I SA/Po 173/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-05-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnaczynność egzekucyjnazajęcie wierzytelnościkoszty sądoweoznaczenie dłużnikaIzba Administracji SkarbowejDyrektor Izby Skarbowejprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu kosztów sądowych, uznając prawidłowe oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności jako Izby Administracji Skarbowej.

Skarga dotyczyła czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu kosztów sądowych. Skarżący zarzucał błędne oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności jako Izby Administracji Skarbowej zamiast Dyrektora Izby Skarbowej. Organy egzekucyjne i odwoławcze oddaliły skargę, uznając, że oznaczenie Izby jako dłużnika jest prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielił to stanowisko, powołując się na szeroką definicję 'dłużnika' w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz analogiczne orzecznictwo.

Sprawa dotyczyła skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu kosztów sądowych, zasądzonych wyrokiem NSA. Skarżący R. P. zarzucił błędne oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności jako "Izby Administracji Skarbowej w [...]" zamiast "Dyrektor Izby Skarbowej", co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy egzekucyjne i odwoławcze oddaliły skargę, uznając czynność za prawidłową i wskazując, że Izba Administracji Skarbowej jest jednostką sektora finansów publicznych, która może być traktowana jako dłużnik zajętej wierzytelności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko organów, że oznaczenie "Izba Administracji Skarbowej" jako dłużnika zajętej wierzytelności jest prawidłowe, powołując się na szeroką definicję "dłużnika" zawartą w art. 1a pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz na analogiczne orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym NSA. Sąd podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny i nie może być wykorzystywana do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości jego prowadzenia, a jedynie konkretnych czynności wykonawczych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie oznaczenie jest prawidłowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie "dłużnika" w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest używane szeroko i obejmuje jednostki sektora finansów publicznych, takie jak Izba Administracji Skarbowej, nawet jeśli w sentencji wyroku zasądzającego koszty sądowe wskazano Dyrektora Izby. Podkreślono, że Izba jest jednostką organizacyjną KAS, a Dyrektor wykonuje swoje zadania przy pomocy Izby.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 54 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 166b

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 168d

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27 § § 1 pkt 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa o K.A.S. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o K.A.S. art. 25 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o K.A.S. art. 36 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Zarządzenie Ministra Rozwoju I Finansów z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie ustanowienia dysponentów środków budżetu państwa art. 1 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów art. 34 § ust. 1

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa o K.A.S. art. 11 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o K.A.S. art. 25 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności jako Izby Administracji Skarbowej, zgodnie z szeroką definicją "dłużnika" w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga na czynność egzekucyjną nie może być wykorzystywana do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub prawidłowości jego prowadzenia.

Odrzucone argumenty

Błędne oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności jako Izby Administracji Skarbowej zamiast Dyrektora Izby Skarbowej. Naruszenie art. 67 § 2 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 4 i art. 25 ust. 2 ustawy o K.A.S. Naruszenie § 1 ust. 1 pkt 2 Zarządzenia Ministra Rozwoju I Finansów z dnia 1 lutego 2017 r.

Godne uwagi sformułowania

Zawiadomienie o zajęciu zawiera treść wskazaną w art. 67 u.p.e.a. i sporządzone zostało na właściwym formularzu. Przez "dłużnika" wierzytelności pieniężnej należy rozumieć każdy podmiot, który jest zobowiązany do spełnienia świadczenia pieniężnego na rzecz podmiotu postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego, który określa się mianem zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia.

Skład orzekający

Katarzyna Nikodem

przewodniczący

Robert Talaga

sprawozdawca

Waldemar Inerowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"dłużnika zajętej wierzytelności\" w kontekście jednostek organizacyjnych administracji publicznej oraz zakresu kognicji sądu w sprawach skarg na czynności egzekucyjne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z oznaczeniem dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opartej na szerokiej definicji ustawowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnej kwestii proceduralnej w egzekucji administracyjnej – prawidłowości oznaczenia dłużnika. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jej rozstrzygnięcie ma praktyczne znaczenie dla prawników zajmujących się tym obszarem prawa.

Egzekucja administracyjna: Czy Izba Administracji Skarbowej może być dłużnikiem zajętej wierzytelności?

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 173/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1223/24 - Wyrok NSA z 2025-07-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 119 pkt 3, art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 166b , art. 54 § 1 , art. 168d , art. 27 § 1 pkt 9 , art. 89 § 2 , art. 89 § 3 , art. 67 § 1 , art. 67 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 615
art. 11 ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia: WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 27 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 9 października 2023 r. R. P. . złożyła skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z tytułu kosztów sądowych w kwocie [...]zł, zasądzonych wyrokiem N. S. A. z 14 lipca 2023 r. sygn. akt I FSK 493/23 w Izbie Administracji Skarbowej w [...] dokonane zawiadomieniem z 13 września 2023 r. nr [...] w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W skardze zarzucili błędne wskazanie w ww. zawiadomieniu jako dłużnika zajętej wierzytelności, "Izby Administracji Skarbowej w [...]" zamiast Dyrektor Izby Skarbowej.
Postanowieniem z 19 października 2023 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] oddalił Państwa skargę. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia, organ egzekucyjny wyjaśnił, że czynność egzekucyjna została dokonana w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Pismem z 16 listopada 2023 r. R. P. złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 67 § 2 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy o K. A. S. oraz naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 166b u.p.e.a. W uzasadnieniu ponownie podnieśli Państwo ponownie błędne wskazanie, jako dłużnika zajętej wierzytelności "Izby Administracji Skarbowej w [...]" zamiast Dyrektor Izby Skarbowej. W sentencji wyroku N. S. A. z 14 lipca 2023 r. sygn. akt I FSK 493/23, który to wyrok jest źródłem wierzytelności, która in concreto miała zostać zajęta, wprost wskazano, że Sąd (pkt 2 sentencji): "zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz ..." Tymczasem to Izba Administracji Skarbowej w [...], a nie jej Dyrektor, została wskazana jako dłużnik zajętej wierzytelności w relewantnym dla sprawy zawiadomieniu. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności musi zawierać prawidłowe oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, czyli zgodne z obowiązującymi przepisami. W realiach sprawy przedmiotowe zawiadomienie powinno więc zawierać wskazanie, że dłużnikiem zajętej wierzytelności jest Dyrektor Izby Skarbowej, skoro przedmiotowe "Zawiadomienie" dotyczy zwrotu kosztów sądowych, zasądzonych przez NSA od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz zobowiązanej.
Postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 grudnia 2023 r., nr [...] utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 19 października 2023 r., nr [...]
W ocenie organu odwoławczego zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo. Zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w [...] zostało dokonane zgodnie z trybem określonym w art. 89 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zawiera treść wskazaną w art. 67 u.p.e.a. i sporządzone zostało na właściwym formularzu stanowiącym załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (w stanie prawnym aktualnym na dzień wystawienia zawiadomień o zajęciu, tj. na dzień 13 września 2023 r.). Organ egzekucyjny nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji. Przedmiotowa czynność egzekucyjna, polegająca na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej dokonana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności z 13 września 2023 r. nr [...] zostało skutecznie doręczone 2 października 2023 r. (odpis tytułu wykonawczego doręczono wcześniej 30 sierpnia 2023 r.), natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 13 września 2023 r. Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Za niezasadny organ uznał zarzut błędnego określenia dłużnika zajętej wierzytelności jako "Izba Administracji Skarbowej w [...]" zamiast Dyrektor Izby Skarbowej. Jego zdaniem bezpodstawne byłoby traktowanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jako podmiotu odrębnego od kierowanej przez niego jednostki jaką jest Izba Administracji Skarbowej, co miało miejsce w analogicznych sprawach dotyczących wskazania jako dłużnika zajętej wierzytelności urzędu skarbowego, a nie naczelnika urzędu skarbowego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 6 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 142/20, wyrok WSA w Poznaniu z 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Po 73/23). Zatem zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 13 września 2023 r., nr [...], zawiera prawidłowe oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Reasumując nie doszło do naruszenia przepisów regulujących procedurę zastosowania czynności egzekucyjnej.
Pismem z dnia 14 lutego 2024 roku R. P. wniosła do W. S. A. w Poznaniu skargę na całe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 grudnia 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 19 października 2023 r.; na mocy którego oddalono skargę na czynność egzekucyjną zajęcia w Izbie Administracji Skarbowej w [...] innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów sądowych zasądzonego wyrokiem N. S. A. z dnia 14 lipca 2023 r., I FSK 493/23, od Dyrektora Izby Skarbowej - o zaskarżone postanowienie doręczone Skarżącej dnia 16 stycznia 2024 r.
Wskazanemu postanowieniu spółka zarzuciła:
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego - oba przepisy w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej też jako "u.p.e.a.") - na skutek utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to obarczone jest naruszeniem art. 67 § 2 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 4 i art. 25 ust. 2 ustawy o K. A. S. (dalej też jako "ustawa o KAS") - a powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- naruszenie § 1 ust. 1 pkt 2 Zarządzenia Ministra Rozwoju I Finansów z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie ustanowienia dysponentów środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, Finanse Publiczne I Instytucje Finansowe i 77 - Podatki I Inne Wpłaty Na Rzecz Budżetu Państwa (Dz. Urz. MFFiPR z 2021 r. poz. 86 z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów ( Dz. U. z 202.1 r. poz.178), a powyższe naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze spółka wniosła o uchylenie w całości ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 grudnia 2023 r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego; zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi spółka podtrzymała zarzuty i argumentację podniesione w zażaleniu wniesionym na postanowienie organu I instancji. Spółka podniosła między innymi, że wskazanie Izby Administracji Skarbowej, a nie Dyrektora tej Izby, jako dłużnika zajętej wierzytelności, ma istotne konsekwencje prawne, dlatego też takie uchybienie ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zatem zajęcie egzekucyjne dokonane w stosunku do wierzytelności, której dłużnikiem ma być Izba Administracji Skarbowej, jest prawnie nieskuteczne, bo niewykonalne. Izba nie jest uprawniona do dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych, a ponadto to nie Izba została wskazana w relewantnym wyroku WSA jako podmiot, od którego zasądzono przedmiotowy w sprawie zwrot kosztów sądowych, i w konsekwencji to nie Izba ma przekazać te środki organowi egzekucyjnemu z tego tytułu. "Ma to ten efekt, że Dyrektor, jako dysponent środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, nie został in concreto zobowiązany do przekazania przedmiotowej kwoty organowi egzekucyjnemu, a takie ewentualne działanie Izby Administracji Skarbowej (jako jedynie jednostki organizacyjnej KAS) należałoby rozpatrywać w kategorii działań bez podstawy prawnej i działań na szkodę Spółki w rozumieniu prawnokarnym."
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a").
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii uznania za nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną tj. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z tytułu kosztów sądowych w kwocie [...]zł zasądzonych wyrokiem N. S. A. z 14 lipca 2023 roku, sygn. akt I FSK 493/23.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 166b u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d u.p.e.a.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4).
W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15, wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: baza CBOSA). Zatem skarga unormowana w art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu na czynności organu egzekucyjnego o charakterze wykonawczym, faktycznym, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, czy - w szerszym ujęciu - ochrony prawnej. Ponadto z uwagi na zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie może obejmować zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2555/10).
Z poczynionych powyżej uwag wynika, że skarga, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie może być traktowana przez zobowiązanego jako jeden z wielu środków prawnych (środków zaskarżenia, wniosków), w których będzie przedstawiał te same argumenty i te same żądania, a organ każdorazowo będzie je rozpatrywał co do istoty. Innymi słowy, w sprawie zainicjowanej skargą na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może skutecznie kwestionować zastosowania środka egzekucyjnego z powodu - w jego przekonaniu - niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji, nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Są to bowiem zagadnienia podlegające rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w innych trybach przewidzianych w u.p.e.a., jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego - zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11).
Przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13).
Według art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Według art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma art. 67 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych:
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o K. A. S. (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 615 ze zm.) organami KAS są: 1) minister właściwy do spraw finansów publicznych; 2) Szef K. A. S.; 3) dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej; 4) dyrektor izby administracji skarbowej. Natomiast stosownie do art. 25 ust 2 ustawy o K. A. S. Dyrektor izby administracji skarbowej wykonuje swoje zadania przy pomocy izby administracji skarbowej. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 4 ustawy o K. A. S. urzędy skarbowe są jednostkami organizacyjnymi K. A. S.. Natomiast zgodnie z w § 1. ust 1 pkt 2) zarządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie ustanowienia dysponentów środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe i 77 - Podatki i inne wpłaty na rzecz budżetu państwa (Dz.Urz.MFFiPR.2021.86 t.j.) ustanawia się dysponentami środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe trzeciego stopnia, bezpośrednio podległymi dysponentowi części: dyrektorów izb administracji skarbowej.
Mając powyższe regulacje na uwadze Sąd uznał, że kwestionowane zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. oraz odpowiadało wzorowi określonemu w Rozporządzeniu z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.
Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko wyrażone w powołanym przez organ prawomocnym wyroku WSA w Bydgoszczy z 6 kwietnia 2020 r. (I SA/Bd 142/20), w którym stwierdzono, że wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu Izby Administracji Skarbowej w [...] (zamiast Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) w miejscu przeznaczonym na wskazanie dłużnika zajętej wierzytelności, nie skutkuje koniecznością uchylenia czynności. Zbieżne stanowisko zostało zaprezentowane przez W. S. A. w Poznaniu w prawomocnym wyroku z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 73/23. Kontrolując takie stanowisko N. S. A. w wyroku z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1067/23 nie dopatrzył się w takim oznaczeniu dłużnika zajętej wierzytelności uchybienia i stwierdził, że oznaczenie to jest w pełni prawidłowe. Zdaniem NSA kluczowe znaczenie miała treść pojęcia "dłużnik" zajętej wierzytelności, które jest użyte wielokrotnie zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i w zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Zawarta w słowniczku wyrażeń ustawowych w art. 1a pkt 3 u.p.e.a. definicja stanowi, że przez dłużnika zajętej wierzytelności rozumie się "dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego". Z definicji tej wynika, że pojęcie "dłużnika" rozumie się szeroko, podobnie jak użyte tu pojęcie "wierzytelności" wykracza poza ścisłe znaczenie ugruntowane w prawie cywilnym. Przez "dłużnika" wierzytelności pieniężnej należy rozumieć każdy podmiot, który jest zobowiązany do spełnienia świadczenia pieniężnego na rzecz podmiotu postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego, który określa się mianem zobowiązanego. W takim przypadku "dłużnik" w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. to pojęcie z zakresu prawa finansowego określonego ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1270). Dłużnikiem jest zatem dysponent państwowych środków budżetowych, w tym również jednostka sektora finansów publicznych. Taki pogląd został uwzględniony w niniejszej sprawie. W konsekwencji zdaniem Sądu prawidłowo wskazano w zawiadomieniu na jednostkę sektora finansów publicznych, jaką jest izba administracji skarbowej jako "dłużnik" zajętej wierzytelności pieniężnej z tytułu kosztów sądowych w kwocie [...]zł zasądzonych wyrokiem z N. S. A. z 14 lipca 2023 r., sygn. akt I FSK 493/23.
Reasumując, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty podniesione przez skarżącą spółkę. Zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu, a organ egzekucyjny prawidłowo uznał za niezasadną skargę na dokonaną czynność.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI