I SA/Po 1392/07

I SA/Po 1392/07 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Elwira Brychcy
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Maria Skwierzyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 27 § 1, 26 § 5, 80 § 3,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 44 § 1-4, 43, 42
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor sądowy WSA Katarzyna Nikodem(spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007r. sprawy ze skargi K. i P.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie rozpoznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę [...] ( [...] ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ E. Brychcy
Uzasadnienie
W dniu [...] małżonkowie K. i P.W. wnieśli do Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 pkt 1,2,9,10, w związku z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie kserokopii tytułu wykonawczego, o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i zwrot kwot pobranych z zajętego rachunku bankowego wraz z należnymi odsetkami.
Zobowiązani wskazali, że postępowanie egzekucyjne obciążone jest licznymi wadami:
1. Nastąpiło przedawnienie egzekwowanego obowiązku w znacznej części. Tytuł wykonawczy obejmuje określone w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata [...]. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem w ocenie zobowiązanych przedawnieniu uległy zobowiązania objęte tytułem wykonawczym za [...]. Strona zobowiązana wskazuje, że gdyby hipotetycznie uznać, że w sprawie nie istnieją podstawy innych zarzutów, dniem skutecznego przerwania biegu przedawnienia byłby [...]. W tym bowiem dniu pełnomocnikowi do doręczeń skutecznie doręczono przesyłkę zawierającą oprócz kserokopii tytułu wykonawczego, powiadomienie o pierwszej czynności egzekucyjnej. W niniejszej sprawie nie ma znaczenia fakt zaskarżenia ww. decyzji do sądu administracyjnego, ponieważ w stosunku do zobowiązań podatkowych powstałych przed 1 stycznia 2003 r. wydarzenia te nie powodują zawieszenia biegu przedawnienia, z uwagi na treść art. 20 § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 169, poz. 1387).
2. Brak jest wymagalności obowiązku. Tytuł wykonawczy został skierowany do egzekucji [...]. W tym czasie obowiązywało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] o przyjęciu zabezpieczenia w formie czeku. Zatem należności wskazane w tytule wykonawczym były niewymagalne na dzień skierowania tytułu wykonawczego do egzekucji. W dniu dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej ([...]) organ był w posiadaniu nowego zabezpieczenia w formie gwarancji bankowej, która zastępowała poprzednie zabezpieczenie, w związku z upływem terminu jego ważności. Organ podatkowy przyjął gwarancję bankową w dniu [...], jednakże postanowieniem z dnia [...] uznał się za niewłaściwy w sprawie zabezpieczenia. Z protokołu czynności wynika jednoznacznie, zdaniem zobowiązanych, że gwarancja została przyjęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nie bez znaczenia w opinii zobowiązujących jest fakt, że pismem z dnia [...] organ podatkowy wyznaczył warunki, jakie ma spełnić zaoferowana gwarancja bankowa. Opisane zdarzenia świadczą, że organ podatkowy od początku prowadzenia postępowania w sprawie zabezpieczenia nie miał zamiaru zaniechać czynności egzekucyjnych. Naruszył tym samym zasadę zaufania do organów państwa.
3. Egzekucja prowadzona była przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 22 § 2 powołanej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Egzekucję należy uznać za wszczętą w dniu [...], wtedy bowiem dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. Na dzień [...] zobowiązani mieszkali w P., Os. W. [...], zatem poza obszarem właściwości organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na dowód tego zobowiązani przedłożyli kopie formularzy aktualizacyjnych NIP.
4. Tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązani wskazują, że nie otrzymali tytułu wykonawczego, a jedynie jego kserokopię. Fakt poświadczenia kserokopii "za zgodność z oryginałem" nie nadaje jej żadnych cech, które czyniłyby z niej tytuł wykonawczy. Ustawa nie przewiduje doręczania zobowiązanym kserokopii tytułu wykonawczego. W zarzutach wskazano, że nawet gdyby uznać doręczoną kserokopię za tytuł wykonawczy, zawiera on błędne wskazanie nie tylko adresu zobowiązanych, ale błędnie określa samego zobowiązanego. Wskazano bowiem jako zobowiązanego P.W., podczas gdy podatek dochodowy za lata [...] został określony na małżonków K. i P.W.. Błędnie wskazano podstawę prawną należności oraz zawarto fałszywe stwierdzenie, że obowiązek podatkowy jest wymagalny.
W dniu [...] na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelnik Urzędu Skarbowego występując jako wierzyciel, po rozpatrzeniu zarzutów w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanowił zarzut dotyczący przedawnienia egzekwowanego obowiązku podatkowego za lata [...] uznać za niedopuszczalny, natomiast pozostałe zarzuty uznać za bezzasadne. Wierzyciel wskazał, że kwestia przedawnienia została podniesiona w skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako wierzyciel stwierdził, że strona naruszenie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie w prowadzonym postępowaniu instytucji przedawnienia zobowiązań wynikającej z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w stosunku do części wierzytelności objętych przedmiotową decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej przedstawiła w dniu [...] w złożonej skardze kasacyjnej na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zarzut braku wymagalności wierzyciel uznał za bezzasadny, ponieważ jego zdaniem egzekucję z rachunku bankowego wszczęto w dniu [...] poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, w momencie kiedy postanowienie o zabezpieczeniu oraz wstrzymaniu wykonania nie miały już mocy prawnej. Wierzyciel nie podziela stanowiska zobowiązanych, że protokół przyjęcia gwarancji bankowej stanowił w rzeczywistości postanowienie o przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązań. Protokół był wyłącznie opisem przebiegu czynności. Zatem w ocenie wierzyciela na moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego zaległość była wymagalna. Wierzyciel nie zgadza się z zarzutem prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny wszczął bowiem egzekucję przez dokonanie zajęcia rachunku bankowego zgodnie z adresem zamieszkania zobowiązanych wskazanym w tytule wykonawczym. W dniu wszczęcia postępowania organ egzekucyjny nie dysponował informacją o zmianie miejsca zamieszkania zobowiązanych. Dopiero w dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego o zmianie miejsca zamieszkania zobowiązanych, która nastąpiła w dniu [...]. W związku z tym, zdaniem wierzyciela czynność została dokonana prawidłowo przez właściwy organ egzekucyjny.
Za bezpodstawny organ egzekucyjny uznał również zarzut wydania tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 ustawy. Wskazał, że wobec nieodebrania przesyłki przez zobowiązanych, Poczta Polska zwróciła przesyłkę w dniu [...], w dniach [...] poborca skarbowy próbował doręczyć ponownie przesyłkę zobowiązanym, jednakże mieszkanie było zamknięte. Jednocześnie w dniu [...] oprócz przesłania do zobowiązanych dokumentów, zgodnie z art. 80 § 3 ww. ustawy, organ egzekucyjny przesłał do wiadomości ustanowionemu pełnomocnikowi do doręczeń A.F. poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie dokumentów. Wszczęcie postępowania nastąpiło w ocenie organu w dniu [...] poprzez doręczenie Bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uwzględnienia zarzutów. Organ egzekucyjny wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że działając zgodnie z dyspozycją z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przekazał zarzuty złożone w dniu [...] wierzycielowi z wnioskiem o zajęcie stanowiska. W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego występując jako wierzyciel wydał postanowienie przedstawiając swoje stanowisko w przedmiocie zarzutów.
W zakresie zarzutów przedawnienia egzekwowanego zobowiązania i braku wymagalności organ egzekucyjny uznał, że stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące. Natomiast zarzuty co do prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ i wydania tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odrzucił, powtarzając w całości argumentację zawartą w postanowieniu z dnia [...].
Na powyższe postanowienie zobowiązani wnieśli zażalenie, w którym podnoszą, że w niniejszej sprawie nie występuje wierzyciel uprawniony do zajmowania stanowiska w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wierzycielem w tej sprawie jest organ egzekucyjny, w takim przypadku rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego jako wierzyciela jest bezprzedmiotowe, a tym samym i bezskuteczne. Organ egzekucyjny winien wydać postanowienie wyłącznie jako organ egzekucyjny a nie jako wierzyciel. W sprawie organ egzekucyjny przekazał samemu sobie zarzuty i zażądał od samego siebie stanowiska w tej sprawie.
Niemniej zobowiązani uznali, że stanowisko wierzyciela jest również stanowiskiem organu egzekucyjnego i odnieśli się w złożonym zażaleniu do kwestii przedawnienia i wymagalności obowiązku. Zobowiązani wskazali, że kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego za lata [...] nigdy nie była przedmiotem postępowania przed organami podatkowymi i organami kontroli skarbowej. W momencie wydawania przedmiotowych rozstrzygnięć zobowiązania za lata [...] nie były jeszcze przedawnione. Przedawnieniu w trakcie postępowania podatkowego uległo jedynie zobowiązanie za [...], czego organy nie dostrzegły i kwestii tej nie rozpatrywały. Również nie dostrzegł tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny. Fakt przedawnienia został przyznany przez organ drugiej instancji w postanowieniu rozstrzygającym w przedmiocie przyjęcia zabezpieczenia w formie gwarancji bankowej.
W zażaleniu podniesiono nadto, że błąd co do właściwości organu egzekucyjnego powstał poprzez błędne określenie w tytule wykonawczym miejsca zamieszkania zobowiązanych. W dniu [...] K. i P.W. zamieszkiwali w P. na Os. W., zatem poza obszarem właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wskazuje, że w zakresie podniesionego zarzutu wydania tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów art. 27 ustawy organ odniósł się wyłącznie do zarzutu braku doręczenia tytułu, wskazując na fakty nie kwestionowane przez wnoszących zarzuty, tj. nieodebrania przez zobowiązanych korespondencji pocztowej oraz doręczanej osobiście przez urzędnika w miejscu, które jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie było ich miejscem zamieszkania ani miejscem odbioru korespondencji. Podkreślają, że żaden przepis prawa nie obliguje dłużników do informowania organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania lub adresu do korespondencji przed wszczęciem tego postępowania. Ogólny obowiązek informowania właściwego organu K. i P.W. dopełnili.
Zobowiązani podnoszą, że do dnia wniesienia zażalenia nie otrzymali tytułu wykonawczego, a jedynie kserokopię tego dokumentu. Organ nie ustosunkował się, w opinii zobowiązanych, do pozostałych zarzutów, takich jak błąd co do imienia i nazwiska zobowiązanego. Zgodnie z art. 27 c ustawy, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka , jak i z majątków osobistych, tytuł wykonawczy winien być wystawiony na oboje małżonków. Decyzja określająca podatek dochodowy od osób fizycznych za lata [...] został określony na imię obojga małżonków.
Ponadto w zażaleniu strona wskazuje, że nieprawidłowo doręczono zaskarżone postanowienie, ponieważ nie doręczono postanowienia na adres ustanowionego pełnomocnika do doręczeń. Żaden inny pełnomocnik nie został umocowany w tak ścisłym zakresie. Z faktu, że z zakresu umocowania innych pełnomocników mocodawcy nie wyłączyli w sposób wyraźny prawa do odbioru korespondencji nie wynika, że prawo to przysługuje. Decyduje tu w ocenie wnoszących zażalenie, identyczna kolizja jak w przypadku oceny mocy obowiązujących norm prawnych: lex specialis derogat legi generali.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w całości i umorzył postępowanie w zakresie rozpatrzenia zarzutów, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...]. Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] organ egzekucyjny przesłał zobowiązanym na adres P., ul. K. [...]. Z uwagi na nieodebranie powyższej korespondencji, dnia [...] nastąpił zwrot korespondencji do Urzędu Skarbowego. Zgodnie z art. 44 § 1-4 kpa, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, doręczenie nastąpiło w dniu [...]. Zatem termin do wniesienia zarzutów upłynął dnia [...]. Zarzuty zostały wniesione dnia [...]. Pełnomocnik zobowiązanych wraz z wniesieniem zarzutów nie wystąpił z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. W dniu [...] zostało złożone do akt pełnomocnictwo do doręczeń dla A.F.. Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] przesłał pełnomocnikowi dla doręczeń poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego dokonał błędnie interpretacji przepisów dotyczących zastępczych form doręczania pism i terminu przewidzianego na wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Doręczenie nastąpiło w dniu [...]. Przesłanie pełnomocnikowi do doręczeń kserokopii odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych miało jedynie charakter informacyjny. Zatem zdaniem organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Skarbowego niesłusznie przystąpił do merytorycznego rozpoznania wniesionych zarzutów, pomijając fakt, że nastąpiło uchybienie terminu do ich wniesienia.
Na powyższe postanowienie wniesiona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z wnioskiem o uchylenie postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7, w związku z art. 77 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, naruszenie art. 40 § 2 kpa poprzez bezpodstawne uznanie pisma za doręczone pomimo, że nie zostało ono wysłane na adres mieszkania lub pracy skarżących, naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 144 kpa poprzez brak orzeczenia co do istoty sprawy, art. 34 § 4 w związku z art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ.
Skarżący podnoszą, że ustalając stan faktyczny organ pominą kwestię kluczową w tej sprawie, że w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego miejscem zamieszkania skarżących był P., Os. W. Pod tym adresem skarżący zamieszkiwali od [...]. Bezpodstawnie organy uznały, że miejscem zamieszkania skarżących był P. ul K. [...]. Nie dokonano doręczenia w formie zastępczej, ponieważ podjęto próbę doręczenia korespondencji na adres, który nie był miejscem zamieszkania skarżących. Ponadto skarżący wskazują, że w dniu wszczęcia postępowania skarżący ustanowili pełnomocnika w osobie M.Ś. i na ręce pełnomocnika powinien być doręczony tytuł wykonawczy. Za skuteczne może być uznane doręczenie pism do rąk A.F. pełnomocnika do doręczeń, które nastąpiło [...].
Skarżący nie podzielają stanowiska organu, że doręczenie kserokopii dokumentów miało wyłącznie charakter informacyjny. Wskazują, że organ administracji publicznej ma obowiązek informowania pełnomocnika o czynnościach dokonywanych na bieżąco, nie ma natomiast obowiązku przedstawiania mu "historii sprawy". W ocenie skarżących zaskarżone postanowienie jest wadliwe z uwagi na to, że uchyla jedno postanowienie organu egzekucyjnego wydane w dniu [...], natomiast postanowienie organu egzekucyjnego wydane jako postanowienie wierzyciela z dnia [...] pozostawia w obrocie prawnym. Organ odwoławczy winien uchylić zarówno postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], jak i z dnia [...] i umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 34 § 4, w związku z art. 33 pkt 9 ustawy egzekucyjnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.
W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej.
W niniejszej sprawie Sąd korzystając z uprawnień wynikających z powołanego przepisu wyszedł poza wniosek skargi i w granicach rozpatrywanej sprawy administracyjnej uchylił zarówno Decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] jak i postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutów, ponieważ wskazana decyzja pierwszej instancji narusza prawo.
Z materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] wystawiono tytuł wykonawczy na nazwisko P.W., zam. w P. ul. K. [...]. Należności objęte tytułem wykonawczym stanowią podatek dochodowy od osób fizycznych za lata [...]. Tytuł ten został skierowany do egzekucji w dniu [...]. W dniu [...] wystawiono zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. W dniu [....] w Urzędzie Pocztowym złożono pismo o numerze [...] z dnia [...] skierowane do P. i K.W. Jak wynika z adnotacji poczty z powodu niemożności doręczenia przesyłki w dniu [...] przesyłkę pozostawiono w Urzędzie Pocztowym, powtórnie awizowano w dniu [...] (k. [...] akt administracyjnych). W dniu [...] skarżący pismem z dnia [...] zawiadomili Naczelnika Urzędu Skarbowego o ustanowieniu pełnomocnika do doręczeń wszelkich pism A.F.. W aktach (k. [...]) znajduje się notatka służbowa, że w dniach od [...] do [...] urzędnik podejmował próby doręczenia korespondencji o numerach [...] z dnia [...] skierowanej do P. i K.W. na ul. K. [...]. Pismem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, w związku ze złożonym pełnomocnictwem przez K. i P.W., przesłał pełnomocnikowi do doręczeń A.F. poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie następujących dokumentów: tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...], zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego nr [...] z dnia [...] i zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego nr [...] z dnia [...]. Jak wynika z adnotacji poczty dokonanej na kopercie, przesyłkę doręczono pełnomocnikowi w dniu [...]. W dniu [...] skarżący wnieśli zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego oraz skuteczności jego doręczenia.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację. To na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia prawidłowo danych zobowiązanego, w celu prawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego. Adres zobowiązanego jest jednym z elementów tytułu wykonawczego. Adres zobowiązanego można ustalić zarówno w organach gminy jak i urzędzie skarbowym. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1074 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. nr 87, poz. 960, ze zm.) osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium RP jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. Pobytem stałym jest zameldowanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem (art. 6 ust. 1 ww. ustawy). Dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych lub utraconych dowodów osobistych udostępnia się m.in. organom administracji publicznej, o ile są one niezbędne do realizacji ustawowych zadań. (art. 44h ust. 1 pkt 1 ustawy). Zmiana miejsca zamieszkania powinna zostać uzewnętrzniona w ewidencji ludności, a organy w celu wykonywania obowiązków na niech nałożonych winny z tych danych korzystać. Nadto zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. z 2004 r. nr 269, poz. 2681, ze zm.) osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu oraz otrzymują numery identyfikacji podatkowej "NIP". Zgłoszenie identyfikacyjne osób fizycznych zawiera nazwisko, imiona, imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia, płeć, nazwisko rodowe, obywatelstwo lub obywatelstwa, adres miejsca zamieszkania, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, rodzaj i numer dowodu tożsamości oraz numer ewidencyjny PESEL. Podatnicy mają obowiązek, zgodnie z art. 9 powołanej wyżej ustawy, zaktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego określonego w art. 4.
Jak wynika z akt sprawy tytuł wykonawczy wystawiony na P.W. wskazuje adres zobowiązanego: P., ul. K. [...]. Właściwym organem egzekucyjnym w odniesieniu do wskazanego miejsca zamieszkania jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Jednakże w piśmie z dnia [...] zatytułowanym "zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej" zobowiązany podniósł, że na dzień wszczęcia egzekucji zobowiązany zamieszkiwał w P., Os. W. [...], zatem poza obszarem działania Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jako dowód przedłożył deklarację NIP-3 - zgłoszenie aktualizacyjne skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego, w którym wskazano zmianę miejsca zamieszkania od [...], podając adres: os. W. [...]. Przedstawiono również kserokopię dowodu nadania zgłoszenia aktualizacyjnego, z którego wynika, że oba dokumenty zostały złożone niezwłocznie po zmianie miejsca zamieszkania, tj. w dniu [...], zatem jeszcze przed wystawieniem tytułu wykonawczego przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego. Stosownie do obowiązujących przepisów ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników zobowiązani dopełnili obowiązku aktualizacji danych we właściwych urzędach skarbowych. Wskazane dokumenty, które nie zostały w toku postępowania zakwestionowane dowodzą, że w tytule wykonawczym wskazano błędny adres zamieszkania zobowiązanych. Organ pierwszej i drugiej instancji nie odniósł się do podnoszonych przez skarżących zarzutów co do błędnego adresu zobowiązanych. Organ egzekucyjny stwierdził jedynie, że egzekucję prowadził organ właściwy dla miejsca zamieszkania zobowiązanych wskazany w tytule wykonawczym. Zobowiązani jednak wskazywali, że adres zobowiązanych został błędnie podany w tytule wykonawczym. Podniesiona przez organy okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego o zmianie miejsca zamieszkania zobowiązanych dopiero w dniu [...] nie ma żadnego znaczenia. Wierzyciel musi w tytule wskazać prawidłowe dane zobowiązanego, m.in. ustalić prawidłowo jego adres, na podstawie danych zawartych w prowadzonych przez właściwe organy ewidencjach. Organ egzekucyjny nie może przyjmować fikcji, że miejscem zamieszkania zobowiązanych na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego i doręczania pism był P., ul K. [...], tylko dlatego, że organ do którego wpłynęła informacja o zmianie miejsca zamieszkania zobowiązanych, przekazał tę informację dopiero po [...] miesiącach poprzednio właściwemu organowi podatkowemu i egzekucyjnemu. Dlatego też Sąd nie podziela stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, że nastąpiło skuteczne doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...]. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego organ egzekucyjny przesłał zobowiązanym na adres P., ul. K. [...] i mając na uwadze przepis art. 44 § 1-4 kpa doręczenie korespondencji uznać należy za dokonane z upływem [...]. Zgodnie z art. 42 § 1 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Jest to podstawowa zasada doręczania pism. Przepis art. 44 kpa stanowi w § 1, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (w przypadku doręczania pisma przez pocztę). Powołany przepis ma zastosowanie wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach, z uwagi na wiążące się z tą procedurą domniemanie doręczenia pisma z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 powołanego przepisu (art. 44 § 4 kpa). W ocenie Sądu organ egzekucyjny nie dokonał próby doręczenia pisma ani w mieszkaniu zobowiązanych ani w miejscu pracy. Wskazany adres: P., ul. K. [....] nie był miejscem zamieszkania zobowiązanych. Korespondencja została skierowana na adres, pod którym od [...] skarżący już nie zamieszkiwali. Skoro adresat pisma nie mieszkał pod wskazanym adresem, nie można przyjąć, że wystąpiła przesłanka zastosowania doręczenia zastępczego - niemożność doręczenia pisma w mieszkaniu lub miejscu pracy. Tym samym nie zaistniały skutki prawne związane z doręczeniem zastępczym - domniemanie doręczenia.
Ponadto na marginesie zauważa się, że w aktach brak jest dowodu, że organ egzekucyjny wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego, wysłał zobowiązanemu tytuł wykonawczy. Numery pisma wskazane do potwierdzeniu odbioru nie wskazują, że korespondencja zawierała również tytuł wykonawczy.
Wskazany stan faktyczny pozwala uznać, że skutecznie doręczono pismo dopiero pełnomocnikowi A.F. w dniu [...]. Niesporne w sprawie jest, że nastąpiło w tym dniu doręczenie kserokopii tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego. Jednakże doręczenie to nie spowodowało skutecznego wszczęcia egzekucji. Zgodnie z art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
1. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub
2. doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego
Można by przyjąć, że egzekucja została wszczęta z chwilą doręczenia zawiadomienia dłużnika o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność rachunku bankowego w [...], o ile doręczono by skutecznie tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności. Zgodnie z art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednocześnie z przesłaniem tegoż zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłat zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu skarżący nie otrzymali odpisu tytułu wykonawczego, bowiem nie nastąpiło skuteczne doręczenie tytułu wykonawczego. Skutecznie doręczono jedynie kserokopię tytułu wykonawczego wraz z kserokopią zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Zgodnie z art. 26 § 5 powołanej ustawy dla skuteczności wszczęcia egzekucji wymagane jest doręczenie odpisu tytułu wykonawczego (wyrok WSA z 29 października 2004 r. sygn. akt III SA 3051/03 - LEX 164438). Skoro nie został skutecznie doręczony tytuł wykonawczy, nie można przyjąć, że skutecznie wszczęta została egzekucja.
Należy domniemywać, że organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego również nie uznał, że w dniu [...] nastąpiło skuteczne doręczenie pism. W aktach znajduje się notatka służbowa, że w dniach od [...] do [...] podpisany pod notatką urzędnik wielokrotnie podejmował próby doręczenia korespondencji do P. i K.W. na ul. K. [..], jednakże pod tym adresem nikogo nie zastano. Gdyby uznano doręczenie za skuteczne, nie podejmowano by próby dodatkowego doręczenia tytułu wykonawczego. Ponadto należy zauważyć, że w dniu, w którym ewentualnie mogłoby dojść do skutecznego doręczenia poprzez zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego (pod warunkiem, że pismo skierowane byłoby pod adres zobowiązanych), ustanowiony był pełnomocnik do doręczeń i zgodnie z art. 40 kpa jemu powinny być doręczone wszelkie pisma skierowane do K. i P.W.
Skoro w ocenie Sądu nie doszło do skutecznego wszczęcia egzekucji bezpodstawne jest rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi.
W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku
/-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ E. Brychcy