I SA/PO 200/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-04-07
NSAnieruchomościWysokawsa
przekształcenie użytkowania wieczystegoprawo własnościopłata przekształceniowaspółdzielnia mieszkaniowadziałalność gospodarczaprzedsiębiorcanieruchomościprawo administracyjne

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółdzielni mieszkaniowej, potwierdzając, że opłata przekształceniowa z użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu zabudowanego budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym powinna być ponoszona przez 99 lat, gdyż spółdzielnia jest przedsiębiorcą.

Spółdzielnia mieszkaniowa kwestionowała decyzję o ustaleniu 99-letniego okresu ponoszenia opłaty przekształceniowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu. Spółdzielnia argumentowała, że nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów, a okres 20 lat byłby właściwy. Organy administracji oraz Sąd uznały jednak, że spółdzielnia mieszkaniowa, zarządzając nieruchomościami, działa jako przedsiębiorca, co uzasadnia zastosowanie dłuższego, 99-letniego okresu opłaty, zgodnie z ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego.

Sprawa dotyczyła skargi spółdzielni mieszkaniowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza ustalającą 99-letni okres ponoszenia opłaty przekształceniowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym w prawo własności. Spółdzielnia wniosła o skrócenie tego okresu do 20 lat, argumentując, że nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a jej celem jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków, a nie generowanie zysku. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznały jednak, że spółdzielnia mieszkaniowa, w zakresie zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie, działa jako przedsiębiorca. Sąd powołał się na przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego oraz ustawy Prawo przedsiębiorców, a także na orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych, które zgodnie uznają działalność spółdzielni mieszkaniowych za działalność gospodarczą. W konsekwencji, sąd uznał, że organom prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące 99-letniego okresu opłaty, ponieważ spółdzielnia nie złożyła oświadczenia o niewykorzystywaniu nieruchomości na cele działalności gospodarczej w wymaganym terminie. Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego za bezzasadne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, spółdzielnia mieszkaniowa jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a jej działalność związana z zarządzaniem nieruchomościami stanowi działalność gospodarczą.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach ustawy Prawo przedsiębiorców, ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego, które jednolicie uznają działalność spółdzielni mieszkaniowych za działalność gospodarczą, nawet jeśli nie jest ona nastawiona na zysk. Zarządzanie nieruchomościami, budowanie, nabywanie budynków w celu ustanowienia praw dla członków, a także 'inna działalność gospodarcza' są traktowane jako działalność gospodarcza.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.p.u.w. art. 7 § ust. 1-2, ust. 6 i ust. 6a-6d

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Określa zasady ponoszenia opłaty przekształceniowej, w tym okres jej obowiązywania w zależności od statusu właściciela gruntu (przedsiębiorca/nieprzedsiębiorca) i sposobu wykorzystania nieruchomości.

p.p. art. 3

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Definiuje pojęcie działalności gospodarczej jako zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły.

u.s.m. art. 1 § ust. 1-2 i 6

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Określa cele i przedmiot działalności spółdzielni mieszkaniowych, wskazując, że działalność ta ma charakter gospodarczy, nawet jeśli nie jest nastawiona na zysk.

Pomocnicze

k.p.a. art. 151

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje orzekanie sądu w sprawach administracyjnych, w tym oddalenie skargi.

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Podstawa prawna do oddalenia skargi przez sąd.

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3

Podstawa prawna do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Spółdzielnia mieszkaniowa nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Działalność spółdzielni mieszkaniowej w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych nie jest działalnością gospodarczą. Okres 20 lat jest właściwy dla ponoszenia opłaty przekształceniowej.

Godne uwagi sformułowania

spółdzielnia mieszkaniowa w zakresie zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie prowadzi działalność gospodarczą działalność gospodarcza jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły

Skład orzekający

Katarzyna Nikodem

przewodniczący

Katarzyna Wolna-Kubicka

członek

Waldemar Inerowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że spółdzielnie mieszkaniowe są przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców i że ich działalność związana z zarządzaniem nieruchomościami podlega przepisom dotyczącym przedsiębiorców, w tym w kontekście opłat przekształceniowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i zastosowania przepisów ustawy o przekształceniu. Interpretacja statusu spółdzielni jako przedsiębiorcy może być różnie stosowana w innych kontekstach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego statusu spółdzielni mieszkaniowych jako przedsiębiorców i jego konsekwencji finansowych. Jest to istotne dla wielu spółdzielni i ich członków.

Spółdzielnia mieszkaniowa przedsiębiorcą? Sąd rozstrzyga o 99-letniej opłacie przekształceniowej.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Po 200/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /przewodniczący/
Katarzyna Wolna-Kubicka
Waldemar Inerowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Sygn. powiązane
I OSK 1505/21 - Wyrok NSA z 2024-10-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 139
art. 7 ust. 1-2, ust. 6 i ust. 6a-6d
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1292
art. 3
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 845
art. 1 ust. 1-2 i 6
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 8, art. 10, art. 77, art. 79, art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka WSA Waldemar Inerowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności nieruchomości oraz ustalenie rocznej opłaty przekształceniowej oddala skargę
Uzasadnienie
Burmistrz [...] w zaświadczeniu z [...] listopada 2019 r., nr [...] wydanym na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] (dalej jako: "spółdzielnia" lub "skarżąca") potwierdził, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] z obrębu O. , dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą o nr [...] przekształciło się w prawo własności. Ponadto organ stwierdził, że z prawem własności lokali nieujawnionych w powyższej księdze wieczystej, związany jest udział w nieruchomości wspólnej wynoszący [...] części. Organ wskazał również, że roczna opłata z tytułu przekształcenia na rzecz dotychczasowego właściciela wynosi [...] zł i płatna jest z góry do 31 marca każdego roku (bez odrębnego wezwania) na rachunek bankowy Urzędu Miejskiego w [...] przez okres 99 lat licząc od dnia przekształcenia.
Wnioskiem z [...] stycznia 2020 r. spółdzielnia wystąpiła do Burmistrza [...] o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia wysokości kwoty należnej do zapłaty z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności.
W argumentacji wniosku spółdzielnia powołała się na art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 139 ze zm. – w skrócie: "u.p.p.u.w.") i stwierdziła, że podany w zaświadczeniu okres 99 lat dotyczy tylko przedsiębiorców. Spółdzielnia wyraziła przekonanie, że w zakresie zarządu nad lokalami mieszkalnymi nie jest przedsiębiorcą, a w związku z tym płatność opłaty z tytułu przekształcenia organ powinien ustalić na okres 20 lat.
Kolejnym pismem z [...] stycznia 2020 r. spółdzielnia wniosła o zmianę okresu wnoszenia opłat z 99 lat na 20 lat. W piśmie tym spółdzielnia stwierdziła, że wskazana w zaświadczeniu nieruchomość nie jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 162 ze zm. – w skrócie: "p.p.").
Burmistrz [...] decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...]:
1) potwierdził, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] z obrębu O. , dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą o nr KW [...] przekształciło się w prawo własności,
2) wskazał, że z prawem własności lokali położonych w budynku przy ul. [...], nieujawnionych w powyższej księdze wieczystej, związany jest udział w nieruchomości wspólnej wynoszący [...] części,
3) wskazał, że roczna opłata z tytułu przekształcenia na rzecz dotychczasowego właściciela wynosi [...] zł i płatna jest z góry do 31 marca każdego roku (bez odrębnego wezwania) na rachunek bankowy Urzędu Miejskiego w [...] przez okres 99 lat licząc od dnia przekształcenia,
4) wskazał, że opłata za 2019 r. w tej samej wysokości płatna jest do 29 lutego 2020 r. Wysokość opłaty stanowi równowartość wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała w dniu przekształcenia,
5) wskazał, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie opłaty przekształceniowej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm. – w skrócie: "k.c.").
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w zaświadczeniu z [...] listopada 2019 r. potwierdził przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności i właściwie określił opłatę przekształceniową jak i okres jej obowiązywania. Organ zaznaczył, że spółdzielnia, będąca przedsiębiorcą, nie złożyła oświadczenia w terminie, o którym mowa w art. 7 ust. 6a u.p.p.u.w. W związku z tym, działając na podstawie art. 7 ust. 6c w zw. z ust. 6a pkt 1 u.p.p.u.w., ustalił spółdzielni okres obowiązywania opłaty na 99 lat licząc od dnia przekształcenia. Na potwierdzenie zasadności uznania spółdzielni za przedsiębiorcę w zakresie zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie, organ powołał się na orzeczenia Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., o sygn. akt III CZP 21/02 i z 6 listopada 2002 r., o sygn. akt II CK 374/02.
W odwołaniu z [...] marca 2020 r. spółdzielnia wniosła o zmianę pkt 3 powyższej decyzji organu I instancji i ustalenie okresu wnoszenie rocznej opłaty przekształceniowej przez 20 lat licząc od dnia przekształcenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 7 w zw. z art. 77, art. 8, art. 10, art. 79, art. 81 i art. 148 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2020 r. poz. 256 ze zm. – w skrócie: "k.p.a."), art. 7 ust. 6, ust. 6a i ust. 6d u.p.p.u.w.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia SKO, opierając się na orzeczeniach Sądu Najwyższego, stwierdziło, że spółdzielnia mieszkaniowa w zakresie zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie i mieniem nabytym na podstawie ustawy prowadzi działalność gospodarczą. SKO Podkreśliło, że wprawdzie spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi działalność tzw. bezwynikową, nie nastawioną na zysk, jednak w zakresie działalności ukierunkowanej na szeroko pojęte zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych swoich członków musi być traktowana na rynku tak samo jak inni przedsiębiorcy działający bezpośrednio w celu osiągnięcia zysku. W ocenie SKO nie można zaaprobować rozróżnienia na działalność spółdzielni mieszkaniowej w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych i "pozostałą działalność", gdyż każdy z rodzajów działalności spółdzielni mieszkaniowej powinien zostać uznany za działalność gospodarczą. Organ II instancji zaznaczył, że skoro art. 1 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1465 – w skrócie: "u.s.m.") wyraźnie stanowi o "innej" działalności gospodarczej, to wskazuje on tym samym, że spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych oraz inną działalność gospodarczą. Każdy z tych rodzajów działalności jest zaś działalnością gospodarczą, gdyż w przeciwnym razie użycie przez ustawodawcę słowa "innej" mijałoby się z celem. Ponadto SKO zauważyło, że z najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi działalność gospodarczą jako przedsiębiorca także w zakresie stosunków prawnych ze swoimi członkami, jak i, że spółdzielnię mieszkaniową w stosunkach z gminą należy traktować jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą i jako przedsiębiorcę.
Uwzględniając powyższe SKO stwierdziło, że organ I instancji zasadnie zakwestionował prawidłowość złożonego przez spółdzielnię oświadczenia o niewykorzystywaniu nieruchomości na cele działalności gospodarczej. Zdaniem SKO, działalność spółdzielni mieszkaniowej w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych stanowi działalność gospodarczą. W konsekwencji poczynionych rozważań organ II instancji stwierdził, że na uwzględnienie nie zasługiwał wniosek spółdzielni o zmianę okresu wnoszenia opłat z 99 lat na 20 lat. Ponadto SKO uznało, że brak umożliwienia spółdzielni wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem przez organ I instancji decyzji nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.
W skardze z [...] stycznia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółdzielnia wniosła o uchylenie powyższej decyzji SKO w [...] w całości, a poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części w jakiej ustala ona okres, w którym konieczne jest uiszczanie opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ponadto skarżąca wniosła o zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji ustalającej okres wnoszenia rocznej opłaty z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności na 20 lat licząc od dnia przekształcenia, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1) art. 148 § 2 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i niewłaściwe uznanie, że zaskarżona decyzja Burmistrza [...] dotyczy nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu p.p.,
2) art. 77, art. 8, art. 10, art. 79 i art. 81 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy i nieuwzględnienie interesu publicznego oraz słusznego interesu strony, a nadto uniemożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a tym samym uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w sprawie,
3) art. 7 ust. 6 i ust. 6a u.p.p.u.w. poprzez błędne ustalenie, że zaskarżona decyzja Burmistrza [...] dotyczy nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu p.p.,
4) art. 7 ust. 6d u.p.p.u.w. poprzez nieuwzględnienie oświadczenia skarżącej o niewykorzystywaniu nieruchomości, której dotyczy decyzja o prowadzeniu działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I
z 2 marca 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).
W toku przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, na podstawie kryterium jej zgodności z prawem i w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd badał, czy organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy art. 7 ust. 6a i ust. 6c u.p.p.u.w. oraz art. 1 ust. 6 u.s.m. i ustaliły skarżącej okres ponoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntów we własność na 99 lat.
Zdaniem organów, skarżąca jako spółdzielnia mieszkaniowa jest przedsiębiorcą, a grunt objęty przekształceniem stanowi nieruchomość wykorzystywaną przez nią do prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczności te, w ocenie organów, uzasadniają zastosowanie 99 letniego okresu ponoszenia spornej opłaty.
Według przeciwnego poglądu skarżącej, opłata z tytułu przekształcenia ma charakter stricte związany z poszczególnym lokalem. Skarżąca akcentuje, że w związku z przekształceniem nie działa w charakterze podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, gdyż nie osiąga z tego tytułu żadnego zysku. Ewentualne korzyści osiągają wyłącznie członkowie spółdzielni.
Na tle tak zarysowanego sporu na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.u.w., z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Jak stanowi zaś art. 7 powołanego aktu, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia.
Regulacje dotyczące okresu ponoszenia omawianej opłaty zostały zawarte m.in. w art. 7 ust. 6 – ust. 6d u.p.p.u.w. Zgodnie z art. 7 ust. 6, opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. W myśl art. 7 ust. 6a u.p.p.u.w., właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086), z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres:
1) 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1% albo
2) 50 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 2%, albo
3) 33 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 3%, albo
4) w którym suma opłat nie przekroczy wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2 - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, jest wyższa niż 3%.
Przepis art. 7 ust. 6b u.p.p.u.w. stanowi, że właściciel gruntu będący przedsiębiorcą w okresie pozostałym do wnoszenia opłaty w każdym czasie, z uwzględnieniem art. 14, może złożyć nowe oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty stosownie do ust. 6 albo 6a, z uwzględnieniem dotychczas wniesionych opłat. Właściwy organ wydaje zaświadczenie potwierdzające wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty w terminie 30 dni od dnia złożenia nowego oświadczenia. Do zaświadczenia potwierdzającego wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty stosuje się odpowiednio przepis art. 11 ust. 2.
Stosownie do art. 7 ust. 6c u.p.p.u.w., w przypadku gdy właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 6a, właściwy organ wydaje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a . Oświadczenie złożone po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6a, ale przed doręczeniem zaświadczenia uznaje się za skuteczne.
Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 6d u.p.p.u.w., do zaświadczenia, o którym mowa w ust. 6c, właściwy organ załącza informację o możliwości złożenia wniosku o zmianę okresu wnoszenia opłaty na okres 20 lat, pod warunkiem złożenia przez właściciela gruntu będącego przedsiębiorcą oświadczenia o nieprowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców na nieruchomości, której dotyczy to zaświadczenie, lub wniosku o udzielenie pomocy publicznej wraz z dokumentami wymaganymi na podstawie przepisów odrębnych.
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że okres wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność został uzależniony od tego czy grunt po przekształceniu stanowi własność przedsiębiorcy i czy wykorzystywany jest do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 p.p.
Zgodnie z art. 3 p.p., działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zorganizowanie, zgodnie z uzasadnieniem projektu p.p., należy rozumieć jako wykorzystanie konkretnych składników materialnych (np. nieruchomości lub ruchomości) lub składników niematerialnych (np. know-how, dobre imię, prawa na dobrach niematerialnych), które są przez daną osobę łączone w sensie funkcjonalno-gospodarczym w jeden uporządkowany kompleks, zdatny do tego, aby przy jego wykorzystaniu można było uczestniczyć w obrocie gospodarczym. Zarobkowy charakter ma działalność, która jest prowadzona w celu (z subiektywnym zamiarem) osiągania zysków, nawet jeżeli de facto dana działalność nie zawsze będzie obiektywnie dochodowa. Przeciwieństwem działalności zarobkowej w tym rozumieniu jest działalność niezarobkowa, czyli taka, której rzeczywistym przeznaczeniem nie jest generowanie czystych zysków, nawet jeżeli w toku jej wykonywania pewne niezamierzone zyski w pewnym momencie de facto się pojawiają. Działalnością wykonywaną w sposób "ciągły" jest natomiast działalność wykonywana regularnie i powtarzalnie. Jako całość działalność ta nabiera charakteru względnie trwałego i stabilnego, nie ograniczającego się do jednorazowych, okazjonalnych czy też sporadycznych przedsięwzięć gospodarczych (por. rządowy projekt ustawy – Prawo przedsiębiorców, VIII kadencja, druk nr 2051, s. 57–58).
W kontekście tych przepisów odwołać należy się do regulacji zawartej w u.s.m. Stosownie do postanowień art. 1 tej ustawy, celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu, przy czym spółdzielnia mieszkaniowa nie może odnosić korzyści majątkowych kosztem swoich członków, w szczególności z tytułu przekształceń praw do lokali. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu przedmiotem działalności spółdzielni może być: budowanie lub nabywanie budynków w celu ustanowienia na rzecz członków spółdzielczych lokatorskich praw do znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych; budowanie lub nabywanie budynków w celu ustanowienia na rzecz członków odrębnej własności znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu, a także ułamkowego udziału we współwłasności w garażach wielostanowiskowych; budowanie lub nabywanie domów jednorodzinnych w celu przeniesienia na rzecz członków własności tych domów; udzielanie pomocy członkom w budowie przez nich budynków mieszkalnych lub domów jednorodzinnych; budowanie lub nabywanie budynków w celu wynajmowania lub sprzedaży znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu. Według ust. 6 ust. tego przepisu spółdzielnia może prowadzić również inną działalność gospodarczą na zasadach określonych w odrębnych przepisach i w statucie, jeżeli działalność ta związana jest bezpośrednio z realizacją celu, o którym mowa w ust. 1 powyższej ustawy.
Spółdzielnie mieszkaniowe w zakresie objętym regulacjami wynikającymi z tej ustawy prowadzą działalność gospodarczą, a zakres tej działalności może być przez spółdzielnię rozszerzony, jeżeli wynikać to będzie z postanowień odrębnych przepisów lub z postanowień statutu takiej spółdzielni. W judykaturze podkreśla się, że spółdzielnia mieszkaniowa jest zrzeszeniem, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi działalność gospodarczą polegającą na zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych członków (art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-4 u.s.m.), a ponadto może prowadzić również " inną działalność gospodarczą: (art. 1 ust. 6 u.s.m.), co wskazuje, że ta wcześniejsza działalność - wyszczególniona w art. 1 ust. 2 pkt 1-5 u.s.m. - ma też charakter działalności gospodarczej. Zauważa się także, że w przypadku spółdzielni prowadzenie działalności gospodarczej jest obligatoryjne i stanowi podstawowy cel działania spółdzielni mieszkaniowej, które powinny koncentrować się na zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych członków. Zawieranie z członkami umów o budowę dla nich lokali mieszkalnych oraz spory powstające na tle tych umów dotyczące uzupełnienia wkładu budowlanego pozostają w bezpośrednim związku z prowadzeniem przez spółdzielnię mieszkaniową działalności gospodarczej, polegającej na zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych członków (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 28 sierpnia 2017 r., I ACa 2378/15).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie uznaje się za działalność gospodarczą wszystkie czynności wymienione w art. 1 ust. 2 pkt 2 - 5 u.s.m. Skoro zatem budowanie i nabywanie budynków oraz domów jednorodzinnych w celu ustanawiania na rzecz członków wymienionych w ustawie praw do lokali mieszkalnych lub o innym przeznaczeniu, udzielanie pomocy członkom w budowie budynków lub domów jednorodzinnych, jest działalnością gospodarczą, to jest to jednoznaczne z określeniem sposobu realizowania celu określonego w art. 1 ust. 1 u.s.m. przez dokonywanie czynności stanowiących działalność gospodarczą. Nie stoi na przeszkodzie przyjęciu gospodarczego charakteru tej działalności cel działania spółdzielni pozbawiony cechy osiągnięcia zysku, bo spółdzielnie mieszkaniowe uznaje się powszechnie w doktrynie i judykaturze za podmioty działające not for profit, których działalność gospodarcza nie jest nastawiona na osiągnięcie zysku, lecz na pokrycie kosztów własnymi dochodami (wyrok SN z 28 kwietnia 2018 r., I CSK 386/17, i powołane tam orzecznictwo; powołane wyroki sądów powszechnych i SN dostępne są w informatycznym systemie informacji prawnej LEX).
Wobec powyższego nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy akcentowana w skardze kwestia rozróżnienia działalności spółdzielni mieszkaniowej na sferę "zewnętrzną" i "wewnętrzną" (dotyczącą relacji z członkami spółdzielni). Przyjęcie statusu spółdzielni mieszkaniowej jako przedsiębiorcy na gruncie u.p.p.u.w. i zastosowanie wobec niej mechanizmu ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntów we własność, zostało także zaaprobowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z 7 stycznia 2021 r.,
II SA/Gl 950/20, dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konkluzji dotychczasowych rozważań Sąd stwierdził, że organy prawidłowo przyjęły, że skarżąca, jako spółdzielnia mieszkaniowa, mieści się w zakresie zastosowania art. 7 ust. 6a u.p.p.u.w. Za bezzasadny uznać zatem należy zarzut dokonania przez organy błędnych ustaleń faktycznych. Organy prawidłowo zakwestionowały oświadczenie skarżącej o niewykorzystywaniu gruntu objętego przekształceniem na cele działalności gospodarczej. W konsekwencji prawidłowo organy uznały, że opłata z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność powinna być ponoszona przez okres 99 lat. W związku z tym za chybione Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów u.p.p.u.w.
Za bezzasadne należało uznać również zarzuty naruszenia przepisów k.p.a., w sposób opisany w petitum skargi (art. 77, art. 8, art. 10, art. 79 i art. 81 k.p.a.). Analiza toku postępowania administracyjnego nie pozwala na uznanie, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób istotny dla wyniku sprawy. Zauważyć należy, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała "istotności" zarzucanych naruszeń i ich wpływu na treść zaskarżonych rozstrzygnięć.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę