I SA/Po 1006/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-11-24
NSApodatkoweWysokawsa
VATprzedawnieniezawieszenie biegu terminudoręczeniezabezpieczenieuchylenie decyzjiOrdynacja podatkowafakturyrzeczywistość gospodarcza

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych, stwierdzając przedawnienie zobowiązania podatkowego z powodu wadliwego doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia oraz uchylenia decyzji zabezpieczającej.

Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za 2011 rok, gdzie organy podatkowe zakwestionowały faktury zakupu, uznając je za niedokumentujące rzeczywiste transakcje. Skarżąca spółka wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając przedawnienie zobowiązania podatkowego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było wadliwe doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnoskarbowego (naruszenie art. 70c O.p.) oraz uchylenie decyzji zabezpieczającej, co uniemożliwiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 4 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę zarządcy masy sanacyjnej A Sp. z o.o. w restrukturyzacji na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. Organy podatkowe zakwestionowały faktury zakupu od kilku firm, uznając je za niedokumentujące rzeczywiste transakcje gospodarcze, co skutkowało odmową prawa do obniżenia podatku należnego. Skarżąca spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów materialnego i procesowego prawa podatkowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT oraz prowadzenia ewidencji. Kluczowym argumentem Sądu było stwierdzenie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd uznał, że bieg terminu przedawnienia nie został skutecznie zawieszony. Po pierwsze, zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnoskarbowego (art. 70c O.p.) zostało doręczone bezpośrednio spółce, a nie jej pełnomocnikowi, co zgodnie z uchwałą NSA I FPS 3/18, skutkuje brakiem materialnoprawnego skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Po drugie, zarządzenia zabezpieczenia, które miały spowodować zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 4 O.p., zostały wydane na podstawie decyzji, która następnie została uchylona przez Sąd Administracyjny. Uchylenie decyzji zabezpieczającej usuwa podstawę prawną dla zarządzeń zabezpieczenia i tym samym uniemożliwia powołanie się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wobec stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wadliwe doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnoskarbowego do podatnika zamiast jego pełnomocnika skutkuje brakiem materialnoprawnego skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70c O.p.

Uzasadnienie

Sąd, powołując się na uchwałę NSA I FPS 3/18, stwierdził, że dla skuteczności obowiązku wynikającego z art. 70c O.p. zawiadomienie należy doręczyć pełnomocnikowi. Uchybienie temu obowiązkowi oznacza brak ziszczenia się skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § 6

Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

O.p. art. 70 § 6

Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2, lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

O.p. art. 70c

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.

O.p. art. 208 § 1

Ordynacja podatkowa

Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 86 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 108 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 109 § 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 195 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie zobowiązania podatkowego z uwagi na wadliwe doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnoskarbowego (naruszenie art. 70c O.p.). Przedawnienie zobowiązania podatkowego z uwagi na uchylenie decyzji zabezpieczającej, co uniemożliwiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 4 O.p.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie decyzji zabezpieczającej usuwa z obrotu prawnego podstawę prawną zarządzenia zabezpieczenia wadliwe doręczenie zawiadomienia skutkuje brakiem ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.

Skład orzekający

Waldemar Inerowicz

przewodniczący

Katarzyna Wolna-Kubicka

sprawozdawca

Barbara Rennert

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności wpływu wadliwego doręczenia zawiadomienia o postępowaniu karnoskarbowym oraz uchylenia decyzji zabezpieczającej na bieg terminu przedawnienia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z przedawnieniem zobowiązań podatkowych w kontekście Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego, które ma ogromne znaczenie praktyczne dla podatników. Wyjaśnia, jak błędy proceduralne organów mogą prowadzić do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.

Błąd w doręczeniu zawiadomienia i uchylenie zabezpieczenia – jak to chroni przed przedawnieniem VAT?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 1006/18 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert
Katarzyna Wolna-Kubicka /sprawozdawca/
Waldemar Inerowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 344/22 - Wyrok NSA z 2024-03-20
I FZ 150/19 - Postanowienie NSA z 2019-07-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 70 par. 1, par. 6 pkt 1, pkt 4, art. 70c, art. 208 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, par. 2, art. 135, art. 200, art. 205 par. 4 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) WSA Barbara Rennert Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] listopada 2021 r. sprawy ze skargi zarządcy masy sanacyjnej A Sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej [...],- zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Po 1006/18
Uzasadnienie
Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...].08.2017r. nr [...] określił A Sp. z o.o,, w restrukturyzacji w podatku od towarów i usług kwotę zwrotu podatku za: okres od stycznia do grudnia 2011r. W decyzji tej stwierdził, że faktury zakupu wystawione przez podmioty: firmę B E. D., firmy C E. G., firmy D K. N. i PHU " E" W. N. nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych, zatem w myśl art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego. Jednocześnie, organ I instancji uwzględnił przy rozliczeniu podatku od towarów i usług dla firmy A Sp. z o.o. za listopad i grudzień 2011r. ww. korekty dotyczące faktur wystawionych przez PHU " E" W. N.. Natomiast, wobec okoliczności, że firma A Sp. z o.o. uwzględniła przy rozliczeniu podatku od towarów i usług w miesiącach od stycznia do grudnia 2011 r. faktury VAT zakupu od: firmy B E. D., firmy C E. G. i firmy D K. N., organ I instancji stwierdził, że tym samym zawyżyła kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług na rachunek bankowy w łącznej wysokości [...] zł.
Skarżąca wniosła odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji domagając się jej uchylenia w całości oraz umorzenia postępowania w sprawie ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazania sprawy temuż organowi do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...] września 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji. Dyrektor uznał, że nie zachodzą przeszkody do merytorycznego rozpatrzenia sprawy bowiem pismem z [...] grudnia 2016 r. (doręczonym [...] stycznia 2017 r.) podatnik został zawiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnoskarbowego, dotyczącego nieprawidłowości w rozliczeniach podatku od towarów i usług w 2011r., wszczętego w dniu [...] grudnia 2016r. Ponadto organ wskazał, że bieg terminu przedawnienia spornych zobowiązań został zwieszony również na podst. art. 70 § 6 kpt 4 O.p. w dniu [...] listopada 2016r wskutek doręczenia podatnikowi zarządzeń zabezpieczeń z dnia [...] października 2016r wydanych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Zarządzenia te zostały wydane w związku z decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2016r nr [...] o zabezpieczeniu na majątku firmy A Sp. z o.o. nienależnie otrzymanego zwrotu podatku.
Dyrektor podzielił pogląd Naczelnika, że zakwestionowane przez niego faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i uznał, że faktury te nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z nich wynikający.
Pismem z [...] listopada 2018 r. skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję Dyrektora z wnioskiem o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji a ponadto wniesiono o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
Przepisów materialnego prawa podatkowego
- art. 86 ust. 1 w związku z art, 86 ust. 2 pkt 1 lit. a), art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: "ustawa o VAT") - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, że spółka w sposób nieuprawniony obniżyła podatek należny o podatek naliczony, a w konsekwencji zawyżyła kwoty podatku naliczonego za poszczególne miesiące 2011r.
- art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) w związku z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, a w konsekwencji również naruszenie zasady proporcjonalności wypracowanej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz polskich sądów administracyjnych - poprzez błędną wykładnię i nieuprawnione zastosowanie art. 88 ust, 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT i odmówienie spółce na tej podstawie prawa do odliczenia VAT naliczonego z kwestionowanych faktur w sytuacji, gdy jednocześnie wobec kontrahentów skarżącego (wystawców tychże faktur) sformułowany został
w oparciu o art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, w ramach równolegle przeprowadzonych postępowań kontrolnych, nakaz zapłaty wykazanych w tych fakturach kwot podatku należnego
- art. 109 ust. 3 ustawy o VAT oraz art. 193 § 1-4 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U, z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.) poprzez nieprawidłową - będącą pochodną błędnych ustaleń, że spółka uchybiła obowiązkowi prowadzenia ewidencji VAT w sposób zapewniający określenie m.in. podstawy opodatkowania, kwoty podatku należnego oraz kwoty podatku naliczonego obniżającego podatek należny, co w następstwie doprowadziło również do uznania przez organy podatkowe rejestrów zakupów za poszczególne miesiące 2011r. za
prowadzone nierzetelnie - w części dotyczącej wykazania w nich faktur otrzymanych od firmy B, firmy C i firmy D K. N., a w konsekwencji do uznania, że księgi podatkowe spółki (w tej części) nie mogą być uznane za dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów, stosownie do art. 193 § 4 i § 6 O.p.
- przepisów postępowania, w tym naczelnych zasad dotyczących prowadzenia postępowania podatkowego (kontrolnego), tj,:
- art. 120 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie w skarżonej decyzji wskazanych przepisów prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a), art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a), art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 108 ust. 1 i art. 109 ust. 3 ustawy o VAT;
- art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 199Ir. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2016r.poz. 720 ze zm.; dalej: "ustawa o uks")
- art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 120, art, 121 § 1, art. 122 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji,
- art. 201 § 1 pkt 2 O.p.- poprzez powielenie popełnionych przez organ
I instancji błędów co do wykładni i odmowy zastosowania tego przepisu i w konsekwencji uznanie, że toczące się przed WSA postępowanie w przedmiocie nieuzasadnionego cofnięcia przez GIF zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej przez spółkę nie wykazuje zależności/związku z prowadzonym postępowaniem kontrolnym
- art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art, 21 § 3a, art. 207 § 2, art, 210 § 1 pkt 5 i art, 213 §§ 1 i 3 O.p. oraz art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o uks - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, która nie zawiera rozstrzygnięcia odpowiadającego zakresowi/przedmiotowi postępowania kontrolnego, w wyniku którego została ona wydana,
- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 O.p.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu [...] października 2019 r Sąd zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. III SA/Wa [...] ze skargi "A" sp. z o.o. w [...], w której [...] maja 2018 r., zapadł przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wyrok, którym Sąd uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] maja 2017 r., nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty nienależnie dokonanych zwrotów podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. oraz zabezpieczenie jej na majątku podatnika.
Wyrokiem z dnia [...] lipca 2021r w sprawie I FSK [...] NSA oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
Po podjęciu postępowania, na rozprawie w dniu [...] listopada 2021r pełnomocnik skarżącego zwrócił dodatkowo uwagę na szerszy
zakres podmiotów niż w poprzednich kontrolowanych latach podatkowych, na rozliczenia z firmą D, która w ocenie skarżącego faktycznie świadczyła
usługi pozyskiwania kontrahentów. Powołał się na wyrok NSA z 23 kwietnia 2021 r.
wydanego w sprawie II GSK 868/18, w którym oddalono skargę kasacyjną GIS co
oznacza, że nie podważono zasadności zezwolenia spółki na prowadzenie
działalności hurtowej. W kontekście przedawnienia zobowiązań
podatkowych, stwierdzonych zaskarżoną decyzją zwrócił uwagę na skutki wynikające z prawomocnego zakończenia sądowej kontroli decyzji o udzieleniu zabezpieczenia ( wyrok NSA z 20 lipca 2021 r. wydany w sprawie I FSK 1951/18), które polegają na tym, iż zarządzenia zabezpieczenia uznać należy za nielegalne. W związku z tym w ocenie skarżącego nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Ponadto podniósł , że zawiadomienie z [...] grudnia 2016 r. w trybie art. 70c O.p. zostało doręczone bezpośrednio podatnikowi zamiast jego
pełnomocnikowi, co zostało zakwestionowane w uchwale NSA I FPS 3/18, co winno
skutkować tym, że nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu
przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania karno-skarbowego. Podał także, że wystosowanie tego zawiadomienia w grudniu 2016 roku wskazuje na instrumentalny charakter wszczęcia postępowania karno-skarbowego.
W związku z tymi zarzutami, obok wniosku o uchylenie decyzji obu
instancji, wniósł ponadto o umorzenie postępowania podatkowego.
Pełnomocnik organu podtrzymał swoje stanowisko w sprawie
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić wobec stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Sąd rozpoznając skargę rozpoczął od zbadania , czy w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. I tak, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bezsporne między stronami jest, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do września 2011r. co do zasady winno przedawnić się z dniem 31 grudnia 2016 r. natomiast za miesiące od października do grudnia 2011r. 31 grudnia 2017r. Zgodnie jednak z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., P 30/11 [dostępny pod adresem: http://ipo.trybunal.gov.pl] wynika, że warunkiem konstytucyjności przepisów przewidujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest taka ich interpretacja, która dla skuteczności owego zawieszenia wymaga, by po stronie podatnika istniała świadomość, że jego zobowiązanie podatkowe nie ulegnie przedawnieniu w podstawowym okresie przedawnienia wynikającym z art. 70 § 1 O.p. Z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. W celu umożliwienia realnego wykonania powyższego obowiązku ustawodawca do Ordynacji podatkowej dodał art. 70c.
Zgodnie z przepisem art. 70c O.p. organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
W doniosłej dla niniejszej sprawy w uchwale z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18 [orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl] Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dla skuteczności wykonania obowiązku wynikającego z art. 70c O.p. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. W sentencji powołanej uchwały NSA wskazał ponadto, że uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Sąd w tym kontekście stwierdza, że w sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie wskazanego ostatnio przepisu ponieważ Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] doręczył zawiadomienie z art. 70c O.p. bezpośrednio spółce nie zaś reprezentującemu ją pełnomocnikowi (k. [...]-[...] akt adm.). W dniu [...] maja 2015 r. organ pierwszej instancji otrzymał udzielone przez spółkę pełnomocnictwo na rzecz doradcy podatkowego M. G. (k. [...] i [...] akt adm.). Następnie [...] grudnia 2015 r. wpłynęło do organu pełnomocnictwo do doręczeń udzielone A. T. (k. [...] akt adm.). Na dzień doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c O.p. w aktach sprawy znajdowały się również pełnomocnictwa do poszczególnych czynności w toku postępowania (k. [...], [...] i [...] akt adm.).
Sąd mając na uwadze treść powyższych pełnomocnictw stwierdził, że na dzień sporządzenia zawiadomienia, o którym mowa we wskazanym ostatnio przepisie spółka była reprezentowana przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego M. G.. Z uwagi jednak na późniejsze pełnomocnictwo do doręczeń wszelkie doręczenia winny następować do rąk A. T. pod adresem: al. [...], [...] P. (Biuro " A" sp. z o.o.). Tymczasem zawiadomienie wystosowane na podstawie art. 70c O.p. zostało doręczone bezpośrednio " A" sp. z o.o., na adres [...] ul. [...], [...] G. (k. [...] akt adm.).
W opinii Sądu powyższe uchybienie skutkuje brakiem ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., tj. brakiem zawieszenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego tym bardziej, że zaskarżona decyzja została wydana [...] września 2018 r., podczas gdy podstawowy bieg terminu przedawnienia mijał 31 grudnia 2016 r. albo 31 grudnia 2017 r.
Organ podatkowy II instancji uzasadniając decyzje powołał się na również na inną okoliczność skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W ocenie organu bieg terminu zobowiązania podatkowego został zawieszony również na podst. art. 70 § 6 kpt 4 O.p., w dniu 14 listopada 2016r, wskutek doręczenia podatnikowi zarządzeń zabezpieczeń z dnia [...] października 2016r wydanych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Zarządzenia te zostały wydane w związku z decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2016r nr [...] o zabezpieczeniu na majątku firmy A Sp. z o.o,, nienależnie otrzymanego zwrotu podatku.
Zgodnie z przepisem art. 70 § 6 kpt 4 O.p bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem: doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2, lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Faktem jest, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] doręczył podatnikowi, w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu [...] listopada 2016r zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] października 2016r. Zarządzenia te zostały wydane w związku z decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2016r nr [...] o zabezpieczeniu na majątku firmy A sp. z o.o,, nienależnie otrzymanego zwrotu podatku. Zgodnie z przepisem art. 70 § 6 kpt 4 O.p doręczenie podatnikowi tych zarządzeń winno skutkować zawieszeniem terminu przedawnienia spornych zobowiązań podatkowych. Jednakże decyzja na podstawie której zarządzenia te zostały wydane wraz z decyzją pierwszej instancji zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie III SA/Wa [...], a skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia [...] lipca 2021r w sprawie IFSK [...].
W tym miejscu podkreślenia wymaga okoliczność, że uchylenie decyzji zabezpieczającej usuwa z obrotu prawnego podstawę prawną zarządzenia zabezpieczenia, na podstawie którego wszczęte zostało postępowanie zabezpieczające i dokonano zabezpieczenia. Niezgodność z prawem podstawy wystawienia zarządzenia zabezpieczenia i dokonanego na jej podstawie zajęcia majątku oznacza w następstwie niezgodność z prawem czynności zabezpieczających, a tym samym wyklucza możliwość zasadnego powoływania się na art. 70 § 6 pkt 4 O.p. tj. na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. ( por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2021r w sprawie I SA/GI 173/21)
W tym miejscu można też powołać się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2018r w sprawie I FPS 5/17 dotyczącą co prawda przerwania terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zawiadomiono podatnika, ale jej uzasadnienie dotyczy skutków uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie której doszło do zastosowania środka egzekucyjnego, który spowodował, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. Można więc przez analogie zastosować tę uchwałę do skutków uchylenia decyzji zabezpieczającej na podstawie której wydano i doręczono zarządzenie zabezpieczenia, które spowodowało, jak w niniejszej sprawie zawieszenie biegu przedawnienia. Z uchwały tej wynika, że "uchylenie decyzji ostatecznej w zakresie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania powoduje unicestwienie materialnoprawnego skutku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. Brak podstaw do twierdzenia, że podjęte w oparciu o tę decyzję środki egzekucyjne oraz ich skutki pozostają w mocy, skoro "odpadła" podstawa prawna ich zastosowania, co wymaga przywrócenia stanu, jaki istniał przed dokonaniem pierwszej czynności egzekucyjnej. Odnosi się to również do skutku, który powstał na podstawie art. 70 § 4 O.p., tzn. przerwania biegu przedawnienia w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego na podstawie wadliwej decyzji."
Mając powyższe na uwadze Sąd wskazuje , że stosownie do treści art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W toku powtórnego postępowania organy ustalą czy doszło do wystąpienia jeszcze innych okoliczności skutkujących przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W sytuacji niezaistnienia tego rodzaju okoliczności obowiązkiem organu I instancji będzie umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Podsumowując Sąd stwierdza , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c oraz art. 70 § 6 kpt 4 O.p Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z § 2 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. ) orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 4 i 2 tej ustawy. Na kwotę kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł należne na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. h) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687) tj łącznie [...] zł. Sąd natomiast błędnie zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł. Uszło bowiem uwadze Sądu, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2019r w sprawie I SO/Po [...] Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty [...]zł. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia [...] marca 2019r. W aktach sądowych (k. [...]) znajduje się dowód uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł nie od jednej a od pięciu spraw, w których skarżący został zwolniony od wpisu sądowego powyżej kwoty [...]zł., w tym w sprawie ISA/Po [...] ( ponadto w sprawie ISA/Po [...], ISA/Po [...], ISA/Po [...] ISA/Po [...]). Błąd ten nie stanowi oczywistej omyłki , którą Sąd mógłby sprostować z urzędu ale jeśliby złożono zażalenie na postanowienie o kosztach Sąd I instancji, bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu mógłby uchylić zaskarżone postanowienie jako oczywiście uzasadnione i w kwestii kosztów sprawę rozpoznać na nowo w trybie art. 195 § 2 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI