I SA/Po 228/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2005-12-21
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówzobowiązaniakredytyodsetkiprowizjeprawo podatkowepostępowanie podatkowekontrola skarbowaspółka

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że wydatki na spłatę zobowiązań innego podmiotu nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 rok. Spór dotyczył zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na prowizje, odsetki od kredytów oraz koszty zastępstwa procesowego, które zdaniem organu nie były poniesione w celu osiągnięcia przychodów spółki, lecz dotyczyły innego podmiotu. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między spłatą zobowiązań innego podmiotu a przychodem spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze skargi Przedsiębiorstwa "A" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 rok. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie przez spółkę do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z prowizjami i odsetkami od kredytów oraz kosztami zastępstwa procesowego, uznając, że nie były one poniesione w celu osiągnięcia przychodów spółki, lecz dotyczyły spłaty zobowiązań innego podmiotu gospodarczego (Przedsiębiorstwa "B" Z. M.). Sąd analizował postępowanie dowodowe organów podatkowych, stwierdzając, że zostały one przeprowadzone zgodnie z Ordynacją podatkową. Podkreślono, że kluczowe jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między poniesionym wydatkiem a osiągniętym przychodem. Sąd uznał, że spółka nie wykazała takiego związku w odniesieniu do wydatków na spłatę zobowiązań innego podmiotu, nawet w świetle przedstawionych umów cywilnoprawnych. Zwrócono uwagę, że treść umów cywilnoprawnych nie może modyfikować obowiązku podatkowego. Dodatkowo, sąd wskazał na trudną sytuację finansową spółki wynikającą z przyjętych zobowiązań oraz wpływ Z. M. na zarządzanie oboma podmiotami. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między tymi wydatkami a przychodami podatnika.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP, kosztami uzyskania przychodów są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów. Brak jest związku przyczynowo-skutkowego między spłatą zobowiązań innego podmiotu a przychodem własnym podatnika, jeśli środki nie były wykorzystywane na własną działalność gospodarczą generującą przychód.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Muszą mieć bezpośredni związek z działalnością gospodarczą, a ich poniesienie musi mieć lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów naliczonych, lecz nie zapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również pożyczek (kredytów).

o.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie przepisów ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydatki poniesione na spłatę zobowiązań innego podmiotu nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, jeśli nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego z przychodami własnymi. Treść umowy cywilnoprawnej nie może modyfikować obowiązku podatkowego.

Odrzucone argumenty

Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na prowizje, odsetki od kredytów oraz koszty zastępstwa procesowego dotyczących innego podmiotu. Argumentacja spółki oparta na umowach cywilnoprawnych dotyczących przejęcia zobowiązań. Zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego organów podatkowych.

Godne uwagi sformułowania

kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy spłatą zobowiązań Przedsiębiorstwa "B" Z. M. a osiągnięciem przychodu przez odrębny podmiot gospodarczy, jakim jest skarżąca spółka treść umowy cywilnoprawnej ma skutek wyłącznie pomiędzy stronami tej umowy i nie może modyfikować treści obowiązku podatkowego

Skład orzekający

Sylwia Zapalska

przewodniczący sprawozdawca

Janusz Ruszyński

sędzia

Katarzyna Nikodem

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP w kontekście zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych ze spłatą zobowiązań innych podmiotów oraz relacji między prawem cywilnym a podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia zobowiązań innego podmiotu i braku wykazania związku z własnymi przychodami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w prawie podatkowym – możliwości zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów, zwłaszcza w kontekście transakcji między podmiotami powiązanymi lub przejmowania zobowiązań. Pokazuje, jak sąd interpretuje związek przyczynowo-skutkowy i relację między prawem cywilnym a podatkowym.

Czy spłacając cudze długi, możesz obniżyć swój podatek? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady kosztów uzyskania przychodów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 228/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Janusz Ruszyński
Katarzyna Nikodem.
Sylwia Zapalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr.) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 07 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 rok o d d a l a s k a r g ę /-/K.Nikodem /-/S.Zapalska /-/J.Ruszyński
Uzasadnienie
Na podstawie upoważnienia nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął postępowanie kontrolne w Przedsiębiorstwie "A" w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych i podatku od towarów i usług za 1999 r. Z przeprowadzonej kontroli skarbowej został sporządzony protokół w dniu [...]2003 r.
Następnie, na skutek nieprawidłowości stwierdzonych w protokole, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął postępowanie podatkowe na podstawie postanowienia nr [...] z dnia [...]r. w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. oraz prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług za marzec i październik 1999 r.
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...] określającą dla Przedsiębiorstwa "A" zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. w wysokości [...] zł i zaległość podatkową w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami.
W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej podniósł, że skarżąca spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę [...]zł z tytułu zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków z tytułu prowizji i odsetek od zaciągniętych przez skarżącą spółkę kredytów. Organ kontroli skarbowej podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. - Dz. U. z 1993 r., nr 106, poz. 482 ze zm.) kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów. W ocenie organu kontroli skarbowej oznacza to, że warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest istnienie między nim, a osiągnięciem przychodu związku przyczynowo-skutkowego tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie i zwiększenie przychodu. Zdaniem organu kontroli skarbowej ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, że skarżąca spółka nie wykorzystywała kredytu do działalności gospodarczej, gdyż spłacała nim kredyty i zobowiązania innego podmiotu gospodarczego, tj. Z. M. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach Przedsiębiorstwa "B" Z. M.. W tej sytuacji, w ocenie organu kontroli skarbowej, poniesione koszty z tytułu prowizji i odsetek nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów skarżącej spółki. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził, że skarżąca spółka nie wykorzystywała zaciągniętych kredytów na finansowanie swojej działalności, gdyż brak jest związku przyczynowo-skutkowego między przychodem osiągniętym przez spółkę w 1999 r. a poniesionymi kosztami prowizji i odsetek od tych kredytów.
Ponadto Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził, że skarżąca spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę [...] zł z tytułu zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków dotyczących innego podmiotu. Organ kontroli skarbowej podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów. W ocenie organu kontroli skarbowej oznacza to, że warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest istnienie między nim, a osiągnięciem przychodu związku przyczynowo-skutkowego tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie i zwiększenie przychodu. Zdaniem organu kontroli skarbowej ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, że skarżąca spółka dokonywała wydatków na rzecz innego podmiotu gospodarczego, tj. Z. M. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach Przedsiębiorstwa "B" Z. M.. W tej sytuacji, w ocenie organu kontroli skarbowej, poniesione koszty nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów skarżącej spółki.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej podniósł również, że skarżąca spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę [...]zł z tytułu zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztów zastępstwa procesowego, kosztów sądowych i egzekucyjnych dotyczących innego podmiotu. Organ kontroli skarbowej podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów. W ocenie organu kontroli skarbowej oznacza to, że warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest istnienie między nim, a osiągnięciem przychodu związku przyczynowo-skutkowego tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie i zwiększenie przychodu. Zdaniem organu kontroli skarbowej ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, że skarżąca spółka dokonywała wydatków na rzecz innego podmiotu gospodarczego, tj. Z. M. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach Przedsiębiorstwa "B" Z. M.. W tej sytuacji, w ocenie organu kontroli skarbowej, poniesione koszty nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów skarżącej spółki.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził także, że skarżąca spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę [...]zł z tytułu kosztów, które nie zostały w rzeczywistości poniesione w 1999 r., czym naruszono art. 16, ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów naliczonych, lecz nie zapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również pożyczek (kredytów). W ocenie organu kontroli skarbowej oznacza to, że koszty zarachowane, a nie zapłacone nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów przez skarżącą spółkę w 1999 r.
Ponadto organ kontroli skarbowej podniósł, że skarżąca spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę [...]zł z tytułu wydatków przeznaczonych na ustanowienie hipotek zwykłych na rzecz banków udzielających kredyty, które nie były wykorzystywane przez skarżącą spółkę w prowadzonej działalności gospodarczej oraz przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntów i prawa własności budynków i budowli na rzecz innego podmiotu, tj. Przedsiębiorstwa "A". Zdaniem organu kontroli skarbowej wydatki te nie mają związku z przychodami skarżącej spółki i tym samym nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził również, że skarżąca spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę [...]zł z tytułu zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków dotyczących innego podmiotu. Zdaniem organu kontroli skarbowej, skarżąca spółka zaliczając do kosztów uzyskania przychodu wydatek wynikający z faktury wystawionej na rzecz innego podmiotu, tj. Przedsiębiorstwa "B" Z. M., naruszyła art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym kosztami uzyskania przychodu są wyłącznie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów.
Od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej skarżąca spółka wniosła, za pośrednictwem pełnomocnika, odwołanie z dnia [...]2003 r., w którym zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa i wniosła o jej uchylenie w całości.
Po przeanalizowaniu treści odwołania oraz po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że w analizowanej sprawie kwestią sporną jest wyjaśnienie czy zapłacone przez skarżącą spółkę odsetki i prowizje od kredytów, zaliczone przez spółkę do kosztów uzyskania przychodów, były kosztami poniesionymi w celu osiągnięcia przychodów w 1999 r.
Organ podatkowy wyjaśnił, że z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, że wszystkie ustalenia faktyczne zostały udokumentowane w protokole kontroli skarbowej z dnia [...]2003 r., do którego skarżąca spółka nie wniosła zastrzeżeń i wyjaśnień. W toku postępowania podatkowego nie korzystała również z prawa zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik skarżącej spółki powołał się na umowy zawarte pomiędzy Z. M. działającym pod firmą "B" a Przedsiębiorstwem "A", bez wskazania w odwołaniu, o jakie umowy chodzi. W dniu [...] listopada 2003 r., a więc 2 miesiące po złożeniu odwołania, zostały doręczone niekompletne i nieuwierzytelnione kopie umów, gdyż nie zawierały załączników stanowiących ich integralną część. Ustosunkowując się do przełożonych umów, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że skarżąca spółka w trakcie postępowania podatkowego zachowała się biernie i nie przedstawiła umów, z których wywodziła korzystne dla siebie fakty, choć umowy te zawarte zostały w już 1998 r. Wątpliwości organu podatkowego wzbudził również fakt, że umowy, na podstawie których skarżąca spółka przejęła zobowiązania Z. M. działającego pod firmą Przedsiębiorstwa "B", zawarte były w październiku 1998 r., natomiast przedsiębiorstwo "A" został utworzone we wrześniu 1998 r. Z treści przedłożonych umów wynika, że skarżąca spółka przejęła zobowiązania w łącznej kwocie [...]zł, podczas gdy kapitały spółki wynosiły [...]zł. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej podkreślił, że umowy takie stawiały nowo utworzony podmiot w bardzo niekorzystnej sytuacji finansowej. W ocenie organu podatkowego nie bez znaczenia jest fakt, że Z. M. 1998 r. i 1999 r. był jedynym akcjonariuszem skarżącej spółki i w związku z tym miał duży wpływ na kształtowanie stosunków gospodarczych między skarżącą spółką, a prowadzoną działalnością na własnych rachunek oraz na treść zawieranych umów między tymi podmiotami.
Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w świetle utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu, skarżąca spółka mogła przyjąć na siebie zobowiązania innego podmiotu na podstawie umowy cywilnoprawnej, niemniej ocena skutków takich zobowiązań dla zakresu zobowiązania podatkowego musi być dokonana w ramach przepisów regulujących zasady opodatkowania. W ocenie organu podatkowego w toku całego postępowania podatkowego skarżąca spółka nie wykazała związku pomiędzy zakwestionowanymi wydatkami, a przychodem, czy to uzyskanym, czy to oczekiwanym. Skarżąca spółka nie wykazała również, że zaciągnięte kredyty były zaangażowane bezpośrednio w działalność gospodarczą prowadzoną przez spółkę i generowały jej przychody.
Ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca spółka zaskarżyła, za pośrednictwem pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargą z dnia [...]2004 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie prawa, które w efekcie stanowi naruszenie słusznego interesu strony.
W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej spółki podniósł, że fakt, iż podatnik nie wniósł podczas trwającej kontroli skarbowej zastrzeżeń oraz wyjaśnień, a także nie skorzystał z prawa zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, nie może przesądzić, że ustalenie stanu faktycznego sprawy przez organ kontroli skarbowej nie odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy. Skarżąca spółka nie wyjaśniła okoliczności faktycznych sprawy, gdyż nie posiadała wystarczającej znajomości prawa podatkowego. Brak aktywności skarżącej spółki był skutkiem przede wszystkim przekonania, że skuteczna obrona jest niemożliwa. Mimo tego skarżąca spółka podkreśliła, że nie zgłoszenie uwag do protokołu kontroli skarbowej nie może być traktowane jako dowód, z którego wynika, że opis zdarzeń zamieszczony w protokole jest prawidłowy oraz wyczerpujący. Odnosząc się do stwierdzenia zawartego w zaskarżonej decyzji, iż w odwołaniu pełnomocnik powołał się na umowy, nie precyzując, o jakie umowy chodzi, skarżąca spółka podniosła, że powierzyła prowadzenie sporu dopiero w ostatnich dniach przed upływem terminu do złożenia odwołania, a zatem brak było możliwości przeprowadzenia wnikliwej analizy sytuacji faktycznej oraz prawnej przez pełnomocnika. Zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki organ podatkowy stwierdzając, że umowy nie były uwierzytelnione i nie zawierały załączników powinien wezwać stronę postępowania do przedłożenia uwierzytelnionych odpisów i uzupełnienia innych braków formalnych. Ponadto pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił organowi podatkowemu, że nie przeprowadził dowodu z analizy przychodów spółki, pomimo złożonego w tej sprawie wniosku spółki. W ocenie pełnomocnika skarżącej spółki błędna jest teza zawarta w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którą zawarte przez spółkę umowy z Z. M. stawiały ją w niekorzystnej sytuacji finansowej już na samym początku jej działalności. Zasadność podpisania przedmiotowych umów oraz ich skutki powinny być rozpatrywane w kontekście przejęcia klientów przez spółkę. Przejęcie klientów pozwoliło bowiem spółce na szybkie zwiększenie obrotów. Odnosząc się do twierdzenia organu podatkowego, że kwestie opodatkowania regulowane są przez autonomiczne przepisy prawa podatkowego, pełnomocnik skarżącej spółki podkreślił, że spółka w pełni zastosowała się do przepisów prawa podatkowego i w sprawie nie doszło do zmiany treści norm podatkowych w drodze umów cywilnoprawnych. W konkluzji skargi pełnomocnik skarżącej spółki stwierdził, że warunkiem uznania konkretnego wydatku za koszt uzyskania przychodu jest to, aby wydatek mógł skutkować osiągnięciem przychodu w przyszłości. Wystarczy więc jedynie, by istniało prawdopodobieństwo osiągnięcia przychodu przy konkretnym działaniu podatnika.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej uznał zarzuty podniesione przez skarżącego za bezpodstawne i wniósł o oddalenie skargi, jako bezpodstawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.
Kwestią sporną w analizowanej sprawie jest ocena prawidłowości prowadzonego postępowania dowodowego przez organy podatkowe w analizowanej sprawie. Należy zatem przede wszystkim przeanalizować sposób prowadzenia postępowania podatkowego przez organy podatkowe oraz zbadać czy trafnie organy te zastosowały obowiązujące przepisy prawa podatkowego.
Zgodnie z art. 187§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania decyzji, organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto na podstawie art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że organ podatkowy jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. To czy dana okoliczność została udowodniona organ podatkowy ocenia na podstawie całego materiału dowodu, a nie na podstawie poszczególnych dowodów przytaczanych na poparcie tez formułowanych przez organ podatkowy bądź stronę postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze dotyczące prawidłowości prowadzenia postępowania podatkowego, ponieważ organy podatkowe zastosowały się do norm wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że organy podatkowe ustaliły okoliczności faktyczne sprawy w oparciu o obszerny materiał dowodowy. Bierna postawa skarżącej spółki, która nie wniosła zastrzeżeń do protokołu i nie przedstawiała żadnych wniosków dowodowych w toku postępowania przed organem pierwszej instancji na poparcie głoszonych przez siebie tez spowodowała, że dokonano oceny stanu faktycznego sprawy na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organy podatkowe.
Należy również podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, organ odwoławczy rozpatrzył i ocenił przedstawione przez stronę na etapie postępowania odwoławczego kserokopie umów dotyczących przejęcia przez Przedsiębiorstwo "A" zobowiązań przedsiębiorstwa "B" wobec instytucji finansowych, zawartych pomiędzy Z. M. występującym pod firmą "B" a skarżącą spółką. Pozostały one jednak bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, gdyż organ podatkowy zasadnie ocenił, że nie wpływają one na możliwość zaliczenia spornych wydatków do kosztów uzyskania przychodu przez skarżącą spółkę.
Organy podatkowe prowadząc postępowanie w sprawie zgromadziły wyczerpujący materiału dowodowego i poddały go analizie, wypełniając w ten sposób obowiązki wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej. Fakt, iż zebrany materiał dowodowy nie potwierdza twierdzeń strony postępowania nie zawsze oznacza, że postępowanie prowadzone jest wadliwie. Skarżący nie może zatem czynić organowi podatkowemu zarzutu, iż ten nie wywiódł z przedłożonego przez stronę dowodu skutku, jaki zamierzała osiągnąć strona.
Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. - Dz. U. z 1993 r., nr 106, poz. 482 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Gramatyczna wykładnia tego przepisu prowadzi do oczywistego wniosku, że podatnik ma możliwość odliczenia od przychodów wszelkich kosztów pod tym jednakże warunkiem, że mają one bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma, bądź może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu (por. wyrok NSA z dnia 2.VIII.1998 r. - III SA 502/94, ONSA 1996, Nr 2, poz. 95.) Do kosztów uzyskania danego podmiotu nie można zatem zaliczyć wydatków poczynionych na spłatę zobowiązań innych, niezależnych od tego podmiotu jednostek. W analizowanej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy spłatą zobowiązań Przedsiębiorstwa "B" Z. M. a osiągnięciem przychodu przez odrębny podmiot gospodarczy, jakim jest skarżąca spółka, ponieważ nie wykorzystywała ona środków otrzymanych z udzielonych spółce kredytów na finansowanie własnej działalności gospodarczej. Na ocenę taką nie mają wpływu umowy przedstawione przez stronę na etapie postępowania odwoławczego, z których wynika zobowiązanie skarżącej spółki do spłaty zobowiązań innego podmiotu. Organy podatkowe w toku prowadzonego postępowania podatkowego dokonały analizy umów, które zasadnie wzbudziły wątpliwości organu podatkowego i nie mogły mieć wpływu na dokonane ustalenia. Uzasadnia to fakt, że skarżąca spółka przedłożyła organowi podatkowemu jedynie nieuwierzytelnione kopie umów. Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że skarżąca spółka nie ujawniła przedłożonych umów w księgach podatkowych prowadzonych w roku 1998 i 1999 r. Należy również podkreślić, że organy podatkowe ustaliły, że sporne umowy stawiały skarżącą spółkę w niezmiernie trudnej sytuacji finansowej na już początku jej działalności, gdyż ogólna kwota zobowiązań, które skarżąca spółka zobowiązała się uiścić znacznie przekraczała wysokość kapitałów spółki, co oznacza, że zawarcie tych umów wiązało się ze sporym ryzykiem gospodarczym.
Ponadto należy podkreślić, że w toku postępowania podatkowego organy podatkowe, dokonując oceny możliwości zaliczenia określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów, powinny kierować się całokształtem okoliczności sprawy wskazujących na to, że koszty te zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów. Treść zawieranych przez podatników umów cywilnoprawnych nie może bowiem wywierać wpływu na zakres obowiązków podatkowych. Pogląd taki został utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, a w szczególności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA w wydawanych orzeczeniach stwierdzał, że treść umowy cywilnoprawnej ma skutek wyłącznie pomiędzy stronami tej umowy i nie może modyfikować treści obowiązku podatkowego, który jest stosunkiem administracyjnoprawnym między poszczególnymi podatnikami a budżetem państwa i kształtowany jest bezpośrednio przez normy prawa podatkowego (por. np. wyrok NSA z dnia 20 maja 1999 r. – sygn. akt III SA 5036/98).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że ze spornych umów bez wątpienia wynikają skutki w sferze prawa cywilnego. Zobowiązania, które przejęła na siebie skarżąca spółka nie przesądzają jednak automatycznie o tym, że ponoszone wydatki mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. Uznanie spornych wydatków za koszty uzyskania przychodów byłby niezasadne, gdyż w toku postępowania nie wykazano, że wydatki te zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów.
Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia analizowanej sprawy pozostaje również fakt, że w momencie zawierania spornych umów Z. M. miał istotny wpływ zarządzanie oboma podmiotami, jako osoba prowadząca osobiście działalność gospodarczą oraz jako jedyny akcjonariusz skarżącej spółki. W związku z tym miał duży wpływ na kształtowanie stosunków gospodarczych między skarżącą spółką, a przedsiębiorstwem prowadzonym w ramach działalności wykonywanej osobiści oraz na treść zawieranych umów między tymi podmiotami.
Należy również podkreślić, że organy podatkowe prowadziły postępowanie podatkowe zgodnie z art. 123 i 200 Ordynacji podatkowej, zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/K.Nikodem /-/S.Zapalska /-/J.Ruszyński

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI