I SA/PO 228/03

I SA/Po 228/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /sprawozdawca/
Tadeusz Geremek
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Barbara Koś( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005r. sprawy ze skargi J. Ch. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...]r. w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanej odzieży oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Zakwestionowanie wartości celnej towaru sprowadzonego przez Spółkę A siedzibą w W. (reprezentowaną przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną B) wynikało z uznania za niewiarygodne danych zawartych w fakturach załączonych do przedmiotowego zgłoszenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w imieniu Spółki A J. Ch. w piśmie z dnia 27 sierpnia 2002r., żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe. Według strony odwołującej się tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. Ch. przedłożył wraz z odwołaniem pełnomocnictwo z dnia 01.05.2002r. udzielone mu jako pracownikowi przez zarząd Spółki, upoważniające do reprezentowania Spółki przed organami celnymi, organami podatkowymi i egzekucyjnymi.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r., adresowanym do J. Ch., Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 , pkt. 1 i § 2 , art. 223 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 253 § 2, art. 255, art. 256 § 2 i art. 262 Kodeksu celnego stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. Artykuł ten określa wprost osoby, które mogą występować w charakterze pełnomocnika strony przed organami celnymi w postępowaniu w sprawach dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej jako przedstawiciel bezpośredni może występować pracownik danego podmiotu.
Organ celny wyjaśnił, że J. Ch. jako doradca podatkowy nie może występować w charakterze przedstawiciela w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej ( art. 254 § 2 Kodeksu celnego ), jak też z uwagi na postanowienia ustawy o doradztwie podatkowym, która nie uprawnia doradców podatkowych do występowania w sprawach celnych, jak też zabrania się doradcom podatkowym zatrudniania się na podstawie umowy o pracę.
Skargę na powyższe postanowienie złożył J. Ch., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżący powołał się na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że J. Ch. jako jej pracownik mógł występować przed organami celnymi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się uzasadniona.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. Ch. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania postanowienia przez organ II instancji ) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach celnych (pierwszej i drugiej instancji) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego.
W sprawie było bezsporne, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J.Ch. mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki jako ewentualnie jako jej pracownik. Z przedłożonej przez J. Ch. kserokopii umowy od pracę wynika, że J. Ch. został zatrudniony w spółce A od 1 maja 2002r. na czas nieokreślony ( k.133 akt administracyjnych).
Zatem J. Ch., mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki jako pracownik. Nie miały natomiast zastosowania w sprawie przepisy ustawy z dnia 5.07.1996r. o doradztwie podatkowym ( Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian.), które istotnie nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. Ch. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem Spółki A i ta okoliczność została wykazana przedłożoną w toku postępowania umową o pracę z 1 maja 2002r..
Organ celny zatem bezpodstawnie pominął fakt, iż J. Ch., składając w imieniu Spółki zażalenie w dniu 27 sierpnia 2002r. był jej pracownikiem, co uprawniało go w świetle stanowień art. 253 § 2 Kodeksu celnego do reprezentowania spółki. Fakt, że J. Ch. był jednocześnie doradcą podatkowym i w takim charakterze zatrudnił się w spółce, jest bez znaczenia dla oceny ważności tej umowy o pracę, bowiem naruszenie zakazu zatrudniania się doradcy podatkowego na podstawie umowy o pracę nie powoduje z mocy prawa nieważności takiej umowy, a może mieć znaczenie dla ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej doradcy podatkowego.
Na marginesie zauważyć należy, że w przypadku stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J. Ch. - organ celny winien był wezwać Spółkę (jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania) - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, na podstawie art. 255 Kodeksu celnego, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Jak podkreśla się w doktrynie, stany faktyczne objęte działaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 255 Kodeksu celnego obejmują głównie sytuacje, gdy osoba nieupoważniona do działania w imieniu lub na rzecz innego podmiotu, w postępowaniu celnym deklaruje ( zaciąga zobowiązania celne ) i działa w imieniu lub na rzecz tego podmiotu, czyli tzw. rzekome przedstawicielstwo
( patrz m.in. : F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 1017 ). Nie powinien on być więc stosowany do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w której decyzją organu I instancji została ona obciążona kosztami postępowania celnego i zobowiązanie to nie przeszło w trakcie tego postępowania na jakikolwiek inny podmiot, zwłaszcza na rzekomego pełnomocnika.
Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotową decyzję, naruszył przepisy art. 253 § 2 i art. 255 Kodeksu celnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów orzeczono, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c), art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek
T.M.