I SA/Po 141/03

I SA/Po 141/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Beata Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Kwiecińska
Marzenna Kosewska
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Maria Kwiecińska Protokolant: st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2005r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i ją poprzedzającą decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] roku nr [...]do [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki A kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska
Uzasadnienie
W dniach od 31 maja 2000r. do 17 czerwca 2001r. Spółka A dokonywała - za pośrednictwem Agencji Celnej B - zgłoszeń celnych preparatów doustnych o nazwach handlowych "Nutramigen Powder", "Prosobee 2 Powder" i "Prosobee Powder" według różnych dokumentów JDA SAD, klasyfikując je jako leki do sprzedaży detalicznej do pozycji PCN 3004 90 99 0 ze stawką celną obniżoną 0 %.
Po przyjęciu powyższych zgłoszeń celnych i zwolnieniu towarów dla użycia w celach określonych przez procedurę celną funkcjonariusze Działu Powtórnej Kontroli Celnej Urzędu Celnego w Katowicach dokonali weryfikacji zgłoszeń, w wyniku której ustalono, że kodem właściwym winna być pozycja 2106 90 98 0 ze stawką celną konwencyjną w wysokości 25 % ( minimum 0,22 EUR/ kg ).
Na tej podstawie Dyrektor Urzędu Celnego decyzjami o numerach [...] z dnia [...]., [...] z dnia [...], [...]z dnia [...]r. oraz [...] z dnia [...] r. - działając na podstawie na podstawie art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej , art. 13 § 1 i § 3, art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt. 2, art. 83 § 3 , art. 85 § 1 i art. 262 Kodeksu celnego oraz § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 107, poz.1217 ) - uznał sporne zgłoszenia celne za nieprawidłowe, klasyfikując preparaty "Nutramigen Powder", "Prosobee 2 Powder" i "Prosobee Powder" do kodu PCN 2106 90 98 0 ze stawką 25 % i wymierzył kwotę długu celnego wraz z należytymi odsetkami wyrównawczymi.
W uzasadnieniach tych decyzji organ celny I instancji podniósł, iż pomimo faktu zarejestrowania przedmiotowych preparatów w Rejestrze Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej należy je uznać za środki farmaceutyczne, których główną cechą nie są jednak właściwości terapeutyczne czy profilaktyczne, ze względu na niewystarczającą ilość składników aktywnych występujących w ich składach. Zgodnie natomiast z "Wyjaśnieniami do Taryfy celnej" uwaga 1 (a) do działu 30 Taryfy celnej ( produkty farmaceutyczne ) nie obejmuje m.in. żywności i napojów takich jak odżywki dietetyczne, odżywki wzmacniające i dla diabetyków, odżywki uzupełniające, napoje wzmacniające i wody mineralne. Z tego względu należało przypisać sporne preparaty - jako mieszaniny m.in. białka i tłuszczu z minimalną zawartością soli mineralnych i witamin - do kodu 2106 90 98 0, obejmującego pozostałe przetwory spożywcze o wartościach odżywczych, nie wymienione, ani nie włączone w inne pozycje Taryfy celnej.
O nałożeniu na stronę obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych od ustalonego niedoboru cła organ celny zadecydował na podstawie art. 222 § 4 Kodeksu celnego oraz § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania ( Dz. U. Nr 143, poz. 958) i z dnia 26 czerwca 1998r. ( Dz. U. Nr 86, poz. 544 ). Przesunięcie daty zarejestrowania kwoty długu celnego spowodowało bowiem, zdaniem Dyrektora Urzędu Celnego, uzyskanie korzyści finansowej przez Spółkę, która poprzez przyjęcie w zgłoszeniach celnych niewłaściwego kodu zapłaciła niższą kwotę długu celnego, a zaistniałą różnicę mogła wprowadzić do obrotu . Poza tym, według organu I instancji, nie udowodniła ona, że podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniach celnych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z zaniedbania Spółki, czy świadomego działania.
W odwołaniach wniesionych od powyższych decyzji Spółka A zarzuciła Dyrektorowi Urzędu Celnego między innymi:
- naruszenie przepisów prawa materialnego :
- art. 13 § 1 i § 3 Kodeksu celnego oraz Taryfy celnej poprzez błędną klasyfikację przedmiotowych preparatów jako środków spożywczych, a nie jako produktów farmaceutycznych, stosowanych w leczeniu konkretnych schorzeń lub zapobieganiu im .
- art. 222 § 4 Kodeksu celnego poprzez naliczenie odsetek wyrównawczych i nieuzasadnione przyjęcie faktu uzyskania przez odwołującą się korzyści finansowej. Zdaniem strony przy sprzedaży leków importowanych stosować należy bowiem marżę urzędową, na którą składa się wartość celna leku powiększona o należne cło, wobec czego przy stawce celnej 0 % nie można było uzyskać zysku ze sprzedaży preparatów. Poza tym nie każde zaniżenie kwoty długu celnego prowadzić musi automatycznie do odniesienia korzyści majątkowej przez importera.
- naruszenie przepisów procesowych :
- art. 194 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie faktów potwierdzonych dokumentem urzędowym, czyli wpisem ( świadectwem rejestracji ) do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej.
- art.187 i 197 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie opinii instytutów i jednostek naukowych wskazujących na lecznicze właściwości tych preparatów oraz niepowołanie biegłego z zakresu farmacji lub medycyny, pomimo wniosku strony tym zakresie.
Decyzjami o numerach od [...] do [...] z dnia [...]r., nr od [...] do [...] z dnia [...]r. oraz nr od [...] do [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzje organu celnego I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że sporne preparaty mają charakter głównie spożywczy, gdyż zawarte w nich substancje lecznicze nie mają na celu leczenia chorób, czy zapobiegania im. Są one ponadto towarem ogólnodostępnym na rynku jako produkty rozprowadzane w aptekach. Odnosząc się do dokumentów i opinii specjalistów przedłożonych przez stronę, organ II instancji podkreślił, że nie były one sporządzane w oparciu o Kodeks celny, a zatem nie mogą być brane pod uwagę w sprawach dotyczących klasyfikacji taryfowej, do ustalenia której zobowiązane są wyłącznie właściwe organy celne.
Odnosząc się natomiast do zasadności obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi Dyrektor Izby Celnej powtórzył argumenty podniesione przez organ celny I instancji dotyczące odpowiedzialności Spółki za podanie w zgłoszeniach nieprawidłowego kodu. Stwierdził, że odwołująca się nie udowodniła w toku postępowania celnego braku winy, chociaż według przepisów prawa była obarczona ciężarem dowodu w tej kwestii.
Pismem z dnia 26 czerwca 2002r. Spółka złożyła wniosek do Ministra Finansów o stwierdzenie - na podstawie art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262- § 2 Kodeksu celnego - nieważności powyższych decyzji Dyrektora Izby Celnej z uwagi na rażące naruszenie prawa w zakresie nałożenia obowiązku zapłaty odsetek wyrównawczych. Według Spółki wykazała ona w toku postępowania celnego w wystarczający sposób, że jej działanie w zakresie klasyfikacji taryfowej preparatów spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jej zaniedbania, czy świadomego działania. Posługiwała się ona bowiem dokumentami, których wiarygodność nie została podważona przez organy celne w toku postępowania. Przedłożone dokumenty urzędowe oraz opinie specjalistów ( m.in. wpis do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej oraz umieszczenie na liście leków wydawanych chorym nieodpłatnie, za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością - załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej ) mogły uzasadniać zakwalifikowanie preparatów w zgłoszeniach celnych w dobrej wierze. Zmiana kodu miała przy tym wynikać ze zmiany interpretacji przepisów Taryfy celnej, dokonywanej przez same organy celne.
W ocenie Spółki A organy celne nie udowodniły i nie uzasadniły istnienia jakichkolwiek okoliczności, wskazujących na faktyczne uzyskanie przez Spółkę korzyści majątkowej w postaci realnego, konkretnego przysporzenia finansowego. Samo wskazanie, że dany podmiot mógł teoretycznie dysponować kwotą stanowiącą niedobór cła przez okres od dnia zgłoszenia celnego do momentu wydania decyzji określającej dług celny nie może być podstawą do stwierdzenia uzyskania korzyści majątkowej w oderwaniu od realiów dotyczących konkretnego importera. Powtórzono przy tym argumenty odnoszące się do marży urzędowej obowiązującej przy cenach leków i uzależnionej m.in. od wysokości stawki celnej.
Pismem z dnia 23 lipca 2002 roku Minister Finansów przesłał przedmiotowy wniosek Dyrektorowi Izby Celnej celem załatwienia zgodnie z właściwością ( art. 2622 § 1 Kodeksu celnego).
W piśmie z dnia 7 sierpnia 2002r. Spółka powołała się ponadto na praktykę stosowaną w sprawach celnych na terenie krajów Unii Europejskiej, zgodnie z którą nie obciąża się importerów koniecznością zapłaty odsetek wyrównawczych, chyba, iż osiągnięcie korzyści finansowej było bezpodstawne, co winno być wykazane przez organy celne.
Decyzją nr [...] do [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art.247 § 1 pkt. 3 i art. 251 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 262 i art. 2622 § 1 Kodeksu celnego -odmówił stwierdzenia nieważności wydanych przez siebie decyzji o numerach od [...] do [...] z dnia [...]r., nr od [...] do [...] z dnia [...]r. oraz nr od [...] do [...] z dnia [...]r.
Według organu celnego w przedmiotowych sprawach celnych nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa w zakresie obciążenia Spółki odsetkami wyrównawczymi - tzn. art. 222 § 4 Kodeksu celnego i § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania ( Dz. U. Nr 143, poz. 958 ) i z dnia 26 czerwca 1998r. ( Dz. U. Nr 86, poz. 544 ), albowiem za prawidłowe zgłoszenia celne odpowiadała wnioskodawczyni, która nie udowodniła w toku postępowania, że podanie nieprawidłowych danych nie zostało spowodowane jej zaniedbaniem czy też świadomym działaniem. Przyjęcie niewłaściwego kodu PCN i stawki celnej oraz uiszczenie w konsekwencji mniejszej kwoty wynikającej z długu celnego musiało natomiast umożliwić wprowadzenie odpowiednich sum pieniężnych do obrotu, co zdaniem Dyrektora Izby Celnej jest jednoznaczne z uzyskaniem korzyści finansowej.
Pismem z dnia 17 października 2002r. Spółka wniosła do Dyrektora Izby Celnej o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądając uchylenia powyższej decyzji z dnia [...] r. oraz stwierdzenia nieważności decyzji o numerach od [...] do [...] z dnia [...] roku, [...] do [...] z dnia [...] roku, [...] do [...] z dnia [...] roku w zakresie nałożenia na stronę obowiązku zapłacenia odsetek wyrównawczych. Orzeczeniu temu zarzucono rażące naruszenie § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania ( Dz. U. Nr 143, poz. 958 ) i z dnia 26 czerwca 1998r. ( Dz. U. Nr 86, poz. 544 ) poprzez nieuwzględnienie dowodów poświadczających brak winy Spółki w podaniu nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym oraz rażące naruszenie art. 187 § 1 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu pisma powtórzono zarzuty merytoryczne przytoczone we wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 26 czerwca 2002r., podnosząc ponadto, że organ celny nie ustosunkował się w ogóle do okoliczności podanych w tym wniosku i dotyczących braku winy Spółki.
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia organ celny powołał się na argumenty zawarte w decyzji z dnia [...]r., określając przy tym ogólną korzyść majątkową uzyskaną przez Spółkę na kwotę łączną ponad [...] zł, tyle wynosił bowiem niedobór należności celnych w przedmiotowych sprawach. Pieniądze te mogły być, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, wprowadzone - przez wnioskodawczynię będącą podmiotem kierującym się rachunkiem ekonomicznym - do wolnego obrotu. Uzasadniając słuszność obciążenia Spółki odsetkami wyrównawczymi organ celny powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2002r. ( sygn. akt I SA/Ka 1202/01 ), wydany w sprawie dotyczącej preparatu "Prosobee 2". Podkreślono również, iż w przypadku wątpliwości, co do słuszności zastosowanego kodu Spółka winna była wystąpić do Prezesa GUC o wydanie w formie decyzji wiążącej informacji taryfowej towaru według kodu Taryfy celnej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka A wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r., zarzucając wydanie ich z rażącym naruszeniem art. 222 § 4 Kodeksu celnego, § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania oraz art. 187 § 1 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzyła w całości zarzuty podniesione w swych wnioskach- powyżej omówionych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił organowi celnemu naruszenie art. 247 Ordynacji podatkowej oraz nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy strona uzyskała korzyść majątkową i czy udowodniła brak winy w podaniu nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym. Podniesiono ponadto zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz naruszenia przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej ( k. 75 akt ).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przede wszystkim stwierdzić należy, iż zdaniem Sądu Dyrektor Izby Celnej naruszył przepisy postępowania - art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne obu zaskarżonych decyzji, odmawiających stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji wymiarowych w zakresie nałożenia na Spółkę obowiązku zapłaty odsetek wyrównawczych. Zgodnie bowiem z przepisem art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej uzasadnienie faktyczne decyzji ( stanowiące jej obligatoryjny składnik ) winno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, natomiast uzasadnienie prawne powinno obejmować wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Według poglądu przyjętego w orzecznictwie sądowym i doktrynie materialna strona uzasadnienia odgrywa bardzo ważną rolę procesową, warunkuje bowiem prawo do obrony, prawo odwołania i pośrednio realizację zasady dwuinstancyjności postępowania. Szczególną rolą uzasadnienia decyzji ma być przekonanie strony postępowania o tym, iż jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę w toku rozpatrywania danej sprawy, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego były istotne powody. Strona powinna mieć zatem jasno i zarazem wyczerpująco przedstawione stanowisko organu co do podstaw przyjętego rozstrzygnięcia, tak aby mogła odpowiednio ustosunkować się do niego np. we wniesionych środkach zaskarżenia. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza wobec tego przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreśla się ponadto, że niepodanie w uzasadnieniu decyzji motywów jej rozstrzygnięcia uniemożliwia sądowi administracyjnemu dokonanie prawidłowej oceny legalności decyzji oraz może być powodem zaskarżenia do tego sądu orzeczeń nie zawierających prawidłowego uzasadnienia wobec niemożności poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia ( zob. m.in. wyrok NSA z 16.02.1994r., III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994/1/2; wyrok NSA z 18.05.2000r., V SA 2762/99, LEX nr 41776; wyrok NSA z 09.04.2001r., V SA 1611/00, LEX nr 80635 oraz wyrok NSA z 14.12.1999r., III SA 1756/99, LEX nr 47228 ; C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 571 ).
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej nie odniósł się praktycznie w uzasadnieniach swoich zaskarżonych decyzji do konkretnych zarzutów Spółki, podnoszonych we wnioskach o stwierdzenie nieważności i ponowne rozpatrzenie sprawy. Według strony skarżącej rażące naruszenie prawa polegać miało na tym, że organ celny nałożył obowiązek uiszczenia odsetek wyrównawczych bez należytego udowodnienia uzyskanej przez Spółkę korzyści majątkowej w postaci realnego, konkretnego przysporzenia finansowego oraz bez wykazania jej świadomego działania w celu wprowadzenia w błąd organów podczas klasyfikowania towarów w zgłoszeniach celnych. Zdaniem Spółki wykazała ona w toku postępowania celnego w wystarczający sposób, iż jej działanie w zakresie klasyfikacji taryfowej preparatów spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jej zaniedbania, czy świadomego działania. Posługiwała się ona bowiem dokumentami, których wiarygodność nie została podważona przez organy celne w toku postępowania. Przedłożone dokumenty urzędowe oraz opinie specjalistów mogły uzasadniać zakwalifikowanie w dobrej wierze importowanych preparatów do pozycji PCN 3004 90 99 0.
Pomimo powyższych zarzutów strony skarżącej organ celny II instancji przytoczył jedynie w uzasadnieniu decyzji nr [...] do [...] z [...]r. treść przepisów regulujących nakładanie obowiązku zapłaty odsetek wyrównawczych ( tzn. art. 222 § 4 Kodeksu celnego oraz § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania ), stwierdzając kategorycznie, że z powodu nieprawidłowego podania danych w zgłoszeniu celnym określono dług celny w niższej wysokości, w związku z czym Spółka zapłaciła mniejsze cło i mogła z pewnością wprowadzić te pieniądze do obrotu. Nie wskazano przy tym, dlaczego zdaniem organu zapłata mniejszego cła musiała oznaczać automatycznie uzyskanie konkretnej korzyści majątkowej, nie odniesiono się również w ogóle do argumentów Spółki dotyczących marży urzędowej obowiązującej przy cenach leków ( uzależnionej m.in. od wysokości stawki celnej ). Tymczasem obowiązkiem organu było ustosunkowanie się do tej kwestii, tym bardziej, jeżeli nie podzielał stanowiska Spółki w tym zakresie. Poza tym zaledwie jednym zdaniem stwierdzono, że strona skarżąca nie udowodniła, iż dokonana przez nią błędna klasyfikacja celna przedmiotowych preparatów nie była skutkiem jej zaniedbania, czy też świadomego działania ( chociaż to ją obciążał ciężar dowodu ). Organ celny nie odniósł się w żaden sposób do mocno akcentowanej przez Spółkę kwestii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy ( wpisów do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej czy opinii specjalistycznych jednostek badawczo-naukowych ), które mogły jej zdaniem stanowić podstawę do przyjęcia, iż importowane produkty są lekami.
Równie krótkie i lakoniczne było uzasadnienie decyzji nr [...] z [...]r., w której Dyrektor Izby Celnej - odnosząc się do wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy - określił wysokość uzyskanego przysporzenia majątkowego na kwotę ponad [...] zł ( łączna wartość stwierdzonego niedoboru celnego ). Powtórzył przy tym, iż Spółka jako racjonalny podmiot gospodarczy mogła dysponować swobodnie tą kwotą, co ma być jednoznaczne z uzyskaniem przez nią korzyści finansowej. Organ celny powołał się ponadto na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2002r. ( sygn. akt I SA/Ka 1202/01 ), wydany w sprawie dotyczącej preparatu "Prosobee 2", w którym podzielono stanowisko organów celnych odnośnie klasyfikacji taryfowej tego produktu i nakazu uiszczenia odsetek wyrównawczych. Dyrektor Izby Celnej nie ustosunkował się jednak szerzej do okoliczności faktycznych, ani rozważań prawnych poczynionych w powyższej sprawie. Odnosząc się natomiast do kwestii należytej staranności Spółki, organ celny uznał jedynie, że jej obowiązkiem było zwrócenie się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł o wydanie w formie decyzji wiążącej informacji taryfowej dotyczącej klasyfikacji taryfowej importowanych preparatów. Organ nie odniósł się zatem po raz kolejny w konkretny sposób do licznych argumentów merytorycznych strony i to pomimo tego, iż we wniosku z dnia 17 października 2002r. zarzuciła ona Dyrektorowi Izby Celnej nieustosunkowanie się do jej stanowiska przedstawionego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowych ( k. 2672 akt administracyjnych ).
Z powyższych względów należało uznać, że ograniczenie się w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wyłącznie do przytoczenia treści zastosowanych przepisów prawa oraz arbitralnego stwierdzenia o uzyskaniu korzyści majątkowej i zawinieniu Spółki przy dokonywaniu deklaracji celnych uniemożliwia w zasadzie poznanie głównych motywów rozstrzygnięcia dokonanego przez Dyrektora Izby Celnej. Ponadto organ ten nie wyjaśnił w żaden sposób, dlaczego odmówił wiarygodności licznym dokumentom przedłożonym przez Spółkę, przez co naruszono - wynikający z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - nakaz wyczerpującego rozpatrzenia całego zabranego w sprawie materiału dowodowego. Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy stanowi zatem, według Sądu, przesłankę do stwierdzenia naruszenia przez organ celny przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, co skutkować winno uchyleniem obu decyzji Dyrektora Izby Celnej.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ celny powinien wziąć pod uwagę kwestię wymogów formalnych stawianych decyzjom administracyjnym w świetle obowiązujących przepisów prawa. Należałoby w związku z tym ustosunkować się szczegółowo do wszystkich zarzutów podniesionych przez Spółkę we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowych w zakresie dotyczącym odsetek wyrównawczych w celu ustalenia, czy organy celne I i II instancji miały rzeczywiście uzasadnione podstawy do nałożenia obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych, czy też dokonały tego z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie wydanie danego aktu administracyjnego z rażącym naruszeniem prawa zachodzi w sytuacji np. wadliwego zastosowania zasad ogólnych postępowania ze szkodą dla stron, sprzeczności treści rozstrzygnięcia sprawy z treścią przepisów prawnych, naruszenia przepisów o dwuinstancyjności postępowania czy o trwałości decyzji, wykroczenia poza ramy prawne wyznaczone dla uznania administracyjnego lub swobodnej oceny dowodów, wydania decyzji na mocy przepisów prawa miejscowego nie mających oparcia w ustawie, wkroczenia decyzją administracyjną w sprawę cywilną itd. Naruszenie prawa ma przy tym cechę "rażącego" wtedy, gdy czynności postępowania organu celnego lub istota załatwienia danej sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej, tzn. działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygnięcie sprawy w decyzji w ogóle nie odpowiada nakazom wynikającym z przepisów prawa obowiązującego lub też łamie zakazy w nim ustanowione ( B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 808 - 809 ; C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Uchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 652 - 654 ).
W przedmiotowej sprawie organy celne uznały, że skarżąca Spółka nie spełniła przesłanki zwalniającej od obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych, określonej w § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania ( Dz. U. Nr 143, poz. 958 ) i z dnia 26 czerwca 1998r. ( Dz. U. Nr 86, poz. 544 ), tzn. nie udowodniła w wystarczający sposób, iż podanie w przedmiotowych zgłoszeniach celnych błędnego kodu spornych preparatów spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jej zaniedbania, czy tym bardziej świadomego działania. W ocenie Sądu należałoby jednak rozważyć ponownie, czy strona skarżąca - traktująca importowane towary jako leki klasyfikowane do kodu PCN 3004 90 99 0 - mogłaby zostać uznana za podmiot działający w dobrej wierze, który dochował należytej staranności przy zgłaszaniu deklaracji celnych.
Spółka przedłożyła bowiem w toku postępowania celnego dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej w postaci świadectw rejestracji przedmiotowych preparatów ( stanowiących dowody wpisów do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej ), uznających je za środki farmaceutyczne w rozumieniu ustawy z dnia 10 października 1991r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej ( Dz. U. Nr 105, poz. 452 ze zmian. ). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy powyższy rejestr jest urzędowym spisem środków farmaceutycznych ( leków, surowców farmaceutycznych i środków antykoncepcyjnych ) oraz materiałów medycznych dopuszczonych do obrotu w Polsce. Ponieważ zgodnie z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej dokument urzędowy sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołany do tego organ władzy publicznej stanowi dowód tego , co zostało w nim urzędowo stwierdzone, organy celne nie mogły go dowolnie odrzucić, gdyż nie obaliły wynikającego z tego dokumentu domniemania prawdziwości i domniemania zgodności z prawdą. Nie przeprowadziły one bowiem - przewidzianego w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej - przeciwdowodu, dającego w świetle przepisów prawa celnego podstawę do nie uznania faktu zaliczenia spornych preparatów do środków farmaceutycznych. Za taki kontrdowód nie może zostać uznane przytoczenie w uzasadnieniach decyzji wymiarowych Wyjaśnień do Taryfy celnej co do tego, że nie zawsze "preparaty wymienione w urzędowej farmakopei, specyfiki farmaceutyczne itp." są klasyfikowane w Taryfie celnej do leków z pozycji 3003 i 3004. Stwierdzenie takie wymagałoby ze względu na swoją ogólnikowość wskazania, w jakich konkretnych przypadkach zarejestrowany środek farmaceutyczny nie może być klasyfikowany do leków w rozumieniu Taryfy celnej, przy jednoczesnym wykazaniu, że taki przypadek zaistniał w danej sprawie ( zob. m. in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lutego 2005r., sygn. akt III SA/Po 405/04 ) Kontrdowodem w rozumieniu art. 194 § 3 powyższej ustawy nie mogą być również własne rozważania organów celnych co do składu i przeznaczenia preparatów ( mających wskazywać, że jest to środek spożywczy ), gdyż te same okoliczności stanowiły podstawę do zaliczenia ich do leków w świetle przedmiotowych świadectw rejestracji oraz przedłożonych przez Spółkę opinii specjalistów z dziedziny farmakologii ( m. in. Kliniki Gastroenterologii i Alergologii Dziecięcej Instytutu Pediatrii Akademii Medycznej w Łodzi i Zakładu Immunologii Instytutu Matki i Dziecka ). Opinie te nie zostały zresztą podważone skutecznie przez organy celne, które jedynie odmówiły stronie powołania biegłego, uznając bezpodstawnie, że zasadnicza dla sprawy klasyfikacji taryfowej okoliczność została już wystarczająco wyjaśniona innymi dowodami.
Ze względu na powyższe rozważania Sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w powołanym przez Dyrektora Izby Celnej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2002r. ( sygn. akt I SA/Ka 1202/01 ). Orzeczenie to jest praktycznie nieprzydatne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, albowiem w jego uzasadnieniu nie odniesiono się szerzej do zasadności nałożenia odsetek wyrównawczych, która to kwestia stanowi przecież główny przedmiot sporu. Z podobnych względów skład sędziowski orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił stanowiska innych składów sędziowskich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które wyrokami z dnia 26 listopada 2004r., 17 grudnia 2004r. oraz z dnia 6 kwietnia 2005r. oddaliły skargi Spółki A w sprawach dotyczących klasyfikacji taryfowej preparatów "Nutramigen Powder" , "Prosobee 1 Powder", "Prosobee 2 Powder" , "Portagen Powder" i "Pregestimil Powder". Sąd nie sporządził bowiem uzasadnień tych wyroków, ze względu na brak wniosków skarżącej Spółki . Uniemożliwia to zatem poznanie bliższych motywów powyższych rozstrzygnięć, w tym także w zakresie nałożenia obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych.
Po szczegółowym ustaleniu - przy uwzględnieniu powyższych okoliczności - czy istniały podstawy do przypisania stronie skarżącej przymiotu firmy działającej w dobrej wierze przy dokonywaniu deklaracji celnych i ewentualnym stwierdzeniu, że Spółka klasyfikowała sporny towar z dochowaniem należytej staranności, organ celny winien wnikliwie rozważyć, czy nie należałoby w takim razie zakwalifikować nałożenia obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych jako rażącego naruszenia prawa, skutkującego koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowych w zakresie odsetek wyrównawczych.
Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, że dokonane przez Dyrektora Izby Celnej naruszenia przepisów postępowania ( art. 210 § 1 pkt. 6 i § 4 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego ) mogły mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy i z tego powodu winny skutkować uchyleniem jego zaskarżonych decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kwiecińska
T.M.d