I SA/Po 126/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatniczki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, uznając brak winy w uchybieniu terminu za nieuprawdopodobniony.
Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, twierdząc, że nie została o niej skutecznie poinformowana, a jej pełnomocnik wygasł umocowanie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu, uznając, że uchybienie nastąpiło z winy strony, a pełnomocnictwo było skuteczne. WSA w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, a kwestia skuteczności doręczenia była już badana w innej sprawie.
Sprawa dotyczyła skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn. Skarżąca twierdziła, że nie została skutecznie doręczona decyzja organu pierwszej instancji, a jej pełnomocnik, adwokat Ł. M., nie był już umocowany do jej reprezentowania po uchyleniu pierwszej decyzji przez Dyrektora. Dyrektor Izby odmówił przywrócenia terminu, wskazując na skuteczne doręczenie decyzji na adres elektroniczny pełnomocnika i uznając, że uchybienie terminu nastąpiło z winy strony. WSA w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Podkreślono, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji była już przedmiotem badania w innej sprawie (I SA/Po 81/25), gdzie skarga na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi została oddalona. Sąd odwołał się do wyroku NSA, który nakazał WSA uwzględnić określone okoliczności dotyczące pełnomocnictwa. Ostatecznie, WSA stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, ponieważ skarżąca nie wykazała braku winy swojego pełnomocnika w uchybieniu terminu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy strony, ponieważ strona nie uprawdopodobniła braku winy swojego pełnomocnika w niedochowaniu terminu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż jej pełnomocnik napotkał przeszkodę nie do przezwyciężenia w terminowym dokonaniu czynności procesowej. Kwestia skuteczności doręczenia była już badana w innej sprawie, a zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia w kontekście wniosku o przywrócenie terminu uznano za nieadekwatne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
O.p. art. 162 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
O.p. art. 162 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi.
Pomocnicze
O.p. art. 228 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
O.p. art. 152a § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Doręczenie decyzji w drodze fikcji doręczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące wadliwości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i wygaśnięcia pełnomocnictwa. Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia art. 152a § 3, art. 144 § 5, art. 138e § 1, art. 138j § 1 pkt 2, art. 138c § 1 O.p. Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia art. 121 § 1 i 2 O.p. Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia art. 155 § 1 w zw. z art. 121 § 1 O.p.
Godne uwagi sformułowania
Skarżąca nie uprawdopodobniła aby jej pełnomocnik napotkał w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania niedającą się usunąć przeszkodę uniemożliwiającą mu terminowe dokonanie tej czynności. Prawidłowość doręczenia zaskarżonej odwołaniem decyzji stanowiła przedmiot badania przy orzekaniu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.
Skład orzekający
Katarzyna Nikodem
przewodniczący
Michał Ilski
sprawozdawca
Waldemar Inerowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przywrócenia terminu, oceny winy w uchybieniu terminu, znaczenia pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym oraz związania sądu wykładnią NSA."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z doręczeniami i pełnomocnictwem w postępowaniu podatkowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym, takich jak doręczenia i pełnomocnictwo, które są częstym źródłem problemów dla podatników i ich pełnomocników. Wykładnia NSA w zakresie związania sądu jest również istotna.
“Pełnomocnictwo w postępowaniu podatkowym: kiedy wygasa i jak uniknąć błędów w doręczeniach?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 126/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-04-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Katarzyna Nikodem /przewodniczący/ Michał Ilski /sprawozdawca/ Waldemar Inerowicz Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane III FSK 854/25 - Wyrok NSA z 2025-10-14 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1325 art. 162 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Uzasadnienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z 15 stycznia 2020 r., nr [...] ustalił A. P. (dalej zwanej również skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn na kwotę [...]zł z tytułu nabycia od S. S. w drodze darowizny środków pieniężnych w kwocie [...]zł. Skarżąca, działając za pośrednictwem pełnomocnika w osobie adwokata Ł. M. wniosła odwołanie od tej decyzji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 30 listopada 2020 r., nr [...] uchylił w całości wskazaną powyżej decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z 24 sierpnia 2021 r., nr [...] powtórnie ustalił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Pismem z 22 października 2021 r. skarżąca wniosła odwołanie od wskazanej ostatnio decyzji. Wraz z odwołaniem wniesiono o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Skarżąca podniosła, że wiedzę o wydanej decyzji uzyskała 18 października 2021 r. w chwili doręczenia jej upomnienia z 15 października 2021 r. i zawiadomienia o zagrożeniu ujawnienia w rejestrze należności publicznoprawnych, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji nie została jej doręczona, a uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Podniosła, że nie łączy ją żaden stosunek pełnomocnictwa z mecenasem Ł. M., gdyż wygasł on z mocy ustawy z momentem złożenia przez pełnomocnika odwołania od decyzji z 15 stycznia 2020 r. Po uchyleniu tej decyzji skarżąca nie była już reprezentowana przez pełnomocnika Ł. M.. Jednocześnie zarzuciła, że z nieznanych przyczyn, Naczelnik zaniechał informowania jej o podejmowanych czynnościach, o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz doręczania pism w sprawie, w tym decyzji wymiarowej, co spowodowało niemożność jej zaskarżenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 9 grudnia 2021 r., nr [...] odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczono, że postanowieniem z tego samego dnia stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji. W postanowieniu tym ustalono, że decyzja organu pierwszej instancji została uznana za doręczoną zgodnie z art. 152a § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 1325 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") 8 września 2021 r., zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął 22 września 2021 r., zaś odwołanie zostało wniesione 22 października 2021 r., a więc z miesięcznym uchybieniem terminu przewidzianym do jego wniesienia. Uznano, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy strony. Podnoszone we wniosku okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Wyjaśniono, że w toku postępowania prowadzonego przez Naczelnika zostało złożone pismo adw. Ł. M., który włączając się do sprawy załączył dwa dokumenty obejmujące pełnomocnictwa do działania w imieniu strony. Z pełnomocnictwa nazwanego "pełnomocnictwo w sprawie administracyjnej" wynikał szeroki zakres działania pełnomocnika, obejmujący reprezentację w sprawie przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn ze wskazaniem, że dotyczy ono wszystkich organów oraz sądów wszystkich instancji. Na podstawie wskazanego pełnomocnictwa Ł. M. reprezentował stronę w organie pierwszej instancji, a po wydaniu decyzji z 15 stycznia 2020 r. złożył odwołanie. Reprezentował on również podatniczkę na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego. Korespondencja zgodnie z jego dyspozycją była przesyłana na adres elektroniczny [...]. Pełnomocnik w toku postępowania złożył pismo z 3 lipca 2020 r. w wykonaniu zobowiązania organu z 19 czerwca 2020 r., w którym wskazał, że działa jako pełnomocnik podatniczki, legitymowany udzielonym pełnomocnictwem znajdującym się w aktach sprawy. Decyzja z 30 listopada 2020 r. uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia również została doręczona na adres elektroniczny pełnomocnika. W dalszym etapie sprawa ustalenia zobowiązania była procedowana przed organem pierwszej instancji i pisma kierowane były także do Ł. M.. Pismem z 28 kwietnia 2021 r. na adres pełnomocnika zostało doręczone 13 maja 2021 r. na podstawie art. 152a § 1 O.p. wezwanie dla strony, dotyczące wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych w sprawie, jak też przedstawienia dowodów. Strona udzieliła odpowiedzi pismem z 26 maja 2021 r. Po zakończeniu postępowania, Naczelnik wydał 24 sierpnia 2021 r. decyzję, która przesłana została na adres elektroniczny pełnomocnika Ł. M. i uznana za doręczoną 8 września 2021 r. na podstawie 152a § 3 O.p. Dyrektor uznał za niezasadne zarzuty braku doręczania pism w toku prowadzonego postępowania. Również podnoszona przez stronę okoliczność dotycząca problemów technicznych pełnomocnika w odbiorze korespondencji za pomocą skrzynki e-Puap nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W innych prowadzonych przez mecenasa sprawach ta okoliczność musiała być zgłaszana, skoro w konsekwencji powodowała konieczność doręczania korespondencji w tradycyjny sposób, a w niniejszej sprawie okoliczność ta nie była zgłaszana. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie organowi uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł. Wniesiono również o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych szczegółowo w petitum skargi dokumentów. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 152a § 3 w zw. z art. 144 § 5 w zw. z art. 138e § 1 w zw. z art. 138j § 1 pkt 2 w zw. z art. 138c § 1 O.p. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ich błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie [...] Naczelnik w sposób prawidłowy doręczył decyzję w drodze fikcji doręczenia w sytuacji, w której adw. Ł. M. nie został umocowany do zastępowania skarżącej w wyżej wymienionej sprawie, gdyż jego umocowanie wygasło z mocy prawa z chwilą wydania przez Dyrektora decyzji z 30 listopada 2020 r. uchylającej decyzję Naczelnika z 15 stycznia 2020 r. w sprawie znak: [...] gdyż z żadnego z pełnomocnictw w aktach sprawy nie wynika, aby mógł zastępować skarżącą po uchyleniu w/w decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania; 2) art. 121 § 1 i 2 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania do organów podatkowych i ochrony uzasadnionych oczekiwań podatnika poprzez odstąpienie od dotychczasowej praktyki polegającej na wzywaniu skarżącej na każdym etapie sprawy do składania nowych pełnomocnictw lub do potwierdzania stosunku zastępstwa procesowego zamiast tego w sposób bezprawny rozszerzając zakres udzielonego pełnomocnictwa; 3) art. 155 § 1 w zw. z art. 121 § 1 O.p. mające wpływ na wynik sprawy poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że Naczelnik miał prawo w sposób dowolny interpretować zakres pełnomocnictwa w aktach sprawy i przyjąć, że skarżąca w sprawie [...] była zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podczas gdy w rzeczywistości brak wyraźnego umocowania adwokata skarżącej do działania na etapie po uchyleniu sprawy nie pozwalał Naczelnikowi na adresowanie decyzji z 24 sierpnia 2021 r. na adres ePUAP adw. Ł. M., gdyż zgodnie z poszanowaniem gwarancji ochrony praw strony Naczelnik powinien: a) wezwać skarżącą do złożenia wyjaśnień bądź przedłożenia nowego pełnomocnictwa, w celu wyjaśnienia wątpliwości czy wolą skarżącej jest podtrzymanie stosunku zastępstwa procesowego w sprawie prowadzonej od nowa, pod zmienioną sygnaturą - na etapie postępowania po uchyleniu sprawy do ponownego rozpoznania; b) wezwać skarżącą do uzupełnienia braków pełnomocnictwa z 7 października 2019 r. poprzez co najmniej wskazanie adresu elektronicznego w portalu podatkowym ewentualnego pełnomocnika; a na skutek których to zaniedbań orzeczenie Naczelnika nie zostało doręczone skarżącej w sposób prawidłowy i nie weszło do obrotu prawnego, a przez co skarżąca nie uchybiła terminowi na złożenie odwołania, ewentualnie uchybiła mu bez swojej winy; 4) art. 138c § 1 oraz art. 138j § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnictwo z 7 października 2019 r. czyniło zadość wymogom formalnym oraz pozwalało na adresowanie korespondencji do adw. Ł. M., podczas gdy w/w dokument obarczony był brakami formalnymi, tj. nie został sporządzony na formularzu PPS-1, nie zawierał adresu elektronicznego pełnomocnika w portalu podatkowym, ani nawet adresu mailingowego, co nie uprawniało Naczelnika do kierowania korespondencji na adres adw. Ł. M. w sprawie znak [...] W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. WSA w Poznaniu postanowieniem z 20 maja 2022 r., I SA/Po 81/22 przeprowadził dowód z dołączonych do skargi, znajdujących się na kartach [...] akt sądowych, kopii dokumentów: wezwania do złożenia wyjaśnień z 19 listopada 2021 r., odpowiedzi na wezwanie z 7 kwietnia 2021 r., pełnomocnictwa szczególnego [...], opłaty od pełnomocnictwa, wezwania na podstawie art. 155 § 1 O.p., zgłoszenia do sprawy z 8 października 2019 r., pełnomocnictwa z dnia 7 października 2019 r., pełnomocnictwa szczególnego PPS 1, potwierdzenia wpłaty z 10 października 2019 r., na okoliczność wyjaśniania kwestii udzielonych przez skarżącą pełnomocnictw w sprawach dotyczących podatku od towaru i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych. WSA w Poznaniu wyrokiem z 20 maja 2022 r., I SA/Po 81/22 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora. Uznano, że wobec uchylenia postanowienia Dyrektora stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 24 sierpnia 2021 r. (w sprawie I SA/Po 80/22) z uwagi na brak skutecznego doręczenia tej decyzji, zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie może się ostać, ponieważ wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bezprzedmiotowy. W tym stanie rzeczy jego rozpatrzenie przez Dyrektora naruszyło art. 162 O.p. Dyrektor wywiódł skargę kasacyjną od omówionego powyżej wyroku. NSA na rozprawie 21 listopada 2024 r. połączył do wspólnego rozpoznania sprawy III FSK 1428/22 i III FSK 1429/22. Uwzględniono przy tym zawarte w skardze kasacyjnej wnioski o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów. Następnie wyrokiem z tego samego dnia III FSK 1429/22 uchylono omówiony powyżej wyrok tutejszego Sądu z 20 maja 2022 r., I SA/Po 81/22 oraz przekazano sprawę tutejszemu Sądowy do ponownego rozpoznania. NSA odwołując się do wyroku w sprawie III FSK 1428/22 uznał, że WSA nie uzasadnił na jakiej podstawie, w oparciu o jakie okoliczności, przyjął, że "...w dacie późniejszej skarżąca udzieliła temu adwokatowi pełnomocnictwa wyraźnie zawężającego jego umocowanie...". W "pełnomocnictwie w sprawie administracyjnej" wskazano bowiem datę 7.10.2019 r., którą można uznać za datę udzielenia pełnomocnictwa, natomiast "pełnomocnictwo na formularzu PPS -1" w poz. 32 "Data (dzień-miesiąc-rok)" w części C. "OŚWIADCZENIE MOCODAWCY ALBO PEŁNOMOCNIKA" zawiera wpis "2019" w poz. odpowiadającej za "rok" pozostawiając pozycje "dzień" oraz "miesiąc" niewypełnione. Nie sposób zatem z takich zapisów pełnomocnictw jednoznacznie wywieść, że "pełnomocnictwo na formularzu PPS-1" zostało udzielone adwokatowi Ł. M. w dacie późniejszej aniżeli "pełnomocnictwo w sprawie administracyjnej". Na "pełnomocnictwie na formularzu PPS -1" widnieje data 9.10.2019 r. Jednak została ona zamieszczona w poz. 35 formularza PPS-1 "Data uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa (dzień - miesiąc - rok) i miejsca jego sporządzenia" jako data uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa. Ta sama data 9.10.2019 r. widnieje na "pełnomocnictwie w sprawie administracyjnej" również jako data uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa z 7.10.2019 r. Z powyższego nie wynika, że "pełnomocnictwo na formularzu PPS -1" zostało udzielone adwokatowi Ł. M. w dacie późniejszej. Podkreślenia wymaga bowiem, że adwokat Ł. M. przedłożył do akt sprawy dwa dokumenty pełnomocnictw. Zostały one przesłane do Naczelnika w jednej przesyłce nadanej w placówce pocztowej 10.10.2019 r. - wpływ do organu I instancji 14.10.2019 r. Pełnomocnictwa stanowiły załącznik do pisma przewodniego, w którym adw. Ł. M. powołując się na te pełnomocnictwa, zgłosił swój udział do postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn (zob. załączniki do skargi kasacyjnej, k. [...] akt sądowych sygn. akt III FSK 1428/22). Co więcej, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 2.04.2021 r., skarżąca posługując się takimi samymi pełnomocnictwami w sposób jednoznaczny wskazała, że udzielone pełnomocnictwo szczególne PPS-1, swoim zakresem obejmowało również postępowanie odwoławcze i chciała być w dalszym ciągu reprezentowana przez adwokata Ł. M. (zob. załączniki do skargi kasacyjnej, k. [...] akt sądowych, sygn. akt III FSK 1428/22). Wskazano, że do opisanych wyżej okoliczności, rozpatrując ponownie niniejszą sprawę, powinien odnieść się WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie Dyrektora należało odmówić skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 24 sierpnia 2021 r., nr [...] Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie podnosząc, że umocowanie jej pełnomocnika adw. Ł. M. wygasło z chwilą wydania przez Dyrektora decyzji kasacyjnej z 30 listopada 2020 r., w konsekwencji czego decyzja Naczelnika z 24 sierpnia 2021 r. winna zostać doręczona bezpośrednio skarżącej. Rację w sporze należało przyznać organowi podatkowemu. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie z kolei do postanowień art. 162 § 2 powołanego aktu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Z art. 162 § 1 i § 2 O.p. wynika, że podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o jego przywrócenie. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się powszechnie akceptowany w orzecznictwie obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w zw. z § 3 O.p. [tak: wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r., III FSK 1095/22]. Wyjaśnić również należy, że jedną z zasadniczych przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, co oznacza, iż uprawdopodobnienie wymaga wykazania danej okoliczności w stopniu mniejszym aniżeli jej udowodnienie, jednak ciężar takiego uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swoich twierdzeń. To strona, a nie organ podatkowy zna przyczynę, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu i to rolą strony jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Organ podatkowy ocenia zaś, czy wskazana przez stronę przyczyna spełnia kryteria ustanowione w art. 162 § 1 O.p., w szczególności, czy rzeczywiście strona przy dochowaniu należytej staranności nie mogła dochować terminu. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa [tak: wyrok NSA z 10 grudnia 2024 r., III FSK 679/23]. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, Sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika [tak: wyrok NSA z 11 października 2023 r., III FSK 2880/21]. Wskazać również należy na postanowienia art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu, któremu przekazano sprawę oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie [tak: wyrok NSA z 10 listopada 2011 r., I FSK 6/11]. NSA w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z 21 listopada 2024 r., III FSK 1429/22 odwołał się do swojego wyroku z tego samego dnia w sprawie III FSK 1428/22 zapadłego w sprawie dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. NSA w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku III FSK 1429/22 nakazał uwzględnić tutejszemu Sądowi okoliczności przytoczone w ślad za wyrokiem w sprawie III FSK 1428/22. W konsekwencji dostrzec należy, że Dyrektor 9 grudnia 2021 r. wydał zarówno objęte kontrolą w niniejszym postępowaniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jak i postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Drugie ze wskazanych postanowień stanowiło przedmiot rozpoznania tutejszego Sądu w sprawie I SA/Po 81/25 gdzie uwzględniono ocenę prawną NSA sformułowaną w wyroku z 21 listopada 2024 r., III FSK 1428/22. W rozpoznawanej sprawie zarówno zarzuty skargi, jak i jej uzasadnienie powołują się na okoliczność braku prawidłowego, a tym samym skutecznego, doręczenia decyzji Naczelnika z 24 sierpnia 2021 r. Na te same okoliczności powoływała się strona w skardze na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, rozpoznanej w sprawie I SA/Po 81/25. Tutejszy Sąd wyrokiem z 04 marca 2025 r., I SA/Po 81/25 orzekł o oddaleniu skargi skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 9 grudnia 2021 r., nr [...] stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołania. Skarżąca kwestionując odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podnosi zarzuty kwestionujące skuteczność doręczenia zaskarżonej odwołaniem decyzji. Tego rodzaju argumentację w realiach niniejszej sprawy należy uznać za nieadekwatną, niemogącą wywołać oczekiwanego rezultatu. Prawidłowość doręczenia zaskarżonej odwołaniem decyzji stanowiła przedmiot badania przy orzekaniu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W konsekwencji wskazane zagadnienie stanowi przedmiot badania organu odwoławczego na wcześniejszym etapie postępowania, poprzedzającym orzekanie co do wniosku o przywrócenie terminu. Nie sposób przy tym nie dostrzec, że w skardze nie podnosi się w ogóle zarzutu naruszenia 162 O.p., a to właśnie ten przepis legł u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu, Dyrektor trafnie uznał, że brak jest przesłanek przemawiających za przywróceniem skarżącej terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca nie uprawdopodobniła aby jej pełnomocnik napotkał w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania niedającą się usunąć przeszkodę uniemożliwiającą mu terminowe dokonanie tej czynności. Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Trafnie stwierdzono bowiem nieuprawdopodobnienie przez skarżącą, że do uchybienia terminowi na wniesienie odwołania doszło bez winy jej pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec o oddaleniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI