I SA/Po 1407/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2005-02-24
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowydochodyprzychodykoszty uzyskania przychodówstratyksięga przychodów i rozchodówsprzedażdzierżawakontrola podatkowaprzedawnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatniczki M.S. w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r., uznając za zasadne zakwestionowanie przez organy podatkowe zaniżenia przychodów i zawyżenia kosztów uzyskania przychodów.

Sprawa dotyczyła skargi M.S. na decyzję Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. Organy podatkowe zakwestionowały m.in. zaniżenie przychodu ze sprzedaży kiosku i prawa dzierżawy, zaniżenie przychodu ze sprzedaży rzeczy używanych, zaniżenie przychodu z obrotu bezrachunkowego oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, nieokazanie upoważnienia do kontroli oraz przetrzymywanie dokumentacji. Sąd oddalił skargę, uznając m.in. za nieuzasadnione zarzuty dotyczące przedawnienia i naruszeń proceduralnych, a także kwestionując wiarygodność przedstawionych przez podatniczkę dowodów na poniesione straty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M.S. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. Organy podatkowe określiły zobowiązanie podatkowe i zaległość w kwocie [...] zł, wskazując na zaniżenie przychodu z tytułu sprzedaży kiosku i prawa dzierżawy, zaniżenie przychodu ze sprzedaży rzeczy używanych, zaniżenie przychodu z obrotu bezrachunkowego oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów. Pełnomocnik skarżącej zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, nieokazanie upoważnienia do kontroli, przetrzymywanie dokumentacji, pomijanie pełnomocnika przy przeprowadzaniu dowodów, a także podnosił kwestie przedawnienia i nieważności decyzji. Sąd, stosując przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Uznano za nieuzasadniony zarzut przedawnienia, wskazując na skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia przez pierwszą czynność egzekucyjną. Sąd zakwestionował również wiarygodność przedstawionych przez podatniczkę dowodów na poniesione straty ze sprzedaży bananów, w szczególności tzw. "zeszytu strat", który został przedłożony po zakończeniu kontroli księgi podatkowej. Podkreślono, że ciężar udowodnienia strat spoczywał na podatniczce. Sąd uznał również za zasadne zaliczenie kwoty ze sprzedaży kiosku i prawa dzierżawy do przychodów z działalności gospodarczej. W kwestii zarzutów proceduralnych, sąd stwierdził, że pełnomocnik był prawidłowo zawiadamiany o czynnościach procesowych, a twierdzenia o nieudostępnieniu akt substytutowi nie zostały poparte dowodami. Sąd, związany zasadą zakazu reformationis in peius, utrzymał w mocy korzystne dla podatniczki ustalenia organów podatkowych dotyczące braku marży przy sprzedaży bananów oraz odstąpienie od oszacowania podstawy opodatkowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, organy podatkowe zasadnie zakwestionowały zeznanie podatkowe w tym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kwota ze sprzedaży kiosku i prawa dzierżawy powinna być ujęta w podatkowej księdze przychodów i rozchodów jako przychód z działalności gospodarczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

O.p. art. 70

Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1993 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 136

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 178

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 240 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 324

Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych art. 5 § ust. 6

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym art. 19 § ust. 1

u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1993 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasadność zakwestionowania przez organy podatkowe zaniżenia przychodu ze sprzedaży kiosku i prawa dzierżawy. Zasadność zakwestionowania przez organy podatkowe zaniżenia przychodu ze sprzedaży rzeczy używanych. Zasadność zakwestionowania przez organy podatkowe zaniżenia przychodu z obrotu bezrachunkowego. Zasadność zakwestionowania przez organy podatkowe zawyżenia kosztów uzyskania przychodów. Skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Prawidłowe zastosowanie przepisów przejściowych Ordynacji podatkowej. Brak dowodów na poniesienie strat ze sprzedaży bananów. Niewiarygodność "zeszytu strat".

Odrzucone argumenty

Zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zarzut nieważności decyzji z powodu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 4 O.p. w związku z art. 136 O.p. z powodu choroby pełnomocnika. Zarzut nieokazania upoważnienia do kontroli. Zarzut przetrzymywania dokumentacji. Zarzut pomijania pełnomocnika przy przeprowadzaniu dowodów. Żądanie zasądzenia zadośćuczynienia i odszkodowania przez sąd administracyjny.

Godne uwagi sformułowania

ciężar udowodnienia podstaw swego stanowiska spoczywa na podatniczce istotą każdej działalności gospodarczej jest dążenie do osiągnięcia zysku (dochodu) zasada swobodnej oceny dowodów zakaz pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej (zakaz reformationis in peius)

Skład orzekający

Sylwia Zapalska

przewodniczący

Jerzy Małecki

sprawozdawca

Maciej Jaśniewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przychodów z działalności gospodarczej, kosztów uzyskania przychodów, dokumentowania strat, przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz zasad postępowania dowodowego w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 1996 r. oraz okresu przejściowego po wprowadzeniu Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowych problemów podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, takich jak dokumentowanie przychodów i kosztów, ale zawiera interesujące elementy dotyczące dowodzenia strat (sprzedaż bananów) i procedury przedawnienia.

Jak udowodnić straty ze sprzedaży bananów i uniknąć problemów z urzędem skarbowym?

Dane finansowe

WPS: 100 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 1407/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jerzy Małecki /sprawozdawca/
Maciej Jaśniewicz
Sylwia Zapalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 1529/05 - Wyrok NSA z 2006-12-21
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie WSA Jerzy Małecki(spr) as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant sekr.sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 03 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. o d d a l a s k a r g ę /-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/J.Małecki
Uzasadnienie
Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] r. nr [...] - ponownie rozpatrując sprawę po uchyleniu poprzedniego rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia [...] r. przez decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] - określił M. S. prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie handlu, prowadzenia ksiąg rachunkowych, eksportu i importu, konsultingu, ekspertyz handlowych i analiz rynku zobowiązanie i zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnia, iż w toku postępowania podatkowego ustalono, że konieczność wydania decyzji spowodowana była:
1. zaniżeniem przychodu o [...] zł z tytułu sprzedaży kiosku
oraz prawa dzierżawy w podatkowej księdze przychodów i
rozchodów, gdy faktura nr [...] z dnia [...] r. dokumentującą
owe czynności opiewała na kwotę [...] zł;
2. zaniżeniem przychodu ze sprzedaży rzeczy używanych o kwotę
[...] zł;
3. zaniżeniem przychodu o kwotę [...] zł, gdyż w podatkowej
księdze przychodów i rozchodów w [...] 1996 r. wykazano
obrót bezrachunkowy w wysokości [...] zł natomiast w
ewidencji sprzedaży VAT oraz w deklaracji VAT-7 dotyczącej
tego miesiąca zadeklarowano wartość sprzedaży netto w kwocie
[...] zł;
4. zawyżeniem kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...]
zł, która nie znalazła pokrycia w uzyskanym przychodzie.
W wniesionym odwołaniu pełnomocnik M. S. zarzucił powyższej decyzji:
1. rażące naruszenie art. 121§ 1, 122, 123 w związku z art. 136,
124, 178, 180, 187 § 1, 188 in 191 Ordynacji podatkowej i art.
22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;
2. nieokazanie upoważnienia do kontroli dotyczącej lat
1995 i 1996;
3. zatrzymanie i przetrzymywanie przez urząd księgi podatkowej
oraz dokumentów, co miało na celu postawienie stronie zarzutu
nieterminowego dokonywanie wpisów do ewidencji, co spowo-
dowało wadliwe złożenie deklaracji VAT;
4. pomijanie pełnomocnika strony przy przeprowadzeniu dowo-
dów w toku postępowania;
5. wyjaśnia, iż kwota [...] zł z tytułu sprzedaży dzierżawy nie
podlegała wpisowi do księgi podatkowej, a zatem w księdze
podatkowej zawyżono przychód o [...] zł;
6. w kwestii nie wykazywania strat wyjaśnia, iż sprzedaż owoców
była prowadzona przez 9 miesięcy, wobec czego nie było
potrzeby ani obowiązku dokumentowania strat, także tych bez-
rachunkowych.
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] r., nr [...] nie uwzględniła powyższych zarzutów odwołania, utrzymując decyzję organu I instancji w mocy.
W wniesionej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik M. S. najpierw wnosi o uchylenie decyzji obu instancji i decyzji związanej ze skargą zawartą w aktach sprawy 1 SA/Po 2866/02 i umorzenia postępowania w sprawie z powodu naruszenia art. 240 § 1 pkt.4 Ordynacji podatkowej i innych przepisów prawa materialnego i procesowego, a następnie wnosi o stwierdzenie ich nieważności z uwagi na przedawnienie i powołuje się na art. 156§ 1 pkt 2 kpa. Radca prawny strony skarżącej domaga się też na pierwszej stronie wniesionej w imieniu skarżącej skargi najpierw odszkodowania w kwocie [...] zł, a następnie w pkt 5 domaga się zasądzenia na rzecz skarżącej odszkodowania oraz zadośćuczynienia w kwocie łącznej [...] zł.
W uzasadnieniu skargi odnośnie przedawnienia zobowiązania podatkowego M. S. m.in. podnosi się, iż zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej przedawniło się ono z dniem 1 stycznia 2003 r.
Odnośnie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa względnie jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie z powodu naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 kpa pełnomocnik stwierdza, iż upoważnienie do kontroli podatniczki z [...] r. nigdy jej nie zostało doręczone, a skoro nie odbyło się postępowanie kontrolne, to nie może mieć zastosowania przepis przejściowy wprowadzający ustawę ordynację podatkową, tj. art. 324 Ordynacji podatkowej.
Podczas postępowania przed organami podatkowymi (w okresie od [...] r. do [...] r.) pełnomocnik podatniczki był chory i nie mógł brać udziału w postępowaniu, o czym sekretariat pełnomocnika informował organy pismami z [...],[...],[...],[...] i [...]. Wyznaczony zaś pełnomocnik substytucyjny M. nie otrzymał zaś do wglądu wszystkich akt sprawy. Dlatego decyzja I instancji z [...] r. została wydana z naruszeniem art. 240 § l pkt 4 O.p w związku z art. 136 Op. i nie jest zgodne z prawdą twierdzenie izby, iżby pełnomocnik strony odebrał korespondencję urzędu skarbowego o wyznaczeniu 3-dniowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji.
Niezasadne jest zaniżenie przez podatniczkę przychodu ze sprzedaży [...] ton bananów. Strona nie miała żadnego obowiązku dokumentowania poniesionych przez nią strat, które były nieuchronne. Strona na własny użytek prowadziła zeszyt strat, który miał jej pomóc w bieżących rozliczeniach i ułatwić pogląd na stan interesów.
W kwestii nie ujęcia przychodów ze sprzedaży prawa do dzierżawy wyjaśnia, iż był to grunt stanowiący prywatną własność podatniczki i sprzedaży tego prawa podatniczka nie wiązała z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.
Radca prawny skarżącej wniosek o zasądzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zadośćuczynienia w kwocie [...] zł upatruje w doznanej przez podatniczkę krzywdzie za wieloletnie naruszanie jej praw i szykanowanie, co powoduje poważne perturbacje zdrowotne w postaci nerwicy, a odszkodowanie przyznane przez NSA w kwocie [...] zł ma być wynagrodzeniem radcy prawnego za udział w postępowaniu przed Urzędem Skarbowym i Izbą Skarbową.
Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę odnośnie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r., w którym przedmiotem sporu jest kwota [...] zł. - wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo ustosunkowując się do zarzutów skargi izba wyjaśnia co następuje.
Odnośnie nieprawidłowego prowadzenia kontroli podatkowej w związku z naruszeniem postanowień ustawy o kontroli skarbowej wyjaśnia, iż upoważnienie z dnia [...] r. nie zostało podatniczce przedłożone z uwagi na nie zastanie podatniczki i niemożność przeprowadzenia czynności kontrolnych. Strona została w związku z tym wezwana do przedłożenia stosowanych dokumentów, co nastąpiło w dniu [...] 1996 r.
Zarówno upoważnienie, jak i wezwanie zostało wystawione przez Urząd Skarbowy, a zatem nie mogły w stosunku do nich mieć zastosowania regulacje ustawy z 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej.
Całkowicie są też nieuzasadnione zarzuty dotyczące nielegalnego przetrzymywania przez urząd skarbowy dokumentacji podatniczki za 1996 r. Z akt sprawy wynika, iż te akta w dniu [...].11.1996 r. dostarczył za pokwitowaniem pełnomocnik P.K., który pokwitował ich odbiór w dniu [...].01.1997 r. Ponownie dokumentacja została przedłożona przez następnego pełnomocnika strony - M. M. w dniu [...].09.2000 r., a odebrał w dniu [...].10.2000 r. W dniu [...].10.2000 r. tenże pełnomocnik przedłożył organowi kolejną część dokumentacji, której odbiór potwierdziła podatniczka w dniu [...].10.2001r. W dniu [...].11.2001 r. strona dostarczyła m.in. "zeszyt strat" - którego odbiór został potwierdzony w dniu [...].12.2001r. Twierdzenia zawarte w skardze, iż substytutowi M. M. zostały ograniczone prawa w zapoznaniu się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami dowodowymi nie są poparte jakimkolwiek dowodem.
Bezpodstawna jest również argumentacja dotycząca możliwości zastosowania art. 240 § 1 pkt.4 O.p., a odnosząca się do choroby pełnomocnika w okresie od [...] do dnia [...] r. Skutecznie bowiem zostało pełnomocnikowi doręczone postanowienie urzędu z [...] r. o wyznaczenie 3-dniowego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym - pismo kancelarii pełnomocnika z [...] r., natomiast decyzja I instancji została skutecznie doręczona pełnomocnikowi w dniu [...] r., a stronie w dniu [...] r. od której pełnomocnik wniósł odwołanie w dniu [...] r. Pełnomocnik jako radca prawny jest z racji wykonywanego zawodu zobowiązany do szczególnej staranności. Sam fakt niezdolności do pracy (z przedstawionych zwolnień lekarskich wynika, iż pełnomocnik może chodzić) nie może stanowić przesłanki usprawiedliwiającej nie branie udziału (z uwagi chociażby na możliwość udzielenia substytucji) w postępowaniu, przy prawidłowo doręczonych pismach procesowych.
Odnosząc się do zarzutów merytorycznych izba wyjaśnia, iż kwota zaniżonej sprzedaży [...] zł stanowi różnicę pomiędzy wydatkami z tytułu nabycia bananów ([...] zł) a przychodami z ich sprzedaży ([...] zł). Organ podatkowy przyjął przy tym, iż sprzedaż była prowadzona bez marży. Według izby, że zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że sprzedaż bananów przynosiła podatniczce stratę. Dokument rzekomo potwierdzający przyczyny ujemnej różnicy pomiędzy zakupem a sprzedażą owoców, tzw. "zeszyt strat" strona przedłożyła dopiero w dniu [...].11.2001 r. - po sporządzeniu i doręczeniu jej w dniu [...] r. protokołu badania ksiąg podatniczki, a także po odebraniu przez podatniczkę w dniu [...].10.2001 r. analizowanej przez podatniczkę dokumentacji jej przedsiębiorstwa (ewidencji zakupu i sprzedaży VAT, ewidencje sprzedaży nieudokumentowanej, 15 faktur VAT, dowody opłaty skarbowej). Wymieniona dokumentacja została przedłożona organowi podatkowemu przez pełnomocnika w dniu [...].10.2000 r. i nie ulega wątpliwości, że wśród nich winien znajdować się "zeszyt strat".
W ocenie organu odwoławczego - wyjaśnienia podatniczki i świadka A. S. oraz tzw. "zeszytu strat" są niewiarygodne, iż ogólna ilość zniszczonych bananów to [...] kartonów po 18 kg, tj. [...] tony o wartości [...] zł, stanowiąc 39% ogólnej ilości zakupionych bananów. Izba Skarbowa nie może dać wiary, iż w związku z utylizacją tak dużej ilości zakupionego wcześniej towaru - strona nie poniosła żadnych kosztów, nie posiadała przynajmniej w części stosownych rachunków np. za transport czy zakup worków w które opakowano zepsute banany czy opłat za składowanie zepsutych owoców na wysypiskach. Podatniczka też nie przedstawiła żadnych dowodów zwrotu części owoców do dostawcy firmy "A" i nie żądała od dostawcy jakiegokolwiek odszkodowania za dostarczony jej niepełnowartościowy towar. Również według oświadczeń M. M. reprezentującego firmę "A" z dnia [...] r. nie wynika, czy zakupione przez M. S. banany były w całości lub w części zwrócone temu dostawcy. Na podatniczce wykazującej "zerowy" podatek dochodowy za 1996 r. spoczywa ciężar udowodnienia podstaw swego stanowiska.
Odnośnie podwyższenia przychodu z tytułu sprzedaży dzierżawy izba wyjaśnia, iż zgodnie z treścią art. 14 ust.2 pkt l ustawy o podatku o podatku dochodowym od osób fizycznych została uznana za przychód z działalności gospodarczej i dlatego kwota wynikająca z faktury z dnia [...].1996 r. powinna być ujęta w podatkowej księdze przychodów i rozchodów.
W kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego M. S. za 1996 r. izba stwierdza, iż w świetle art. 70 Ordynacji podatkowej nie było ono przedawnione w dniu [...].2002 r. Nadto informuje, iż urząd skarbowy podjął czynności egzekucyjne, o czym strona została w powiadomiona.
Ponieważ bezspornie sprawa będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie została zakończona przed dniem 1.01.1998 r., przepis art. 324 Ordynacji podatkowej ma w niej zastosowanie. Dlatego niezasadne są zarzuty skargi, iż wydana decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt.2 kpa).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w konkretnej i zaskarżonej sprawie dotyczącej określenia skarżącej M. S. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. Z drugiej natomiast strony sąd administracyjny - orzekając w kwestii legalności wymiaru przez organy podatkowej skarżącej zobowiązania podatkowego - winien mieć na uwadze zakaz pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej (zakaz reformationis in peius ).
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, pełnomocnik S. - radca prawny K.Z. cofnął zawarte w skardze żądania zasądzenia stronie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zadośćuczynienie w kwocie [...] zł stronie za doznaną krzywdę, wieloletnie naruszanie jej praw i szykanowanie, co powoduje poważne perturbacje zdrowotne w postaci nerwicy, a także odszkodowanie w kwocie [...] zł za wynagrodzenie radcy prawnego w postępowaniu przed organami podatkowymi obu instancji, jako adekwatne do stopnia zawiłości sprawy, konieczności wielokrotnej analizy wielkiej ilości akt, wymiany pism w toku i innych kosztów poniesionych w celu wyjaśnienia sprawy. Wyjaśnił też, iż żądanie skargi odnośnie przyznania stronie zadośćuczynienie i odszkodowanie przez sąd administracyjny spowodowane było oczekiwaniem strony, którą reprezentuje, chociaż nie może wskazać podstawy prawnej takiego żądania.
Skład orzekający w niniejszej sprawie wskazuje zatem, iż meritum sporu między stronami dotyczy zasadności zakwestionowania przez organy podatkowe zeznania podatkowego M. S. dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r., a związanych zaniżeniem przychodu ze sprzedaży bananów o kwotę [...] zł, stanowiącą różnicę pomiędzy wydatkami z tytułu nabycia bananów za kwotę [...] zł a przychodami z ich sprzedaży w kwocie [...] zł. Oznacza to, iż w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 1996 r. podatniczki brakuje przychodów z ponad 1/3 zakupionych przez podatniczkę bananów i to przy uwzględnieniu teoretycznego założenia, iż podatniczka sprzedawała zakupione banany bez jakiejkolwiek marży.
Druga kwestia sporna dotyczy kwoty zaniżenia przychodu o [...] zł z tytułu sprzedaży kiosku oraz prawa dzierżawy.
Sąd administracyjny wyjaśnia, iż w pierwszym rzędzie należało w niniejszej sprawie uznać za nieuzasadniony zarzut skargi i pism procesowych strony skarżącej odnośnie przedawnienia zobowiązania. Z pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi przez M. S. w dniu [...] r. wynika, iż upoważniało ono radcę prawnego K.Z. do prowadzenia wszelkich spraw strony w sprawach "skarbowych, w tym w postępowaniu zabezpieczającym oraz przed Urzędami Skarbowymi ...". Zgodnie z zapisem art. 5 ust.6 pkt.6 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych ( Dz. U. z 1996 r., Nr 106, poz. 489 ze zm.) do zakresu działania urzędów skarbowych należy: wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Natomiast art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) wynika, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Oznacza to zatem, iż przy takim jak powyżej określeniu zakresu pełnomocnictwa - M. S. upoważniła radcę prawnego K.Z. w swym pełnomocnictwie z dnia [...] r. do reprezentowania jej również postępowaniu egzekucyjnym przed urzędem skarbowym. Dokonana zatem w dniu [...] r. pierwsza czynność egzekucyjna przez urząd skarbowy o której został powiadomiony radca prawny K.Z. była skuteczna i spowodowała ona - zgodnie z przepisem art. 70 § 1 § 4 Ordynacji podatkowej - przerwanie biegu 5-letniego okresu przedawnienia wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Po tym przerwaniu biegu terminu przedawnienia - biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne.
Sąd Administracyjny nie neguje tego, że przy sprzedaży tak wrażliwego towaru handlowego jakim są banany może dochodzić do strat w stosunku do wartości zakupów i takie straty mogą być przy zachowaniu odpowiednich warunków uznane za koszt uzyskania przychodów. W niniejszej sprawie chodzi jednak o straty niebagatelne w stosunku do pierwotnych zakupów, bo wynoszące około 39% zakupów, czyli [...] kartonów po 18 kg, tj. około [...] tony. Ponieważ istotą każdej działalności gospodarczej jest dążenie do osiągnięcia zysku (dochodu) i jeżeli podatnik wykazuje, iż prowadzona działalność nie przynosi mu zysku, ale straty - musi liczyć się z tym, iż będzie musiał uprawdopodobnić przynajmniej taki stan rzeczy. Tymczasem zgromadzony w postępowaniu podatkowym przed organami podatkowymi materiał dowodowy nie potwierdza zapisów zawartych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów o ponoszonych stratach. I tak w firmie ,,A", która dostarczała podatniczce banany nie ujawniono żadnych dokumentów na to, iż M. S. składała jakiekolwiek reklamacje z tytułu wad dostarczonego jej towaru, nie zwracała się do tej firmy ani z roszczeniem o obniżenie ceny za dostarczenie jej niepełnowartościowego towaru czy o odszkodowanie za wadliwy towar, ani że dokonywała zwrotu niepełnowartościowego towaru dostawcy. Także pełnomocnik dostawcy firmy "A" M. M. (który i w okresach choroby radcy prawnego K. Z. reprezentował przed organami podatkowymi skarżącą M. S.) w swym oświadczeniu z dnia [...] r. stwierdził, iż nie ma wiadomości co do tego, by zakupione przez M.S. banany były w całości lub w części zwrócone temu dostawcy. Mimo wielokrotnych wezwań przez organy podatkowe - podatniczka nie dostarczyła też organowi żadnych dokumentów związanych z utylizacją czy zagospodarowaniem zepsutych [...] ton bananów. Przedłożony organowi podatkowemu dopiero w dniu [...].11.2001 r. tzw. "zeszyt strat", a więc po przeprowadzeniu kontroli księgi podatkowej podatniczki i dostarczeniu protokołu z tego badania oraz po zwrocie jej dokumentacji VAT związanej zakupami oraz sprzedażą - organy podatkowe zgodnie z wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej zasadą swobodnej oceny dowodów mogły uznać za niewiarygodny. Wpisy w tzw. zeszycie strat nie są też udokumentowane chociażby takimi dokumentami jak np. rachunkami za transport zepsutych owoców na wysypisko, zakup opakowań na zepsute banany czy opłatami za składowanie odpadów na wysypiskach. Zeznania zaś świadka A. S. na okoliczność utylizacji zepsutych owoców pozostają chociażby w sprzeczności ze zeznaniami M. M. czy brakiem jakiegokolwiek dowodu na przyjęcie takowych na wysypiskach śmieci. W świetle braku wiarygodnych wyjaśnień skarżącej co do straty [...] ton bananów - organy podatkowe przyjęły jednocześnie najbardziej korzystną opcję dla podatniczki, gdyż założyły dokonywanie przez nią sprzedaży owoców bez jakiejkolwiek marży (zysku) i dlatego powiększono przychód M. S. jedynie o kwotę [...] zł. Sąd administracyjny jest w tym zakresie związany zasadą reformationis in peius. Korzystne dla podatniczki jest w niniejszej sprawie i to, że urząd skarbowy odstąpił na podstawie art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej od określenia podatniczce podstawy opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w drodze oszacowania, bowiem dane wynikające z księgi podatkowej, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, uznał za wystarczające dla określenia podstawy opodatkowania.
Zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1993 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w 1996 r. - przychodem z działalności gospodarczej są również przychody ze sprzedaży całości lub części składników majątku związanego z wykonywaną działalnością, nie będących nieruchomościami lub prawami, o których mowa w art. 10 ust.1 pkt 8 powyższej ustawy. Z tego zatem względu kwota [...] zł wynikająca z faktury VAT z dnia [...] nr [...], a dotycząca sprzedaży kiosku oraz prawa do jego dzierżawy winna być w całości ujęta w podatkowej księdze przychodów i rozchodów jako przychód z działalności gospodarczej. Należy zwrócić uwagę i na to, że dzierżawa jako taka stanowi też zgodnie z art. 10 ust 1 pkt 6 powyższej ustawy podatkowej odrębne źródło przychodów. Konsekwencje podatkowe są podobne z uwagi na globalny charakter polskiego podatku dochodowego.
Ponieważ decyzja organu podatkowego pierwszej instancji - Urzędu Skarbowego, nr [...] - została wydana w dniu [...] r., ma zastosowanie w sprawie określenia zobowiązania M. S. intertemporalny przepis art. 324 Ordynacji podatkowy, dotyczący spraw wszczętych, a nie rozpatrzonych pod rządami uchylonej z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. Skład orzekający nie dopatrzył się w szczególności naruszenia przez organy podatkowe szeregu przepisów procesowych (a w szczególności art. 121 §, 122, 123 w związku z art. 136, 1254, 178, 189, 187§ 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej) - co zarzuca się w skardze. I tak sąd zwraca m.in. uwagę na to, iż o wszelkich czynnościach procesowych pełnomocnik strony był zawiadamiany przez organy podatkowe i od niego tylko wyłącznie zależało czy i w jaki sposób sam czy za pośrednictwem substytuta w przypadku choroby uniemożliwiającej wypełnianie mu obowiązków radcy prawnego ( np. M. M.) skorzysta z przysługujących podatniczce praw procesowych. Twierdzenie natomiast skargi, iż substytutowi - M. M. nie zostały przez organy podatkowe udostępnione całe akta sprawy, nie zostało poparte żadnymi konkretnymi dowodami (np. nie wskazano jakie konkretnie dowody nie zostały okazane substytutowi).
Żądanie natomiast pełnomocnika strony przeprowadzenia dowodu z przesłuchań osoby prowadzącej księgę przychodów i rejestry VAT nie dotyczyło okoliczności istotnych do merytorycznego wyjaśnienia "strat w sprzedaży bananów" i dlatego na podstawie art. 188 Ordynacji podatkowej organ podatkowy mógł nie uwzględnić tego wniosku dowodowego.
Z tych zatem względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/J.Małecki
LF

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI