I SA/Po 1141/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że zobowiązanie podatkowe za 1997 rok uległo przedawnieniu, mimo wcześniejszej zapłaty przez spółkę.
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 rok. Spółka "A" kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która określiła jej zobowiązanie podatkowe, odmawiając zaliczenia części wydatków na ulepszenie budynku do kosztów uzyskania przychodów. Kluczowym zagadnieniem stało się przedawnienie zobowiązania podatkowego. Sąd uznał, że mimo zapłaty przez spółkę, zobowiązanie przedawniło się z dniem 31 grudnia 2003 r., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania.
Sprawa dotyczyła sporu między Przedsiębiorstwem "A" a Dyrektorem Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 rok. Po serii postępowań i decyzji organów podatkowych, spółka zaskarżyła ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Głównym zarzutem skarżącej spółki było przedawnienie zobowiązania podatkowego. Spółka argumentowała, że termin płatności zobowiązania upłynął 31 marca 1998 r., a 5-letni bieg przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, zakończył się 31 grudnia 2003 r. W tym czasie organ podatkowy wydał decyzję w czerwcu 2004 r., co zdaniem spółki oznaczało przedawnienie. Sąd administracyjny przyznał rację spółce. Analizując przepisy Ordynacji podatkowej, sąd stwierdził, że bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony przez wniesienie skargi do sądu administracyjnego, ponieważ przepis wprowadzający takie zawieszenie wszedł w życie po wniesieniu skargi, a przepisy korzystniejsze dla podatnika (nieprzewidujące zawieszenia) powinny być stosowane. Sąd rozważył również kwestię zapłaty podatku przez spółkę w 2003 r. Odnosząc się do rozbieżności w orzecznictwie NSA, sąd przyjął stanowisko, że zapłata kwoty zobowiązania wynikającego z nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy toczy się postępowanie odwoławcze, nie jest tożsama z zapłatą podatku skutkującą wygaśnięciem zobowiązania w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wpłata taka nie wyklucza możliwości przedawnienia zobowiązania. W konsekwencji, sąd uznał, że zobowiązanie podatkowe przedawniło się z dniem 31 grudnia 2003 r., a organ podatkowy był zobowiązany do umorzenia postępowania. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2006 r. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, zobowiązanie podatkowe przedawnia się, a organ podatkowy jest zobowiązany do umorzenia postępowania, nawet jeśli podatnik dokonał zapłaty kwoty wynikającej z nieostatecznej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapłata kwoty zobowiązania wynikająca z nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy toczy się postępowanie odwoławcze, nie jest tożsama z zapłatą podatku skutkującą wygaśnięciem zobowiązania w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wpłata taka nie wyklucza możliwości przedawnienia zobowiązania. Sąd przyjął, że stosowanie przepisów korzystniejszych dla podatnika, które nie przewidywały zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, jest właściwe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
o.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
o.p. art. 70b
Ordynacja podatkowa
Jeżeli w trakcie toczącego się postępowania podatkowego zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, postępowanie to umarza się w drodze postanowienia.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 16 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów ulepszenia środków trwałych, które powiększają ich wartość stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych.
o.p. art. 70 § § 6 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego (przepis wprowadzony od 01.01.2003 r.).
o.p. art. 200
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ma obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
o.p. art. 197
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może powołać biegłych w celu wydania opinii.
o.p. art. 59 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe wygasa między innymi przez zapłatę.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może uchylić decyzję, jeśli narusza ona przepisy postępowania.
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zobowiązanie podatkowe przedawniło się z dniem 31 grudnia 2003 r., co skutkuje obowiązkiem umorzenia postępowania na podstawie art. 70b Ordynacji podatkowej. Przepis art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wprowadzający zawieszenie biegu terminu przedawnienia z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego, nie miał zastosowania do skargi wniesionej przed dniem jego wejścia w życie, a przepisy wcześniejsze, korzystniejsze dla podatnika, powinny być stosowane. Zapłata kwoty zobowiązania wynikająca z nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy toczy się postępowanie odwoławcze, nie jest tożsama z zapłatą podatku skutkującą wygaśnięciem zobowiązania w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i nie wyklucza możliwości przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Zobowiązanie, które wygasło na skutek zapłaty, nie może wygasnąć po raz drugi na skutek przedawnienia. Zapłata podatku będąca odrębnym od przedawnienia sposobem jego wygaśnięcia, powoduje wygaśnięcie zobowiązania wynikającego z decyzji organu pierwszej instancji tylko wówczas, gdy podatnik rezygnuje z drogi odwoławczej. Wpłata kwoty zobowiązania w takiej sytuacji nie jest bowiem tożsama z zapłatą podatku, która prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.
Skład orzekający
Sylwia Zapalska
przewodniczący sprawozdawca
Włodzimierz Zygmont
sędzia
Maciej Jaśniewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności w kontekście zapłaty częściowej lub całkowitej kwoty zobowiązania w trakcie postępowania podatkowego lub odwoławczego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie jego wydania i może wymagać analizy w kontekście późniejszych zmian w przepisach Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego, które ma ogromne znaczenie praktyczne dla podatników. Rozbieżności w orzecznictwie i analiza różnych stanowisk prawnych czynią ją interesującą dla profesjonalistów.
“Czy zapłata podatku chroni przed przedawnieniem? WSA w Poznaniu rozstrzyga kluczową wątpliwość.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 1141/04 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2006-02-28 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2004-08-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Maciej Jaśniewicz. Sylwia Zapalska /przewodniczący sprawozdawca/ Włodzimierz Zygmont Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Sygn. powiązane II FSK 885/06 - Wyrok NSA z 2007-06-27 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]2004 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]2003 r. o nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa "A" w P. kwotę 3470 zł (trzy tysiące czterysta siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/Wł.Zygmont Uzasadnienie Po przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym, decyzją z dnia [...]2001 r. Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej określił Przedsiębiorstwu "A" w P. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r. w wysokości [...]zł oraz zaległość podatkową w kwocie [...]zł wraz z odsetkami od tej zaległości. W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej stwierdził, że skarżąca spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę [...]zł poniesione w 1997 r. na ulepszenie środka trwałego głównego budynku administracyjnego, który nabyła w 1993 r. od Fabryki "B" w P. Organ kontroli skarbowej podkreślił, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. – Dz. U. z 1993 r. nr 106, poz. 482 ze zm.) nie uważa się za koszty uzyskania przychodów: ulepszenie (przebudowę, rozbudowę, rekonstrukcję, adaptację lub modernizację) środków trwałych, które zgodnie z odrębnymi przepisami powiększają wartość tych środków stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych. Od powyższej decyzji skarżąca spółka wniosła odwołanie, w związku z czym, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Izba Skarbowa wydała w dniu [...]2001 r. decyzję, na mocy której utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Izba Skarbowa podkreśliła, że decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej nie naruszała obowiązujących przepisów prawa podatkowego. Powyższa decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który po przeprowadzeniu rozprawy, wyrokiem z dnia 13 czerwca 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podniósł, że organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji nie wyjaśniły w sposób definitywny wątpliwości dotyczących ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności nie ustaliły czy poniesione przez skarżącą spółkę wydatki były wydatkami na ulepszenie środka trwałego, czy wydatkami remontowymi, które stanowią koszty uzyskania przychodów. Wobec powyższego Sąd zobowiązał organy podatkowe, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy dążyły do wyjaśnienia, czy zlecone przez podatnika prace w całości stanowiły inwestycje, czy też w części i jakiej były remontem. Sąd uznał, że o zakwalifikowaniu przeprowadzonych prac powinny decydować kryteria techniczne, a podstawą zakwalifikowania powinna być opinia biegłych. Sąd dopatrzył się również naruszenia art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (Dz. U. 137, poz. 926 ze zm.), gdyż organ podatkowy nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku i nie wyznaczył skarżącej spółce terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W związku z powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu [...]2003 r. decyzję nr [...] uchylającą decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Na skutek powyższej decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, wydał w dniu [...]2003 r. decyzję nr [...], w której określił dla Przedsiębiorstwa "A" w P. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r. w wysokości [...]zł. oraz zaległość podatkową w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej wyjaśnił, że skarżąca spółka nabyła na swoją bazę produkcyjną całość majątku i wartości prawnych przedsiębiorstwa pod nazwą Fabryka "B" w P., w której skład wchodziły m.in. budynki. Przejęcie zakupionego majątku nastąpiło w dniu [...]1993 r. Następnie w 1997 skarżąca spółka poniosła szereg nakładów w budynkach, kwalifikując je jako remonty i zaliczając do kosztów uzyskania przychodów. W toku postępowania organ podatkowy ustalił, że nakłady dotyczyły prac naprawczych i odnowienia elewacji ścian przednich i czołowych budynku administracyjnego i administracyjno-socjalnego, wykonania konserwacji dachu oraz prac dokonanych w: - budynku niskiego biurowca administracyjnego, w którym wykonano m.in. prace malarskie, tapeciarskie, dokonano wymiany drzwi i remontu centralnego ogrzewania, - budynku "nowej hali" – gdzie wykonano m.in. prace remontowe polegające na ułożeniu nowych płytek na zniszczonej posadce w szatniach pracowników warsztatowych i remontu pomieszczeń "izby pomiarów" - budynku administracyjnym głównym w zakresie m.in. adaptacji sanitariatów, doprowadzenia instalacji wodno-kanalizacyjnej na poddasze, suchej zabudowy ścian, adaptacji poddasza, wykonania sufitów podwieszanych na całym II piętrze i poddaszu. Po przeanalizowaniu zebranego materiału oraz uwzględniając wyjaśnienia skarżącej spółki, organ kontroli skarbowej dokonał podziału poniesionych wydatków w ten sposób, że wydatki w kwocie [...]zł uznano za koszty uzyskania przychodów, natomiast wydatki w kwocie [...] uznano za wydatki poniesione na modernizację i tym samym odmówiono możliwości zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów. Organ kontroli skarbowej wyjaśnił, że wobec uwzględnienia stanowiska skarżącej spółki przeprowadzenie dowodu z biegłego sądowego wskazanego w wyroku NSA jest zbędne. Od powyższej decyzji skarżąca spółka wniosła odwołanie z dnia [...]2003 r., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania podatkowego, a mianowicie art. 121§1, art. 122, art. 187 Ordynacji podatkowej i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skarżąca spółka podniosła, że organ podatkowy wydając decyzję nie uwzględnił wyroku NSA i nie dążył do wyjaśnienia, czy zlecone prace w całości stanowiły inwestycje, czy też w części i w jakiej były remontem. Poza tym, w ocenie skarżącej spółki, organ kontroli skarbowej naruszył zasadę prawdy obiektywnej. Zdaniem skarżącej spółki organ kontroli skarbowej ograniczył się jedynie do powtórzenia postępowania podatkowego, którego wynikiem były decyzje uchylone następnie przez NSA. Po przeanalizowaniu treści odwołania i przeprowadzeniu postępowania podatkowego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]2004 r. nr [...] przekazał sprawę organowi pierwszej instancji w celu przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego przez organ kontroli skarbowej Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu [...]2004 r. decyzję nr [...], na mocy której uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w analizowanej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżąca poniosła wydatki w celu ulepszenia środka trwałego – budynku i należy o nie zwiększyć wartość tegoż środka trwałego, czy też można część z tych wydatków zaliczyć bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów. Organ odwoławczy podkreślił, że przychylił się do oceny biegłych w zakresie dokonanego podziału rzeczowego i wartościowego robót na nakłady o charakterze remontowym i na ulepszenia. Organ podatkowy wskazał również, że postępowaniu podatkowym dokonano wszechstronnej oceny zebranych dowodów w sprawie, w tym także opinii biegłego R.L. z dnia [...]2001 r. Jednak ze względu na jej lakoniczność oraz brak uzasadnienia stanowiska opinia ta, w ocenie organu podatkowego, wykazuje małą przydatność dla celów prowadzonego postępowania. Mając zatem na uwadze opinie sporządzone przez powołanych w trybie art. 197 Ordynacji podatkowej biegłych J.B. i W.M. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nakłady w kwocie [...]zł zwiększają wartość początkową środka trwałego, a wydatki w kwocie [...]zł zostały poniesione w celach remontowych i zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca spółka wniosła skargę z dnia [...]2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania podatkowego, a w szczególności art. 70b, art. 120, art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podniosła w szczególności, że postępowanie prowadzone przez Dyrektora Izby Skarbowej nie spowodowało ani wyjaśnienia stanu faktycznego, ani nie został uwzględniony słuszny interes skarżącej spółki, polegający na szybkim i klarownym rozliczeniu przez organy podatkowe ciążącego na niej podatku dochodowego. Ponadto skarżąca spółka podniosła, że organ podatkowy dokonał interpretacji budzącego wątpliwości stanu prawnego na niekorzyść podatnika, czym naruszył art. 121§1 Ordynacji podatkowej. Skarżąca spółka zarzuciła także organowi podatkowemu, że nie uwzględnił wniosku skarżącej spółki o zwrócenie się do Zespołu Opiniującego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych o przeprowadzenie postępowania arbitrażowego. Ponadto skarżąca spółka podniosła zarzut przedawnienia. W ocenie skarżącej spółki termin płatności zobowiązania za rok 1997 r. upłynął 31 marca 1998 r. W związku z tym, zgodnie z art. 70§1 Ordynacji podatkowej bieg 5-letniego przedawnienia tego zobowiązania rozpoczął się w dniu 1 stycznia 1999 r. Zobowiązanie przedawniło się z upływem dnia 31 grudnia 2003 r. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącej spółki, zgodnie z art. 70b Ordynacji podatkowej, jeżeli w trakcie toczącego się postępowania podatkowego zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, postępowanie to umarza się w drodze postanowienia. W odpowiedzi na skargę z dnia [...]2004 Dyrektor Izby Skarbowej uznał zarzuty podniesione przez skarżącą spółkę za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej narusza obowiązujące przepisy prawa podatkowego. Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. W pierwszej kolejności należy rozpoznać, czy w sprawie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, które jest podstawą do umorzenia postępowania w sprawie. W analizowanej sprawie termin płatności zobowiązania podatkowego upłynął z dniem 31 marca 1998 r. Zgodnie z art. 70§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W związku z powyższym bieg 5-letniego terminu rozpoczął się z dniem 1 stycznia 1999 r. i upłynął z dniem 31 grudnia 2003 r. W sprawie niesporne jest ponadto, że decyzja została wydana przez organ podatkowy po upływie wskazanego powyżej terminu, tj. w dniu 22 czerwca 2004 r. W takiej sytuacji organy podatkowe zobowiązane są zastosować art. 70b Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że jeżeli w trakcie toczącego się postępowania podatkowego zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, postępowanie to umarza się w drodze postanowienia. W świetle powyższych okoliczności należy jednak rozważyć, czy bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony na skutek zaistnienia okoliczności wskazanych w Ordynacji podatkowej i czy zobowiązanie nie wygasło, zanim upłynął termin jego przedawnienia. Odnosząc się do pierwszej kwestii należy podnieść, że zgodnie z art. 70§6 pkt 2 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W analizowanej sprawie skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w dniu 15 listopada 2001 r. W ocenie Sąd jednak pomimo wniesienia skargi do sądu administracyjnego bieg terminu nie został zawieszony. Wniosek taki wynika z faktu, że powołany powyżej przepis został wprowadzony do Ordynacji podatkowej z dniem 1 stycznia 2003 r., a więc nie obowiązywał w momencie wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez skarżącą spółkę. Nowelizacja Ordynacji podatkowej została dokonana na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 169, poz. 1387). Należy jednak podkreślić, że zgodnie z art. 20§1 powołanej powyżej ustawy do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że korzystniejsze dla skarżącej spółki są regulacje prawne obowiązujące przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji, ponieważ nie przewidywały one zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Tym samym przedawnienie zobowiązania podatkowego nastąpiłoby wcześniej, przy zastosowaniu przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2003 r., co należy ocenić, jako rozwiązanie korzystniejsze z punktu widzenia podatnika. Odnosząc się natomiast do kwestii wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek jego zapłaty przez skarżącą spółkę w dniu [...]2003 r., należy stwierdzić, iż Sąd nie podziela poglądu, jakoby zapłata podatku stanowiła przeszkodę dla wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na sutek przedawnienia. Należy jednak podkreślić, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w literaturze prawa podatkowego obecne są dwa stanowiska. Zgodnie z pierwszym poglądem zapłata zobowiązania podatkowego powoduje jego wygaśnięcie, co sprawia, że zobowiązanie to nie może wygasnąć ponownie przez jego przedawnienie, a zatem odwoławczy organ podatkowy może wydać decyzję w zasadzie w nieograniczonym czasie. Stanowisko takie zostało zaprezentowane m.in. w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 6 października 2003 r. (FPS 8/03 – ONSA 2004/1/7). Zgodnie z podjętą uchwałą zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w art. 70§ Ordynacji podatkowej upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA podkreślił jednak, że zasada odnosi się wyłącznie do stanu faktycznego, w którym nie doszło do zapłaty podatku w toku postępowania podatkowego. W dalszej części uzasadnienia NSA podniósł, że "zapłata podatku przed upływem przedawnienia powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego na podstawie art. 59§1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zobowiązanie, które wygasło na skutek zapłaty, nie może wygasnąć po raz drugi na skutek przedawnienia. Oznacza to, że po zapłacie podatku termin przedawnienia już nie biegnie, a organ odwoławczy w czasie praktycznie nieograniczonym może wydać jedną z decyzji wymienionych w art. 233§ 1 i 2 tej ustawy, umożliwiając podatnikowi uzyskanie zwrotu nadpłaconego podatku." Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2004 r. (FSK 200/04 – niepublikowane), w którym Sąd uznał, że zasady logiki nie pozwalają przyjąć, że to samo zobowiązanie wygasa dwa razy, tzn. z chwilą zapłaty, a następnie w wyniku przedawnienia. W uzasadnieniu powołanego wyroku NSA podkreślił, że zgodnie art. 70§1 Ordynacji podatkowej przedawnienie powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, a art. 59§1 wymienia także inne przyczyny wygaśnięcia zobowiązań podatkowych. Zaistnienie jednego z dziewięciu zdarzeń w tym przepisie wymienionych wyklucza możliwość wygaśnięcia zobowiązania z przyczyn pozostałych. Trafne zatem jest stanowisko, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe, które wygasło na skutek zapłaty (art. 59§1 pkt 1) nie może wygasnąć po raz drugi wskutek przedawnienia. Wyrok ten zyskał aprobatę części doktryny, czego przykładem jest glosa autorstwa R. Mastalskiego. Autor w pełni zaakceptował pogląd zawarty w glosowanym orzeczeniu, a w konkluzji podkreślił, że przedawnienie zobowiązania podatkowego może dotyczyć jedynie zobowiązania, które istnieje, a zatem efektywne wygaśnięcie zobowiązania na skutek jego zapłaty powoduje, że przestaje ono istnieć, a więc nie może nastąpić jego wygaśnięcie na skutek upływu czasu, czyli przedawnienia, o którym mowa w art. 59§1 pkt 9 oraz w art. 70§1 Ordynacji podatkowej. Odmienne stanowisko w przedmiocie przedawnienia zobowiązania podatkowego, w którym wcześniej podatnik dokonał zapłaty podatku wyraził NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2003 r. (III SA 1103/2003) oraz w wyroku z dnia 25 listopada 2003 r. (III SA 1106/2003), ogłoszonych już po wydaniu powołanej powyżej uchwały 7 sędziów. W uzasadnieniu orzeczenia z 8 grudnia 2003 r. NSA wyjaśnił, że w ocenie Sądu, zapłata podatku będąca odrębnym od przedawnienia sposobem jego wygaśnięcia, powoduje wygaśnięcie zobowiązania wynikającego z decyzji organu pierwszej instancji tylko wówczas, gdy podatnik rezygnuje z drogi odwoławczej. W przypadku zaś wniesienia odwołania od nieostatecznej decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji wpłata kwot wynikających z takiej decyzji nie jest "zapłatą podatku" w rozumieniu przepisu art. 59§1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, lecz jedynie wypełnieniem obowiązku ustawowego, polegającego na konieczności realizacji kwestionowanej przez podatnika decyzji przed powtórnym rozstrzygnięciem sprawy wymiaru zobowiązania podatkowego w całokształcie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przez organ odwoławczy. Nie może ona zatem wykluczać możliwości skorzystania przez podatnika z dobrodziejstwa przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek upływu długiego czasu od dnia jego powstania; dobrodziejstwa wprowadzonego przede wszystkim z uwagi na interes dłużnika, a nie wierzyciela. W dalszej części uzasadnienia NSA podkreślił, że przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do wniosku, że podatnik, który wykonał obowiązek ustawowy i zapłacił, zaległość podatkową określoną w decyzji organu I instancji na etapie postępowania odwoławczego, lecz przed upływem terminu przedawnienia, znalazłby się w gorszej sytuacji, niż podatnik ignorujący zasadę określoną w art. 224§1 Ordynacji podatkowej. Pogląd ten obecny jest również w literaturze podatkowej (por. np. glosę do powołanego wyroku autorstwa A. Bartosiewicz, R. Kubacki – OSP 2004/7-8, s. 400 oraz D. Szubielska, Czy zapłata podatku wyklucza przedawnienie zobowiązania podatkowego, Przegląd Podatkowy 2004, nr 5, s. 50-52). Autorzy uzasadniają m.in., że wpłata wprawdzie elementem koniecznym, ale bynajmniej niewystarczającym do przyjęcia, że nastąpiła zapłata zobowiązania podatkowego. Przyjęcie bowiem poglądu, zgodnie z którym każda wpłata na poczet należności określonych w decyzjach wymiarowych stanowi zawsze zapłatę podatku skutkującą wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, niezależnie od tego, czy podatnik dokonujący wpłaty miał taki zamiar czy też nie, prowadziłoby do zanegowania podstawowych zasad postępowania podatkowego chronionych jako standardy konstytucyjne. Autorzy podkreślali również, że akceptacja poglądu, że zapłata należności wynikających z nieostatecznej decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji wyklucza możliwość przedawnienia zobowiązania podatkowego w toku postępowania odwoławczego, kłóciłaby się z zasadą równego traktowania podatników, znajdujących się w tej samej sytuacji materialnoprawnej oraz ze zdrowym rozsądkiem. W ocenie tych autorów przyjęcie tezy, że wykonanie decyzji nieostatecznej powoduje wygaśnięcie zobowiązań podatkowych, to rozwiązanie takie stanowiłoby przykład hipokryzji ustawodawcy zastawiającego pułapkę na podatnika stosującego się do obowiązującego prawa. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu, w analizowanej sprawie zobowiązanie podatkowe przedawniło się z dniem 31 grudnia 2003 r. i zgodnie z art. 70B Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest zobowiązany do umorzenia postępowania w sprawie, pomimo wcześniejszej zapłaty kwoty zobowiązania przez skarżącą spółkę. Zdaniem Sądu nie można akceptować mniej korzystnej sytuacji, w jakiej znalazłby się podatnik na skutek dobrowolnej zapłaty kwoty zobowiązania wynikającej w decyzji podatkowej. Wpłata kwoty zobowiązania w takiej sytuacji nie jest bowiem tożsama z zapłatą podatku, która prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za uzasadnioną i na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/M. Jaśniewicz /-/S. Zapalska /-/W. Zygmont
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI