I SA/Po 1038/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2019-03-28
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnezajęcie wierzytelnościprzedawnieniewierzytelnośćorgan egzekucyjnydłużnik zajętej wierzytelnościuznanie niewłaściweprawo cywilneprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę dotyczącą określenia nieprzekazanej kwoty z zajętej wierzytelności, uznając, że wierzytelność nie uległa przedawnieniu z uwagi na częściową spłatę i skuteczne zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny.

Sprawa dotyczyła określenia przez organ egzekucyjny nieprzekazanej kwoty z zajętej wierzytelności, którą skarżący (dłużnik zajętej wierzytelności) miał przekazać na poczet należności zobowiązanego. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia tej wierzytelności. Sąd uznał, że częściowa zapłata faktury stanowiła niewłaściwe uznanie długu, przerywając bieg przedawnienia, a skuteczne zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny również przerwało bieg przedawnienia. W związku z tym, wierzytelność nie była przedawniona w momencie zajęcia, a skargę oddalono.

Przedmiotem skargi była zasadność postanowienia organu egzekucyjnego określającego skarżącemu wysokość nieprzekazanej kwoty z zajętej wierzytelności. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia wierzytelności wynikającej z faktury z 2014 r., której termin płatności upływał w styczniu 2015 r. Sąd administracyjny rozpatrujący sprawę stwierdził, że pierwotny, trzyletni termin przedawnienia upływał w styczniu 2018 r. Jednakże, sąd uznał, że bieg przedawnienia został przerwany dwukrotnie. Po pierwsze, przez częściową zapłatę faktury dokonaną przez skarżącego w lutym 2015 r., która stanowiła tzw. uznanie niewłaściwe długu. Po drugie, przez skuteczne zajęcie wierzytelności dokonane przez organ egzekucyjny w listopadzie 2017 r., które również jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia. W związku z tym, że ostatnia wpłata nastąpiła w lutym 2015 r., bieg przedawnienia rozpoczął się na nowo i upłynąłby w lutym 2018 r. Zajęcie wierzytelności w listopadzie 2017 r. nastąpiło zatem przed upływem terminu przedawnienia i przerwało jego bieg na nowo. Sąd podkreślił, że skarżący nie podniósł skutecznie zarzutu przedawnienia, gdyż nie zareagował w ustawowym terminie na zawiadomienie o zajęciu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, częściowa zapłata wierzytelności stanowi uznanie niewłaściwe, które przerywa bieg przedawnienia zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 k.c.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że częściowa zapłata faktury przez skarżącego, mimo powoływania się na trudności finansowe, świadczy o świadomości istnienia długu i jest równoznaczna z uznaniem roszczenia, co przerywa bieg przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 123 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 123 § 1 pkt 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 124 § 1

Kodeks cywilny

PPSA art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 67a § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § 3 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Częściowa zapłata faktury stanowiła uznanie niewłaściwe przerywające bieg przedawnienia. Zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny jest czynnością przerywającą bieg przedawnienia. Wierzytelność nie była przedawniona w momencie zajęcia. Skarżący nie zareagował w ustawowym terminie na zawiadomienie o zajęciu, co uniemożliwia skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Wierzytelność uległa przedawnieniu przed dokonaniem zajęcia. Czynność zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny nie przerywa biegu przedawnienia. Częściowa zapłata nie stanowi uznania długu przerywającego bieg przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

częściowa zapłata jest traktowana jako aktywność dłużnika zmierzająca do zaspokojenia roszczenia czynność organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności, w sposób jasny i absolutnie jednoznaczny została przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia nie ulega zatem wątpliwości, iż celem postępowania trzeciodłużnika było uchylenie się od zapłaty i że miało ono charakter bezpodstawny

Skład orzekający

Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz

sprawozdawca

Karol Pawlicki

członek

Włodzimierz Zygmont

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przerwania biegu przedawnienia przez uznanie długu (w tym niewłaściwe) oraz przez czynności organów egzekucyjnych w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i zastosowania przepisów prawa cywilnego w kontekście postępowania egzekucyjnego w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia w kontekście egzekucji administracyjnej, z praktycznymi implikacjami dla dłużników i wierzycieli.

Czy częściowa zapłata ratuje przed przedawnieniem? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady egzekucji administracyjnej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 1038/18 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2019-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz /sprawozdawca/
Karol Pawlicki
Włodzimierz Zygmont /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1054/21 - Wyrok NSA z 2022-11-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 67a par. 1, art. 71a par. 9, art. 71b, art. 89 par. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 380
art. 123 par. 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną. oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., nr: [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], określił [...] (dalej: skarżącemu) wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności na [...] zł. Kwota ta jest zgodnie z orzeczeniem organu, kwotą z faktury nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. wystawioną na kwotę [...]zł. – z terminem płatności [...] stycznia 2015 r.
W uzasadnieniu swojego postanowienia, organ wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanej [...] dokonano w dniu [...] listopada 2017 r. zajęcia innej wierzytelności w firmie skarżącego. Zajęcie zostało skutecznie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] listopada 2017 r. Organ wskazał, że wobec powyższego, skarżący winien w terminie do [...] listopada 2017 r. złożyć oświadczenie co do tego czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Wobec braku odpowiedzi, organ wystosował do skarżącego ponaglenie, które zostało odebrane dnia [...] grudnia 2017 r.
W związku z brakiem odpowiedzi na dokonane zajęcie i wysłane ponaglenie organ, w dniu [...] stycznia 2018 r. skierował wniosek do właściwego miejscowo urzędu skarbowego o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.
W dniu [...] stycznia 2018 r., do organu wpłynęło pismo skarżącego z informacją , że na dzień dzisiejszy (tj . [...] stycznia 2018 - data widniejąca na piśmie) nie posiada żadnych zobowiązań względem [...].
Z otrzymanego protokołu kontroli wynika, że faktura nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. wystawiona była przez [...] na kwotę brutto [...] zł . W dniu [...] lutego 2015 r uregulowana została część kwoty wynikająca z w/w faktury tj. [...] zł, na co wystawiono pokwitowanie KP. Pozostała część w wysokości [...] nie została zapłacona. Skarżący przekazał kontrolującym, że przedmiotowa wierzytelność w części [...] nie jest wymagalna, gdyż uległa przedawnieniu. Z pisma wyjaśniającego skarżącego z dnia [...] marca 2018 r. wynika, że nie dokonano pozostałej płatności na rzecz kontrahenta, ponieważ w okresie ostatnich dwóch lat pojawiły się trudności finansowe, które nakazywały w pierwszej kolejności dokonywanie płatności należności podatkowych, a zapłata wobec [...] uległa przesunięciu. Do protokołu kontroli załączono również pismo trzeciodłużnika, informujące że faktycznie nie dokonał on zapłaty części należności wynikającej z faktury na rzecz [...], ale jednocześnie wskazuje, iż roszczenie uległo przedawnieniu. Skarżący podniósł, że [...] w stosunku do jego firmy nie podejmowała żadnych działań, które zmierzałyby do zaspokojenia tego roszczenia w szczególności nie przedstawiła żadnych tytułów wykonawczych.
Organ wskazał również, że z wyjaśnień zobowiązanej [...] wynika, że faktura nr [...] była przekazywana przez zobowiązaną do rąk własnych skarżącego (w momencie przekazywania faktury nie wnosił żadnych zastrzeżeń co do wykonanej usługi czy terminu płatności). Skarżący dokonywał częściowych wpłat gotówkowych i docelowo w dniu [...] lutego 2015 r. zobowiązana wypisała pokwitowanie KP na łączną kwotę [...]zł (wpłaty częściowe były dokonywane w dniach od [...] stycznia 2015 r. – [...] lutego 2015 r.). Po [...] lutego 2015 r. [...] wielokrotnie dzwoniła do skarżącego - podejmując próby odzyskania reszty kwoty wynikającej z przedmiotowej faktury. Skarżący tłumaczył się zawsze, że nie może na razie uregulować pozostałej kwoty, ponieważ ma problemy finansowe. W drugiej połowie roku 2015 trzeciodłużnik przestał odbierać od niej telefony. W związku z tak zaistniałą sytuacją zobowiązana pod koniec 2015 r. osobiście pojechała do firmy skarżącego, lecz go nie zastała, sekretarki oświadczyły, że szef wyjechał na budowę. W latach 2016 - 2017 zobowiązana nie podejmowała już żadnych kroków faktycznych i prawnych w celu wyegzekwowania pozostałej kwoty, ponieważ w tym samym czasie posiadała poważne problemy finansowe i zdrowotne z mężem [...]. Zobowiązana nie występowała do Sądu i nie podejmowała prób prawnych w celu odzyskania pozostałej należności, ponieważ nie miała środków finansowych by opłacić prawnika i opłaty sądowe oraz miała poważne problemy zdrowotne z mężem a co za tym idzie również problemy finansowe.
Organ, odnosząc się do zarzutu przedawnienia, wskazał, że w fakturze nr [...] wystawionej przez [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. termin zapłaty za usługę przypada na [...] stycznia 2015 r. Z dokumentów przedstawionych w wyniku kontroli przez trzeciodłużnika wynika, iż uregulował on sam dobrowolnie część należności w dniu [...] lutego 2015 r. w wysokości [...] zł. Przez dokonaną czynność dłużnik zajętej wierzytelności potwierdza istnienie wierzytelności oraz jej zasadność w stosunku do siebie. Jednakże zajęcie wierzytelności dokonane przez organ egzekucyjny nastąpiło w dniu [...] listopada 2017 r. (odebrane w dniu [...] listopada 2017 r.), a więc w dacie kiedy należność wynikająca z przedmiotowej faktury nie była jeszcze przedawniona. Organ nie dał wiary stwierdzeniu skarżącego, że nie posiada żadnych zobowiązań względem [...]. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący wiedział że jest prowadzona egzekucja z majątku [...] w toku której organ egzekucyjny stosuje przewidziane prawem środki egzekucyjne (w tym zajęcie innej wierzytelności pieniężnej). Wiedział również że ma zobowiązania względem [...], które wkrótce się przedawni. Nie ulega zatem wątpliwości, iż celem postępowania trzeciodłużnika było uchylenie się od zapłaty i że miało ono charakter bezpodstawny. Skarżący był w pełni świadomy (skuteczne doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z [...] listopada 2017 r., skuteczne doręczenie ponaglenia oraz fakt że uregulował jedynie część należności ze spornej faktury z uwagi na trudności finansowe, podnoszenie braku roszczeń ze strony [...]), że kwestią kilkunastu dni jest aby roszczenie o zapłatę uległo przedawnieniu i ukierunkował swoje działania aby do tego doprowadzić.
Organ wskazał, że częściowa zapłata należności wynikającej z faktury stanowi tzw. niewłaściwe uznanie roszczenia, które zgodnie z linią orzeczniczą skutkuje przerwaniem biegu przedawnienia. Faktura nr [...] w dacie [...] stycznia 2018 r. nie była przedawniona i była na ten dzień jeszcze wymagalna wobec [...]. Podnoszone przez skarżącego zastrzeżenia do protokołu kontroli iż dochodzona należność jest przedawniona nie ma racji bytu, ponieważ czynność jaką było zastosowanie środka egzekucyjnego - zajęcie wierzytelności dokonana była w terminie, kiedy należność była wymagalna. Ponadto w terminie jaki zobowiązywała skarżącego ustawa egzekucyjna nie udzielił odpowiedzi na dokonane zajęcie wierzytelności do dnia [...] listopada 2017 r.
Pismem z dnia [...] września 2018 r., skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji, zarzucając mu naruszenie:
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucam naruszenie przepisów:
1) art. 71a § 9 oraz art. 71 b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia określającego skarżącemu kwotę nieprzekazanej wierzytelności, w sytuacji błędnego ustalenia przez organ I instancji, że nie istnieją (prawne) podstawy uchylenia się od realizacji zajętej wierzytelności, a które to podstawy powstały w okresie znacznie poprzedzającym moment wydania zaskarżonego postanowienia,
2) art. 67a § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, względnie wadliwe zastosowanie w sprawie, tj. zaniechanie przez organ I instancji wykonywania uprawnień przysługującej uprzednio zobowiązanej ([...], mającej status wierzyciela wobec trzeciodłużnika), w zakresie niezbędnym do (skutecznego) prowadzenia egzekucji w momencie, w którym roszczenie nie było przedawnione,
3) art. 123 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm., dalej: k.c.) poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na uznaniu, że moment dokonania przez organ - wstępujący na tenże moment wyłącznie w uprawnienia wierzyciela w stosunku do trzeciodłużnika - zajęcia wierzytelności, stanowi przesłankę przerywającą bieg przedawnienia, podczas, gdy dyspozycja ww. przepisu jednoznacznie wskazuje, jakie czynności przesądzają o przerwaniu biegu przedawnienia, a także określa zakres pojęcia "właściwych organów" odnosząc je wyłącznie do podmiotów prawa cywilnego, tj. z pominięciem wierzycieli oraz administracyjnych organów egzekucyjnych,
4) art. z 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.) poprzez zaniechanie przez organ I instancji wyjaśnienia okoliczności, które organ ten winien wziąć względnie wziął pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, podczas, gdy taki obowiązek organu I instancji, jednoznacznie wynika z treści rozstrzygnięcia organu II instancji, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej "organ II instancji"), tj. z postanowienia z dnia [...] sierpnia 2018 r. sygn./znak: UNP: 3001-18-094464, w którym wskazany zostały także zakres tych okoliczności podlegających wyjaśnieniu, skutkujący - w dalszym zakresie - naruszeniem przepisów: art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 124 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach, które nie zostały przez organ I instancji szczegółowo i wyczerpująco zweryfikowane i zbadane, a także oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem rozpoznania i uzasadnienia wniosków uprzednio zgłoszonych przez skarżącego, co skutkowało wydaniem orzeczenia z pominięciem przyczyn, z powodu których Naczelnik odmówił wnioskom skarżącego wiarygodności i mocy dowodowej, a także rozpoznanie w trakcie postępowania możliwych wątpliwości interpretacyjnych wyłącznie na niekorzyść skarżącego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r., nr: [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia, organ wskazał, że oceniając okoliczności sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa za bezsporne uznaje, że dłużnik zajętej wierzytelności uchylił się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu. Kwestią sporną pozostaje natomiast wystąpienie okoliczności prawnych, które umożliwiałaby mu takie działanie. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że do wydania zaskarżonego postanowienia, niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego.
Organ wskazał, że faktura nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. wystawiona była przez [...] na kwotę brutto [...] zł z terminem zapłaty za usługę na dzień [...] stycznia 2015 r., tak więc termin przedawnienia przypadałby na dzień [...] stycznia 2018 r. Jak jednak wynika z akt sprawy w przedmiotowej sprawie doszło do tzw. niewłaściwego uznania roszczenia w związku z faktem, że skarżący dokonał dobrowolnej wpłaty części należności w dniu [...] lutego 2015 r., powyższe, w myśl art. 123 § 1 pkt. 2 k.c., należy uznać za czynność przerywającą bieg przedawnienia, zgodnie bowiem z orzecznictwem sądowo-administracyjnym częściowa zapłata jest traktowana jako aktywność dłużnika zmierzająca do zaspokojenia roszczenia. Zdaniem organu odwoławczego analiza akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wykazała, że dłużnik zajętej wierzytelności uchylał się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Skoro bowiem skuteczne zajęcie wierzytelności nastąpiło w dniu [...] listopada 2017 r. (data doręczenia zawiadomienia o zajęciu skarżącemu), a jak sam skarżący przyznaje przedawnienie nastąpiło w dniu [...] stycznia 2018 r. (względnie [...] lutego 2018 r.) to dłużnik zajętej wierzytelności uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności bezpodstawnie.
Organ podkreślił, że jeżeli w dacie dokonanego zajęcia wierzytelność takowa nie istniała, nie była wymagalna, była przedawniona lub sporna, skarżący, chcąc skutecznie uchylić się od zajęcia, winien (w terminie 7 dni) wskazać na takowe okoliczności, czego jednak nie uczynił. Odpowiadając na ponaglenie, pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. (które wpłynęło do urzędu skarbowego w dniu [...] stycznia 2018 r.) poinformował natomiast, że nie posiada żadnych zobowiązań względem [...]. Jak więc wynika z zestawienia powyższych dat w dacie zastosowanego środka tj. na dzień [...] listopada 2017 r., istniała nieprzedawniona wierzytelność należna zobowiązanej [...] od skarżącego. Tym samym odnośnie stwierdzenia skarżącego zawartego w zażaleniu, że "skarżący w ogóle nie miał prawnej możliwości podniesienia zarzutu przedawnienia przed wydaniem zaskarżonego postanowienia" należy wskazać na ww. obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności wynikający z art. 89 §3 u.p.e.a., zgodnie z którym w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia składa oświadczenie dotyczące tego, czy: uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność.
Pismem z dnia [...] listopada 2018 r., skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie organu odwoławczego, zarzucając mu naruszenie:
1) art. 71a § 9 oraz art. 71 b u.p.e.a. poprzez wydanie przez Dyrektora postanowienia bezpodstawnie utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika określające skarżącemu kwotę nieprzekazanej wierzytelności, w sytuacji błędnego ustalenia przez Dyrektora, że nie istnieją (prawne) podstawy uchylenia się od realizacji zajętej wierzytelności, a które to podstawy powstały w okresie znacznie poprzedzającym moment wydania zaskarżonego postanowienia, a także moment wydania postanowienia Naczelnika, w postępowaniu pierwszo instancyjnym,
2) art. 67a § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, względnie wadliwe zastosowanie w sprawie, tj. uznanie przez Dyrektora, o braku konieczności wykonywania przez Naczelnika uprawnień przysługujących uprzednio zobowiązanej ([...], mającej status wierzyciela wobec trzeciodłużnika - skarżącego), w zakresie niezbędnym do (skutecznego) prowadzenia egzekucji (wystawienia tytułu wykonawczego), w momencie, w którym roszczenie nie było przedawnione,
3) art. 123 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na uznaniu zarówno przez Dyrektora, jak też Naczelnika, że moment dokonania przez organ I instancji - wstępujący na tenże moment wyłącznie w uprawnienia wierzyciela w stosunku do trzeciodłużnika (skarżącego) - zajęcia wierzytelności, stanowi przesłankę przerywającą bieg przedawnienia, podczas, gdy dyspozycja ww. przepisu jednoznacznie wskazuje, jakie czynności przesądzają o przerwaniu biegu przedawnienia, a także określa zakres pojęcia "właściwych organów" odnosząc je wyłącznie do podmiotów prawa cywilnego, tj. z pominięciem wierzycieli oraz administracyjnych organów egzekucyjnych,
4) art. z 138 § 2 i § 2a w związku z art. 144 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Dyrektora i Naczelnika wyjaśnienia okoliczności, które organy ten winny wziąć względnie wzięły pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zwłaszcza w sytuacji błędnego zastosowania przez Naczelnika i następnie Dyrektora, przepisu prawa cywilnego, w treści zaskarżonego postanowienia Dyrektora, utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika, skutkujący - w dalszym zakresie - naruszeniem przepisów: art. 7. art. 7a. art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 124 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach, które nie zostały przez Dyrektora i Naczelnika szczegółowo i wyczerpująco zweryfikowane i zbadane, a także oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem rozpoznania i uzasadnienia wniosków uprzednio zgłoszonych przez skarżącego, co skutkowało wydaniem orzeczenia z pominięciem przyczyn, z powodu których Naczelnik, a następnie Dyrektor odmówili wnioskom skarżącego wiarygodności i mocy dowodowej oraz rozpoznanie w trakcie postępowania możliwych wątpliwości interpretacyjnych wyłącznie na niekorzyść skarżącego.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także poprzedzającego do postanowienia Naczelnika oraz umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie objęta jest kwestia zasadności i tym samym skuteczności, podniesionego przez skarżącego, będącego dłużnikiem zobowiązanej, zarzutu przedawnienia. Sporną wierzytelnością, jest wierzytelność wynikająca z faktury z dnia [...] grudnia 2014 r., wystawionej przez zobowiązaną na kwotę [...]zł, z terminem płatności [...] stycznia 2015 r.
W pierwszej więc kolejności, ustalić należy ogólny termin przedawnienia powyższego zobowiązania. Wobec tego, że sporna faktura dotyczy czynności – wykonania odwodnienia na terenie budowy, stwierdzić należy, że objęte nią czynności stanowiły roboty budowlane. Zgodnie natomiast z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., sygn. akt: III CZP 63/01 (LEX nr 50044), roszczenia wynikające z umowy o roboty budowlane przedawniają się w terminach określonych w art. 118 k.c. Wskazać więc należy, że roszczenie przysługujące zobowiązanej, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawnia się z upływem 3 lat. Pierwotny termin przedawnienia zobowiązania ze spornej faktury upływał więc z dniem [...] stycznia 2018 r.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, organ słusznie jednak zwrócił uwagę, że upływ terminu przedawnienia został przerwany na skutek dokonywanych przez skarżącego dobrowolnych wpłat na poczet wymagalnej wierzytelności. Z art. 123 § 1 pkt 2 k.c. wynika, że bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Uznanie roszczenia poprzez częściową jego spłatę ma niewątpliwie charakter tzw. uznania niewłaściwego, które w orzecznictwie określa się jako przyznanie przez dłużnika wobec wierzyciela istnienia długu (por. wyrok z 16 marca 2012 r., IV CSK 366/2011, LexisNexis nr 5157492, w którym Sąd Najwyższy wskazał, że o uznaniu roszczenia można mówić wtedy, gdy określone zachowania dłużnika dotyczą w sposób jednoznaczny skonkretyzowanego, skierowanego przeciwko niemu roszczenia. Dla zakwalifikowania zachowania dłużnika w kategoriach uznania roszczenia konieczne jest stwierdzenie, że z rozeznaniem daje wyraz temu, iż wierzycielowi przysługuje w stosunku do niego wierzytelność wynikająca z konkretnego stosunku prawnego; wyrok Sądu Najwyższego z 9 maja 2013 r., II CSK 602/2012, LexisNexis nr 7320210: do uznania roszczenia ze skutkiem w postaci przerwania biegu przedawnienia może dojść przez każde zachowanie się zobowiązanego, które - choćby nie wyrażało zamiaru wywołania tego skutku - dowodzi świadomości zobowiązanego istnienia roszczenia i tym samym uzasadnia przekonanie uprawnionego, że zobowiązany uczyni zadość roszczeniu).
Z ustalonych w sprawie okoliczności jednoznacznie wynika, że dokonywane przez skarżącego częściowe wpłaty na poczet wymagalnego zobowiązania miały charakter uznania roszczenia (a ściśle – uznania niewłaściwego). Skarżący nie powołuje się bowiem na okoliczność, by brak zapłaty pełnej kwoty na rzecz wierzycielki wynikał z kwestionowania tego obowiązku. Ze złożonych przez zobowiązaną wyjaśnień wynika jedynie, że skarżący powoływał się wobec niej na brak środków finansowych na zapłatę pozostałej części swojego zobowiązania. W ocenie Sądu, takie zachowanie wskazuje jednoznacznie, że skarżący nie kwestionował swojego obowiązku ani co do zasady ani co do wysokości. W ocenie Sądu, bez wątpienia więc, częściową spłatę wierzytelności potwierdzonej fakturą nr [...] należy ocenić jako uznanie długu.
Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że ostatnią wpłatą dokonaną przez skarżącego była wpłata w dniu [...] lutego 2015 r. W tym dniu doszło więc w ocenie Sądu, do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania skarżącego. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, przerwanie biegu terminu przedawnienia następuje zarówno w przypadku uznania właściwego, jak i niewłaściwego. W przeciwieństwie do uznania właściwego, uznanie niewłaściwe nie stanowi umowy zawartej pomiędzy dłużnikiem i wierzycielem, lecz sprowadza się do oświadczenia wiedzy - jest potwierdzeniem przez dłużnika faktu istnienia zobowiązania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt: V ACa 681/16, LEX nr 2382760). Jak natomiast wynika z art. 124 § 1 k.c., po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Wobec powyższego, bieg trzyletniego terminu przedawnienia zobowiązania skarżącego, rozpoczął się na nowo w dniu [...] lutego 2015 r. i winien upłynąć w dniu [...] lutego 2018 r.
Z powyższych ustaleń bezsprzecznie wynika również, że w momencie kiedy skarżący otrzymał pismo od organu – zajęcie wierzytelności, tj. w dniu [...] listopada 2017 r., wierzytelność ta nie była przedawniona.
Organ w trakcie biegu terminu przedawnienia, w dniu [...] listopada 2017 r., doręczył skarżącemu pismo – zajęcie wierzytelności. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że również ta czynność doprowadziła do kolejnego przerwania biegu terminu przedawnienia. Zgodnie bowiem z art. 123 § 1 pkt 1 k.c., bieg przedawnienia przerywa się również przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
W ocenie Sądu, czynność organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności, w sposób jasny i absolutnie jednoznaczny została przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia. Czynności tej nie sposób przypisać innego charakteru. Sąd nie podziela argumentów skarżącego, wskazującego, że czynnością przerywającą bieg przedawnienia jest dopiero wystawienie tytułu wykonawczego przeciwko skarżącemu. Z tym zapatrywaniem nie sposób się zgodzić. W ocenie Sądu, zajęcie jest również czynnością, która przerywa bieg przedawnienia. Nie tylko bowiem głównym, ale faktycznie jedynym celem zajęcia jest wyegzekwowanie należności od dłużnika. Istotą bowiem wszystkich czynności i instytucji składających się na postępowanie egzekucyjne jest właśnie wykonanie zobowiązań. Tym samym, odmawianie statusu czynności przerywającej bieg przedawnienia zajęciu, w sytuacji, gdy na gruncie prawa cywilnego dopuszczalnym jest nawet niekiedy przerwanie biegu terminu przedawnienia poprzez zawezwanie do próby ugodowej, byłoby niezasadne.
Omawiane zajęcie zostało także bez wątpienia dokonane przez organ powołany do egzekwowania roszczeń tego rodzaju. Zgodnie bowiem z art. 67a § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Z chwilą skutecznego zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego przez organ egzekucyjny przechodzą na ten organ wszelkie uprawnienia zobowiązanego wynikające z zajętych wierzytelności lub praw, związane z ich realizacją. Powyższy przepis pozwala więc przyjąć, że działania podejmowane przez organ w stosunku do skarżącego są czynnościami samej wierzycielki. Wierzycielka natomiast, wskutek zajęcia wierzytelności utraciła możliwość dysponowania przysługującą jej wierzytelnością, nie wolno jej odebrać zajętej kwoty ani w żaden sposób nią rozporządzać (art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a.). Działania więc podejmowane przez organ egzekucyjny są w tym przypadku tożsame z działaniami jakie podejmowałby w stosunku do skarżącego sądowy organ egzekucyjny gdyby zobowiązana, po otrzymaniu tytułu wykonawczego w trybie cywilnym, zwróciła się do niego ze stosownym wnioskiem.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, skarżący nie miał podstaw by uchylać się od przekazania zajętej kwoty organowi. Bieg przedawnienia zobowiązania skarżącego rozpoczął się bowiem na nowo w dniu [...] listopada 2017 r. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, po przeprowadzeniu przez organ kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, zaistniały podstawy do wydania przez organ, zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a., postanowienia, w którym organ określił wysokość nieprzekazanej kwoty. W sprawie nie doszło bowiem do przedawnienia zobowiązania skarżącego. Bieg trzyletniego terminu został bowiem skutecznie przerwany najpierw w drodze uznania długu w dniu [...] lutego 2015 r. a następnie – na skutek doręczonego w dniu [...] listopada 2017 r. zajęcia wierzytelności. Wobec powyższego, także w momencie wydania przez organ postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej przez dłużnika kwoty, zobowiązanie skarżącego nie było przedawnione.
Podsumowując, zarzuty skarżącego sprowadzające się do wykazania, że wierzytelność objęta zajęciem uległa o przedawnieniu, są niezasadne.
Wobec powyższego, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), wniesiona skarga podlega oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI