I SA/Po 2072/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2005-05-05
NSApodatkoweWysokawsa
VATzaliczanie nadpłatyprawo upadłościowemasa upadłościwierzytelnościorgany podatkowesyndykpostępowanie upadłościowe

WSA w Poznaniu uchylił postanowienia organów podatkowych o zaliczeniu nadwyżki VAT na poczet zaległości podatkowych, uznając prymat przepisów Prawa upadłościowego nad prawem podatkowym w przypadku masy upadłości.

Syndyk masy upadłości przedsiębiorstwa domagał się zwrotu nadwyżki podatku VAT, podczas gdy organy podatkowe zaliczyły ją na poczet zaległości podatkowych. WSA w Poznaniu uchylił postanowienia obu instancji, stwierdzając, że po ogłoszeniu upadłości organy podatkowe tracą prawo do samodzielnego zaliczania nadpłat na poczet zaległości, a zastosowanie mają przepisy Prawa upadłościowego, które mają pierwszeństwo przed przepisami prawa podatkowego.

Sprawa dotyczyła skargi Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa "A" w P. na postanowienie Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego o zaliczeniu nadwyżki podatku od towarów i usług za marzec na poczet zaległości podatkowych z tytułu niezapłaconego podatku VAT za grudzień. Syndyk argumentował, że sposób zaspokajania wierzytelności w postępowaniu upadłościowym regulują przepisy Prawa upadłościowego, a organy podatkowe nie mogą zaspokoić swoich roszczeń przed innymi wierzycielami. Izba Skarbowa uznała, że nie mają zastosowania przepisy prawa upadłościowego, ponieważ organy podatkowe stosują przepisy prawa podatkowego, według których nadpłaty podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienia, uznając je za niezgodne z prawem. Sąd stwierdził, że po ogłoszeniu upadłości organy podatkowe tracą uprawnienie do samodzielnego zaliczania nadpłat na poczet zaległości podatkowych, gdyż działałyby na szkodę pozostałych wierzycieli. Podkreślono, że Prawo upadłościowe ma charakter lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o VAT i innych przepisów podatkowych, a należności podatkowe muszą być poddane działaniu przepisów Prawa upadłościowego w kwestii zaspokojenia z masy upadłości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Po ogłoszeniu upadłości organ podatkowy traci uprawnienie do samodzielnego zaliczania nadpłat na poczet zaległości podatkowych, a zastosowanie mają przepisy Prawa upadłościowego.

Uzasadnienie

Prawo upadłościowe ma charakter lex specialis w stosunku do przepisów prawa podatkowego, a jego przepisy regulują sposób zaspokajania wierzytelności z masy upadłości, w tym wierzytelności podatkowych, wyłączając możliwość samodzielnego działania organów podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.u. art. 204 § § 1

Prawo upadłościowe

p.p.s.a. art. 145 § § 1 lit.a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 76a § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 76b

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 219

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 76 § § 1

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 21 § ust. 8b

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

p.u. art. 34

Prawo upadłościowe

p.u. art. 37

Prawo upadłościowe

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie przepisów Prawa upadłościowego w miejsce przepisów prawa podatkowego w zakresie zaliczania nadwyżki VAT na poczet zaległości podatkowych po ogłoszeniu upadłości. Prawo upadłościowe ma charakter lex specialis i reguluje sposób zaspokojenia wierzytelności z masy upadłości, chroniąc interesy wszystkich wierzycieli.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów podatkowych oparta na przepisach prawa podatkowego, według których nadpłaty podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych.

Godne uwagi sformułowania

Po ogłoszeniu upadłości organy podatkowe tracą to uprawnienie. W przeciwnym razie organy podatkowe działałyby na szkodę pozostałych wierzycieli. Przepisy Prawa upadłościowego mają charakter lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Skład orzekający

Janusz Ruszyński

przewodniczący

Katarzyna Nikodem

członek

Włodzimierz Zygmont

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pierwszeństwa Prawa upadłościowego nad prawem podatkowym w zakresie zaliczania nadpłat VAT na poczet zaległości podatkowych w przypadku masy upadłości."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem podatkowym a prawem upadłościowym, z istotnym rozstrzygnięciem na korzyść syndyka i wierzycieli, co jest ważne dla praktyków prawa upadłościowego i podatkowego.

Upadłość firmy chroni przed zaliczeniem VAT na poczet zaległości – kluczowe orzeczenie WSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 2072/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Janusz Ruszyński /przewodniczący/
Katarzyna Nikodem
Włodzimierz Zygmont /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński, Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont (spr.), As.sąd. WSA Katarzyna Nikodem, Protokolant sekr.sąd. Magdalena Rossa, po rozpoznaniu w dniu 05 maja 2005 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa "A" w P. na postanowienie Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec [...] roku 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu. 2. Zasądza od Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy na rzecz skarżącego Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa "A" w P. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. Wstrzymuje wykonanie zaskarżonych postanowień do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Nikodem /-/J.Ruszyński /-/W.Zygmont
Uzasadnienie
W dniu [...]r. Syndyk masy upadłości Przedsiębiorstwa "A" w P. deklarację VAT-7 za miesiąc marzec [...]r., w której wykazał kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w wysokości [...]zł.
Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 76a § 1, art. 76b O.p., zaliczył powyższą kwotę na poczet zaległości przedsiębiorstwa z tytułu niezapłaconego podatku od towarów i usług za grudzień [...]r. rozliczając ją w następujący sposób: [...]zł na należność główną i [...]zł na odsetki za zwłokę.
Syndyk w zażaleniu domagał się zwrotu nadwyżki podatku na swój rachunek bankowy. W uzasadnieniu wskazał, że sposób zaspokajania wierzytelności wpisanych na listę wierzycieli upadłego określają przepisy Prawa upadłościowego (art. 204 i nast.) i na poparcie przytoczył wyrok NSA sygn. akt III SA 2139/01 z którego wynika, że charakter wierzytelności nie może decydować o wyłączeniu zastosowania przepisów prawa upadłościowego. Oznacza to, iż organ podatkowy nie może zaspokoić swoich roszczeń przed innymi wierzycielami upadłej spółki.
Izba Skarbowa postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 233 § 1 w zw. z art. 219 oraz art. 76 § 1, art. 76a § 1 w zw. z art. 76b O.p., utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy stwierdził, że nie mają zastosowania w tej sprawie że przepisy prawa upadłościowego, bowiem organy podatkowe posługują się przepisami prawa podatkowego według których, nadpłaty (zwroty) podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie ich na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.
W skardze syndyk domagał się rozstrzygnięcia sprawy "w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego i upadłościowego". Uzasadniając skargę nie postawił żadnego zarzutu w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia. Przedstawił natomiast dotychczasowy przebieg sprawy, powtórzył argumenty zawarte w zażaleniu.
Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, jako niezgodne z prawem.
Powody.
Gdyby przedsiębiorstwo nie było w upadłości, można byłoby przyznać rację organom skarbowym. Po ogłoszeniu upadłości żaden wierzyciel nie może samodzielnie realizować swoich uprawnień do korzystania z instytucji zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych (powstałych przed ogłoszeniem upadłości) w trybie określonym w przepisie art. 75 O.p. Dotyczy to również Skarbu Państwa. Po ogłoszeniu upadłości organy podatkowe tracą to uprawnienie. W przeciwnym razie organy podatkowe działałyby na szkodę pozostałych wierzycieli (por. wyrok NSA sygn. akt FSK 203/04 niepubl.).
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, odnosząc się do podatników, ma charakter generalny, podczas gdy Prawo upadłościowe jest postępowaniem odrębnym. Potrącenie, o którym mowa w art. 34-37 Prawa upadłościowego, nie jest tożsame z zaliczeniem z urzędu zwrotu różnicy podatku, o której mowa w art. 21 ust. 8b ustawy o VAT, na zaległe zobowiązania podatkowe ( por. wyrok NSA z 30.06.2004r., FSK 206/04, POP 2005/1/16).
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w tym jej przepis art. 21 ust. 8b, nie wyłączają więc wierzytelności podatkowej ze sfery działania Prawa upadłościowego. Przepisy Prawa upadłościowego mają charakter lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Należności w postaci podatków wymienione w art. 204 § 1 prawa upadłościowego (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24.10.1934r. - tekst jednolity: Dz. U. z 1991r., Nr 118, poz. 512 ze zm.), tak jak i inne wierzytelności wymienione w tym artykule, muszą być - w kwestii zaspokojenia z masy - poddane działaniu tych przepisów, z wyłączeniem przepisów prawa podatkowego.
Dlatego na podstawie art. 145 § 1 lit.a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł Sąd jak w wyroku. O kosztach postępowania orzekł sąd na podstawie art. 200 powyższej ustawy.
/-/ K. Nikodem /-/ J. Ruszyński /-/ W. Zygmont

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI