I SA/Po 1285/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2004-11-16
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyspółka cywilnareklamacjekoszty uzyskania przychodunierzetelność ksiągfaktury korygującekontrahenci zagraniczniodszkodowaniekara umownaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę małżonków O. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok, uznając, że reklamacje zagranicznych kontrahentów nie mogły pomniejszyć przychodu spółki cywilnej.

Małżonkowie O. rozliczali wspólnie podatek dochodowy za 2000 rok, wykazując dochody z renty krajowej oraz z firmy "A" spółka cywilna. Kontrola skarbowa wykazała, że spółka pomniejszyła przychód o kwoty reklamacji od kontrahentów zagranicznych, które zdaniem organu miały charakter kar umownych lub odszkodowań z tytułu wad towarów, a nie stanowiły zwrotu towarów, bonifikat czy skont. Po decyzji organu I instancji określającej zaległość podatkową i odsetki, oraz utrzymaniu jej w mocy przez Izbę Skarbową, sprawa trafiła do WSA. Sąd oddalił skargę, uznając, że reklamacje nie spełniały przesłanek do pomniejszenia przychodu zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o PIT, a księgi rachunkowe spółki były nierzetelne.

Sprawa dotyczyła rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok przez małżonków K. i G. O., którzy składali wspólne zeznanie PIT-36. G. O. wykazała dochody z renty ZUS, a K. O. dochody ze spółki cywilnej "A". Kontrola skarbowa wykazała, że spółka cywilna "A" nieprawidłowo pomniejszyła przychód o kwoty reklamacji od zagranicznych kontrahentów, które zdaniem organu kontroli skarbowej miały charakter kar umownych lub odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, a nie stanowiły zwrotu towarów, bonifikat czy skont. Inspektor Kontroli Skarbowej decyzją określił małżonkom O. zaległość w podatku dochodowym za 2000 rok wraz z odsetkami. Izba Skarbowa utrzymała tę decyzję w mocy, podkreślając, że przepisy ustawy o PIT jednoznacznie wyłączają z przychodu jedynie wartość zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont, a reklamacje dotyczące wadliwych towarów, nawet jeśli nie nazwano ich wprost odszkodowaniami, stanowią właśnie takie odszkodowania, które nie są kosztem uzyskania przychodu. Małżonkowie O. zaskarżyli decyzję Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Podnosili, że reklamacje nie miały charakteru kar umownych, a były formą rabatu z powodu niższej jakości towaru, a księgi spółki były rzetelne. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny. Sąd podkreślił, że umowy spółki nie przewidywały upustów cenowych z powodu złej jakości towaru, a koszty napraw ponoszone przez kontrahentów stanowiły formę odszkodowania za wady, które zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy o PIT nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Sąd stwierdził również, że księgi rachunkowe spółki były nierzetelne, ponieważ nie odzwierciedlały stanu rzeczywistego, a spółka nie wystawiła faktur korygujących, co było obowiązkiem w przypadku uznania reklamacji po wystawieniu faktur VAT.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, koszty te stanowią formę odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, które zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy o PIT nie są kosztami uzyskania przychodu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że reklamacje kontrahentów zagranicznych, w związku z wadliwymi towarami, stanowiły formę odszkodowania za szkody wynikłe z nienależytego wykonania zobowiązań. Ponieważ umowy nie przewidywały upustów cenowych z powodu złej jakości, a towary nie zostały zwrócone, koszty napraw poniesione przez kontrahentów i refakturowane na spółkę nie mogły być uznane za koszty uzyskania przychodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Reklamacje dotyczące wad towarów nie mieszczą się w tych kategoriach.

u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 19

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług.

o.p. art. 193 § § 2

Ordynacja podatkowa

Księgi podatkowe prowadzone nierzetelnie nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego i nie mogą być podstawą do prawidłowego ustalenia zobowiązania podatkowego.

Pomocnicze

u.o.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa o rachunkowości

Księgi rachunkowe powinny rzetelnie odzwierciedlać stan majątkowy i wynik finansowy jednostki.

u.o.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa o rachunkowości

Nierzetelne prowadzenie ksiąg rachunkowych może prowadzić do konsekwencji prawnych i podatkowych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 43 § pkt 4

Określa obowiązek posiadania przez sprzedawcę potwierdzenia odbioru faktury korygującej.

u.p.t.u. art. 15 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Określa zdarzenia uzasadniające zmniejszenie podstawy opodatkowania, w tym korekty faktur.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Reklamacje zagranicznych kontrahentów z tytułu wad towarów nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Księgi rachunkowe spółki cywilnej były nierzetelne, ponieważ nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu przychodów. Spółka miała obowiązek wystawienia faktur korygujących po uznaniu reklamacji, czego nie uczyniła.

Odrzucone argumenty

Reklamacje miały charakter rabatu z powodu niższej jakości towaru. Księgi spółki cywilnej były rzetelne. Organy podatkowe naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego.

Godne uwagi sformułowania

pomniejszenie przychodu o tak dokumentowane reklamacje nie stanowią kosztów uzyskania przychodu księgi prowadzone w świetle art. 193 § 2 Ordynacji podatkowej i art. 24 ust. 2 ustawy o rachunkowości są nierzetelne nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego w zakresie przychodu koszty tych napraw, którymi obciążono firmę "A": stanowiły formę odszkodowania z tytułu wad dostarczonych koszy błędem firmy było nie sporządzenie faktur korygujących sprzedaży we właściwych okresach nie można mówić o naruszeniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, ponieważ brak był dowodów na udzielenie upustu, rabatu od ustalonej ceny.

Skład orzekający

Sylwia Zapalska

przewodniczący sprawozdawca

Gabriela Gorzan

członek

Maria Skwierzyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodu w przypadku reklamacji wadliwych towarów, rzetelności ksiąg rachunkowych oraz obowiązku wystawiania faktur korygujących."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uznania reklamacji jako odszkodowania z tytułu wad, a nie zwrotu towaru czy bonifikaty. Kontekst umów handlowych i dokumentacji księgowej jest kluczowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowe problemy podatkowe związane z rozliczaniem reklamacji i kosztów uzyskania przychodu, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe dokumentowanie transakcji i stosowanie się do przepisów o VAT.

Reklamacje kontrahentów zagranicznych – czy zawsze można je zaliczyć w koszty?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 1285/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Gabriela Gorzan
Maria Skwierzyńska
Sylwia Zapalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Sygn. powiązane
II FSK 1448/05 - Wyrok NSA z 2006-11-10
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr) Sędziowie NSA Gabriela Gorzan NSA Maria Skwierzyńska Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. i G. O. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok o d d a l a s k a r g ę /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/M.Skwierzyńska
Uzasadnienie
Małżonkowie G. i K. O. w 2000 roku rozliczali się wspólnie i złożyli zeznanie roczne na druku PIT-36. G. O. zadeklarowała dochody z renty krajowej w wysokości [...]zł od której płatnik pobrał składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...]zł oraz zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie [...]zł, a wynika to z informacji PIT-11A wystawionej przez ZUS .
K.O. wykazał dochody w wysokości [...]zł (przy dochodzie spółki cywilnej [...]zł) z tytułu prowadzenia firmy "A" spółka cywilna, której był wspólnikiem z M. O., każdy z wspólników po 50 % udziałów. Początkowo umowę spółki zawarł w dniu [...] listopada 1995 r. K.O. i A.O. , w której miejsce po jej wystąpieniu w dniu [...] lipca 1997 r. wstąpił jej mąż M. O. przyjmując udział w zyskach i stratach po żonie.
Spółka cywilna "A" w 2000 roku prowadziła działalność gospodarczą w zakresie produkcji pojemników metalowych UIC, exportu pojemników metalowych, sprzedaży pojemników, materiałów i złomu stalowego w kraju oraz usługi transportowe. Działalność była prowadzona w G. w nieruchomości M. O. (właściciela) która nie była wprowadzona do ewidencji środków trwałych. W złożonym za 2000 r. zeznaniu podatkowym PIT-36 podatnik wykazał przypadający na niego przychód w wysokości [...]zł (przychód spółki cywilnej w wysokości [...]zł) i koszty uzyskania przychodów w kwocie [...]zł (koszty spółki [...]).
Razem dochód do opodatkowania w PIT-36 małżonkowie wykazali w wysokości [...]zł, a podatek należny po odliczeniach w wysokości [...]zł oraz nadpłaty w kwocie [...]zł przy zaliczkach wpłaconych przez podatników w wysokości [...]zł.
Na podstawie upoważnienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2001 r. o odpowiednim numerze zostało przeprowadzone postępowanie kontrolne w spółce cywilnej "A" w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących budżet państwa, dochody miast i gmin, a także innych należności pieniężnych budżetu państwa lub państwowych funduszy celowych za 2000 rok, wywiązywanie się z obowiązków ubezpieczonego i płatnika w zakresie rozliczeń ZUS za 2000 rok.
Przeprowadzona kontrola wykazała, że w ciągu roku podatkowego spółka cywilna "A" pomniejszyła przychód o kwotę [...]zł jako wartość uznanych przez spółkę reklamacji trzech kontrahentów zagranicznych za dostarczony towar, ponieważ zwrotu towarów od wykazanych reklamacji nie dokonano oraz zawyżenie przychodów o kwotę [...]zł z tytułu rozliczonych różnic kursowych od zaewidencjonowanych reklamacji.
Decyzją dnia [...]r. o odpowiednim numerze Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie kontroli Skarbowej określił małżonkom G. i K. O. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w wysokości:
[...]zł. podatek zadeklarowany i wpłacony w wysokości [...]zł.
Zaległość w podatku dochodowym za 2000 rok do zapłaty
w wysokości [...]zł. i
odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji
w wysokości [...]zł.
W uzasadnieniu decyzji Inspektor - organ I instancji ustalił i wyraził pogląd, że pomniejszenie przychodu dokonano w dzienniku głównym ksiąg rachunkowych:
1. [...] lutego 2000 r. w poz. 763 na kwotę [...]zł, reklamacja firmy "B" Niemcy
2. [...] marca 2000 r. w poz. 986 na kwotę [...]zł, reklamacja firmy "C" Niemcy,
3. [...] marca 2000 r. w poz. 1169 na kwotę [...]zł, reklamacja firmy "B",
4. [...] czerwca 2000 r. w poz. 2347 na kwotę [...]zł, reklamacja firmy "B",,
5. [...] czerwca 2000 r. w poz. 2428 na kwotę [...]zł, reklamacja firmy "D" Niemcy,
6. [...] czerwca 2000 r. w poz. 2446 na kwotę [...]zł, reklamacja firmy "C" ,
7. [...] lipca 2000 r. w poz. 2978 na kwotę [...]zł. reklamacja firmy "B",,
8. [...] września 2000 r. w poz. 3681 na kwotę [...]zł reklamacja firmy "C",
9. [...] września 2000 r. w poz. 3821 na kwotę [...]zł reklamacja firmy "B",,
10. [...] września 2000 r. w poz. 3822 na kwotę [...]zł, reklamacja firmy "D".
Odnośnie reklamacji ujętych w pkt 4, 5, 7, 9, 10 wymienionych wyżej pozycji kontrahenci zagraniczni nie określili nawet jakich transportów dotyczyły reklamacje. Ponadto reklamacje ujęte w pkt 5 i 6 kontrahentów zagranicznych były dokonywane na podstawie kserokopii pism kontrahentów zagranicznych. Po zwróceniu się o oryginały tych pism, kontrolowana jednostka przedstawiła pisma które różniły się od uprzednio przedłożonych kserokopii. Różnice między tymi dowodami Inspektor wykazał szczegółowo w wydanej decyzji.
Podatnicy nie mieli prawa pomniejszyć przychodu o tak dokumentowane reklamacje, ponieważ zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Żadna z przesłanek uzasadniających pomniejszenie przychodu, wymieniona w przepisie, u podatników nie wystąpiła.
Prowadzone księgi w świetle art. 193 § 2 Ordynacji podatkowej i art. 24 ust. 2 ustawy z 28 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 z późn. zm.) są nierzetelne, ponieważ nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego w zakresie przychodu. Analiza przedstawionych przez spółkę dokumentów dotyczących reklamacji kontrahentów niemieckich wskazuje, że reklamacje miały charakter kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów a wydatki z tego tytułu zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stanowią kosztów uzyskania przychodu.
Inspektor ustalił, że przychód spółki cywilnej z tytułu prowadzonej działalności wyniósł [...]zł, koszty uzyskania przychodów wynosiły - [...]zł, a dochód do opodatkowania [...]zł z czego na każdego ze wspólników z uwagi na 50 % udziałów dochód wyniósł po [...]zł.
Tak wyliczony dochód na każdego ze wspólników spółki cywilnej ma wpływ na wysokość podatku za rok 2000 i dlatego podatek dochodowy na obojga małżonków G. i K. O. wynosi [...]zł.
Od powyższej decyzji odwołali się małżonkowie O. i domagali się jej uchylenia. Podnieśli, że nie jest prawdą, że reklamacje miały charakter kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych odbiorcom towarów, ponieważ odbiorcy w złożonych reklamacjach nie używali określenia kar umownych ani odszkodowań.
Spółka "A" została obciążona przez kontrahentów kosztami napraw, przerobu i przechowywania reklamowanych koszy, a w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych koszty napraw i magazynowania kosztami uzyskania przychodów. Zdaniem odwołujących księgi prowadzone przez spółkę cywilną są rzetelne, a jedynym uchybieniem było nie wystawienie faktur korygujących w związku z reklamacjami. Odwołujący powołali się na treść zawartych umów kontraktowych na dostawę koszy drucianych, z których wynika, że w przypadku towarów gorszej jakości mogą skorzystać (§ 3 umowy) z obniżenia ceny. Z umów tych nie wynikają żadne kary umowne za towar złej jakości i dlatego kwoty uznanych reklamacji należy traktować jako obniżenie ceny.
Wniesione odwołanie nie zostało uwzględnione i decyzją z dnia [...]r. o odpowiednim numerze Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Izba wyraziła pogląd, że nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie podatnicy wspólnicy spółki cywilnej "A" byli zobowiązani na podstawie zawartych umów kontraktowych do dostaw koszy metalowych w 2000 r. do firm "B",, "C", "D". Umowy te zawierały między innymi postanowienia dotyczące realizacji dostaw, możliwości zastosowania upustu cenowego wynikającego z wielkości transakcji w wysokości do 15 % transakcji. Ponadto w umowach zawarto zastrzeżenie, że w sprawach nie uregulowanych zawartymi umowami mają zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego. Zatem bezpodstawne było pomniejszenie przychodu o wartość reklamacji wniesionych przez kontrahentów zagranicznych. Wskazany w decyzjach art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jednoznacznie stanowi, że z przychodu wyłączeniu podlega wartość zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Z materiału dowodowego wynika, że zwrot reklamowanych koszy nie nastąpił. Zawarte umowy dotyczące dostaw koszy przewidywały możliwość zastosowania upustów cenowych ale wynikających z wielkości transakcji, a nie złej jakości dostarczonych towarów. W uzupełnieniu do odwołania podatnicy również potwierdzili, że możliwość zastosowania upustu cenowego w przypadku złej jakości towarów, określona w umowach, nie może mieć zastosowania, ponieważ § 4 umów nie dotyczy jakości towarów. Podobnie § 3 tych umów nie zawiera uregulowania dotyczącego możliwości zastosowania upustu w razie wystąpienia reklamacji jakościowych dostarczonych towarów.
Zawarcie umów na dostawy towarów oznaczało, ze firm a "A" zobowiązała się do należytego wykonania zobowiązań. Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że miały miejsce dostawy towarów o złej jakości, wadliwych.
Jak wynika z pism kontrahentów zagranicznych skierowanych w sprawie reklamacji do firmy "A" w związku z otrzymaniem towarów o złej jakości, naprawa uszkodzonych koszy była dokonywana przez odbiorców towarów, a o pokrycie kosztów zwrócono się do firmy "A".
Kontrahenci zagraniczni wybrali taki sposób naprawienia szkody. Jednak koszty tych napraw, którymi obciążono firmę "A": stanowiły formę odszkodowania z tytułu wad dostarczonych koszy. Podatnicy w swych wyjaśnieniach z[...]marca 2002 r. potwierdzili, ze nie wystawili faktur korygujących ponieważ kontrahenci w ramach reklamacji sami wykonali usługi napraw koszy.
Podkreśliła, że co do zasady kary umowne i odszkodowania są kosztem uzyskania przychodów. Wyjątek stanowią kary i odszkodowania określone w art. 23 ust. 1 pkt 9 wymienionej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług.. Wydatki poniesione przez podatników, wspólników spółki "A" w związku z reklamacjami dotyczącymi wad w dostarczonych towarach mają charakter odszkodowań, nie stanowiących kosztów podatkowych. Nie może mieć znaczenia okoliczność, że odbiorcy wadliwych towarów w swych pismach dotyczących reklamacji nie używali określenia kar umownych ani odszkodowań. Istotne jest, że podatnicy rekompensowali kontrahentom powstałe szkody związane z dostarczeniem towarów o złej jakości. Prowadzone przez podatników księgi rachunkowe nie mogą być uznane za rzetelne, skoro bezpodstawnie pomniejszono przychód o wartość kosztów związanych z naprawieniem szkód poniesionych przez kontrahentów zagranicznych wynikłych z nienależytego wykonania zobowiązań.
Powyższą decyzję zaskarżyli G. i K. O., oraz ich pełnomocnik do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu skargami opartymi na zarzucie naruszenia prawa materialnego art. 14 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. nr 90 poz. 416 ze zm.) art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11 poz. 50 ze zm.) art. 43 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245), art. 193 § 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Ordynacji podatkowej (Dz.U. 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 24 ust. 2 ustawy z 28 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121 poz. 591 z późn. zm.) oraz w konsekwencji domagali się uchylenia niekorzystnych decyzji organu I i II-ej instancji.
Podatnicy w swej skardze zarzucili, że organ I instancji niesłusznie ustalił, że reklamacje jakie składali kontrahenci niemieccy miały charakter kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów. Natomiast zdaniem pełnomocnika istnieją dowody potwierdzające reklamację takie jak pisma reklamacyjne od kontrahentów niemieckich, adnotacje współwłaściciela firmy o zasadności reklamacji, delegacje zagraniczne świadczące o tym, że współwłaściciel każdorazowo uczestniczył w negocjacjach odnośnie formy załatwienia reklamacji, brak wpływów środków pieniężnych na konto bankowe firmy "A" z tytułu uznanych reklamacji. Pełnomocnik podkreśla, że pod pojęciem "uznana reklamacja" należy rozumieć jedną z form rabatu i oznacza to obniżenie ceny z powodu uprawnień nabywcy z tytułu gwarancyjnej rękojmi. Dodatkowo podnosi, że w firmie "A" za 1999 r. była przeprowadzona kontrola skarbowa na podstawie upoważnień z 2 sierpnia 1999 r., w toku której nie zakwestionowano prawidłowości rozliczeń reklamacji z kontrahentami zagranicznymi dokonywanymi dokładnie w taki sam sposób jak w 2000 r., a ponadto organy podatkowe nie wykazały podstawy prawnej do obowiązku prowadzenia rejestru faktur korygujących.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska, wnosi o oddalenie skargi, oraz podkreśla, że organ II instancji w swej decyzji jednoznacznie wykazał, że co do zasady kary umowne i odszkodowania są kosztami uzyskania przychodów, jednak z wyjątkiem kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robot i usług (...), co właśnie miało miejsce w spółce.
Skarżący sami potwierdzają w swej skardze, że koszt napraw dostarczonych towarów jest w istocie substratem kary umownej i odszkodowania. Ale należy zauważyć, iż istotna jest okoliczność, że naprawy miały miejsce w związku z wadami dostarczonych towarów.
Okazane przez spółkę pisma, bądź kserokopie pism w sprawie reklamacji (dowód pkt 5, 6 wydanej przez Inspektora decyzji) nie poparto żadnymi dowodami księgowymi. Izba nie podziela argumentu skarżącej, ze jednym z dowodów potwierdzających istnienie reklamacji jest brak wpływów środków pieniężnych na konto bankowe firmy "A" z tytułu uznanych reklamacji, ponieważ przeprowadzone szczegółowe badanie dokumentów wykazało, że w firmie miało miejsce prowadzenie ewidencji księgowej w zakresie płatności za poszczególne faktury w sposób nie pozwalający przyporządkować dowodu zapłaty do danej sprzedaży.
Zasadność uznania reklamacji nie potwierdziła również dokumentacja prowadzona w spółce na potrzeby podatku VAT i bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o podatku VAT, ponieważ brak był dowodów na udzielenie upustu, rabatu od ustalonej ceny. Spółka dokumentowała sprzedaż towarów fakturami VAT i dlatego uznając reklamację była zobowiązana do wystawienia faktury korygującej, czego nie stwierdzono ani w jednym przypadku. Koszty napraw nie miały charakteru kar umownych, lecz charakter odszkodowania ponieważ zawarte umowy dotyczące dostaw towarów nie określały kar z tego powodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 ustawy 30 stycznia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270).
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) - prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrole zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem.
Natomiast w myśl art. 5 Ordynacji podatkowej ustawie z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) zobowiązanie podatkowe wynika z obowiązku podatkowego określonego ustawa i nie może być oparte na domniemaniach i wykładni rozszerzającej.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ podniesiony w skargach zarzuty naruszenia prawa nie zostały poparte konkretnymi faktami i jako gołosłowne nie mogły odnieść skutku.
Na samym wstępie należy podkreślić, że postępowanie podatkowe prowadzone było przez organ I i II instancji zgodnie z zasadami ogólnymi wymienionymi w Dziale IV Ordynacji podatkowej oraz z art. 180, 187 § 1 i 191 Ordynacji.
W toku całego postępowania zapewniony był czynny udział skarżącym, byli oni zapoznani z wynikiem postępowania zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji.
Należy także wskazać na protokół z badania dokumentów i ewidencji kontrolowanej spółki, zajmujący szczególne miejsce pośród protokołów wymienionych w art. 21 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej, ze względu na to, iż inspektor dokonuje w nim oceny prowadzonej przez podatnika ewidencji z punktu widzenia rzetelności i zgodności z prawem. Protokół został podpisany przez obu wspólników spółki cywilnej "A" w dniu [...] listopada 2001 r. W złożonych wyjaśnieniach w piśmie z [...] listopada 2001 r. w terminie zakreślonym art. 22 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej K.O. przyznaje, że "błędem firmy było nie sporządzenie faktur korygujących sprzedaży we właściwych okresach", oraz że "ujęte w protokole kwoty dotyczące zaniżenia przychodów z tytułu sprzedaży koszy spowodowane niewłaściwą jakością towaru są to faktycznie reklamacje odbiorców.
Zawarte umowy z kontrahentami dopuszczają możliwość stosowania rabatu z powodu niższej jakości towaru" (k. 108 akt podatkowych tom III).
Natomiast z umowy kontraktowej na dostawy koszy metalowych zawartej [...] grudnia 1999 roku (k. 112 akt podatkowych tom III) - § 4 umowy wynika, że może być stosowany upust cenowy w trakcie lub bezpośrednio po realizacji dostaw objętych okresem umowy wynikający z wielkości transakcji w wysokości do 15 % wartości transakcji. W żadnym paragrafie tej umowy (od 1 do 8) nie ma jakiejkolwiek wzmianki o upustach dotyczących reklamacji jakościowej, bonifikat lub rabatów.
Uznania reklamacji jak to zgodnie podkreślił organ I i II-ej instancji nie potwierdziła dokumentacja prowadzona w spółce cywilnej "A" na potrzeby podatku od towarów i usług. Brak dowodów na udzielenie upustu rabatu od ustalonej ceny powoduje, że nie można mówić o naruszeniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, który to zarzut naruszenia podniósł pełnomocnik skarżących w skardze z [...] kwietnia 2002 r. (k. 7 akt sądowych).
Słuszne jest stanowisko organów podatkowych, że spółka "A", która dokumentowała sprzedaż towarów fakturami VAT, uznając reklamacje po wystawieniu faktur VAT, była zobowiązana do wystawienia faktur korygujących. Obowiązku takiego, który wynika z § 43 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245) organy podatkowe nie stwierdziły w ani jednym przypadku. Natomiast stwierdziły, że Spółka "A" nie prowadziła rejestru faktur korygujących, ani nie uwzględniła korekt w deklaracjach VAT-7 składanych do Urzędu Skarbowego .
W odwołaniu od decyzji I instancji z dnia [...] stycznia 2002 r. (k. 65 i 66 akt - t.I.) małżonkowie przyznają, że w spółce brak jest faktur korygujących i to było jedynym uchybieniem, ale proszą o zastosowanie łagodnego wymiaru kary z tytułu nie wystawienia faktur korygujących sprzedaż. Wyjaśniają, że "nie stosowanie właściwych druków do zmniejszenia sprzedaży nie był zamierzeniem celowym lecz wynikało z niedopatrzenia służb księgowych".
Trafne jest również stanowisko Izby Skarbowej podkreślone w odpowiedzi na skargę, że wbrew stwierdzeniom pełnomocnika nie można mówić o naruszeniu § 43 pkt 4 cyt. powyżej rozporządzenia (a nie jak podano w skardze art. 43 pkt 4) ponieważ organ I instancji w decyzji wskazał jedynie na obowiązek dokumentowania udzielonych rabatów (§ 43 ust. 1).
Natomiast ust. 4 § 43 dotyczący obowiązku posiadania przez sprzedawcę potwierdzenia odbioru faktury korygującej (innej sytuacji czego Inspektor nie kwestionował).
Także w art. 15 ust. 2 ustawy VAT określono zdarzenie uzasadniające zmniejszenie podstawy opodatkowania wśród których - oprócz kwot udokumentowanych i dopuszczalnych przyznanych rabatów, wartości zwróconych towarów oraz zwróconych kwot nienależnych w rozumieniu przepisów o cenach - wymienia się kwoty wynikające z dokonanych korekt faktur.
Bezpodstawny jest zarzut o naruszeniu tego przepisu ponieważ w ocenie Sądu brak jest dowodów na udzielenie upustu, rabatu od ustalonej ceny.
Z dowodów przedstawionych przez wspólników spółki cywilnej i z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy do czasu wydania obu zaskarżonych decyzji wynika, że kontrolowana spółka "A" nie posiada żadnych dokumentów od kontrahentów niemieckich obciążających ją wydatkami za poniesione koszty napraw dostarczonych koszy metalowych, nie posiada żadnych protokołów szkodowych z opisem przyczyn lub zdarzeń, uszkodzenia koszy, jakiego rodzaju uszkodzenia te były i w jakich ilościach, oraz nie otrzymała ani jednego zwrotu reklamowanych koszy metalowych pomimo dostarczenia ich do kontrahentów zagranicznych własnym transportem. Natomiast spółka przedłożyła organom podatkowym tylko trzy umowy na dostawę koszy metalowych - drucianych - z [...]grudnia 1999 r. zawarte pomiędzy spółką "B", a dostawcą spółką "A" w ilości pomiędzy 14.000 sztuk a 18.000 sztuk w okresie od [...] stycznia 2000 r. do [...] października 2000 r., spółką "C" , i spółką "D" , bez możliwości stosowania upustów cenowych z powodu złej jakości dostarczonego towaru.
Sąd podziela pogląd wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie NSA, że konieczność respektowania zasady wolności umów w gospodarce rynkowej, nie zwalnia organów podatkowych z obowiązku oceny rzeczywistego charakteru tych umów z punktu widzenia ich legalności i zgodności z prawem, a w szczególności rozważenia czy umowy te nie stanowią obejścia przepisów podatkowych, które są przepisami autonomicznymi.
Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2000 roku z przychodu wyłączeniu podlega wartość zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Brak jest zatem dowodów poza załączonymi dopiero do skargi delegacjami, a z materiału dowodowego wynika, że nie nastąpił zwrot jakiegokolwiek reklamowanego kosztu. Upusty cenowe mogły być stosowane tylko co do wielkości transakcji, a nie z powodu złej jakości dostarczonego towaru - koszy. Prawdą jest, że miały miejsce dostawy towaru o złej jakości, ale zawarte umowy nie zawierały zapisów w jaki sposób towar złej jakości miał być naprawiony. Dlatego należy przyjąć na podstawie treści tych umów (patrz umowa z [...] grudnia 1999 r.), że sposób naprawy przyjęto w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego. Trafne jest stanowisko Izby Skarbowej, że z pism kontrahentów zagranicznych skierowanych w sprawie reklamacji do spółki w związku z dostarczeniem koszy o złej jakości naprawa uszkodzonych koszy była dokonywana przez odbiorców towaru, a dopiero o pokrycie kosztów zwracano się do spółki. Pisma te potwierdzają taki sposób naprawienia szkody, który wybrali sami zagraniczni kontrahenci. Koszty tych napraw, którymi obciążono spółkę stanowiły zatem formę odszkodowania. Również wspólnicy spółki cywilnej "A" w wyjaśnieniach z [...] marca 2002 r. potwierdzili, że kontrahenci w ramach reklamacji sami wykonywali usługi naprawy koszy złej jakości. Przedłożona przez spółkę "A" dokumentacja nie pozwalała na uznanie, że zasadne było pomniejszenie przychodu i dlatego organy nie naruszały wyżej cytowanego art. 14 ust. 1. Wydatki związane z reklamacjami koszy złej jakości w świetle powyższego nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
Art. 193 § 1 Ordynacji podatkowej przyznaje moc dowodową jedynie takim księgom, które są prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy.
Słusznie zatem w oparciu o art. 193 § 2 Ordynacji podatkowej organy I i II instancji uznały za nierzetelne księgi podatkowe, ponieważ nie odzwierciedlały stanu rzeczywistego pełnomocnik i skarżący bezpodstawnie w świetle powyższych ustaleń domagali się stwierdzenia przez Sąd naruszenia tegoż przepisu.
Dlatego też należało uznać, że decyzje wydane w sprawie spełniały wymogi art. 210 § 4 Ordynacji, a w szczególności zawierają wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne.
Z powyższych względów skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) o czym orzekł Sąd w sentencji wyroku.
/-//-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/M.Skwierzyńska
LF

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI