I SA/PO 1167/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-07-20
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonyfakturypodmiot nieistniejącydodatkowe zobowiązanie podatkoweciągłość prawnazmiana ustawypodstawa prawna

WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki z o.o. w sprawie VAT, uznając, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe mogło być ustalone na podstawie przepisów obowiązujących po zmianie ustawy, mimo że obowiązek podatkowy powstał wcześniej.

Spółka A sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT, kwestionując ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Spółka argumentowała, że przepis, na podstawie którego ustalono sankcję, nie obowiązywał w momencie powstania obowiązku podatkowego. Sąd uznał jednak, że instytucja dodatkowego zobowiązania podatkowego zachowała ciągłość prawną pomimo zmiany ustawy, a nowe przepisy mogły być stosowane do zdarzeń powstałych pod rządami poprzedniej ustawy, co skutkowało oddaleniem skargi.

Spółka A sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług. Głównym zarzutem spółki było ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie przepisu, który zdaniem skarżącej nie obowiązywał w momencie powstania obowiązku podatkowego. Spółka podnosiła, że decyzja w tej części została wydana bez podstawy prawnej, co stanowi rażące naruszenie prawa. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że prawo do obniżenia podatku naliczonego jest uzależnione od posiadania faktury wystawionej przez podmiot uprawniony, a w tym przypadku faktury wystawiono przez podmiot nieistniejący. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, zważył, że istota sporu dotyczyła możliwości stosowania po 1 maja 2004 r. dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie przepisów obowiązujących po zmianie ustawy o VAT, mimo że obowiązek podatkowy powstał wcześniej. Sąd uznał, że instytucja dodatkowego zobowiązania podatkowego stanowiła kontynuację poprzednich regulacji i zachowała ciągłość prawną. W związku z tym, nowe przepisy mogły być stosowane do zdarzeń powstałych pod rządami poprzedniej ustawy, a brak było przeszkód do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Sąd stwierdził, że decyzje organów nie zostały wydane bez podstawy prawnej, lecz z powołaniem błędnej podstawy prawnej, co jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia prawa wspólnotowego również uznano za bezzasadny, gdyż stan faktyczny dotyczył okresu sprzed przystąpienia Polski do UE. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dodatkowe zobowiązanie podatkowe stanowi instytucję, która zachowała ciągłość prawną pomimo zmiany ustawy. Nowe przepisy mogą być stosowane do zdarzeń powstałych pod rządami poprzedniej ustawy, a obowiązek podatkowy powstały przed 1 maja 2004 r. nadal istnieje i może być konkretyzowany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa z 2004 r. nie wprowadziła nowej kategorii zobowiązań podatkowych, a jedynie kontynuowała instytucję dodatkowego zobowiązania podatkowego. Milczenie ustawodawcy w przepisach przejściowych oznacza przyjęcie założenia bezpośredniego stosowania nowego prawa. Obowiązek podatkowy powstały pod rządem poprzedniej ustawy nadal istnieje i może być konkretyzowany na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji, w tym art. 109 ust. 4 ustawy z 2004 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.p.t.u. i p.a. art. 27 § ust. 6

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. art. 109 § ust. 4

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 109 § ust. 5

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

O.p. art. 207

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 47 § § 1

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. i p.a. art. 10 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 15

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 18

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 19 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 21 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. i p.a. art. 23 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Rozporządzenie MF art. 48 § ust. 4 pkt. 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 175

Ustawa o podatku od towarów i usług

O.p. art. 233 § § 1 pkt.1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1 i § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 247 § § 1 pkt.2

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 210 § § 1 pkt.4

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt.1) lit.c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Instytucja dodatkowego zobowiązania podatkowego zachowała ciągłość prawną pomimo zmiany ustawy o VAT. Nowe przepisy ustawy o VAT z 2004 r. mogą być stosowane do zdarzeń powstałych pod rządami poprzedniej ustawy. Obowiązek podatkowy powstały przed 1 maja 2004 r. nadal istnieje i może być konkretyzowany na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji.

Odrzucone argumenty

Decyzja organu podatkowego w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ przepis, na który się powołano, nie obowiązywał w momencie powstania obowiązku podatkowego. Nakładanie dodatkowych sankcji narusza art. 27 VI Dyrektywy VAT.

Godne uwagi sformułowania

Milczenie ustawodawcy w tym względzie oznacza przyjęcie założenia bezpośredniego stosowania nowego prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zamiarem ustawodawcy było zachowanie ciągłości instytucji dodatkowego zobowiązania podatkowego w kształcie uregulowanym w poprzedniej ustawie. Powołanie błędnej podstawy prawnej było takim naruszeniem przepisów postępowania (...) które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Skład orzekający

Sylwia Zapalska

przewodniczący

Karol Pawlicki

członek

Maciej Jaśniewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów prawa podatkowego po zmianie ustawy, ciągłość instytucji prawnych, zasada niepogarszania sytuacji prawnej strony (reformationis in peius), powoływanie podstaw prawnych w decyzjach administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany ustawy o VAT i stosowania sankcji podatkowych do zdarzeń powstałych przed zmianą. Orzeczenie NSA w sprawie I FPS 2/05 jest kluczowe dla pełnego zrozumienia kontekstu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ciągłości przepisów podatkowych po zmianie ustawy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej i podatkowej. Wyjaśnia, jak sądy interpretują takie zmiany.

Czy nowe prawo podatkowe może karać za stare grzechy? WSA w Poznaniu wyjaśnia ciągłość przepisów VAT.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 1167/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Karol Pawlicki
Maciej Jaśniewicz /sprawozdawca/
Sylwia Zapalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie Asesor sądowy Karol Pawlicki Asesor sądowy Maciej Jaśniewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006r. sprawy ze skargi A sp. Z o. o. w K.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2003r. do marca 2004r. oddala skargę /-/ K.Pawlicki /-/ S.Zapalska /-/ M.Jaśniewicz
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...]. w sprawie [...] na podstawie art.207 w związku z art.21 §1, art.47 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z 1997r. ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa), art.10 ust.2 w związku z art. 2, art.15, art.18, art.19 ust.2, art.21 ust.1, art.23 ust.1, art.27 ust.6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz.50 z 1993r. ze zm.; dalej ustawa), § 48 ust. 4 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27 poz. 268 z 2002 r. ze zm.; dalej Rozporządzenia MF) określił dla A Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2003 r. do marca 2004 r. podatek naliczony do rozliczenia w następnym miesiącu, zawyżenie podatku naliczonego, podatek do przeniesienia i zawyżenie podatku do przeniesienia w mniejszych kwotach aniżeli podano w deklaracji oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie na podstawie art.27 ust.6 ustawy w kwocie [...] zł. Uzasadniając wskazano, że w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Urząd Skarbowy w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług w firmie "A " Sp. z o.o. za m-ce: grudzień 2003r., styczeń, luty i marzec 2004r. stwierdzono zawyżenie podatku naliczonego. Ustalono, że podatnik zaewidencjonował w rejestrze zakupu i dokonał odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot nie istniejący. Wobec tego wydano decyzję określając za te miesiące zobowiązanie podatkowe.
Pismem z dnia [...] 02.2005 r. "A" Sp. z o.o. działająca przez pełnomocnika złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji w całości z uwagi na fakt, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podniesiono, że organ nie wykazał by Spółka, która dokonała sprzedaży na rzecz odwołującej się jednostki nie istniała w dniu dokonania tej transakcji. Organ nie wykazał by rzeczona Spółka nie istniała w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego potwierdził w swej decyzji, że stwierdzono istnienie Biura B Sp. z o.o. Ewentualne niezgodności co do zgłoszonej siedziby czy prezesa zarządu mogą być spowodowane niewykonaniem przez jednostkę obowiązków w zakresie aktualizacji danych zgłoszonych do rejestrów. Brak aktualizacji zgłoszonych danych nie skutkuje jednak uznaniem, że podmiot nie istnieje. Organ nie zanegował w swej decyzji faktu, że meble zostały nabyte od wystawcy spornych faktur. Podniesiono także, że organ w swej decyzji ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł, a zdaniem Spółki w dniu wydania decyzji brak było prawnej możliwości by organ mógł dokonać takiego rozstrzygnięcia. Naczelnik, bowiem ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe na podstawie przepisu, który nie obowiązywał w dniu wydania decyzji, co wynika z art. 175 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Nie można zaś ustalać dodatkowych zobowiązań podatkowych na podstawie przepisu, który nie obowiązuje w dniu wydania orzeczenia. Dodatkowe zobowiązanie nie powstaje z mocy prawa w związku z dokonaniem konkretnej czynności opodatkowanej. Dla jego powstania niezbędna jest decyzja organu podatkowego wydana na podstawie obowiązującego przepisu ustawy. W sprawie zaś orzeczono w tym zakresie na podstawie nieobowiązującej ustawy. Takie działanie organu powinno zostać ocenione jako dokonane bez ważnej podstawy prawnej. W szczególności zaś organ podatkowy - wbrew normie wynikającej z art. 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej nie powołał w decyzji przepisu, który stanowiłby podstawę dla takiego rozstrzygnięcia. Rozstrzygniecie to zdaniem autora skargi powinno zostać uchylone w toku postępowania odwoławczego jako wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia [...] w sprawie [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 233 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej, art.19 ust.1 i 2 ustawy i § 48 ust.4 pkt.1 lit. a) Rozporządzenia MF utrzymał w mocy decyzje organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z konstrukcją podatku od towarów i usług podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług (art. 19 ust.1 ustawy). Kwotę podatku naliczonego, o którą podatnik ma prawo obniżyć podatek należny stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług. Prawo zawarte w tym artykule stanowi zatem fundamentalną zasadę w rozliczeniach z tytułu podatku VAT. Jednakże prawo to zostało uzależnione od spełnienia przewidzianych w ustawie i wydanym w oparciu o upoważnienie ustawowe rozporządzeniu określonych warunków. Jednym z tych warunków jest posiadanie przez nabywcę faktury wystawionej przez podmiot do tego uprawniony. Zgodnie bowiem z § 48 ust. 4 lit. a) cyt. Rozporządzenia MF w przypadku gdy nabywca posiada fakturę wystawioną przez podmiot nie istniejący lub do tego nie uprawniony faktura taka nie stanowi podstawy do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony. Prawo nabywcy nie jest więc samoistne lecz uzależnione od tego, czy zbywca jest podmiotem uprawnionym do jej wystawienia. Ze stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, iż firma "A" Sp. z o.o. w m-cu grudniu 2003r. zakupiła meble apteczne od Biura "B" Sp. z o.o. z siedziba w W. i dokonała odliczenia podatku naliczonego zawartego w trzech fakturach. Jednoznacznie ustalono, że "B" Sp. z o.o. nie jest podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur VAT. Prokuratura Rejonowa prowadziła śledztwo w sprawie fałszerstwa przedmiotowych faktur. W trakcie przesłuchania R.Ch. zeznał, iż nie wystawiał i nie podpisywał faktur w grudniu 2003 r., gdyż przebywał w tym czasie w Areszcie Śledczym. Natomiast powołany biegły z zakresu kryminalistycznych badań dokumentów wydał opinię z której wynika, że podpisy "Ch." widniejące na fakturach, nie zostały nakreślone przez R.Ch. Organ odwoławczy nie kwestionował faktu przeprowadzenia transakcji zakupu mebli aptecznych oraz tego, że dokonano jej w dobrej wierze. Stwierdza jednak, iż podmiot przeprowadzający transakcje ze spółką "A" nie był uprawniony do wystawiania faktur VAT. W zakresie zarzutu, iż organ I instancji nie wykazał, by Sp. z o.o. "B" nie istniała w dniu dokonania transakcji, jak i w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzono, że organ błędnie przyjął na podstawie braku deklaracji podatkowych VAT[...] i braku znamion prowadzenia działalności gospodarczej, że był to podmiot nie istniejący. Zauważono jednak, iż prawidłowo powołano w decyzji przepis § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a) Rozporządzenia MF zgodnie z którym w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę wystawioną przez podmiot nie istniejący lub nie uprawniony faktura taka nie stanowi podstawy do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony. Nie zmieniła się więc kwalifikacja przepisu, jak też charakter orzeczenia organu I instancji. Ustalając dodatkowe zobowiązanie podatkowe organ I instancji powołał przepisy ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 8 stycznia 1993r. Ustawa ta straciła moc z dniem 1 maja 2004 r., a organ określał w decyzji kwotę zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości, w tej samej decyzji ustalił również kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zaniżenia. Sankcje te zastosowano prawidłowo i według zasad obowiązujących w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. (art.27 ust.5 ustawy), gdyż w momencie powstania dla podatnika obowiązku podatkowego obowiązywały przepisy tej ustawy. Wobec tego zdaniem organu odwoławczego nie stanowi to przeszkody konstytutywności decyzji w tej części, ponieważ zasady ustalania sankcji wynikają z przepisów prawa materialnego i są nieodłącznym elementem decyzji określającej zobowiązanie. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie nie może zostać uchylone, gdyż nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skargę z dnia [...] 08.2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła "A" Sp. z o.o. działająca przez pełnomocnika, w której wniosła o uchylenie decyzji w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Uzasadniając podniesiono, że rozstrzygnięcie w zaskarżonym zakresie ma charakter konstytutywny. Zobowiązanie to nie powstało przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy w czasie obowiązywania ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zobowiązanie to nie istniało. Z dniem 1 maja 2004 r. mocą art. 175 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. - za wyjątkiem jej art.9 - straciła moc. Nowa ustawa z dnia 11 marca 2004 r. weszła w życie od dnia 1 maja 2005 r. i jej przepisów nie można stosować do sytuacji powstałych przed tym dniem. Wobec tego brak możliwości ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art.109 tej ustawy. Jednocześnie żaden przepis przejściowy ustawy z dnia 11 marca 2004 r., która obowiązywała w dniu wydawania decyzji w pierwszej instancji w sprawie, nie ustanowił normy pozwalającej stosować przepisy art.27 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. po uchyleniu tego aktu normatywnego. W tym stanie rzeczy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w części w jakiej ustala Spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe okazuje się wydana bez podstawy prawnej. Organy podatkowe zaś zobowiązane są działać i rozstrzygać na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art.120 Ordynacji podatkowej). Konsekwentnie decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w części w jakiej utrzymuje decyzję pierwszej instancji w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego także powinna być uznana za wydaną bez podstawy prawnej. W konsekwencji przedmiotowe rozstrzygnięcie rażąco narusza prawo. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej stanowi kwalifikowaną wadę rozstrzygnięcia (art.247 § 1 pkt.2 Ordynacji podatkowej). Ponadto wskazano, że taka argumentacja znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Lu 500/04. W wyroku tym potwierdzono brak podstaw prawnych do orzekania na podstawie art.27 ustawy o z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług, w decyzjach wydawanych po 1 maja 2004 r.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi powtarzającej co do zasady argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie dnia 20. 07.2006 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł dodatkowo, że nakładanie dodatkowych sankcji narusza art.27 VI Dyrektywy VAT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa , w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Istota sporu sprowadza się do możliwości stosowania po 1.05.2004 r. przez organy podatkowe dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 30 % kwoty zaniżenia w przypadku wykazania kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej lub zawyżenia w przypadku wykazania kwoty zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej. Podatek od towarów i usług, jak również dodatkowe zobowiązanie podatkowe w tym podatku, określone przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz.535 ze zm.; dalej ustawa z 2004 r.), stanowią kontynuację podatku od towarów i usług oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego wprowadzonego do polskiego systemu podatkowego ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Uchwalenie nowej ustawy nie oznaczało wprowadzenia nowej kategorii zobowiązań podatkowych, a w szczególności nowej kategorii w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe stanowi element prawa materialnego wynikający z obu wyżej wymienionych ustaw. Ustawodawca uchwalając ustawę z 2004 r. przewidział w tej ustawie identyczną instytucję prawną jak w poprzedniej ustawie. Ustawodawca nie wypowiedział się w przepisach przejściowych i końcowych omawianej ustawy z 2004 r. na temat skutków wejścia w życie nowej ustawy dla stanów prawnych występujących pod rządem poprzedniej ustawy, w odniesieniu do dodatkowego zobowiązania podatkowego. Milczenie ustawodawcy w tym względzie oznacza przyjęcie założenia bezpośredniego stosowania nowego prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zamiarem ustawodawcy było zachowanie ciągłości instytucji dodatkowego zobowiązania podatkowego w kształcie uregulowanym w poprzedniej ustawie. Skutki wadliwego odliczenia kwoty podatku do zwrotu są identyczne w przepisach uchylonej ustawy, i w nowej ustawie, nowa ustawa bowiem nie wprowadza zmiany w zakresie powstawania dodatkowego zobowiązania podatkowego. Sytuacja podatnika zatem nie ulega żadnej zmianie, a w szczególności pogorszeniu. Stąd wniosek, że nawet jeśli się ma na uwadze sankcyjny charakter dodatkowego zobowiązania podatkowego, nie ma żadnych przeszkód do przyjęcia ciągłości prawnej tej instytucji i bezpośredniego działania nowego prawa w odniesieniu do zdarzeń zaistniałych pod rządem poprzedniej ustawy. Nie stoi temu na przeszkodzie konstytutywny charakter decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe. W podatku tym bowiem różny jest termin powstania obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego. Obowiązek podatkowy powstały przed dniem 1 maja 2004 r. na podstawie art. 27 ust. 5 poprzedniej ustawy istnieje nadal po tej dacie, mimo uchylenia ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. Artykuł 175 ustawy z 2004 r. nie eliminuje z obrotu prawnego wymienionego obowiązku podatkowego. A zatem mimo zmiany przepisów na podatniku ciąży obowiązek podatkowy, którego konkretyzacja może nastąpić do daty przedawnienia. Oznacza to, że jeśli po uchyleniu poprzedniej ustawy podatkowej istnieje przepis pozwalający na konkretyzację obowiązku podatkowego, to nie ma przeszkód do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Ustawodawca zarówno w poprzedniej, jak i w nowej ustawie, zawarł tę samą instytucję, z takimi samymi regulacjami prawnymi. Uprawniony więc jest wniosek, że nie ma żadnych przeszkód prawnych do konkretyzacji istniejącego po wejściu w życie nowej ustawy "starego" obowiązku podatkowego, który jest identyczny z obowiązkiem powstającym na gruncie nowej ustawy. Nie ma żadnego przepisu ani zasady prawnej eliminującej dopuszczalność ustalenia zobowiązania podatkowego wynikającego z obowiązku podatkowego, który istnieje nadal pod rządami nowego aktu prawnego przewidującego taki sam podatek. Od dnia 1 maja 2004 r. ustawodawca przewidział możliwość konkretyzacji obowiązku podatkowego w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego w art.109 ust.4 ustawy z 2004 r. Przepis ten stanowi podstawę prawną do konkretyzacji obowiązku podatkowego, powstającego w przypadku złożenia nieprawidłowej deklaracji podatkowej albo w ogóle jej niezłożenia. Ustawodawca nie przesądził, że w dacie wydania decyzji nie można ustalić dodatkowego zobowiązania podatkowego tożsamego z zobowiązaniem podatkowym wynikającym z obowiązku podatkowego powstałego po wejściu w życie nowej ustawy. W odniesieniu do niniejszej sprawy oznacza to konkretnie, że art.109 ust.4 ustawy z 2004 r. będzie miał zastosowanie zarówno do nowych obowiązków podatkowych, jak i do tych, które istniejąc w momencie wejścia w życie tej ustawy, powstały pod rządem ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 12.09.2005 r. w sprawie I FPS 2/05; publ. ONSAiWSA 2006/1/1).
Wymaga podkreślenia, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istniały wątpliwości co do możliwości stosowania dodatkowej sankcji po 1.05.2004 r. w przypadku stanów faktycznych sprzed tego dnia. Ich wyrazem było m.in. orzeczenie powołane przez stronę skarżącą. Obecnie kwestia ta została rozstrzygnięta w powołanej wyżej uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 12.09.2005 r. w sprawie I FPS 2/05, a stanowisko w niej zawarte podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. W decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego powołana została podstawa prawna z art.27 ust.6 ustawy w brzmieniu : "W razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określa kwotę zwrotu w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zawyżenia. Dotyczy to również różnicy podatku, o której mowa w art. 21 ust. 1.", podczas gdy prawidłowo winny zostać zastosowane przepisy art.109 ust.5 ustawy z 2004 r. w brzmieniu :"W razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określa kwotę zwrotu w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 % kwoty zawyżenia". Porównanie tych dwóch jednostek redakcyjnych prowadzi do konstatacji, że nie tylko treść normatywna tych zapisów jest identyczna, lecz również późniejszy zapis jest dosłownym powtórzeniem zapisu wcześniejszego z pominięciem jedynie zdania 2 art.27 ust.6 ustawy, który w niniejszej sprawie nie ma znaczenia. Decyzja ta zatem, jak również utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nie zostały wydane bez podstawy prawnej, lecz z powołaniem błędnej podstawy prawnej. Stosownie do przepisu art.145 § 1 pkt.1) lit.c) p.p.s.a. Sąd może uwzględnić skargę i uchylić decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy wobec tego stwierdzić, że powołanie błędnej podstawy prawnej było takim naruszeniem przepisów postępowania (art.210 § 1 pkt.4 Ordynacji podatkowej), które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Uchylenie decyzji musiałoby sprowadzać się jedynie do nakazania organom podatkowym powołania innej podstawy prawnej, co jak wskazano wyżej nie miałoby żadnego praktycznego znaczenia dla wymiaru dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art.27 Szóstej Dyrektywy Rady z 17.05.1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej : ujednolicona podstawa opodatkowania (77/388/EEC; publ. Dz. U. UE. L. 77.145.1; dalej VI Dyrektywa). Za utrwalony bowiem w judykaturze należy uznać pogląd, że nie ma podstaw do oceny legalności decyzji w odniesieniu do prawa wspólnotowego jeżeli stan faktyczny dotyczy okresu sprzed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (por. wyrok NSA z 4.01.2006 r. w sprawie I FSK 959/05, niepubl., wyrok NSA z 6.01.2006 r. w sprawie I FSK 435/05, niepubl.).
Z tych przyczyn , nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego , orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.
/-/ M.Jaśniewicz /-/ S.Zapalska /-/ K.Pawlicki

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI