I SA/Po 1491/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatników na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą opodatkowania odszkodowania umownego, uznając je za przychód podlegający opodatkowaniu.
Sprawa dotyczyła opodatkowania odszkodowania otrzymanego przez małżonków C. od firmy deweloperskiej 'A' w związku z budową sąsiadujących budynków. Organy podatkowe uznały to odszkodowanie za przychód podlegający opodatkowaniu, ponieważ miało ono charakter umowny, a nie ustawowy, i było związane z utraconymi korzyściami, a nie rzeczywistą szkodą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielił to stanowisko, oddalając skargę podatników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę małżonków C. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Spór dotyczył kwalifikacji odszkodowania otrzymanego od firmy deweloperskiej 'A' w związku z budową sąsiadujących nieruchomości. Organy podatkowe uznały, że odszkodowanie to, będące wynikiem ugody pozasądowej, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, ponieważ nie miało ono charakteru odszkodowania ustawowego, a jedynie umowny, i było związane z utraconymi korzyściami, a nie rzeczywistą szkodą w majątku podatników. Skarżący argumentowali, że odszkodowanie to miało na celu naprawienie szkody wynikającej z działań firmy deweloperskiej, a jego źródłem był art. 415 Kodeksu cywilnego. Sąd, analizując przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz orzecznictwo, uznał, że zwolnieniem podatkowym objęte są jedynie odszkodowania ustawowe, a odszkodowania umowne, nawet jeśli dotyczą utraconych korzyści, podlegają opodatkowaniu. Sąd podkreślił, że w analizowanym przypadku nie doszło do rzeczywistej szkody, a wyliczenie odszkodowania opierało się na potencjalnych utraconych zyskach. Dodatkowo, sąd odniósł się do zarzutu naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych, stwierdzając, że informacja udzielona przez Urząd Skarbowy nie rozstrzygała indywidualnej sprawy skarżących w sposób wiążący. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, odszkodowanie umowne, które nie ma źródła w przepisach prawa, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, zwłaszcza gdy dotyczy utraconych korzyści, a nie rzeczywistej szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia od podatku jedynie odszkodowania ustawowe, a nie te wynikające z umów cywilnoprawnych. Odszkodowanie umowne, mające na celu rekompensatę za utracone korzyści, nie jest traktowane jako rzeczywista szkoda i podlega opodatkowaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zwolnieniem od podatku objęte są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, cywilnego i innych ustaw, jednakże dotyczy to odszkodowań ustawowych, a nie umownych. Zwolnienie nie obejmuje odszkodowań za utracone korzyści, jeśli nie wystąpiła rzeczywista szkoda.
Pomocnicze
O.p. art. 207
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § 3
Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.f. art. 45 § 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Określa podstawową zasadę odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną z winy.
k.c. art. 353
Kodeks cywilny
Wyraża zasadę swobody kontraktowania.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem.
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Reguluje przekazywanie spraw do rozpoznania przez wojewódzkie sądy administracyjne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odszkodowanie umowne, nawet dotyczące utraconych korzyści, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, jeśli nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie jest związane z rzeczywistą szkodą. Budowa inwestycji zgodnie z prawem i pozwoleniem na budowę nie stanowi czynu zawinionego powodującego szkodę w rozumieniu art. 415 k.c.
Odrzucone argumenty
Odszkodowanie otrzymane od firmy deweloperskiej ma źródło w art. 415 k.c. i stanowi naprawienie szkody, przez co jest wolne od podatku dochodowego. Zastosowana przez biegłego metoda wyliczenia odszkodowania oparta na utraconych korzyściach (czynszach najmu) stanowi dowód rzeczywistej straty (damnus emergens). Organ podatkowy naruszył zasadę zaufania poprzez sprzeczną interpretację przepisów w stosunku do wcześniejszej informacji udzielonej podatnikowi.
Godne uwagi sformułowania
Odszkodowanie umowne mające źródło tylko w umowie stron, które mogą swobodnie kształtować swój stosunek zobowiązaniowy. Nie można zatem uznać, iż rzeczywiście nastąpiła realna szkoda poprzez niezawinione działanie jednej strony. Pojęcie odszkodowania na gruncie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy nadano inne znaczenie aniżeli w przepisach kodeksu cywilnego oraz innych ustaw.
Skład orzekający
Jerzy Małecki
przewodniczący
Sylwester Marciniak
sprawozdawca
Sylwia Zapalska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania odszkodowań umownych, rozróżnienie między odszkodowaniem ustawowym a umownym, a także między rzeczywistą szkodą a utraconymi korzyściami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w [...]r. i specyficznego stanu faktycznego sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opodatkowania odszkodowań, które często budzi wątpliwości podatników. Rozróżnienie między odszkodowaniem ustawowym a umownym oraz pojęciem rzeczywistej szkody jest kluczowe dla praktyki.
“Czy odszkodowanie z ugody pozasądowej zawsze podlega opodatkowaniu? WSA w Poznaniu wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 1491/02 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2004-06-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-05-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Jerzy Małecki /przewodniczący/ Sylwester Marciniak /sprawozdawca/ Sylwia Zapalska Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Sygn. powiązane FSK 2506/04 - Wyrok NSA z 2006-03-30 Skarżony organ Izba Skarbowa Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Sylwester Marciniak(spr) Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi T. i B.C. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...]rok, o d d a l a s k a r g ę /-/S.Marciniak /-/J.Małecki /-/S.Zapalska Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Urząd Skarbowy określił na podstawie art. 207, art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 O.p i art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych B. i T. małżonkom C. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...]r. w wysokości odmiennej od wykazanego przez podatników w zeznaniu rocznym PIT-36, a mianowicie należny podatek dochodowy w wysokości [...]zł oraz zaległość podatkową w kwocie [...]zł i odsetki za zwłokę w wysokości [...]zł. Przyczyną powyższego były ustalenia poczynione w trakcie kontroli, w wyniku których stwierdzono, iż małżonkowie zaniżyli dochód do opodatkowania wykazany w zeznaniu o łączną kwotę [...]zł. Nieprawidłowości dotyczyły m.in.: 1. niezaewidencjonowanego przychodu w kwocie [...]zł z działalności gospodarczej (łączny przychód [...]zł), 2. zaliczenia w ciężar kosztów prowadzonej działalności gospodarczej wydatków na ogólną kwotę [...]zł nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dotyczących nieprawidłowo naliczonych odpisów amortyzacyjnych, rozmów telefonicznych z prywatnej stacji abonenckiej, części wydatków na zakup odzieży osobistej oraz artykułów spożywczych. Nadto Urząd stwierdził, iż w zeznaniu podatkowym PIT-36 nie wykazano dochodu do opodatkowania z tytułu otrzymanej od Przedsiębiorstwa "A" s.c. w G. kwoty odszkodowania w wysokości [...]zł. Stanowisko swoje organ pierwszej instancji oparł na treści porozumienia zawartego w dniu [...]r. pomiędzy małżonkami B. i T.C., a Przedsiębiorstwem "A" s.c. z G. uznając, iż przedmiotowe porozumienie zawiera wszelkie cechy ugody, które pozwoliło uregulować istniejący między stronami spór, a w zamian za pewne ustępstwa osiągnąć korzyści materialne i prawne dla obu stron. Przy czym organ podatkowy uznał, iż odszkodowanie odnosi się tylko i wyłącznie do utraconych korzyści. Powyższe ustalenia były podstawą określenia przez organ pierwszej instancji zobowiązania podatkowego, którego wysokość strona zakwestionowała, wnosząc odwołanie, z żądaniem uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Uzasadnieniem dla tak sformułowanego żądania - zdaniem odwołujących - był brak odzwierciedlenia poczynionych ustaleń w stosunku do istniejącego stanu faktycznego i prawnego. W odwołaniu podatnicy zarzucili również organowi podatkowemu, iż dokonując zwiększenia przychodów z działalności gospodarczej o kwotę [...]zł z tytułu otrzymanych odsetek bankowych od środków pieniężnych nie dokonał jednocześnie obciążenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...]zł., stanowiącą wydatki ponoszone w związku z posiadaniem rachunku bankowego dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Izba Skarbowa, uwzględniając zarzut odwołania w zakresie kosztów stanowiących wydatki ponoszone w związku z posiadaniem rachunku bankowego, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit."a" uchyliła w tej części zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i określiła zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...]r. w wysokości [...]zł i w takiej samej wysokości zaległość podatkową i odsetki w kwocie [...]zł. W pozostałym zakresie, podzielając stanowisko organu pierwszej Instancji oraz zasadność rozstrzygnięcia, decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne są wolne od podatku dochodowego. Ze zwolnienia bowiem korzystają jedynie te odszkodowania, do otrzymania których prawo wynika wprost z przepisów ustawy, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy. Natomiast nie korzystają ze zwolnienia odszkodowania otrzymane na podstawie zawartego pomiędzy stronami porozumienia - ugody tzw. odszkodowania umowne - mające źródło tylko w umowie stron, które mogą swobodnie kształtować swój stosunek zobowiązaniowy, wyrażając zasadę swobody kontraktowania. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której strony samodzielnie, w ramach polubownego załatwienia sporu, bez występowania na drogę sądową, w formie umowy - nazwanej porozumieniem - uregulowały kwestie wzajemnych roszczeń w zamian za obustronne korzyści. W ocenie Izby Skarbowej mimo, że zawarto umowę w zakresie odszkodowania, nie mamy do czynienia z odszkodowaniem ustawowym mającym źródło prawa do odszkodowania zawarte w przepisie art. 415 k.c. Na podstawie materiału dowodowego, w tym operatu szacunkowego wynika jednoznacznie, ze wysokość odszkodowania odnosi się tylko i wyłącznie do utraconych korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Nie można zatem uznać, iż rzeczywiście nastąpiła realna szkoda poprzez zawinione działanie jednej strony (firmy "A"). W momencie przyjęcia świadczenia pieniężnego odwołujący nie ponieśli jeszcze żadnej szkody, co potwierdza treść operatu szacunkowego. Decyzja powyższa w dniu [...]r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wniesionej na decyzję Izby Skarbowej skardze, strona żądając uchylenia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji zarzuca rażące naruszenie prawa materialnego mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez błędna interpretację art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również obrazę przepisu art. 14 § 4 w związku z art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez sprzeczność - w jej ocenie - treści decyzji z wcześniej udzielona informacja i tym samym naruszenie zasady zaufania strony do organu podatkowego. W uzasadnieniu skargi strona dowodzi, iż każde odszkodowanie, bez względu na to czy wynikające z wyroku sądowego, z ugody zawartej przed sądem czy z ugody pozasądowej, może mieć swoje źródło w przepisach powszechnie obowiązującego prawa lub w umowie łączącej strony. Sytuacja, w której przedmiotowe odszkodowanie w opinii skarżących, ma swoje źródło w ustawie Kodeks cywilny (art. 415), stanowi przesłankę do uznania, iż otrzymane środki pieniężne od firmy developerskiej "A" są wolne od podatku dochodowego w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej. Z rozstrzygnięć obu instancji, jak podkreśla strona wynika, że organy podatkowe błędnie interpretują zasadę swobody umów - wedle, której strony mogą dowolnie kształtować wzajemne stosunki cywilnoprawne z obowiązkiem naprawienia szkody wynikającej z powołanego wyżej Kodeksu cywilnego. Skarżący podnosi, iż porozumienie odszkodowawcze zostało zawarte między stronami w celu naprawienia szkody wyrządzonej przez działalność firmy developerskiej "A" s.c. w G. Na poparcie tych zarzutów skarżący przytoczył sentencję orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego podstaw prawnych odszkodowań. W kolejnej części skargi strona podnosi, iż rozstrzygnięcie sprawy przez obie instancje poprzez zakwalifikowanie otrzymanego odszkodowania jako rekompensaty za utracone korzyści jest całkowicie dowolne. Straty poniesione przez skarżącego są bowiem bezpośrednim przełożeniem na spadek wartości nieruchomości wskutek działań firmy "A". Zdaniem małżonków C., owo obniżenie wartości nieruchomości (aktywów), stanowiące rzeczywistą stratę wyliczoną przez biegłą na kwotę [...]zł, wpłynęło w sposób zasadniczy na status materialny rodziny, który był wyższy niż przed wybudowaniem przez firmę "A" wielorodzinnych budynków mieszkalnych. Natomiast zastosowana przez biegłego rzeczoznawcę metoda, polegająca na przyrównaniu możliwości osiągnięcia dochodu poprzez uzyskany czynsz z najmu nieruchomości, stanowiła jedynie metodę obliczenia spadku wartości nieruchomości, nie zaś istotę szkody. Nadto w końcowej części skargi podnosząc zarzut naruszenia zasady zaufania strony do organów podatkowych wyrażony w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, skarżący wskazuje na brak konsekwencji postępowania przez organy podatkowe w świetle udzielonej odpowiedzi przez Urząd Skarbowy w trybie art. 14 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, będącej interpretacją sytuacji podatnika w kontekście art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej (k. 4-8). Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę ustosunkowując się do zarzutów zawartych w uzasadnieniu wniesionej skargi nie znajduje podstaw do ich uwzględnienia i podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wnosi o oddalenie skargi (k. 21-32). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem. Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, należy uznać, iż odpowiada ona prawu i to zarówno procesowemu jak i materialnemu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy przychód jaki uzyskali skarżący od firmy "A" jest wolny od podatku dochodowego. Mianowicie przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (T.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176) w brzmieniu obowiązującym w [...]r. stanowił, iż wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw. Ma rację organ odwoławczy, iż o kwalifikacji konkretnego odszkodowania do zwolnienia z opodatkowania decyduje źródło prawa do jego otrzymania. W polskim systemie prawa mamy do czynienia z odszkodowaniami, których prawo do otrzymania wywodzi się bezpośrednio z ustawy, są to tzw. odszkodowania ustawowe oraz odszkodowania, których prawo do otrzymania strony regulują swobodnie poprzez umowę, to tzw. odszkodowania umowne mające swoje źródło tylko w umowie stron, które mogą swobodnie kształtować swój stosunek zobowiązaniowy w rozumieniu art. 353 k.c. wyrażający zasadę swobody kontraktowania. Odszkodowanie z tytułu poniesionych rzeczywistych strat służy przywróceniu stanu majątku, który istniał przez wystąpieniem szkody. W takim przypadku nieuzasadnione byłoby opodatkowanie powyższego odszkodowania, ponieważ szkoda nie mogłaby zostać w pełni naprawiona. Zatem tylko takie odszkodowania mające źródło prawa w ustawie, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegają zwolnieniu z opodatkowania. W tym miejscu należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 3 listopada 1998 r. III SA 5536/98 (ONSA 1999/3/97) uznał, iż art. 17 ust. 1 pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie dotyczy odszkodowania w zakresie lucrum cessans. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2004 r. III SA 1017/99 (PP 2001/3/63), wyraźnie stwierdził, iż do rekompensaty wypłaconej na podstawie postanowienia umownego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Powołany przepis zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania (kompensaty), które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan, jaki podatnik posiadał przed ich uzyskaniem. Sąd w niniejszym składzie podziela to stanowisko jak i pogląd wyrażony w aprobującej glosie do tegoż orzeczenia autorstwa A.Hanusza, A. Niezgody (OSP 2001/12/174), iż ustawodawca nie wprowadza, zatem do konstrukcji podatku dochodowego od osób fizycznych szerokiego tj. uniwersalnego rozumienia odszkodowania, lecz nadaje mu wąskie i konkretne jego rozumienie. Pojecie odszkodowania na gruncie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 powyższej ustawy nadano, zatem inne znaczenie aniżeli w przepisach kodeksu cywilnego oraz innych ustaw. Zatem trzeba podzielić pogląd organu odwoławczego, iż inaczej kształtuje się sytuacja prawna podatnika, który otrzymał odszkodowanie z tytułu utraconego zysku, tutaj bowiem szkoda nie jest szkodą realną, z uwagi na brak uszczerbku w majątku poszkodowanego, jedynie może on potencjalnie zaistnieć. Tego rodzaju odszkodowanie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ gdyby podatnik osiągnął spodziewany zysk, wówczas zysk ten podlegałby opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Stan faktyczny sprawy wskazuje na to, iż porozumienie zawarte w dniu [...]r. dotyczyło wypłaty przez firmę developerską Przedsiębiorstwo "A" s.c. z G. rekompensaty finansowej w wysokości [...]zł na rzecz B. i T. małżonków C. Jak wynika z porozumienia, z uwagi na budowę domów wielorodzinnych przez wspomniane wyżej przedsiębiorstwo, w zabudowie szeregowej na działkach graniczących z nieruchomością skarżących w P. przy ul. [...] nastąpiło jakoby zmniejszenie wartości nieruchomości będącej własnością skarżących. Jednocześnie skarżący w zamian za wypłacone odszkodowanie zobowiązali się do: 1) wycofania skarg złożonych do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. dotyczącą utrzymania w mocy ważności decyzji Prezydenta Miasta w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu budowy budynków mieszkalnych na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] i [...] w P. oraz na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., 2) zaakceptowania stanu faktycznego zabudowy działek [...] i [...] w P. przy ul. [...], nie wnosząc żadnych zastrzeżeń do realizowanego zadania inwestycyjnego, 3) wycofania odwołania złożonego do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nadto podkreślić należy, iż omawiane porozumienie zawiera szczegółowe ustalenia, iż domy jednorodzinne w zabudowie szeregowej z 4 lokalami mieszkalnymi zostaną zaprojektowane i wybudowane zgodnie z poprawionym projektem w oparciu o postanowienie Prezydenta Miasta, a skarżący nie będą wnosili jakichkolwiek zastrzeżeń do tak realizowanej inwestycji. Dodatkowo zawarto klauzulę, że wypłacone przez Przedsiębiorstwo "A" środki pieniężne mają zaspokajać wszelkie cywilnoprawne roszczenia Państwa C. wobec inwestora. Nie sposób również pominąć ustaleń zawartych w pkt. 9 tegoż porozumienia dotyczących przyszłych, wzajemnych transakcji handlowych między stronami. Z treści pkt 9 jednoznacznie wynika, iż oprócz wypłaty środków pieniężnych Przedsiębiorstwo "A" zobowiązało się do zakupu w firmie skarżącego "B" w P., stolarki PCV dla budynków, które zostaną wybudowane na działkach [...] i [...] akceptując ceny podyktowane przez firmę skarżącego "B" w dniu zakupu. Zakup obejmował okna, parapety zewnętrzne, rolety na parter oraz montaż tych elementów. Zatem przyjmując treść przepisu normującego podstawową zasadę odpowiedzialności opartej na winie sprawcy szkody tj. art. 415 Kodeksu cywilnego w myśl, którego "kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia", w którym skarżący upatruje podstawę prawną do wypłaconego odszkodowania, nie sposób pominąć faktu, iż inwestycja (budowa domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej) firmy developerskiej "A" z G. realizowana była zgodnie z poprawionym projektem na podstawie postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...]r. oraz decyzja o warunkach zabudowy zagospodarowania terenu z dnia [...]r. Zatem ma rację organ odwoławczy, iż brak możliwości zakwalifikowania budowy osiedla domów jednorodzinnych w P. przy ul. [...] przez firmę "A" do czynu zawinionego przez działanie lub zaniechanie inwestora powoduje brak winy wyrządzającej szkodę drugiemu. Zresztą sama strona skarżąca poddając w wątpliwość uzyskanie pozwolenia na budowę domów przez firmę "A" s.c. potwierdza tym samym, ze inwestor działał zgodnie z prawem. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2002 r. III SA 3396/00 (Mon. Pod. 2002)/10/44) tylko bezprawność działania rodzi prawo do odszkodowania. Skarżący nawiązując do "operatu szacunkowego" dotyczącego określenia odszkodowania z tytułu strat poniesionych przez skarżących, związanych z wybudowaniem w sąsiedztwie wielorodzinnych budynków mieszkalnych, sporządzonego przez biegłą sądowa d/s szacowania nieruchomości rolnych i nierolnych, przedłożonego w toku postępowania pierwszej instancji, ocenia postępowanie organów obu instancji jako całkowicie dowolne poprzez zakwalifikowanie otrzymanego odszkodowania jako rekompensaty za utracone korzyści. Strona poprzez ten dokument próbuje dowieść, iż na skutek działań inwestycyjnych firmy "A" uległa obniżeniu wartość nieruchomości, której właścicielami są skarżący. W ocenie skarżącego biegła posługując się metodą porównawczą do ustalenia wysokości możliwego do osiągnięcia czynszu, a co za tym idzie - dochodu z nieruchomości wykazała obniżenie wartości aktywu stanowiące klasyczny przykład straty rzeczywistej - damnus emergens. Słusznie zauważa Izba Skarbowa, że z materiału dowodowego, uzupełnionego w toku postępowania o operat szacunkowy jednoznacznie wynika, iż wysokość odszkodowania wyliczona w operacie szacunkowym na kwotę [...]zł. odnosi się tylko i wyłącznie do utraconych korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W świetle powyższego nie można zatem uznać, iż rzeczywiście nastąpiła realna szkoda poprzez niezawinione (wyżej wykazane) działanie jednej strony (firmy "A"). W momencie przyjęcia świadczenia pieniężnego, odwołujący nie ponieśli przecież żadnej szkody, co potwierdza treść operatu szacunkowego sporządzonego w celu określenia wysokości odszkodowania z tytułu przewidywanych strat poniesionych przez właścicieli nieruchomości. Podkreślenia wymaga to, że z treści dokumentu jednoznacznie wynika, iż wartość poniesionej rzekomej szkody została ustalona w oparciu o dochód z potencjalnego czynszu, możliwego do uzyskania z tytułu wynajmu pomieszczeń mieszkalnych i użytkowych, traktując tę nieruchomość jako zdolną do generowania dochodu. Nie zaszło zatem zdarzenie z którym ustawa wiązałaby obowiązek naprawienia szkody. Sąd mając na uwadze nowy dokument wystawiony w maju [...]r. będący uzupełnieniem opinii do wcześniej załączonego do akt sprawy operatu szacunkowego, nie znajduje również argumentów, które przemawiałyby za uznaniem, że wypłacone odszkodowanie odpowiada rzeczywiście poniesionej szkodzie w rozumieniu art. 415 k.c. Strona w opinii uzupełniającej podnosi, iż czynniki zewnętrzne, w sposób trwały wpłynęły na obniżenie wartości nieruchomości poprzez zwiększenie się zapotrzebowania w tym rejonie na usługi i media oraz podniesienie się poziomu hałasu. Podkreśla również, iż wybudowanie wysokich budynków doprowadziło do sytuacji, w której ludzie w nich zamieszkujący zaglądają do ogrodu skarżących co w ich opinii jest wysoce denerwujące i spowodowało, że nieruchomość ta straciła walory intymności. Nadto wskazuje, iż w wyniku opisanej przez siebie sytuacji nastąpiło pogorszenie się stanu zdrowia skarżącego. Tym samym występuje rozbieżność w treści wyjaśnień skarżącego, dotyczących metod i podstaw wyliczenia wysokości odszkodowania. Z jednej strony w uzasadnieniu skargi skarżący wywodzi, iż straty poniesione przez poszkodowanego wywołane zostały pogorszeniem się sytuacji majątkowej. Z drugiej jednak strony z analizy nowego dokumentu tj. opinii uzupełniającej wywieść można, iż dla tak wyliczonej wysokości odszkodowania w kwocie [...]zł, która to kwotę skarżący postanowił przeznaczyć na ratowanie zdrowia, podstawą są koszty corocznych (dwa, trzy razy w roku) wyjazdów, przez okres 30 lat, na odpoczynek w spokojne miejsca dla 5 osobowej rodziny skarżących (roczny koszt wyjazdu - [...]tys. zł x 30 lat = [...]zł). Reasumując, przytoczone wyżej przyczyny wykluczają przyjęcie stanowiska skarżących, że ponieśli oni szkodę. Tym samym brak jej uniemożliwia potraktowanie otrzymanego świadczenia pieniężnego w kwocie [...]zł. jako odszkodowania podlegającego zwolnieniu od podatku dochodowego. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia przez Urząd Skarbowy art. 14 § 4 Ordynacji podatkowej, to należy zauważyć, iż informacja ta jednoznacznie nie rozstrzyga indywidualnej sprawy skarżących w zakresie zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym otrzymanego odszkodowania w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej. Wskazuje jedynie, ze w przypadku wykazania przez podatników związku przyczynowego, a w szczególności ustalenia i uprawdopodobnienia, czy rzeczywiście w majątku skarżącego wystąpiła szkoda, w jakiej wysokości i czy otrzymane świadczenie pieniężne w istocie jest jej pokryciem, sytuacja opisana przez podatników będzie mogła być zakwalifikowana zgodnie z wyżej powołanym przepisem. Podkreślono również, iż pomocne w tym zakresie mogłyby się stać posiadane ekspertyzy czy wyceny biegłych rzeczoznawców. Tym samym - co do zasady - strona skarżąca nie mogła opinii wyrażonej przez Urząd Skarbowy w dniu [...]r. odnieść wprost do swojej sytuacji prawnej podatkowej ze względu na jednoznacznie podnoszony w jej treści element "rzeczywistej szkody w majątku podatnika", a co za tym idzie, nie można mówić o zmienności orzecznictwa organu pierwszej instancji jako czynniku podważającym zaufanie do organów podatkowych, wobec przedstawienia niepełnego stanu faktycznego sprawy, uzupełnionego o operat szacunkowy przed określeniem zobowiązania podatkowego za [...]r. Z tych to względów, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) nieuwzglednił skargi. /-/S.Marciniak /-/J.Małecki /-/S.Zapalska LF
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI