 2017 r., tj. 16 kwietnia 2022 r. dokonał czynności polegających na zbyciu majątku znacznej wartości. Wypełniona zatem została w niniejszej sprawie przesłanka, wynikająca z art. 239b § 1 pkt 3 O.p.
Z powyżej przedstawionych ustaleń wynika, że w okresie od 19 kwietnia 2022 r. do dnia wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] podatnik zbył nieruchomości, których wartość w chwili ich zakupu wynosiła łącznie [...] zł. Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika, że podatnik jest właścicielem:
- pojazdu mechanicznego marki [...], rok prod. 1981, wartość takiego pojazdu na popularnych portalach ogłoszeniowych kształtuje się od [...] zł do [...] zł,
- przyczepy lekkiej rok prod. 1994, której wartość na podstawie ogłoszeń na popularnych portalach ogłoszeniowych można oszacować na kwotę pomiędzy [...] zł a [...] zł.
Natomiast z Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych wynika, że w posiadaniu podatnika pozostał udział w wysokości [...] w nieruchomości położonej w miejscowości [...] gm. [...] o powierzchni 4,33 ha, dla nieruchomości tej prowadzona jest księga wieczysta. Z dostępnych baz danych wynika, że nieruchomość ta jest w części zabudowana budynkami gospodarstwa rolnego. Zatem wartość tej nieruchomości jest bardzo trudna do oszacowania, gdyż brak informacji m.in. o stanie technicznym tych budynków. Z wydruku odpisu księgi wieczystej tej nieruchomości wynika, że posiada ona obciążoną hipotekę oraz wszczęto z niej postępowanie egzekucyjne. Z uwagi na fakt, że podatnik posiada ułamkową własność w tej nieruchomości i posiada ona obciążoną hipotekę, egzekucja z niej mogłaby być utrudniona lub nawet niemożliwa. Porównując wartości zbytego oraz posiadanego przez podatnika majątku organ wskazał, że wartość zbytego majątku - nieruchomości, których wartość w chwili ich nabycia wynosiła łącznie [...] zł jest znacznie większa w porównaniu z wartością pozostałego posiadaniu majątku podatnika. Biorąc pod uwagę pozostały w posiadaniu podatnika majątek oraz uzyskane w 2021 r. dochody organ stwierdził, że istnieje duże prawdopodobieństwo, graniczące z pewnością, że wskutek podjętych działań podatnik nie jest w stanie wykonać przedmiotowego zobowiązania podatkowego, które zostanie ostatecznie ustalone w przyszłości stosowną decyzją.
Przechodząc do analizy spełnienia przesłanki wynikającej z art. 239b § 1 pkt 4 O.p. wskazano, że organ I instancji swoje orzeczenie wydał w okresie zwieszenia biegu terminu przedawnienia. W tym przypadku organ I instancji nie miał wiedzy, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Zatem przesłanka nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zawarta w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. nie zaistniała, gdyż w momencie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie był krótszy niż 3 miesiące. Zdaniem organu stwierdzenie, że przesłanka powyższa nie została spełniona w sprawie pozostaje bez znaczenia dla zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.
Za niezasadne organ uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 191 O.p. w zw. z art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 188 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań podatnika w toku postępowania wymiarowego.
W skardze z 24 lutego 2023 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji w całości, zasądzenie od organu kosztów postępowania, według norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
a) art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art 239, art. 239 b § 1 pkt 3-4, w związku z art. 329 b § 2 O.p. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w sytuacji, gdy przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 239 b § 2 O.p., co znalazło swój wyraz w braku wykazania, aby w sprawie zaistniały jakiekolwiek przesłanki uprawdopodobniające, że zobowiązanie z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane a tym bardziej, że w niniejszej sprawie wydano decyzję zabezpieczającą z 20 września 2022 r. nr [...], która w konsekwencji spowodowała wydanie zarządzenia zabezpieczenia, co w konsekwencji spowodowało zawieszenie z dniem 3 października 2022 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co czyni absolutnie bezprzedmiotowym wydanie w dniu 3 listopada 2022 r. postanowienia, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności; organ podatkowy posiadał z urzędu wiedzę, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie będzie przedawnione, a więc nadanie rygoru decyzji nieostatecznej godzi w uzasadnione prawo strony do dwuinstancyjnego postępowania podatkowego i poprzez przedwczesne działania egzekucyjne godzi w jego materialne podstawy funkcjonowania,
b) art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 239 b § 2 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji, pomimo jego wadliwości, jak również poprzez nieuprawnione przyjęcie, że organ odwoławczy może sanować uchybienia rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji wbrew zasadzie dwuinstancyjności, wynikającej z art. 127 O.p., a to w sytuacji, gdy przedmiotowe braki i rażące uchybienia dotyczą wypełniania przesłanki warunkującej zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 239 b § 2 O.p.,
c) art. 239 b § 2 w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 127, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 6, art. 219 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, pomimo, że nie doszło do uprawdopodobnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, podczas gdy od kilku miesięcy organ egzekucyjny nie ma jakichkolwiek problemów z egzekucją przedmiotowego, potencjalnego zobowiązania.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy organy zasadnie przyjęły, że zachodzą przesłanki do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 14 października 2022 r. W zaskarżonym postanowieniu organ uznał, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z nieostatecznej decyzji nie zostanie wykonane.
Zgodnie z art. 239a O.p., decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Na podstawie art. 239b § 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności gdy:
1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, lub,
2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub,
3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub,
4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Jednocześnie zgodnie z art. 239b § 2, przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 239b § 2 O.p. pojęcia "uprawdopodobni" oznacza, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania ww. okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami prawa dowodów.
Uprawdopodobnienie, o którym mowa w powołanym przepisie oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Nie daje pewności, a jedynie wiarygodność faktów. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych i umożliwia przyspieszenie postępowania. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia, nie wyłączając przy tym stosowania zasady prawdy obiektywnej. A zatem uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo jej zmaterializowania się. Uprawdopodobnienie umożliwia podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie ustaleń reprezentujących niższy niż udowodnienie stopień poznania (por. Prawo dowodowe. Zarys wykładu, pod redakcją R. Kmiecika, Zakamycze 2005, s. 266). W rezultacie przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie ze wskazaniem określonych faktów pozwalających na przyjęcie, iż zachodzi uzasadniona obawa (przypuszczenie), że zobowiązanie takie nie zostanie wykonane.
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności własnej nieostatecznej decyzji oparł na wystąpieniu przesłanki, wynikającej z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., na podstawie której może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące oraz przesłanki wynikającej z art. 239b § 1 pkt 3 O.p., tj. gdy strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. Natomiast w trakcie prowadzonego postępowania zażaleniowego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w sprawie zaistniała jedynie przesłanka, na podstawie której można nadać rygor natychmiastowej wykonalności, określona w art. 239b § 1 pkt 3 O.p., tj. strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. W tym zakresie dokonano porównania zbytych przez stronę składników majątkowych z tymi które pozostały jego własnością.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że po 19 kwietnia 2022 r. (data doręczenia wezwania nr [...]), czyli po dniu, w którym strona dowiedziała się, że prowadzone są przez organ I instancji, wobec niej czynności weryfikacyjne, dotyczące źródeł finansowania zakupionych w 2017 r. nieruchomości, strona dokonała zbycia majątku znacznej wartości. W dniu 18 maja 2022 r. skarżący zbył udział w wysokości ˝ nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...] o pow. 75,69 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta. Cena ww. nieruchomości w dniu jej zakupu, tj. 11 lutego 2021 r. wynosiła [...] zł. W skardze słusznie wskazano, że strona postępowania zbyła jedynie ułamkową część tej nieruchomości, a nie jak wskazały organy podatkowe obu instancji, że zbyła całość tej nieruchomości. Zdaniem Sądu pozostaje to bez znaczenia dla sprawy, gdyż wartość tego udziału (według wartości z chwili nabycia) była znacznie wyższa niż wartość pozostałego w posiadaniu strony majątku. Ponadto skarżący w zażaleniu nie wskazał aby organ podatkowy popełnił błąd w ustaleniach, co do składników majątkowych, które zostały przez niego zbyte. Natomiast z wydruku odpisu zupełnego księgi wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości gruntowej (las) położonej w miejscowości [...], gm. [...] o pow. 0,0900 ha wynika, że skarżący zbył ją 28 lipca 2022 r. Wartość tej nieruchomości w chwili jej zakupu tj. 30 maja 2017 r. wynosiła [...] zł. Wskazać należy, że pod pojęciem zbywania majątku znacznej wartości, o którym mowa w art. 239b § 1 pkt 3 O.p., rozumieć należy zbywanie takiej jego części, która w proporcji do pozostałej, pozostającej w dyspozycji strony postępowania części, uniemożliwia zaspokojenie wynikającego z decyzji obowiązku podlegającego wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że od momentu kiedy skarżący powziął informację o prowadzonych czynnościach weryfikacyjnych dotyczących źródeł finansowania zakupionych nieruchomości w 2017 r., tj. 19 kwietnia 2022 r. dokonał czynności polegających na zbyciu majątku znacznej wartości. Stwierdzić zatem należy, że wypełniona w sprawie została przesłanka, wynikająca z art. 239b § 1 pkt 3 O.p.
Z powyżej przedstawionych ustaleń bezspornie wynika, że w okresie od 19 kwietnia 2022 r. do dnia wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] strona zbyła ww. składniki majątkowe. Ponadto w zaskarżonym postanowieniu organ, wskazał, że wartość zbytego przez stronę majątku jest znacznie większa w porównaniu z wartością pozostałego w posiadaniu strony majątku. Biorąc pod uwagę pozostały w posiadaniu skarżącego majątek oraz uzyskane w 2021 r. dochody, organ II instancji doszedł do przekonania, że istnieje duże prawdopodobieństwo, graniczące z pewnością, że wskutek podjętych działań skarżący nie jest w stanie wykonać przedmiotowego zobowiązania podatkowego, które zostanie ostatecznie ustalone w przyszłości stosowną decyzją.
O fakcie, że skarżący może nie wykonać zobowiązania podatkowego ustalonego decyzją może również świadczyć fakt, że przed jej wydaniem organ podatkowy I instancji stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki wynikające z art. 33 O.p. i decyzją z 20 września 2022 r. nr [...] określił oraz zabezpieczył na majątku skarżącego przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Okoliczności powyższe w pełni wskazują na to, że w sprawie została wypełniona przesłanka określona w art. 239b § 2 O.p.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że jakkolwiek organy podatkowe mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, to nie oznacza to jednak, aby obowiązek poszukiwania dowodów ciążył tylko na organie podatkowym, bowiem strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie stosownych środków dowodowych. W postępowaniu administracyjnym również obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne.
Zdaniem Sądu, jeśli w ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zaistniał stan prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji podatkowej, to w takim przypadku na stronie postępowania spoczywa obowiązek wykazania tej okoliczności. Wskazanie na takie okoliczności (tj. istnienie składników majątkowych) służyć może do ustalenia, że nieprawdopodobnym było istnienie zagrożenia dla wykonania zobowiązania podatkowego, co w konsekwencji może stanowić o braku podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W trakcie prowadzonego postępowania skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, czy argumentacji potwierdzających brak zagrożenia, że zobowiązanie nie zostanie uiszczone. W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku wystąpienia przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 3 O.p., tj. strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości bez znaczenia jest na co zostały przeznaczone środki finansowe ze sprzedaży składników majątkowych i z jakich przyczyn te składniki zostały zbyte.
W świetle powyżej przedstawionych argumentów, w przedmiotowej sprawie w sposób jednoznaczny wykazano zaistnienie podstawy prawnej nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wynikającej z art. 239b § 1 pkt 3 O.p., jak również uprawdopodobniono, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane. Zatem zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art. 239b § 1 pkt 3 i art. 239b § 2 O.p. jest bezpodstawny i nie znajduje uzasadnienia w świetle przedstawionych faktów. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 239b § 1 pkt. 4 O.p. Z przepisu tego wynika, że rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji może być nadany, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. W art. 70 § 2 - § 8 O.p. ustawodawca zawarł zdarzenia prawne powodujące, że bieg terminu przedawniania zobowiązania podatkowego może zostać przerwany lub zawieszony. Analizując przedmiotową sprawę przez pryzmat ww. przepisów prawa należy wskazać, że zaistniało w niej zdarzenia prawne określone w art. 70 § 6 pkt 4 O.p, które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Według normy zawartej w art. 70 § 6 pkt 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2, lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z akt sprawy wynika, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego uległ zawieszeniu z dniem 3 października 2022 r. w związku z doręczeniem stronie zarządzenia zabezpieczenia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 20 września 2022 r. nr [...], którą na podstawie art. 33 O.p. określono i zabezpieczono na majątku skarżącego przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Z unormowań zawartych w O.p. wynika, że bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od chwili ustania przyczyny jego zawieszenia. Według art. 70 § 7 pkt O.p. bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu zakończenia postępowania zabezpieczającego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z akt sprawy wynika, że postępowanie zabezpieczające przekształciło się w postępowanie egzekucyjne z dniem 15 listopada 2022 r., tj. kiedy został wystawiony tytuł wykonawczy obejmujący ww. zaległość podatkową.
W ocenie Sądu, zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że przesłanka nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zawarta w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. nie zaistniała, gdyż w momencie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie był krótszy niż 3 miesiące. W tym miejscu wskazać należy, że w sytuacji gdy odpadła jedna z dwóch przesłanek stanowiących podstawę nadania rzeczonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, to druga była w pełni zasadna. Przyjąć zatem należy, że istniała podstawa do nadania wskazanej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] rygoru natychmiastowej wykonalności. W konsekwencji zatem brak było podstaw do uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 3 listopada 2022 r., jak i zaskarżonego postanowienia.
Nie znajdują również uzasadnienia zrzuty dotyczące naruszenia art. 121 § 1, art. 122 § 1, art. 124, art. 127, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 6, art. 219 O.p. Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia podjęto wszelkie i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa czynności by wyjaśnić stan faktyczny sprawy w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Powyższe działania organu znajdują odzwierciedlenie, zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz materiale dowodowym zebranym w sprawie. Postępowanie prowadzone w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji prowadzone było przez dwie instalacje tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], jak i Dyrektora Izby Skarbowej. W swoim orzeczeniu organ nie mógł naruszyć dyspozycji zawartej w art. 210 § 1 pkt 6 O.p., gdyż dotyczy ona decyzji, a nie postanowień, które w niniejszej sprawie zostały wydane przez organy podatkowe. Odpowiednikiem art. 210 § 1 pkt 6 O.p. w przypadku postanowień jest art. 217 § 2 O.p. Przepisy te stanowią, że zarówno decyzja, jak i postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.
Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie zawiera zarówno ustalony w sprawie stan faktyczny, jak i motywy rozstrzygnięcia oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia, czyli wszystkie elementy określone w art. 217 § 2 O.p. Zatem zarzuty naruszenia powyższych przepisów należy uznań za niezasadne.
Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, że organ egzekucyjny w wyniku przymusowego dochodzenia przedmiotowego zobowiązania podatkowego uzyskał łącznie [...] zł z [...] zł. Zatem wbrew twierdzeniom strony skarżącej egzekucja przedmiotowego zobowiązania podatkowego jest tylko w znikomej części skuteczna, a warunkiem jej wszczęcia i prowadzenia było nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności objętej tym postępowaniem decyzji organu I instancji.
Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie ziściła się przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 239b § 2 O.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI