I SA/PO 224/22

I SA/Po 224/22 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I FSK 1376/22 - Postanowienie NSA z 2022-10-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 1, par. 2,, par. 2a, par. 3, art. 58 par. 1 pkt 1 i pkt 3, art. 16 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 147 ustawy z dnia [...] września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2021 r., poz. 408 ze zm., dalej jako: "k.k.s.") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] października 2021 r. nr RKS [...]
Ww. postanowieniem Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w P. (dalej m.in. jak: "Naczelnik"), po zbadaniu akt sprawy przeciwko J. R. (R. ), podejrzanemu o popełnienie przestępstwa skarbowego określonego w art. 76 § 1 w zbiegu z art. 61 § 1, w zbiegu z art. 62 § 2, w zbiegu z art. 7 § 1, w związku z art. 6 § 2, w związku z art. 9 § 3, w związku art. 2 § 2 k.k.s., na podstawie art. 147 w zw. z art. 17 § 2 pkt 1 k.k.s. odmówił J. R. wniesienia do Sądu wniosku o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, albowiem zarzucane podejrzanemu przestępstwo stypizowane w art. 76 § 1 zagrożone jest karą pozbawienia wolności.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2021 r. podejrzany wniósł o zezwolenie mu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w sprawie [...] Do wniosku załączył dowód wpłat na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w N. na kwoty: [...] zł (tytułem kary grzywny) oraz [...] zł (tytułem zryczałtowanych kosztów postępowania). Podejrzany jednocześnie wniósł o przesłuchanie go w celu ustalenia kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2012 r. ciążącej na firmie podejrzanego i ustalenia warunków jej uiszczenia.
Naczelnik w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że zgodnie z art. 17 § 2 pkt 1 k.k.s. niedopuszczalne jest udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli przestępstwo skarbowe zagrożone jest karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności. Naczelnik stwierdził, że tak jest w omawianym przypadku, gdzie przestępstwo kwalifikowane z art. 76 § 1 k.k.s. zagrożone jest karą pozbawienia wolności. Naczelnik wskazał, że jeżeli natomiast, przy uwzględnieniu dyspozycji z art. 2 § 2 k.k.s. wykazano by, że w chwili orzekania stwierdzony czyn należy zakwalifikować z art. 76 § 2 k.k.s., który karą pozbawienia wolności zagrożony nie jest, to należy pamiętać, że pozostawałby on w dalszym ciągu w zbiegu min. z art. 62 § 2 k.k.s., który jest wg obecnie obowiązującego porządku prawnego zagrożony karą pozbawienia wolności. Naczelnik stwierdził, że w jego ocenie, przyjęta kwalifikacja prawna stwierdzonego naruszenia jest prawidłowa i nie ma możliwości wyeliminowania z niej przepisów art. 61 § 1 i art. 62 § 2 k.k.s.. W świetle tego, wobec zaistnienia negatywnej przesłanki wymienionej w art. 17 § 1 pkt 2 k.k.s., Naczelnik postanowił odmówić wniesienia do Sądu wniosku o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.
Podejrzany pismem z [...] listopada 2021 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji w P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
J. R. (dalej jako: "skarżący"), reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] lutego 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1) art. 147 k.k.s. w zw. z art. 17 § 2 pkt 1 k.k.s. poprzez zaakceptowanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmowy wniesienia do Sądu wniosku o udzielenie skarżącemu zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, do czego doszło na skutek zaakceptowania błędnej kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego skarżącemu i w efekcie tego do przyjęcia, że czyn ten stanowi przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności, podczas gdy z prawidłowej kwalifikacji tego czynu, uwzględniając konstrukcję czynów współukaranych oraz zasadę lex mitior agit wynika, że czyn ten nie jest zagrożony karą pozbawienia wolności, w związku z czym wystąpienie do Sądu o zezwolenie skarżącemu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności było dopuszczalne,
2) art. 147 k.k.s. w zw. z art. 98 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. poprzez brak ustosunkowania się przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do argumentacji zgłoszonej przez skarżącego w zażaleniu na postanowienie Naczelnika o odmowie wniesienia do Sądu wniosku o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, z czego wynika, że postępowanie zażaleniowe miało charakter iluzoryczny i nie spełniło oczekiwanego do niego celu ponownej weryfikacji legalności działania Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w P., w tym z punktów widzenia zarzutów i argumentów zgłoszonych w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga J. R. podlega odrzuceniu.
Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Jak wynika z art. 2 p.p.s.a., sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Ich właściwością, zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., objęta jest kontrola działalności administracji publicznej.
Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Na podstawie art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie skarżący przedmiotem zaskarżenia uczynił rozstrzygnięcie o odmowie wniesienia do Sądu wniosku o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Rozstrzygnięcie to zostało podjęte w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o zezwoleniu mu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.
W ocenie Sądu sprawa dotycząca odmowy wniesienia do Sądu zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej nie należy do właściwości sądu administracyjnego i nie podlega jego kognicji. Jak już wyżej wskazano, sądy administracyjne sprawują kontrolę wyłącznie nad działalnością administracji publicznej, w tym w sprawach aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaskarżone postanowienie nie mieści się w tym zakresie i to zarówno od strony podmiotowej (organ orzekający), jak też przedmiotowej i systemowej (przedmiot i podstawa prawna działania) – art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 422).
Zgoda na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności rozpatrywana była przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w P., który działał jako finansowy organ postępowania przygotowawczego, co wynika z treści art. 53 § 37 pkt 2 k.k.s., zgodnie z którym finansowym organem postępowania przygotowawczego jest naczelnik urzędu celno-skarbowego oraz art. 118 § 1 pkt 2 k.k.s., w świetle którego organami postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe są m.in.: naczelnik urzędu celno-skarbowego, następnie nadzorowana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, występującego w roli organu nadrzędnego w rozumieniu art. 53 § 39 pat. 1 k.k.s., w świetle którego organem nadrzędnym nad finansowym organem postępowania przygotowawczego jest: miejscowo właściwy dyrektor izby administracji skarbowej - w sprawach należących do właściwości naczelnika urzędu skarbowego oraz naczelnika urzędu celno-skarbowego.
Postępowanie z wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy Kodeks karny skarbowy, z całkowitym i ustawowym wyłączeniem procedury administracyjnej i sądów administracyjnych, co wynika jednoznacznie z przepisu art. 115 § 1 k.k.s., zgodnie z którym w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe orzekają sądy powszechne albo sądy wojskowe.
Powyższe oznacza, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie niemieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 16 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.