I SA/Po 1137/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki, uznając jej księgi podatkowe za nierzetelne z powodu nieodzwierciedlania rzeczywistego stanu przychodów i kosztów, co skutkowało określeniem zobowiązania podatkowego w wyższej wysokości.
Podatniczka prowadząca działalność gospodarczą zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego za 2000 rok. Sprawa dotyczyła nierzetelności ksiąg podatkowych, które nie odzwierciedlały rzeczywistych przychodów i kosztów, w tym strat towarowych. Sąd uznał, że księgi były nierzetelne, ponieważ nie uwzględniały wszystkich zdarzeń gospodarczych, a przedłożone protokoły strat były niewiarygodne i złożone po terminie. W konsekwencji sąd oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość ustaleń organów podatkowych.
Sprawa dotyczyła skargi E.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000. Postępowanie kontrolne wykazało szereg nieprawidłowości w księdze przychodów i rozchodów, w tym dotyczące przychodu ze sprzedaży towarów handlowych oraz kosztów uzyskania przychodów. Organ kontroli skarbowej uznał księgi za nierzetelne, ponieważ nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu, co skutkowało określeniem przychodu w wyższej wysokości i naliczeniem podatku. Podatniczka kwestionowała te ustalenia, argumentując m.in. niewłaściwym ustaleniem marż i nieuwzględnieniem strat. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ale ostatecznie określił zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PIT. Sąd uznał skargę za niezasadną, podkreślając, że księgi podatkowe były nierzetelne, a przedłożone protokoły strat budziły wątpliwości co do wiarygodności i zostały złożone po terminie. Sąd stwierdził, że ustalenia organów podatkowych były prawidłowe, a marże zostały obliczone na korzyść podatniczki. W związku z tym skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, księgi podatkowe prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy nie stanowią dowodu tego, co wynika z ich zapisów, zgodnie z art. 193 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że księgi podatkowe skarżącej były nierzetelne, ponieważ nie uwzględniały wszystkich zdarzeń gospodarczych, takich jak straty towarowe, co potwierdziły wyjaśnienia samej podatniczki. Nierzetelność ksiąg jest kategorią obiektywną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.p.d.o.f. art. 14 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychód stanowiący podstawę opodatkowania.
Pomocnicze
o.p. art. 193 § 1
Ordynacja podatkowa
Księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów.
o.p. art. 193 § 2
Ordynacja podatkowa
Księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty.
o.p. art. 193 § 3
Ordynacja podatkowa
Księgi podatkowe uważa się za niewadliwe, jeżeli są prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z odrębnych przepisów.
o.p. art. 193 § 4
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy nie uznaje za dowód ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy.
o.p. art. 193 § 6
Ordynacja podatkowa
Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że księgi podatkowe są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy, to w protokole badania ksiąg określa, za jaki okres i w jakiej części nie uznaje ksiąg za dowód.
o.p. art. 193 § 7
Ordynacja podatkowa
Odpis protokołu badania ksiąg organ podatkowy doręcza stronie.
o.p. art. 23 § 2
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy odstępuje od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
rozp. MF art. 11 § 4
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów
Określa warunki, przy których księga podatkowa jest uznawana za rzetelną pomimo błędów w przychodach (limit 0,5%).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Księgi podatkowe skarżącej były nierzetelne, ponieważ nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu przychodów i kosztów. Protokoły strat towarowych złożone przez skarżącą były niewiarygodne i złożone po terminie, co uniemożliwiało ich uwzględnienie jako dowodu. Niewykazany przychód znacznie przekraczał limit określony w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów, co uniemożliwiało uznanie ksiąg za rzetelne na tej podstawie. Obliczone przez organy podatkowe marże były korzystne dla podatniczki.
Odrzucone argumenty
Zarzut skarżącej dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez zawyżenie przychodu. Zarzut skarżącej dotyczący nieuwzględnienia strat i ubytków objętych protokołami. Zarzut skarżącej dotyczący naliczenia arytmetycznych marż. Zarzut skarżącej dotyczący bezpodstawnego naliczenia przychodu ze sprzedaży opakowań.
Godne uwagi sformułowania
księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty organ podatkowy nie uznaje za dowód ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy nierzetelność ksiąg podatkowych jest bowiem kategorią obiektywną i nie zależy od sposobu czy stopnia przyczynienia się do niej przez podatnika kwoty niewykazanego w księdze podatkowej przychodu znacznie przekraczają limit określony w tym przepisie protokoły ubytków i strat nie mogą zostać uwzględnione jako dowód w postępowaniu, gdyż budzą wątpliwości co do wiarygodności danych w nich stwierdzonych takie ilości ubytków i strat trudno uzasadniać brakiem staranności pracowników
Skład orzekający
Sylwia Zapalska
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Małecki
sędzia
Maciej Jaśniewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nierzetelności ksiąg podatkowych z powodu nieujawnienia strat i ubytków towarowych, a także procedury postępowania z dowodami złożonymi po terminie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatniczki prowadzącej działalność handlową i specyfiki dowodów dotyczących strat towarowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady dotyczące rzetelności ksiąg podatkowych i dowodów w postępowaniu podatkowym, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe dokumentowanie strat i terminowe składanie dowodów.
“Nierzetelne księgi podatkowe: jak straty towarowe mogą wpłynąć na zobowiązanie podatkowe?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Po 1137/04 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2006-04-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-08-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Jerzy Małecki Maciej Jaśniewicz. Sylwia Zapalska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr.) Sędziowie NSA Jerzy Małecki as.sąd.WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. sprawy ze skargi E.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok o d d a l a s k a r g ę /-/M. Jaśniewicz /-/S. Zapalska /-/J. Małecki Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] 2003 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął postępowanie kontrolne u E.D., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A", [...], w zakresie prawidłowości i rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000. Kontrola zakończona została protokołem spisanym w dniu [...] 2003 r., w którym organ kontroli skarbowej stwierdził szereg nieprawidłowości mających wpływ na określenie wysokości przychodu podlegającego opodatkowaniu, na wysokość kosztów uzyskania przychodu oraz podstawy opodatkowania. W odpowiedzi na wnioski sformułowane w protokole pokontrolnym, skarżąca złożyła wyjaśnienia do protokołu, pismem z dnia [...] 2003 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustosunkował się do uwag do protokołu pismem z dnia [...] 2003 rok. W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...] 2003 r. decyzję nr [...], w której określił dla E.D. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej stwierdził, że w wyniku czynności kontrolnych na podstawie danych wynikających z podatkowej księgi przychodów i rozchodów stwierdzono stratę ze sprzedaży towarów handlowych (piwa wina, napojów) w wysokości [...] zł. Organ kontroli skarbowej wyjaśnił, że w związku z tym, że wartość sprzedaży była niższa niż wartość sprzedanych towarów liczona w cenach zakupu zwrócono się do skarżącej o wskazanie przyczyn i dowodów dokumentujących wysokość poniesionej straty z działalności gospodarczej oraz określenie wysokości marż stosowanych w 2000 r. do cen zakupu na poszczególne grupy towarów. W piśmie z dnia [...] 2003 r. skarżąca oświadczyła, że w 2000 r. stosowała średnią marżę handlową na poziomie ok. 5% (bez podziału na poszczególne grupy towarów). Ponadto skarżąca oświadczyła, że w 2000 r. nie zostały rozliczone zdarzenia, jak np. kradzież towaru i radia oraz zniszczenie towaru, którego dopuścił pracownik przedsiębiorstwa skarżącej. Nie sporządzono jednak remanentu w dniu, w którym kradzież i zniszczenie stwierdzono. Skarżąca nie przedstawiła też żadnych dokumentów stwierdzających, w jakiej wysokości poniosła stratę z tytułu kradzieży i zniszczenia. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej podniósł także w uzasadnieniu decyzji, że w toku czynności kontrolnych stwierdzono, na podstawie porównania cen wynikających ze wszystkich przedstawionych do kontroli faktur sprzedaży oraz faktur zakupu, że skarżąca w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa realizował marżę przy sprzedaży towarów handlowych. Analizy marż dokonano w oparciu o faktury dokumentujące sprzedaż i zakup najczęściej występującego asortymentu, z których losowo dokonano wyboru transakcji. W toku kontroli uwzględniono zmiany cen sprzedaży i zakupu danego towaru występujące w 2000 r. Jeżeli cena na dany towar zmieniała się wyliczono średnią cenę zakupu i sprzedaży na dany towar. Na podstawie tak ustalonych cen wyliczono średnią marżę stosowaną dla danego towaru. Uwzględniając powyższe okoliczności, organ kontroli skarbowej obliczył średnią marżę dla poszczególnych grup asortymentowych, która wyniosła 6,82% dla piwa, 10,53% dla wina i 13,25% dla napojów. Organ kontroli skarbowej podkreślił, że skarżąca nie wyjaśniła przyczyn i nie wskazała dowodów na to, że wystąpiły przypadki, które mogły mieć wpływ na tak znaczne obniżenie marży rocznej, że sprzedaż towarów handlowych nastąpiłaby ze stratą. W związku z powyższym organ kontroli skarbowej podniósł w uzasadnieniu decyzji, że wynikająca z księgi podatkowej marża nie została uzasadniona przez podatnika. Skarżącą realizowała natomiast marżę w wysokości znacznie odbiegającej od marż dla poszczególnych grup towarowych i stosowanych przy sprzedaży udokumentowanej. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że księga podatkowa nie odzwierciedla rzeczywistego stanu w zakresie wysokości realizowanych faktycznie przychodów. Wobec tego zebrany materiał dowodowy, w ocenie organu kontroli skarbowej, stanowił podstawę do tego, by uznać, że prowadzone przez skarżącą księgi są nierzetelne w części wykazanego przychodu z tytułu działalności gospodarczej, co powoduje nie uznanie jej za dowód w zakresie przychodów ze sprzedaży towarów handlowych na podstawie art. 193 §4 i §6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do określenia przychodu ze sprzedaży towarów handlowych w wyższej wysokości niż wynika to z ksiąg. W tym celu do wartości sprzedawanego piwa w cenach zakupu zastosowano marżę w wysokości 5,91%, do wina w wysokości 7,76%, do napojów w wysokości 9,12%, zaś przychody z tytułu sprzedaży towarów, po uwzględnieniu kradzieży towarów na kwotę [...] zł, określone zostały w łącznej wysokości [...] zł. Wobec wykazania przez stronę dochodów z tytułu sprzedaży opakowań na poziomie [...] zł. sprzedaży usług transportowych w kwocie [...] oraz innych przychodów w wysokości [...] zł – przychód z działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę został określony w wysokości [...] zł. Przy obliczeniu wysokości marży brano pod uwagę marżę ustaloną przez organ kontroli w toku postępowania oraz wysokość marży deklarowanej przez podatnika (średnia marże plus marża określona przez skarżącą podzielone przez 2). W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej podniósł również, że w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości w kwalifikowaniu wydatków do kosztów uzyskania przychodów. W zakresie kosztów uzyskania przychodów zakwestionowano kwotę [...] zł wynikająca z faktur za usługi telekomunikacyjne, wystawione na inny podmiot – firmę "B". Jednocześnie nie uwzględniono w remanencie końcowym kwoty [...] zł. dot. opakowań oraz zwiększono koszty o [...] zł dot. zakupu opakowań. Po powyższych korektach wysokość kosztów została określona na poziomie [...] zł, dochód w wysokości [...] zł, natomiast należny podatek dochodowy za 2000 rok [...] zł. Ponadto w uzasadnieniu decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustosunkował się wyjaśnień do protokołu kontroli wniesionych przez skarżącą, która oświadczyła w roku 2000 poniosła straty i miała ubytki w środkach obrotowych w kwocie [...] zł. Organ kontroli skarbowej podkreślił, że w księdze przychodów i rozchodów zaksięgowano ubytki i straty jedynie w kwocie [...] zł. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej stwierdził, że w wyniku analizy protokołów ubytków i strat od [...] do [...] 2000 r. stwierdzono, że średnio co dwa, trzy lub cztery dni w każdym miesiącu ulegały zniszczeniu dziesiątki, setki, a nawet tysiące sztuk piwa, wina i napojów. Przykładowo organ kontroli skarbowej wskazał, że w styczniu uległo zniszczeniu [...] szt. piwa, [...] szt. napojów, [...] szt. wina, w [...] - [...] szt. piwa, [...] szt. napojów, [...] szt. wina i denaturatu, w [...] – [...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina. Nie przedstawiono jednak żadnych dokumentów potwierdzających przewóz i składowanie tak dużej ilości zniszczonego towaru na wysypisku śmieci. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie uznał za koszt uzyskania przychodów wydatków związanych z korzystaniem z użyczonego telefonu komórkowego, ze względu na umowy użyczenia i refaktur z tytułu poniesionych wydatków. Od powyższej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej skarżąca wniosła odwołanie z dnia [...] 2003 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że organ kontroli skarbowej niezasadnie uznał księgi podatkowe za nierzetelne, gdyż sprzedaż towarów dokumentowana była fakturami VAT, a obrót gotówkowy prowadzony był użyciu kasy fiskalnej. Ponadto skarżąca wskazała, że organ kontroli skarbowej przy rozstrzygnięciu sprawy nie wziął pod uwagę protokołów ubytków i strat za okres od [...] do [...] 2000 r., które zostały przedłożone przez skarżącą w czasie składania wyjaśnień do protokołu wraz z oświadczeniem pracownika odpowiedzialnego za sporządzanie protokołów. Z dokumentów tych wynika, że straty z tytułu ubytków i zniszczenia wyniosły [...] zł. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego oraz przeanalizowaniu treści odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] 2004 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że po przeanalizowaniu w toku postępowania kontrolnego dokumentacji podatkowo-księgowej, dokumentów źródłowych (dowodów zakupu i sprzedaży) ustalono, że podatkowa księga przychodów i rozchodów, prowadzona przez skarżącą, nie odzwierciedla wszystkich operacji gospodarczych, co oznacza, że nie jest zgodna ze stanem rzeczywistym. Zasadnie więc organ pierwszej instancji uznał księgi za nierzetelne i postępując zgodnie z art. 196 §6-8 Ordynacji podatkowej, sporządził w dniu [...] 2003 r. protokół z badania ksiąg. Zasadnie również organ pierwszej instancji odstąpił od oszacowania podstawy opodatkowania, ponieważ możliwe było określenie podstawy opodatkowania w oparciu dane wynikające z ksiąg podatkowych uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania. Odwoławczy organ podatkowy podkreślił także, że organ pierwszej instancji właściwie określił wysokość marż, uwzględniając wysokość deklarowaną przez podatnika. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie mogą zostać uwzględnione jako dowód protokoły strat przedstawione przez stronę. Kwestionowane protokoły ubytków i strat na łączną kwotę [...] zł zostały przedłożone dopiero w dniu [...] 2003 r., po zapoznaniu się z protokołem kontroli z dnia [...] 2003 r., w którym stwierdzono nierzetelność prowadzonych ksiąg podatkowych. Nie były one ujęte w księgach podatkowych oraz w dokumentacji rejestrującej straty magazynowe. Nie zostały również przedłożone wraz z dokumentacją podatkową organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że z protokołów strat wynika, że zniszczeniu w 2000 r. uległo: - piwo o wartości [...] zł w cenach zakupu, - wino o wartości [...] zł w cenach zakupu, - napoje o wartości [...] zł w cenach zakupu. Łącznie zatem zniszczeniu uległ towar o wartości [...] zł. Różnica pomiędzy wysokością łącznej kwoty strat wymienioną powyżej, a wskazaną przez skarżącą ([...] zł) wynika z błędnego opisu protokołu z dnia [...] 2000 r. W protokole tym wskazano poniesienie strat w wysokości [...] zł, podczas gdy suma wymienionych towarów równa była [...] zł. Zważywszy na przytoczone powyżej okoliczności, w ocenie organu podatkowego, przedłożone protokoły strat nie mogą zostać uwzględnione jako dowód w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy drugiej instancji wyjaśnił również, że przeprowadzony w dniu [...] 2004 r. dowód z przesłuchania świadka K.K., nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie organu podatkowego złożone przez świadka oświadczenie, że przez przeoczenie nie przekazała ona do biura rachunkowego protokołów strat celem ich ujęcia w dokumentacji podatkowej jest niewiarygodne. Dyrektor Izby Skarbowej uznał jednak inne okoliczności wynikające z oświadczenia z dnia [...] 2003 r., które miały wpływ na obniżenie przychodu. Organ podatkowy uwzględnił zniszczenie ośmiu palet wody grodziskiej, dziesięciu palet wody owocowej i palety piwa w puszkach "Lech – Mocny". Wartość strat oświadczonych w piśmie wyniosła łącznie [...] zł , w tym [...] zł dotyczyło napojów, natomiast [...] zł piwa. W pozostałym zakresie Dyrektor Izby Skarbowej nie dopatrzył się nieprawidłowości w decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i orzekł, jak w sentencji decyzji. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę z dnia [...] 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego oraz naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności z naruszeniem art. 172§1 i §2 pkt 2, art. 174§1, art. 180§1, art. 181, art. 187§1, art. 188, art. 193 Ordynacji podatkowej w związku z §11 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. nr 105, poz. 1199) i ar 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. - Dz. U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm.). W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi podatkowemu błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez niewłaściwe ustalenie wielkości przychodu z prowadzonej przez skarżącą pozarolniczej działalności gospodarczej przez jego zawyżenie, wynikające z nieuwzględnienia przez organ podatkowy strat i ubytków objętych przedłożonymi przez skarżącą protokołami strat na kwotę [...] zł w cenach zakupu oraz naliczenie przez organ do całości sprzedaży towarów marż arytmetycznych, co stanowi naruszenie art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca wyjaśniła, że nieokazanie spornych protokołów było spowodowane wyłącznie przekonaniem podatnika, że protokoły są załączone do dokumentacji księgowej. Skarżąca zarzuciła ponadto organowi podatkowemu, że nie uwzględnił jej wyjaśnień co do faktycznych przyczyn postępowania występowania tak znacznych strat. Ponadto skarżąca zakwestionowała marże handlowe przyjęte przez organ podatkowy dla ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 r. W ocenie skarżącej są to marże ustalone metodą arytmetyczną z dowolnie wybranych miesięcy roku podatkowego i dowolnie wybranych pozycji księgowych. W szczególności organ podatkowy nie uwzględnił sprzedaży w miesiącach letnich, kiedy sprzedaż jest największa, i w związku z tym marża jest najniższa. Skarżąca stwierdziła również, że organ podatkowy bezpodstawnie naliczył i uznał za udowodniony przychód ze sprzedaży opakowań w kwocie [...] zł. Zdaniem skarżącej ustalenie przychodu ze sprzedaży opakowań jest bezpodstawne i nieuzasadnione, gdyż nie uwzględnia opakowań zwróconych w trakcie roku obrachunkowego. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznała zarzuty podniesione przez skarżącą za bezpodstawne i wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Następnie skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę i pismem procesowym z dnia [...] 2006 r. podtrzymała w pełnym zakresie zarzuty podniesione w skardze. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej, pismem z dnia [...] 2006 r., ustosunkował się do pisma procesowego skarżącej i ponownie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i uznał zarzuty podniesione przez skarżąca na bezpodstawne. Tym samym Dyrektor Izby Skarbowej ponownie wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów materialnego i proceduralnego prawa podatkowego. Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. W analizowanej sprawie spór pomiędzy skarżącą a organem podatkowym sprowadza się w szczególności do ustaleń faktycznych, których skutkiem było uznanie ksiąg podatkowych za nierzetelne i tym samym nieuznanie ich za dowód w postępowaniu podatkowym, co do określenia wysokości przychodu stanowiącego podstawę opodatkowania. Zgodnie z art. 193§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Natomiast na podstawie art. 193 §2 i §3 Ordynacji podatkowej księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty, a za niewadliwe uważa się księgi podatkowe prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z odrębnych przepisów. Z kolei zgodnie z art. 193 §4 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie uznaje za dowód ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy, choć możliwe jest wyjątkowe dopuszczenie w postępowaniu dowodu z ksiąg podatkowych prowadzonych w sposób wadliwy. Na mocy art. 193 §6 i §7 Ordynacji podatkowej, jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że księgi podatkowe są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy, to w protokole badania ksiąg określa, za jaki okres i w jakiej części nie uznaje ksiąg za dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Odpis protokółu organ podatkowy doręcza stronie. W sprawie niesporne jest, że organ kontroli skarbowej dopełnił obowiązków wynikających z przytoczonych powyżej przepisów Ordynacji podatkowej, dotyczących określenia w protokole badania ksiąg zakresu, w jakim nie uznaje ksiąg za dowód tego, co wynika z zawartych z zawartych w nich zapisów. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej dokonał tego wymogu w protokole z dnia [...] 2003 r. i tego samego dnia protokół został skarżącej doręczony, o czym świadczy podpis skarżącej na ostatniej stronie protokołu wraz ze wskazaniem daty. W ocenie Sądu, w świetle dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych, nie budzi wątpliwości, że zaistniały przesłanki do uznania ksiąg podatkowych, za nierzetelne, gdyż nie odzwierciedlały one stanu rzeczywistego. Wynika to w szczególności z wyjaśnień do protokołu kontroli z dnia [...] 2003 r., w których skarżąca oświadczyła, że szereg zdarzeń nie zostało odzwierciedlonych w prowadzonej ewidencji podatkowej. Do pisma skarżąca załączyła protokoły spisane w związku z powstaniem braków, stłuczek z tytułu prowadzenia hurtowni napojów. Wartości strat i zniszczeń wynikające z treści protokołów, nie zostały wcześniej uwzględnione w księgach podatkowych, co przesądza o tym, że księgi te były nierzetelne w rozumieniu art. 193 Ordynacji podatkowej. Należy przy podkreślić, że z punktu widzenia przepisów Ordynacji podatkowej, nie są istotne przyczyny, powodujące nierzetelność ksiąg podatkowych, a w szczególności to, czy nierzetelność ta była zawiniona przez podatnika, czy też nie. Nierzetelność ksiąg podatkowych jest bowiem kategorią obiektywną i nie zależy od sposobu czy stopnia przyczynienia się do niej przez podatnika. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organy obu instancji zasadnie postąpiły nie uznając ksiąg podatkowych, jako dowód w postępowaniu w zakresie wysokości osiągniętego przez skarżącą przychodu podlegającego opodatkowaniu. W ocenie Sądu organ kontroli skarbowej zasadnie zastosował w takiej sytuacji art. 23 §2 Ordynacji podatkowej i odstąpił od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Wynika to z faktu, że dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwoliły na określenie podstawy opodatkowania. Organ kontroli skarbowej nie zakwestionował bowiem wszystkich zapisów dokonanych w księgach podatkowych, lecz za nierzetelne uznał wyłącznie zapisy dotyczące określenia wysokości przychodu podlegającego opodatkowaniu. Nie jest zasadny zarzut skarżącej dotyczący błędnego zastosowania §11 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. nr 105, poz. 1199). Zgodnie z powyższym przepisem księgę podatkową uznaje się za rzetelną również, gdy nie wpisane lub błędnie wpisane kwoty przychodu nie przekraczają łącznie 0,5% przychodu wykazanego w księdze za dany rok podatkowy lub przychodu wykazanego w roku podatkowym do dnia, w którym urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził te błędy. Przepis ten nie znajduje zastosowania w analizowanej sprawie, gdyż kwoty niewykazanego w księdze podatkowej przychodu znacznie przekraczają limit określony w tym przepisie. Ustalona w zaskarżonej decyzji kwota niewpisanego przychodu wynosi [...] zł, co stanowi ok. 7,03% przychodu wykazanego w księdze podatkowej i zeznaniu podatkowym za 2000 r. Uznanie księgi podatkowej za rzetelną, na podstawie powołanego powyżej przepisu, było wobec tego niemożliwe i zasadnie organ podatkowy nie zastosował w analizowanej sprawie powyższego przepisu. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieuwzględnienia przez organy obu instancji protokołów strat przedłożonych przez skarżącą po doręczeniu protokołu kontroli, należy stwierdzić, że nie mogą one zostać uwzględnione jako dowód w postępowaniu, gdyż budzą wątpliwości co do wiarygodności danych w nich stwierdzonych. Z materiału zgromadzonego w toku postępowania wynika bowiem, że w trakcie postępowania organ kontroli skarbowej zwracał się do skarżącej o wyjaśnienie przyczyn powodujących obniżenie deklarowanej marży na sprzedawane towary do wartości ujemnych. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła w piśmie z dnia [...] 2003 r., że w 2000 r. nie zostały rozliczone następujące zdarzenia: kradzież towaru i radia z odtwarzaczem z samochodu na placu hurtowni (wartość [...] zł), kradzież towaru na kwotę [...] zł, zniszczenie 8 palet wody grodziskiej, zniszczenie 10 palet wody owocowej, zniszczenie palety piwa – Lech Mocny w puszkach. Protokoły ubytków i strat na kwotę [...] zł zostały natomiast przez skarżącą przedłożone dopiero w dniu [...] 2003 r., a więc już po zapoznaniu się z protokołem kontroli z dnia [...] 2003 r. Zatem sporne protokoły nie zostały odzwierciedlone w żadnej ewidencji prowadzonej przez skarżącą. Nie były one bowiem ujęte w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 2000 r. oraz w dokumentacji rejestrującej stany magazynowe. Uzasadnione wątpliwości mogą budzić także wartości wskazane w protokołach. Wynika z nich, że w 2000 r. wartość ubytków i strat wyniosła [...] zł. Oznacza to, że miesięcznie ulegało zniszczeniu setki, a nawet tysiące sztuk napojów. Z przedłożonych protokołów wynika, że zniszczeniu uległo w: - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów i [...] szt. wina, - [...][...] szt. piwa, [...] szt. napojów. Takie ilości ubytków i strat trudno uzasadniać brakiem staranności pracowników, nawet przy założeniu, że pracownicy uzyskiwali niewysokie wynagrodzenie i w związku z tym następowała częsta rotacja na stanowiskach pracy. Trudno sobie bowiem wyobrazić, by osoba prowadząca własne przedsiębiorstwo tolerowała stary w wysokości dziesiątek tysięcy złotych miesięcznie. Ponadto nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w skardze zarzut dotyczący niewłaściwego obliczenia marż przez organy obu instancji. Należy podkreślić, że po dokonaniu analizy dokumentacji źródłowej, organ kontroli skarbowej obliczył marże w wysokości 6,82% na piwo, 10,53% na wino i 10,53% na napoje. Następnie, uwzględniając 5% marżę wynikającą z oświadczenia skarżącej z dnia [...] 2003 r., wysokość marż została skorygowana odpowiednio do wysokości 5,91%, 7,76% i 9,12%. Powyższe postępowanie organu pierwszej i drugiej instancji oznaczało w istocie działanie na korzyść skarżącej, choć wysokość deklarowanej przez nią marży nie znalazła uzasadnienia w treści dokumentów źródłowych oraz ewidencji podatkowej prowadzonej przez skarżącą. Wobec powyższego zaskarżone decyzje nie naruszyły art. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1992 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. – z 2000 r. Dz. U. nr 14, poz. 176 ze zm.) Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/M. Jaśniewicz /-/S. Zapalska /-/J. Małecki
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI