I SA/Po 1785/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2004-11-30
NSApodatkoweŚredniawsa
VATnadpłatazaległość podatkowazarachowanieOrdynacja podatkowapostępowanie podatkowekoszty egzekucyjneodsetki za zwłokęprawo procesowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów podatkowych dotyczące zarachowania nadpłaty VAT jednej osoby na poczet zaległości podatkowych jej męża z powodu naruszenia procedury i braku udziału męża w postępowaniu.

Skarżąca J.S. wniosła o zarachowanie swojej nadpłaty VAT na poczet zaległości podatkowych męża S.S., wyłączając odsetki i koszty egzekucyjne. Organy podatkowe utrzymały w mocy postanowienie o zarachowaniu nadpłaty na poczet zaległości męża, stosując proporcjonalne zaliczenie na należność główną i odsetki. Sąd uchylił postanowienia, wskazując na naruszenie zasady zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę informacji prawnej, a także na brak udziału S.S. w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła wniosku skarżącej J. S. o zarachowanie nadpłaty podatku VAT za listopad 2001 r. na poczet zaległości w podatku VAT jej męża S. S. za lipiec 1996 r. Skarżąca chciała, aby nadpłata została zaliczona na poczet należności głównej męża, z wyłączeniem odsetek i kosztów egzekucyjnych. Izba Skarbowa utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego, które zarachowało nadpłatę proporcjonalnie na należność główną i odsetki, zgodnie z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie pierwszej instancji. Uzasadnił to dwoma głównymi powodami: po pierwsze, organ podatkowy, uznając niemożność uwzględnienia wniosku skarżącej w zaproponowanej przez nią formie, powinien był wyjaśnić jej tę kwestię i dać możliwość wypowiedzenia się, co naruszało zasadę zaufania i informacji prawnej (art. 121 Ordynacji podatkowej). Po drugie, postanowienia organów podatkowych dotyczyły zaległości podatkowych S. S., który nie brał udziału w postępowaniu, a postanowienia nie zostały mu doręczone, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania. Sąd zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej zwrot kosztów postępowania sądowego i wstrzymał wykonalność zaskarżonych postanowień.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy nieprawidłowo zarachował nadpłatę, ponieważ nie wyjaśnił skarżącej niemożności uwzględnienia jej wniosku w całości i nie dał jej możliwości wypowiedzenia się, naruszając tym zasady postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ podatkowy, mimo prawidłowej wykładni przepisów o proporcjonalnym zarachowaniu wpłat, naruszył zasady postępowania, nie wyjaśniając skarżącej niemożności uwzględnienia jej wniosku w całości i nie dając jej możliwości wypowiedzenia się.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

O.p. art. 55 § § 2

Ordynacja podatkowa

Zarachowanie każdej wpłaty dokonanej na pokrycie zaległości podatkowej następuje z urzędu proporcjonalnie na należność główną i odsetki.

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia postanowienia organu.

Pomocnicze

O.p. art. 273 § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 62 § § 3

Ordynacja podatkowa

Do wpłat zaliczonych na poczet zaległości podatkowej stosuje się przepis art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej.

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

Naruszenie zasady zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasady informacji prawnej.

O.p. art. 240 § § 1 pkt 4

Ordynacja podatkowa

Podstawa do wznowienia postępowania z powodu naruszenia przepisów postępowania.

O.p. art. 133

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 134 § § 1

Ordynacja podatkowa

PUSA art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 152

Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ podatkowy zasady zaufania i informacji prawnej poprzez niewłaściwe wyjaśnienie skarżącej niemożności uwzględnienia jej wniosku. Naruszenie przepisów postępowania poprzez brak udziału w postępowaniu podatnika S.S., którego zaległości dotyczyło zarachowanie.

Godne uwagi sformułowania

Zarachowanie każdej wpłaty dokonanej na pokrycie zaległości podatkowej następuje z urzędu proporcjonalnie na należność główną i odsetki. Organ podatkowy zobowiązany był jednak przed wydaniem postanowienia z dnia [...]r. wyjaśnić skarżącej niemożność uwzględnienia jej wniosku zgodnie z jego brzmieniem, zakreślając stosowny termin do wypowiedzenia się w związku z powyższym. Stroną postępowania podatkowego jest nie tylko osoba, która żąda czynności organu podatkowego, ale także osoba, do której odnosi się czynność organu lub czyjego interesu, chociażby pośrednio działanie organu podatkowego dotyczy.

Skład orzekający

Gabriela Gorzan

przewodniczący sprawozdawca

Maria Skwierzyńska

członek

Sylwia Zapalska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad postępowania podatkowego, w szczególności dotyczących zarachowania wpłat, zasady zaufania obywateli do organów oraz konieczności zapewnienia udziału strony w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zarachowania nadpłaty na zaległość podatkową innej osoby oraz interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 2002 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważne zasady postępowania podatkowego i prawa strony do bycia wysłuchaną, a także problematykę zarachowania wpłat, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Nawet jeśli prawo mówi 'tak', procedury mogą powiedzieć 'nie': Sąd uchyla decyzję podatkową z powodu błędów formalnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 1785/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Gabriela Gorzan /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Skwierzyńska
Sylwia Zapalska
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan(spr) Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Maria Skwierzyńska Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2004 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarachowania należnego zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. wstrzymuje wykonalność wymienionych wyżej postanowień do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M.Skwierzyńska /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. w sprawie zarachowania kwoty [...]zł. z należnej skarżącej J. S. nadwyżki podatku naliczonego VAT nad należnym do zwrotu za listopad 2001 r. na poczet zaległości w podatku VAT męża skarżącej S.S. za lipiec 1996 roku, w tym na należność główną [...]zł i na odsetki za zwłokę [...]zł.
Za podstawę powyższych postanowień przyjęto wniosek J. S. z dnia [...] lutego 2002 r., w którym wniosła o przeksięgowanie należnej jej nadpłaty w podatku VAT za listopad na poczet należności głównej zaległego podatku VAT męża S.S. "wyłączając odsetki i koszty egzekucyjne" oraz przepisy art. 273 § 1 pkt 2 i art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, wskazując, iż w aktualnym stanie prawnym nie ma możliwości zarachowania wpłaty na poczet zaległości podatkowych, jak tylko proporcjonalnie na należność główną i odsetki za zwłokę, bez względu na to, kto tej wpłaty dokonuje.
W skardze na powyższe postanowienie podniesiono zarzut naruszenia art. 273 i art. 75 Ordynacji podatkowej z tego powodu, że nie uwzględniono charakteru propozycji skarżącej, nie będącej dłużnikiem, wyrażonej w piśmie z dnia [...].02.2002 r., iż zarachowanie wpłaty nie może nastąpić na odsetki i koszty egzekucyjne męża S.S. .
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
Prokurator Prokuratury Apelacyjnej , który wziął udział w sprawie, wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stanowisko organów podatkowych odnoszące się do wykładni art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej jest prawidłowe.
Zarachowanie każdej wpłaty dokonanej na pokrycie zaległości podatkowej następuje z urzędu proporcjonalnie na należność główną i odsetki. Także z art. 62 § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że do wpłat zaliczonych na poczet zaległości podatkowej stosuje się przepis art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej.
Jednak w niniejszej sprawie wątpliwość budzi prawidłowość odczytania przez organ podatkowy wniosku skarżącej, nie będącej dłużnikiem, przez organ podatkowy. Wniosek ten wprawdzie nie został sformułowany w sposób wyraźny i jednoznaczny w formie warunkowej, tzn., że wyraża ona wolę zaliczenia swoich należności podatkowych z tytułu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej męża przez organ podatkowy pod warunkiem, że nie będą zaliczone na odsetki i koszty postępowania egzekucyjnego, jednak skarżąca zaznaczyła w nim, iż zarachowanie tej wpłaty nie może nastąpić na powyższe należności.
Uznając w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami niedopuszczalność zarachowania wpłaty w sposób proponowany przez skarżącą, organ podatkowy zobowiązany był jednak przed wydaniem postanowienia z dnia [...]r. wyjaśnić skarżącej niemożność uwzględnienia jej wniosku zgodnie z jego brzmieniem, zakreślając stosowny termin do wypowiedzenia się w związku z powyższym. Niedokonanie tych czynności narusza zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę informacji prawnej (art. 121 Ordynacji podatkowej).
Niezależnie od powyższego zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30. 08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i art. 133 i art. 134 § 1 Ordynacji podatkowej. Stroną postępowania podatkowego jest nie tylko osoba, która żąda czynności organu podatkowego, ale także osoba, do której odnosi się czynność organu lub czyjego interesu, chociażby pośrednio działanie organu podatkowego dotyczy. Przedmiotowe postanowienia organów podatkowych winny zatem być doręczone podatnikowi S.S. , bowiem zarachowania na poczet jego zaległości podatkowych dotyczą. Tymczasem osoba ta nie brała udziału w postępowaniu, bowiem nie zostały doręczone jej wydane postanowienia. Tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania.
Z powyższych przyczyn, biorąc pod uwagę art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) oraz nadto art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.
/-/M.Skwierzyńska /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska
LF