I SA/Po 2264/03

I SA/Po 2264/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Bejgerowska
Maria Kwiecińska
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś ( spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi I. H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie o obciążenie strony kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ M. Kwiecińska T.M.d
Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Przedsiębiorstwo "A" kosztami postępowania celnego w kwocie [...] w związku z wydaniem przez Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej w Poznaniu ekspertyzy w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...].
Zażalenie na to postanowienie wniósł w imieniu strony J. C. w piśmie z dnia [...], żądając jego uchylenia w całości. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy było bezzasadne i niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z zażaleniem odpis pełnomocnictwa z dnia [...] udzielonego mu jako pracownikowi, upoważniającego do reprezentowania firmy "A" w postępowaniach przed organami celnymi, inspekcją celną, organami podatkowymi i egzekucyjnymi. W trakcie postępowania wyjaśniającego J. C. przedstawił kserokopię umowy o pracę z [...] potwierdzającą zatrudnienie u mocodawcy na czas nieokreślony.
Dyrektor Izby Celnej- działając na podstawie art. 228 § 1 i § 2 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej oraz art. 253 § 2, art. 256 § 2, art. 255 i art. 262 Kodeksu celnego - stwierdził postanowieniem nr 09-WW-5560-690/02/GW z dnia 20.12.2002r. niedopuszczalność powyższego zażalenia na postanowienie organu celnego I instancji. Odpis tego orzeczenia został odebrany przez J. C. w dniu [...].
W jego uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż J. C. będący doradcą podatkowym nie mógł skutecznie wnieść zażalenia w imieniu strony jako jej przedstawiciel bezpośredni, albowiem nie był podmiotem do tego uprawnionym w myśl przepisu art. 253 § 2 Kodeksu celnego. Wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym ( tj. - Dz. U. z 2002, Nr 9, poz. 86 ze zmian. ) doradca podatkowy wykonujący swój zawód nie może pozostawać w stosunku pracy, co oznacza, że przedmiotowa umowa o pracę została zawarta z J. C. z naruszeniem powyższych przepisów.
Pismem z dnia [...] I. H. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od przedmiotowego postanowienia z dnia [...] składając jednocześnie samo zażalenie. Według oświadczenia wnioskodawcy pozostawał on w przeświadczeniu, że jest reprezentowany przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika. Spisał bowiem z J. C. umowę zlecenia na prowadzenie niniejszej sprawy oraz udzielił mu pisemnego pełnomocnictwa.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił I. H. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że I. H. podał, iż miał być przekonany o skuteczności zażalenia wniesionego w jego imieniu przez J. C. do dnia [...] kiedy to otrzymał informację o uznaniu niedopuszczalności środka zaskarżenia ( zawartą w piśmie organu odwoławczego z dnia [...] ). Organ II instancji uznał jednak, iż w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego warunkujące przywrócenie terminu do dokonania danej czynności prawnej. Poza przytoczeniem tych przesłanek organ celny nie wyjaśnił, która z nich i dlaczego nie została spełniona.
Ze względu na powyższe okoliczności Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] z dnia [...] stwierdził uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia przedmiotowego zażalenia na orzeczenie organu celnego I instancji z 11.09.2002r. Według organu to ostatnie postanowienie zostało skutecznie doręczone stronie już w dniu 12.09.2002r., wobec czego ustawowy 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 19.09.2002r. Z tego względu należało uznać zażalenie I. H. złożone w dniu 13.01.2003r. jako wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.
I. H. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] odmawiające mu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na orzeczenie organu celnego I instancji, żądając jego uchylenia ze względu na naruszenie przepisu art. 162 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego złożył on własne zażalenie wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia ( czyli od momentu, kiedy dowiedział się o nieuznaniu przez organ celny J. C. za jego skutecznego pełnomocnika ). We wniosku uprawdopodobnił natomiast brak winy w uchybieniu terminu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wskazał ponadto, że postanowienie z dnia 11.09.2002r. o obciążeniu strony kosztami ekspertyzy importowanego towaru zostało jej doręczone prawidłowo w dniu 12.09.2002r. Jej jedynym prawomocnym przedstawicielem była przy tym Agencja Celna "B", która dokonała przedmiotowego zgłoszenia celnego, a nie J. C. Organ podniósł ponadto, iż I. H. dowiedział się o nieskuteczności pełnomocnictwa udzielonego przez niego J. C. już w dniu 01.10.2002r. ( a nie w dniu 06.01.2003r. ), w związku z doręczeniem wezwania Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]. Od tego momentu powinno zatem liczyć się 7 dniowy termin do złożenia ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności wskazać należy - odnosząc się do samej kwestii dopuszczalności przedmiotowego zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] - że przepis art. 253 § 2 Kodeksu celnego ( w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.05.2002 r. - tj. w dacie składania zażalenia oraz wydawania postanowienia przez organ II instancji o stwierdzeniu jego niedopuszczalności ), wyznaczał krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych uznając, iż przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna.
W niniejszej sprawie bezsporne było, że towar - będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej - był przeznaczony do działalności gospodarczej. Z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika zatem, że J. C. mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącego będąc jego pracownikiem ( zob. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12.10.2005r., sygn. akt 3/I SA/Po 11/03 ). Regulacje ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (t. j. - Dz. U. z 2002r., Nr 9, poz. 86 ze zm.), ograniczające możliwość zatrudniania się doradców na podstawie umowy o pracę nie oznaczają bowiem bezwzględnej nieważności takich umów. Może to jedynie narazić danego doradcę na odpowiedzialność dyscyplinarną przewidzianą w rozdziale 9 powołanej ustawy. Wobec powyższego zakwestionowanie przez organ celny przedmiotowej umowy o pracę z dnia 01.08.2002r. zawartej pomiędzy I. H., a J. C. było nieuzasadnione.
Sąd stwierdził ponadto, że nawet gdyby organ celny zakwestionował słusznie z jakichkolwiek powodów pełnomocnictwo przedłożone w danej sprawie, powinien uznać, iż złożone przez pełnomocnika pismo nie zostało właściwie podpisane i wezwać stronę - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego takiego pisma, odwołania czy też zażalenia poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Jest to bowiem brak formalny uniemożliwiający nadanie podaniu dalszego biegu ( zob. B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 663 i 666 ). Czynności takie nie zostały tymczasem podjęte w niniejszej sprawie.
Odnosząc się natomiast do kwestii legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] odmawiającego I. H. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na orzeczenie organu I instancji, Sąd uznał, iż wydane zostało ono z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej.
Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej ( znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 262 Kodeksu celnego ) w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy przy tym wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin. W ocenie Sądu przesłanki te zostały w niniejszej sprawie spełnione, gdyż skarżący I. H. uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia, powołując się na fakt wniesienia tego środka zaskarżenia w ustawowym terminie przez J. C. którego uważał za swojego pełnomocnika, mającego według niego skuteczne umocowanie do występowania w jego imieniu ze względu na udzielone mu w dniu [...] pełnomocnictwo i pozostawanie z nim w stosunku pracy na podstawie umowy o pracę z dnia 01.08.2002r. ( k. 37 i 57-58 akt administracyjnych ).
Postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez J. C. ze względu na jego nieprawidłowe umocowanie do reprezentowania skarżącego zostało błędnie doręczone w dniu [...] wyłącznie samemu C. Wynika stąd, że I. H. mógł faktycznie zapoznać się ze stanowiskiem organu celnego - nie uznającym prawa J. C. do skutecznego wykonywania funkcji jego pełnomocnika - dopiero w momencie otrzymania od Dyrektora Izby Celnej pisma z dnia [...] informującego skarżącego o "nie uznaniu z przyczyn formalnych" przedmiotowego pełnomocnictwa ( k. 56 akt administracyjnych ). Skoro pismo powyższe zostało wysłane bez zwrotnego potwierdzenia odbioru i tym samym w aktach administracyjnych sprawy nie ma jednoznacznego dowodu wskazującego na konkretną datę jego doręczenia skarżącemu, należało przyjąć wersję przedstawioną przez samego I. H., który stwierdził, iż pismo to otrzymał w dniu 06.01.2003r. Należało uznać wobec tego, iż złożył on przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w ustawowym terminie 7 dniu od ustania przyczyny uchybienia terminowi ( tj. w dniu 13.01.2003r. ). Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu był bowiem w niniejszej sprawie dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu tego terminu ( zob. m. in. C. Kosikowski i in., Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 441 ; B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, s. 642 oraz wyrok NSA z 24.03.1999r., sygn. akt I S.A./Gd 1664/98, nie publ. ).
Sąd nie podzielił tym samym stanowiska organu odwoławczego podniesionego w odpowiedzi na skargę, odnośnie tego, że I. H. dowiedział się o nieuznaniu J. C. za jego pełnomocnika już w dniu 01.10.2002r., kiedy doręczono mu pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] skierowane z tego powodu bezpośrednio do skarżącego. Było to bowiem wezwanie do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości dług celny wynikający z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] określającej kwotę długu celnego dla towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem nr SAD [...] z dnia [...] oraz z przedmiotowego postanowienia organu I instancji z dnia [...] wydanego w kwestii zwrotu kosztów postępowania celnego. Pismo to dotyczyło zatem postępowania zabezpieczającego, a nie odwoławczego, wszczętego na skutek wniesienia przez J. C. zakwestionowanego środka zaskarżenia. Tymczasem w momencie wydania powyższego wezwania ( czyli w dniu 27.09.2002r.) organ odwoławczy był dopiero w trakcie ustalania, czy pełnomocnictwo udzielone J. C. stanowi wystarczające umocowanie do reprezentowania skarżącego, o czym świadczy pismo z dnia [...] wzywające go do przedłożenia dokumentów uzasadniających jego występowanie w tej roli.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż organ odwoławczy odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego dokonał naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Chodzi przy tym zarówno o przepisy warunkujące możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności ( art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego ), jak i przepis art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej określający jedną z ogólnych zasad postępowania celnego - nakaz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów celnych. Z zasady tej wynika bowiem postulat m. in. prowadzenia danego postępowania zgodnie z przepisami prawa procesowego, a więc również zapewnienia stronie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy ( zob. B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, s. 493).
Z tego względu orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ M. Kwiecińska
T.M.d