I SA/Po 205/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku VAT za marzec 2015 roku, uznając prawidłowość działań organu.
Sprawa dotyczyła zaliczenia wpłaty podatnika z 23 marca 2020 r. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. Skarżący zarzucił, że zaliczenie dotyczyło należności przedawnionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że wpłata została dokonana przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania, a organy prawidłowo zastosowały przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące kolejności zaliczania wpłat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczące zaliczenia wpłaty z 23 marca 2020 r. w kwocie 74,80 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. (53,60 zł należności głównej i 21,20 zł odsetek). Skarżący kwestionował prawidłowość zaliczenia, twierdząc, że dotyczy ono należności przedawnionych i podnosząc zarzuty dotyczące czynności egzekucyjnych. Sąd, analizując przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 62 § 1, uznał, że wpłata została prawidłowo zaliczona na poczet najstarszej zaległości podatkowej. Sąd podkreślił, że termin płatności podatku za marzec 2015 r. upłynął 27 kwietnia 2015 r., a zobowiązanie przedawniało się z końcem 2020 r. Wpłata dokonana 23 marca 2020 r. nastąpiła przed upływem terminu przedawnienia, co czyniło działania organów prawidłowym. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wpłata nie może zostać zaliczona na poczet zaległości przedawnionej. W tej sprawie wpłata została dokonana przed upływem terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpłata dokonana przez skarżącego w dniu 23 marca 2020 r. nastąpiła przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za marzec 2015 r., który upływał z końcem 2020 r. W związku z tym, działania organów podatkowych polegające na zaliczeniu tej wpłaty na poczet zaległości były prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 62 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wpłata dokonana przez podatnika jest zaliczana na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności, nawet jeśli podatnik wskaże inną zaległość. Dotyczy to wpłat dokonanych po 1 stycznia 2020 r.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 62 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 51 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 53 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 53 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 55 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 55 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 59 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 21 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 21 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach § § 4 pkt 1
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpłata dokonana przez skarżącego w dniu 23 marca 2020 r. nastąpiła przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za marzec 2015 r.
Odrzucone argumenty
Zaliczenie wpłaty dotyczyło należności przedawnionych i nieistniejących. Czynność zajęcia nieruchomości z 29 sierpnia 2018 r. nie przerwała biegu przedawnienia. Zajęcie nieruchomości było pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Zaskarżone postanowienie jest bezprzedmiotowe. Naruszenie art. 120 o.p. poprzez stosowanie per analogiam zasad z k.c. Naruszenie art. 234 o.p. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść odwołującego i wskazanie innej podstawy prawnej. Nierozpoznanie istoty sprawy poprzez pominięcie zarzutów dotyczących zajęcia nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Zaliczenie miało miejsce 23 marca 2020 r., a więc przed upływem 5 letniego ustawowego terminu przedawnienia zobowiązania. Wpłata jest zaliczana na poczet najstarszej zaległości we wskazanym przez podatnika podatku, nawet wówczas, gdy wskaże konkretną zaległość do pokrycia, a nie będzie to zaległość o najwcześniejszym terminie płatności.
Skład orzekający
Katarzyna Nikodem
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Bejgerowska
członek
Waldemar Inerowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zaliczania wpłat na poczet zaległości podatkowych, w szczególności w kontekście terminu przedawnienia i kolejności zaliczania wpłat."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zaliczania wpłaty dokonanej dobrowolnie przez podatnika. Interpretacja art. 62 o.p. może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego dla podatników zagadnienia zaliczania wpłat i przedawnienia, co czyni ją interesującą dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy Twoja wpłata trafiła na przedawnioną zaległość? Sąd wyjaśnia zasady zaliczania pieniędzy przez urzędy skarbowe.”
Dane finansowe
WPS: 74,8 PLN
Sektor
finanse
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Po 205/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-12-04 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-03-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Katarzyna Nikodem /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Bejgerowska Waldemar Inerowicz Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2021 poz 1540 art. 62 par. 1 i art. 62 par. 4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Bejgerowska WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2015 roku oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 7 stycznia 2025 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J. C., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 27 września 2024 r., nr [...] (sprostowane postanowieniem Naczelnika z 31 października 2024 r.) w przedmiocie zaliczenie wpłaty na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 8 listopada 2022 r., nr [...] zaliczył wpłatę skarżącego z 23 marca 2020 r. w kwocie 74,80 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. (na należność główną: 53,60 zł, odsetki: 21,20 zł). W efekcie złożonego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., nr [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnika z 8 listopada 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Ponownie rozstrzygając sprawę Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 27 września 2024 r. zaliczył wpłatę skarżącego z 23 marca 2020 r., w kwocie 74,80 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. (na należność główną: 53,60 zł, odsetki: 21,20 zł). W uzasadnieniu Naczelnik wyjaśnił, że na dzień zaliczenia, tj. na 23 marca 2020 r. na koncie szczegółowym skarżącego w podatku od towarów i usług figurowała wymagalna zaległość z najwcześniejszym terminem płatności, tj. marzec 2015 r. Do organu 27 kwietnia 2015 r. wpłynęła deklaracja podatku od towaru i usług VAT-7 za marzec 2015 r., w której skarżący wykazał wysokość podatku podlegającego wpłacie do Urzędu Skarbowego w wysokości 702,00 zł. W przedmiotowej sprawie termin płatności podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. upłynął z dniem 27 kwietnia 2015 r. Podatek od towarów i usług za marzec 2015 r. nie został zapłacony w całości, co spowodowało powstanie zaległości podatkowej i na dzień zaliczenia wpłaty wynosił 53,60 zł. Przed dokonaniem przedmiotowego zaliczenia Naczelnik zbadał, czy zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2015 r., w momencie zaliczenia na jej poczet nie przedawniło się. Organ I instancji wskazał na następujące czynności egzekucyjne: - 29 sierpnia 2018 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości, o którym powiadomienie skarżącego nastąpiło 26 września 2018 r., - 28 kwietnia 2023 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności, o którym sąd został powiadomiony 5 maja 2023 r. a skarżący powiadomienie nastąpiło 22 maja 2023 r. Termin przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. to 8 maja 2028 r. W opisie wpłaty z 23 marca 2020 r. skarżący przekazał dyspozycję zaliczenia jej na poczet bieżącego zobowiązana tj. marzec 2020 r. Zdaniem Naczelnika, w sytuacji, gdy istnieją zaległości podatkowe, jest on zobowiązany do zaliczenia począwszy od zaległości o najwcześniejszym terminie płatności w podatku, tytułem którego wpłata została dokonana, a jeśli nie występuje we wskazanym podatku, to zaliczenie następuje na poczet zaległości z tytułów innych podatków, począwszy od tego z najwcześniejszym terminem zapłaty. Wpłata w wysokości 74,80 zł z 23 marca 2020 r. została zaliczona na następujące wymagalne zaległości: - należność główną w podatku od towarów i usług VAT za okres marzec 2015 r. w wysokości 53,60 zł, - odsetki od należności głównej w podatku od towarów i usług VAT za okres marzec 2015 r. w wysokości 21,20 zł. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Zarzucił organowi, że zaskarżone postanowienie jest bezprzedmiotowe, gdyż dotyczy należności już przedawnionych i nieistniejących - wniósł o jego uchylenie w całości. Skarżący wskazał, że czynność zajęcia nieruchomości z 29 sierpnia 2018 r. nie przerwała biegu przedawnienia i nie spowodowała rozpoczęcia tego biegu na nowo, gdyż nie dotyczyła żadnego ze zobowiązań, na poczet którego dokonano zaliczeń. Ponadto skarżący zarzucił, że w zdecydowanej większości czynność egzekucyjna w postaci zajęcia nieruchomości (z 29 sierpnia 2018 r.) była pozbawiona podstaw faktycznych i prawnych, wyszczególniając i omawiając poszczególne pozycje wezwania. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji z 27 września 2024 r., przywołanym na wstępie postanowieniem z 7 stycznia 2025 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem sprawy jest: - wpłata z 23 marca 2020 r. w kwocie: 74,80 zł, - zaległość w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. w kwocie: 53,60 zł. Następnie wyjaśnił, że 27 kwietnia 2015 r. skarżący złożył deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za marzec 2015 r., wykazując kwotę do zapłaty 702,00 zł. Zobowiązanie w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. wygasło w części wskutek wpłat rozliczonych przez: 1. postanowieniem z 8 lutego 2022 r., nr [...] (wpłatę zaliczono na należność główną: 150,40 zł oraz odsetki za zwłokę: 81,00 zł). Zaliczenie to wygasiło zobowiązanie za marzec 2015 r. do kwoty: 551,60 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, 2. postanowieniem z 8 listopada 2022 r., nr [...] (wpłatę zaliczono na należność główną: 438,00 zł oraz odsetki za zwłokę: 174,00 zł). Zaliczenie to wygasiło zobowiązanie za marzec 2015 r. do kwoty: 113,60 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, 3. postanowieniem z 27 września 2024 r., nr [...] (wpłatę zaliczono na należność główną: 60,00 zł oraz odsetki za zwłokę: 23,00 zł). Zaliczenie to wygasiło zobowiązanie za marzec 2015 r. do kwoty: 53,60 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, Do zapłaty pozostała kwota zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. w wysokości: 53,60 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , prawidłowo organ I instancji dokonaną wpłatę rozliczył na najstarszą zaległość w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. Od przedmiotowej zaległości odsetki za zwłokę naliczone zostały za okres: - od 28 kwietnia 2015 r. do 23 marca 2020 r., tj. od dnia następującego po 27 kwietnia 2015 r. - terminie płatności podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. do dnia zaliczenia: 23 marca 2020 r. i wyniosły: 21,20 zł. W świetle powyższego zaliczenie przedmiotowej wpłaty przedstawia się następująco: - na zaległość podatkową: 53,60 zł, - na odsetki za zwłokę: 21,20 zł. DIAS, ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, że postanowienie Naczelnika z 27 września 2024 r. jest bezprzedmiotowe, gdyż dotyczy należności już przedawnionych i nieistniejących, stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.; w skrócie: "o.p."). Organ II instancji zbadał, czy zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. w momencie zaliczania na jego poczet wpłaty z 23 marca 2020 r. nie przedawniło się i ustalił, że termin płatności podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. upłynął z dniem 27 kwietnia 2015 r. Zatem zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 70 § 1 o.p. przedmiotowe zobowiązanie przedawnia się z upływem 31 grudnia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odniósł się także do kwestionowanej w zażaleniu czynności zajęcia nieruchomości, która zdaniem skarżacego nie przerwała biegu przedawnienia i nie spowodowała rozpoczęcia tego biegu na nowo, gdyż nie dotyczyła żadnego ze zobowiązań, na poczet którego dokonano zaliczeń. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , podnoszona okoliczność przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zajęcia nieruchomości pozostaje bez znaczenia dla przedmiotowego zaliczenia. Zaliczenie miało miejsce 23 marca 2020 r., a więc przed upływem 5 letniego ustawowego terminu przedawnienia zobowiązania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej złożył skarżący, który zarzucając naruszenie: 1. art. 120 o.p. poprzez uznanie, bez wskazania podstawy prawnej, że do zaliczenia wpłaty podatnika, na poczet przedawnionej zaległości podatkowej, można stosować per analogiam zasady określone w art. 502 k.c., 2. art. 234 o.p. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść odwołującego, poprzez nieuzasadnione wskazanie per analogiam i po raz pierwszy, innej podstawy faktycznej i prawnej niż określona przez Naczelnika w utrzymanych w mocy orzeczeniach, co pozbawiło podatnika prawa do dwóch instancji, 3. nierozpoznanie istoty sprawy poprzez całkowite pominięcie zarzutów skarżącego odnoszących się do wskazania, że czynność z dnia 29 sierpnia 2018 r. w postaci zajęcia nieruchomości skarżącego dotyczyła między innymi prawomocnie umorzonych zobowiązań, zapłaconych zobowiązań, zobowiązań, których egzekucja nie została poprzedzona upomnieniem bądź tytułem wykonawczym, a nadto, że nie dotyczyła zobowiązań objętych zaskarżonymi decyzjami Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 7 stycznia 2025 r. - wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. Wobec zarzutów sformułowanych w skardze, w pierwszej kolejności należało wskazać na zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. Kontroli sądowej zostało poddane postanowienie w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. Spór w sprawie w istocie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ prawidłowo zaliczył dokonaną przez podatnika wpłatę na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za wskazany miesiąc, w sytuacji, gdy skarżący twierdzi, że organ dokonał zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową, która uległa przedawnieniu. W tym kontekście zauważyć należy, że w świetle przepisu art. 21 § 1 pkt 1 o.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W myśl art. 21 § 2 o.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Stosownie do art. 51 § 1 o.p. zaległość podatkowa to podatek niezapłacony w terminie płatności. Zgodnie z art. 53 § 1 o.p. od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku (art. 53 § 4 o.p.) do dnia, włącznie z tym dniem, zapłaty podatku [§ 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. 2021 r. poz. 703)]. Na podstawie art. 55 § 1 o.p. odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego. Natomiast zgodnie z art. 55 § 2 o.p., jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. Zgodnie z art. 62 § 1 o.p., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1520), jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku, gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. W ocenie Sądu, zmiana brzmienia art. 62 § 1 o.p. umożliwia dysponowanie przez podatnika dokonaną przez niego wpłatą (tj. dokonanie wyboru na poczet, którego zobowiązania podatkowego spośród wielu ma być zarachowana wpłata), ale dotyczy podatników, którzy terminowo, rzetelnie i systematycznie regulują swoje zobowiązania podatkowe. Dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty - wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego - jest zatem wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, gdy podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. W sytuacji zatem posiadania zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, za który powstała zaległość, albowiem z urzędu będzie ona zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności, spośród wszystkich zaległości podatkowych. Przepis art. 62 § 1 o.p. wskazuje sposób (kolejność) zaliczania wpłat. Jest to przepis prawa materialnego. Zasadą jest, że przepisy prawa materialnego stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia zdarzenia, które wywołuje skutki prawne, a zatem zaliczenie wpłaty następuje z datą jej dokonania i odbywa się zawsze według reguł obowiązujących w czasie, gdy wpłata została dokonana - co oznacza, że do wpłat dokonanych po dniu 1 stycznia 2020 r. ma zastosowanie art. 62 § 1 o.p. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1520). Zaznaczyć należy, że zdanie pierwsze art. 62 § 1 o.p. odnosi się do zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął, natomiast zdanie drugie - do kolejności zaliczania wpłat w razie wystąpienia równolegle zaległości podatkowych lub zobowiązań podatkowych, albo samych zaległości podatkowych. Taka regulacja ma na celu zabezpieczenie wyeliminowania sytuacji, w których podatnik reguluje bieżące zobowiązania podatkowe, przy jednoczesnym posiadaniu zaległości podatkowych, powodując tym samym realne zagrożenie ich przedawnienia. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty (wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego) jest wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, w której podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. W oparciu o powołane przepisy, prawidłowe było w okolicznościach sprawy działanie organu, który zaliczył dokonaną przez skarżącego 23 marca 2020 r. wpłatę na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. (na należność główną: 53,60 zł, odsetki: 21,20 zł). Wbrew zarzutom skargi, zaskarżone postanowienie jest odzwierciedleniem prawidłowo dokonanej czynności księgowej, tj. rozliczenia wpłaty podatnika z 23 marca 2020 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w każdym przypadku do wpłat dokonanych po terminie płatności, organ podatkowy zobligowany jest zastosować się również do przepisu art. 55 § 2 o.p. Wskazane regulacje prawne nie pozostawiają organom podatkowym możliwości wyboru co do sposobu postępowania. Z przepisu art. 62 § 4 o.p. wynika, że w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie z zastrzeżeniem § 4a. Przepis § 4a, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, zawierał katalog należności, na które należało zaliczyć wpłatę, w przypadku zaległości podatkowych. Zmieniony przepis art. 62 § 1 o.p., który obowiązuje od 1 stycznia 2020 r. ma zastosowanie do wpłat dokonanych od 1 stycznia 2020 r., a więc tych, które wystąpiły w rozpoznawanym stanie faktycznym - bez względu na to czy podatnik uiszcza bieżące zobowiązanie powstałe w 2020 r., czy też wcześniejsze zaległości podatkowe. W ww. przepisie nie występuje już taka dowolność jak w poprzednio obowiązujących przepisach dotyczących zasad regulowania przez podatników zaległości podatkowych. Wpłata jest zaliczana na poczet najstarszej zaległości we wskazanym przez podatnika podatku, nawet wówczas, gdy wskaże konkretną zaległość do pokrycia, a nie będzie to zaległość o najwcześniejszym terminie płatności. Zasady wynikające z art. 62 o.p. stosowane są do dobrowolnych wpłat dokonanych przez podatnika. W judykaturze przyjmuje się, że przepis ten odnosi się do wpłat własnych podatnika, których nie można utożsamiać z wpłatą uzyskaną z egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych. W art. 62 § 1 o.p. mowa jest bowiem o "dokonanej wpłacie", co oznacza, że chodzi o wpłatę dokonaną dobrowolnie przez podatnika (por. wyrok NSA z 25.03.2021 r. III FSK 2793/21, CBOSA). Będące przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia wpłaty stosownie do unormowania art. 62 § 1 i § 3 o.p. Dokonując zaliczenia wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, organ podatkowy w tym postępowaniu nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości złożonych przez podatnika deklaracji. Ze względu na charakter tego postępowania nie można w jego ramach rozstrzygać wszelkich zagadnień materialnoprawnych, choć oczywiście do zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową konieczne jest ustalenie, że zaległość ta istnieje. Postanowienia wydane w tych sprawach informują jedynie podatnika o sposobie rozliczenia konkretnych kwot (nadpłaty, wpłat i zaległości podatkowych). Z chwilą doręczenia takich postanowień organ podatkowy jest nimi związany, zaś ich ostateczność oznacza tylko tyle, że do czasu wyeliminowania w sposób przewidziany prawem funkcjonują w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z 06.09.2017 r. II FSK 2082/15, CBOSA). O ile z zasady postępowanie w przedmiocie zaliczenia wpłaty nie powinno obejmować zagadnień związanych z wymiarem podatku to jednak wyjaśnienie kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego i w tym kontekście istnienia danej zaległości podatkowej jest uzasadnione. W przedmiotowej sprawie termin płatności podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. upłynął z dniem 27 kwietnia 2015 r. W zaskarżonym postanowieniu organ odniósł się do tej kwestii, zauważając, że zobowiązanie na poczet którego dokonano zaliczenia wpłaty nie uległo przedawnieniu. W myśl art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 70 § 1 o.p. przedmiotowe zobowiązania przedawniłyby się z dniem 31 grudnia 2020 r. Zdaniem Sądu, podnoszona przez skarżącego okoliczność przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zajęcia nieruchomości pozostaje bez znaczenia dla przedmiotowego zaliczenia. Zaliczenie to miało miejsce 23 marca 2020 r., a więc przed upływem 5 letniego ustawowego terminu przedawnienia zobowiązania. W ocenie Sądu, treść uzasadnienia postanowienia obrazuje szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania postanowienia oraz wskazuje i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Dotyczy to rozstrzygnięć organów obu instancji, przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego zawiera także ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w zażaleniu. Podsumowując, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy i treść zaskarżonego postanowienie, zarzuty naruszenia przepisów procesowych przez organ nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę