I SA/Po 10/25

I SA/Po 10/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Rennert /sprawozdawca/
Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 399
art. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 ,art. 2 ust. 1 pkt 4,art. 6ka ust. 1,art. 6q ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 165 § 2 ,art. 123 § 1 ,art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191,art. 139
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna–Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Barbara Rennert (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 20 grudnia 2024 r. G. G. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 listopada 2024 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Z. K. Z. G. R. L. z dnia 2 października 2024 r. nr [...] określającą wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za marzec 2024 r.
Powyższa skarga została wniesiona na tle stanu faktycznego, w którym zgodnie ze złożoną przez Spółdzielnię w dniu 8 stycznia 2024 r. deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nieruchomość pod adresem ul. [...] nr [...] w G., składająca się z działki nr [...], od stycznia 2024 r. zamieszkiwały 184 osoby. Spółdzielnia zadeklarowała miesięczną opłatę w wysokości 6.072 zł według stawki 33 zł.
Powołaną na wstępie decyzją Związek określił Spółdzielni opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości za marzec 2024 r. w wysokości 12.880 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że 25 marca 2024 r. do siedziby Związku drogą elektroniczną wpłynęło zgłoszenie od firmy świadczącej usługę odbioru odpadów dotyczące nieprawidłowości w sposobie gromadzenia odpadów na ww. nieruchomości. W pojemniku przeznaczonym do gromadzenia niesegregowanych odpadów (zmieszanych) komunalnych znajdowały się tworzywa sztuczne (plastikowe: butelki, opakowania, doniczki), opakowania szklane (słoiki) papier (opakowania papierowe oraz bioodpady stanowiące odpady komunalne (skórka po bananie, resztki warzyw). Tego typu odpady powinny zostać wysegregowane i umieszczone w pojemnikach o odpowiednich kolorach, zgodnie z § 6 ust. 4 obowiązującego Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Z. M. "K. Z. G. R. L." w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2022 r. poz. 7505; dalej: "Regulamin"). Pojemnik został opróżniony, a do pojemnika przyczepiono czerwoną kartkę z informacją, że odpady znajdujące się w tym pojemniku nie zostały prawidłowo posegregowane oraz, że zostanie wydana decyzja administracyjna zwiększająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Powołując się na art. 6ka ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399; dalej: "u.c.p.g."), art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1578 ze zm.; dalej: "u.o."), § 4 ust. 2 ,3, § 7, § 8 Regulaminu oraz przedstawioną dokumentację fotograficzną organ uznał, że odpady pod ww. adresem w marcu 2024 r. nie były gromadzone w sposób selektywny. W związku z powyższym, postanowieniem z 15 maja 2024 r. wszczął wobec Spółdzielni postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na ww. nieruchomości za marzec 2024 r.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego Związek ustalił, że realizująca odbiór odpadów spółka Z.-N. prowadzi kontrolę bezpośrednią prawidłowej segregacji odpadów komunalnych w trakcie ich odbioru od właścicieli nieruchomości. Przed wykonaniem każdorazowej usługi została zobowiązana do kontroli przestrzegania przez właścicieli nieruchomości przepisów u.c.p.g. oraz Regulaminu m.in. w zakresie nieprawidłowej segregacji odpadów. W trakcie takiej kontroli spółka stwierdziła nieprawidłowości, gdyż w pojemniku służącym do gromadzenia odpadów zmieszanych, przynależnym do ww. nieruchomości, znajdowały się odpady, które nie powinny się w nim znaleźć (tworzywa sztuczne, odpady szkła, opakowania papierowe).
W dniu 27 maja 2024 r. Spółdzielnia zwróciła się o przesłanie jej zgromadzonej dokumentacji fotograficznej, co Związek uczynił 29 maja 2024 r.
Organ pierwszej instancji przypomniał, że decyzją z 17 lipca 2024 r. określił Spółdzielni wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na nieruchomości położonej pod adresem ul. [...] nr [...] w G. w kwocie 12.880 zł za marzec 2024 r. Jednakże po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 29 sierpnia 2024 r. uchyliło w całości decyzję Zarządu i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na wyrok NSA z 4 lipca 2023 r. o sygn. akt III FSK 1496/22 (wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. CBOSA) oraz art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., organ wskazał, że koniecznym jest powiadomienie właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady komunalne o nieprawidłowościach. Zawieszenie na pojemniku na odpady kartki powiadamiającej nie jest wystarczające w odniesieniu do podmiotów, które nie są podmiotami zindywidualizowanymi. Dopiero po tym powiadomieniu, organ pierwszej instancji będzie mógł formalnie wszcząć i przeprowadzić postępowanie oraz wydać decyzję.
Dalej Związek wskazał, że 5 września 2024 r. otrzymał powiadomienie skierowane pocztą elektroniczną przez firmę odbierającą odpady do Spółdzielni o nieprawidłowości segregacji odpadów komunalnych stwierdzonej 25 marca 2024 r. w pojemniku na odpady zmieszane przynależnym do nieruchomości pod adresem [...] w G.. W dniu 10 września 2024 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pracownicą Spółdzielni, która poinformowała, że powyższa wiadomość została dostarczona na skrzynkę odbiorczą Spółdzielni, zatem skutecznie poinformowano właściciela nieruchomości o nieprawidłowości w segregacji odpadów. Postanowieniem z 10 września 2024 r., doręczonym Spółdzielni 13 września 2024 r., Zarząd poinformował stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Powołując się na fakt, że odpady powstające na nieruchomości pod ww. adresem, mimo obowiązku gromadzenia ich w sposób selektywny, gromadzone były w sposób nieselektywny, organ za miesiąc, w którym stwierdzono nieprawidłowości, na podstawie danych zawartych w deklaracji naliczył opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z § 1 pkt 1 uchwały nr XLII/3/2021 z dnia 9 listopada 2021 r. Zgromadzenia Z. M. "K. Z. G. R. L." w sprawie określenia stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2021 r. poz. 8594 ze zm.; dalej: "uchwała").
W odwołaniu od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, Spółdzielnia zarzuciła jej naruszenie przepisów art. 130 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "K.p.a."); art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") oraz art. 6ka ust. 1 i 3 u.c.p.g.
Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż doszło do niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w rozumieniu art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. W dniu 25 marca 2024 r. w pojemniku przeznaczonym do gromadzenia niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych znajdowały się tworzywa sztuczne, opakowania szklane, papier oraz bioodpady , stanowiące odpady komunalne, a Spółdzielnia podniosła, że do ewentualnych nieprawidłowości doszło tylko w jednym kuble. Ponadto podmiot odbierający odpady komunalne powiadomił o ww. przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości w dniu 25 marca 2024 r. obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w formie e-mail, załączając zdjęcia dokumentujące powyższe zdarzenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że Spółdzielnia nie kwestionuje formy tego "powiadomienia", a przepis nie określa jego formy. Tym samym "powiadomienie" mogło nastąpić w każdej formie, a jeśli nawet nie w każdej formie, to gdy nastąpiło w tej samej formie co powiadomienie organu administracji publicznej, to takie "powiadomienie" właściciela nieruchomości nie narusza art. 6ka ust.1 u.c.p.g. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że nie ma wymogu, a przesłanki prawne ww. przepisu nie określają terminu "powiadomienia" organu administracji publicznej, jak i terminu "powiadomienia" właściciela nieruchomości. Wymóg niezwłocznego "powiadomienia" sformułował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. III FSK 1496/22. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego , nawet gdyby przyjąć wymóg niezwłocznego "powiadomienia", to w realiach tej sprawy jest on spełniony, ponieważ wykładnię NSA organ odwoławczy przedstawił Zarządowi w decyzji kasacyjnej i "powiadomienie" właściciela nieruchomości nastąpiło niezwłocznie po jej doręczeniu. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że wprawdzie Zarząd po "powiadomieniu" Spółdzielni nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania, jednak zostało ono wydane uprzednio, tj. 15 maja 2024 r., a po dokonanym "powiadomieniu" Spółdzielni organ pierwszej instancji wydał i skierował do strony postanowienie z 10 września 2024 r., wyznaczając 7-dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że wysokość opłaty (podwyższonej) została ustalona stosownie do art. 6ka ust.3 u.c.p.g. w zw. z § 1 pkt 1 uchwały, zaznaczając, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów.
W skardze na opisaną wyżej decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, strona zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez niedołożenie należytej staranności w wyjaśnieniu wszystkich faktów istotnych dla sprawy, braku wszechstronnego zbadania sprawy oraz braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
2. art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. przez przyjęcie, że nawet incydentalne zaniechanie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych uprawnia do zastosowania opłaty podwyższonej, a zatem błędną wykładnię ww. przepisu;
3. art. 2 Konstytucji w wyniku niewłaściwego zastosowania art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. i ustalenie opłaty podwyższonej dla wszystkich mieszkańców budynku wielorodzinnego i tym samym zastosowanie zasady odpowiedzialności zbiorowej, sprzecznej z zasadą demokratycznego państwa prawnego;
4. art. 6 ka ust. 1 u.c.p.g., warunkującego określenie spornej opłaty z zastosowaniem stawki podwyższonej na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. po powiadomieniu przez podmiot odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, a nawet gdyby przyjąć, że nastąpiło, to nie spełniło przesłanki "niezwłoczności";
5. art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. przez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że skarżąca została powiadomiona o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez zawiadomienie jej przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego, podczas gdy podmiot odbierający odpady nie wypełnił obowiązku informacyjnego i nie powiadomił w żaden sposób skarżącej o niedopełnieniu selektywnego zbierania odpadów;
6. art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie przeprowadzenia należytego postępowania dowodowego w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a w dalszej konsekwencji orzeczenie wbrew zasadzie prawdy obiektywnej i zasadzie prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;
7. wydanie decyzji z naruszeniem terminów określonych w K.p.a.
W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że nie została w sposób należyty powiadomiona o nieprawidłowościach w marcu 2024 r. Powiadomienie jej prawie po pół roku po powzięciu wiadomości o rzekomych nieprawidłowościach stanowi obejście prawa i tworzenie fałszywego wrażenia, że dopełniono wszelkich formalności. Nawet gdyby przyjąć, że taka koordynacja korespondencji mailowej Związku i jego wykonawcy jest dopuszczalna, to Związek nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania. W sprawie zaburzona została chronologia, przepisy postępowania oraz zwykłe rozumienie prawa. W ocenie skarżącej firma odbierająca odpady powinna ponownie zawiadomić Związek, który następnie powinien wydać postanowienie o wszczęciu i dopiero po tym wydać orzeczenie kończące. Pomimo, że w ustawie nie określono szczegółowo terminu powiadomienia, to powinien być "niezwłoczny", a postępowanie powinno być rozpoczęte i prowadzone na nowo. Organ podsumowuje to w jednym zdaniu, że "już uprzednio w dniu 15 maja 2024 r. zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania", co jest praktyką niedopuszczalną, czyniąc przebieg postępowania nieprawidłowym. Zarzucając naruszenie art. 6ka ust. 1 - 3 u.c.p.g. i odwołując się do orzecznictwa, skarżąca stwierdziła, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Zdaniem strony zaskarżona decyzja została wydana z przekroczeniem terminów określonych w K.p.a., gdyż rzekome naruszenie miało miejsce 25 marca 2024 r., postępowanie wszczęto w maju, a decyzję wydano w lipcu. Jednocześnie organ nigdy nie zawiadamiał strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia - zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.
Ponadto, strona zauważyła, że przez nałożeniem podwyższonej opłaty, która ma charakter sankcji, nie można karać za jednorazowe niesegregowanie śmieci. Intencją ustawodawcy było bowiem obciążenie podwyższoną opłatą jedynie tych, którzy notorycznie naruszają obowiązek. Sankcja nie miała więc dotyczyć sytuacji, kiedy w wyniku pomyłki o charakterze incydentalnym dany odpad zostanie wrzucony do nieodpowiedniego pojemnik, co miało miejsce w sprawie. Było to pierwsze zdarzenie o takim charakterze, zatem nie ma podstaw do obciążenia sankcyjną opłatą obejmującą w dodatku mieszkańców kilku bloków. Organ jest uprawniony do obciążenia podwyższoną opłatą, jeżeli dochodzi do notorycznego naruszania obowiązku segregacji. Ponadto samo nałożenie sankcji koliduje z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, jak zasada równości wobec prawa i zasada równego traktowania przez władze publiczne. W przypadku braku segregacji odpadów przez niewielki odsetek mieszkańców danej nieruchomości, wyższe opłaty mogą dotknąć pozostałych lokatorów, całą wspólnotę mieszkaniową bądź spółdzielnię. Nie jest to zatem zgodne ze zwykłym poczuciem sprawiedliwości i zasadami państwa prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zasadność określenia wobec skarżącej miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej stawce. Rozstrzygnięcie tego sporu wymaga przytoczenia przepisów regulujących kwestie gospodarowania odpadami komunalnymi, bowiem z nich wynikają zarówno obowiązki gmin, jak i właścicieli nieruchomości. Wykładnia tych przepisów, szeroko również prezentowana w orzecznictwie sądowym, stanowi odpowiedź na zarzuty skargi, wskazując dlaczego nie zasługują one na uwzględnienie.
Z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 u.c.p.g. wynika, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez (m. in.) wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, a także zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymogami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Kto jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu powyższego przepisu wynika z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., który definiuje właścicieli nieruchomości jako także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Stosownie do treści ust. 2 ww. artykułu, wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ust. 3 stanowi, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
W kontrolowanej sprawie nową deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości wielolokalowej, ze względu na zmianę danych będących podstawą ustalenia wysokości opłaty, 8 stycznia 2024 r. złożyła skarżąca, która jest spółdzielnią mieszkaniową. Zatem to ona – w świetle przytoczonych wyżej przepisów – jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu cytowanej ustawy.
Najdalej idącymi zarzutami skargi, które wymagają rozpoznania w pierwszej kolejności, są zarzuty zbyt późnego powiadomienia skarżącej o nieprawidłowościach w selektywnym zbieraniu odpadów, jak i brak wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o wszczęciu postępowania. Przypomnieć przy tym należy, że postanowienie to organ wydał 16 maja 2024 r., po wpłynięciu do niego powiadomienia z 25 marca 2024 r. od spółki Z.-N. (odbiorcy odpadów) o stwierdzeniu w tym dniu niedopełnienia przez właściciela ww. nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Jednakże pierwsza decyzja Zarządu została uchylona decyzją z 28 sierpnia 2024 r. przez organ odwoławczy, który stwierdził niedopełnienie obowiązku powiadomienia właściciela nieruchomości – przed wszczęciem postępowania - o stwierdzonych nieprawidłowościach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że dopiero po tym powiadomieniu organ pierwszej instancji będzie mógł formalnie wszcząć postępowanie, przeprowadzić je i wydać decyzję. Po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ww. decyzji spółka odbierająca odpady w dniu 5 września 2024 r. powiadomiła skarżącą o stwierdzonych 25 marca 2024 r. nieprawidłowościach. Następnie organ pierwszej instancji postanowieniem z 10 września 2024 r., doręczonym stronie 13 września 2024 r., zawiadomił Spółdzielnię o wyznaczeniu jej 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i po bezskutecznym upływie tego terminu, decyzją z 2 października 2024 r. określił podwyższoną opłatę miesięczną.
Przedstawiony wyżej przebieg kontrolowanego postępowania istotnie wskazuje na naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej, ale - zdaniem Sądu - naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Bezspornym jest, że po stwierdzeniu w dniu 25 marca 2024 r. nieprawidłowości w selektywnym gromadzeniu odpadów komunalnych na objętej deklaracją nieruchomości, podmiot odbierający odpady komunalne (spółka Z.-N.) tego samego dnia powiadomił Zarząd (wykonujący w tym zakresie zadania Gminy) o tych nieprawidłowościach. Skarżąca formalnie została przez spółkę powiadomiona drogą mailową po prawie 6 miesiącach, tj. 5 września 2024 r. Należy zaznaczyć, że powiadomienie to spełnia funkcję informacyjno-prewencyjną, ponieważ właściciel nieruchomości otrzymuje w ten sposób informację o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów i odbiorze tych odpadów jako zmieszanych. Dzięki temu ma możliwość podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie. Jednocześnie dokonanie powiadomienia stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia podwyższonej opłaty. Przepisy nie określają formy i terminu tych powiadomień (organu i właściciela), ani ich nie różnicują. Biorąc pod uwagę ich rolę, obowiązek dokonania powiadomienia powinien zostać wykonany niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych, przed wszczęciem postępowania (zob. wyrok NSA z 28 października 2022 r., III FSK 805/22), ale ta niezwłoczność powiadomienia nie wynika z omawianego przepisu. Należy też podkreślić, że nie można czynić Zarządowi zarzutu, że ww. powiadomienia dokonał drogą elektroniczną, ponieważ skarżąca w deklaracji ze stycznia 2024 r. wskazała adres e-mail, za pośrednictwem którego kontaktowała się z organem pierwszej instancji. Zgodzić się jednak należy ze skarżącą, że powiadomienie jej po 6 miesiącach nie jest powiadomieniem niezwłocznym, ale zaznaczyć trzeba jednocześnie, że formalnie spełnia ono wymóg wskazany w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Sąd zwraca uwagę, że to opóźnione powiadomienie Spółdzielni nie oznacza, że nie wiedziała ona wcześniej o stwierdzonych na jej nieruchomości nieprawidłowościach, albowiem w maju 2024 r. zwróciła się do Zarządu (drogą elektroniczną) z prośbą o przesłanie (tą samą drogą) zgromadzonej dokumentacji fotograficznej, którą organ pierwszej instancji jej w następstwie tej prośby udostępnił. Co więcej, otrzymując postanowienie z 16 maja 2024 r. o dopuszczeniu dowodu z tej dokumentacji i dowodu z wydruku zgłoszenia z 25 marca 2024 r. przesłanego drogą elektroniczną dotyczącego nieprawidłowej segregacji odpadów wraz z dokumentacją fotograficzną, skarżąca już wówczas uzyskała oficjalną wiedzę o stwierdzonych nieprawidłowościach. Zdaniem Sądu informacyjno-prewencyjna rola, jaką omawianemu powiadomieniu właściciela nieruchomości można przypisać, choć nie niezwłocznie, została spełniona, bowiem skarżąca została poinformowana (i to w dniu otrzymania, tj. 29 maja 2024 r., drogą elektroniczną 5 zdjęć wykonanych w dniu stwierdzenia nieprawidłowości), łącznie z przedstawieniem jej zdjęć, o niedopełnieniu przez nią obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w dniu 25 marca 2024 r. Sąd zwraca uwagę, że na zdjęciach tych widać nawet tzw. "czerwoną kartkę", którą firma odbierająca odpady zamocowała do pojemnika, odbierając te odpady jako zmieszane. W świetle orzecznictwa sądowego "kartka" ta nie spełnia wymogu powiadomienia właściciela, wynikającego z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., ale przesłanie drogą elektroniczną ww. zdjęć (maj 2024 r.) oraz dokładnej informacji przez firmę odbierającą odpady (wrzesień 2024 r.), wyczerpuje w ocenie Sądu niezbędną do prowadzenia kontrolowanego postępowania przesłankę powiadomienia właściciela. Należy też zauważyć, że owa "kartka", która jest wyraźnie widoczna na zdjęciach wykonanych 25 marca 2024 r. jest zafoliowana i trwale zamocowana do poręczy pokrywy pojemnika, nie mogła zatem pozostać niezauważona dla osób odpowiedzialnych za właściwe wyposażenie wiaty śmietnikowej i jej przygotowanie do odbioru odpadów.
Kolejnym wymagającym rozważenia problemem jest brak wydania postanowienia o wszczęciu postępowania po powiadomieniu skarżącej w trybie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Ponieważ stosownie do treści art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, to przypomnieć należy, że zgodnie z jej art. 165 § 2 wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia. W kontrolowanej sprawie postanowienie wszczynające postępowanie organ pierwszej instancji wydał 16 maja 2024 r., czyli przed powiadomieniem skarżącej o niedopełnieniu przez nią obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zauważyć jednak należy, że po dokonaniu tego powiadomienia, organ pierwszej instancji wydał w dniu 10 września 2024 r. postanowienie, którym wyznaczył skarżącej 7-dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszenia żądań w prowadzonym postępowaniu w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na nieruchomości zamieszkałej w G. przy ul. [...] nr [...]. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej 13 lipca 2024 r. W ocenie Sądu, w okolicznościach kontrolowanej sprawy, powyższe postanowienie należy potraktować na równi z postanowieniem wszczynającym postępowanie w przedstawionym w tym postępowaniu zakresie, mimo że nie znalazło się w nim stwierdzenie o "wszczęciu" tego postępowania. Brak tego stwierdzenia, jakkolwiek narusza art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., zdaniem Sądu, nie ma wpływu na wynik sprawy, albowiem nie została w niej naruszona zasada czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu, którą wyraża przepis art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. Skarżąca mogła się wypowiedzieć co do zebranego materiału dowodowego, dysponowała doręczonym jej powiadomieniem od podmiotu odbierającego odpady, jak i doręczonymi jej wcześniej zdjęciami dokumentującymi nieselektywne gromadzenie odpadów w pojemniku na odpady zmieszane. Ani z możliwości zapoznania się z aktami sprawy, ani z możliwości wypowiedzenia się w stosunku do materiału dowodowego w tych aktach zebranego, nie skorzystała. Zatem organ pierwszej instancji mógł merytorycznie rozstrzygnąć sprawę i to uczynił.
Nie można natomiast za zasadne uznać zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i to z tej podstawowej przyczyny, że (o czym była już mowa wyżej) art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi odsyła do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej a nie przepisów K.p.a. Odpowiedniki powyższych artykułów znajdują się jednak także w Ordynacji podatkowej i są nimi przepisy art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 tej ustawy, choć nie mają one identycznego brzmienia z ww. art. 7 i art. 77 K.p.a. Niemniej jednak żadnego z tych przepisów Ordynacji podatkowej organ pierwszej instancji, a następnie organ odwoławczy, nie naruszyły, albowiem do wydania kwestionowanej decyzji zebrały kompletny materiał dowodowy i wyczerpująco go rozpatrzyły.
Niezasadny jest także zrzut naruszenia terminów określonych w K.p.a., ponieważ terminy te nie mają zastosowania w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Ta zaś terminy załatwiania spraw wskazuje w § 1 i § 2 art. 139, przewidując dla organu pierwszej instancji załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – w ciągu 2 miesięcy od wszczęcia postępowania. Przyjmując, że postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte postanowieniem z 10 września 2024 r., doręczonym stronie 3 dni później, a decyzja organu pierwszej instancji zapadła 2 października 2024 r., przyjąć należy, że sprawa skarżącej została rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, przed upływem miesiąca od wszczęcia postępowania. Należy przy tym zauważyć, że termin określony w art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej, stosowany w postępowaniu dotyczącym określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, rozpoczyna swój bieg nie z chwilą stwierdzenia niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych ani z chwilą powiadomienia o tym stwierdzeniu właściciela nieruchomości, ale z chwilą wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Natomiast załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, zgodnie z art. 139 § 2 Ordynacji podatkowej, powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. W kontrolowanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze otrzymało odwołanie Spółdzielni 4 listopada 2024 r., a zaskarżoną decyzję wydało 28 listopada 2024 r., zachowując tym samym termin zakreślony organowi odwoławczemu powołany wyżej przepisem.
Nie są zasadne również zarzuty naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 6ka ust. 1 i 3 u.c.p.g. Powyżej Sąd wyjaśnił powody, dla których - w okolicznościach kontrolowanej sprawy - uznał powiadomienie skarżącej w dniu 5 września 2024 r. drogą elektroniczną o stwierdzonych w dniu 25 marca 2024 r. nieprawidłowościach w selektywnym zbieraniu odpadów, jak i doręczenie jej wcześniej, bo 29 maja 2024 r., zdjęć dokumentujących te stwierdzone nieprawidłowości, za wyczerpujące wymóg powiadomienia właściciela nieruchomości określony w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem sporu nie jest sam fakt niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, gdyż dokumentują go, wykonane w dniu 25 marca 2024 r. przez spółkę Z.-N. odpady te odbierającą, zdjęcia i faktu tego Spółdzielnia nie kwestionuje, mimo podważania zasadności obciążenia jej opłatą w podwyższonej stawce.
Należy zatem przypomnieć, że to Spółdzielnia, jako właściciel nieruchomości w rozumieniu art. 2 pkt 4 u.c.p.g., odpowiada nie tylko za złożenie deklaracji dla danej nieruchomości, ale również za wyposażenie nieruchomości, którą objęła deklaracją w worki i pojemniki, jak i za selektywne zbieranie w tych pojemnikach odpadów. To skarżąca w deklaracji, w której wskazane dane obowiązują od stycznia 2024 r. (poz. A.1), jako adres nieruchomości podała – G., ul. [...], [...]. To zatem Spółdzielnia zakreśliła objętej jedną deklaracją obszar całej nieruchomości, na której znajdują się 2 wielolokalowe budynki mieszkalne. To od woli właściciela nieruchomości zależy ile budynków wielolokalowych obejmie jedną deklaracją i w jaki sposób dla tych budynków zorganizuje miejsce do selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Nie jest zatem rolą firmy odbierającej odpady, ani gminy obciążonej obowiązkiem zorganizowania odbioru tych odpadów, ustalanie do którego budynku należą pojemniki, w których stwierdza się niesegregowane odpady, mimo obowiązku ich segregacji. Nie można zatem podzielić poglądu skarżącej, że nie jest zgodne z zasadami państwa prawa obciążanie podwyższoną opłatą wszystkich mieszkańców danej nieruchomości w przypadku braku segregacji przez niewielki odsetek jej mieszkańców. Skoro bowiem sama Spółdzielnia zadeklarowała jako nieruchomość objętą jedną deklaracją obszar, na którym znajdują się 2 bloki mieszkalne, to znaczy, że przyjęła na siebie ciężar zorganizowania mieszkańcom tych bloków miejsca selektywnego zbierania odpadów i za jego funkcjonowanie ona właśnie odpowiada. Brak jest podstawy prawnej, aby obowiązek ten przerzucać na gminę czy wybraną przez nią firmę odbierającą odpady, które to podmioty miałyby ustalać mieszkańców naruszających obowiązek selektywnego zbierania odpadów.
Sąd nie podziela również twierdzeń Spółdzielni o braku podstaw do wymierzenia podwyższonej opłaty za jednorazowego niesegregowanie śmieci. W ocenie skarżącej nie można karać jej za jednorazowe niesegregowanie śmieci i nie ma podstaw do obciążania sankcyjną opłatą mieszkańców kilku bloków. Powyższa argumentacja skarżącej nie jest trafna.
W świetle regulacji zwartych w u.c.p.g. nie budzi wątpliwości jakie obowiązki w zakresie utrzymania czystości i porządku obciążają gminę, a jakie właściciela nieruchomości. Najogólniej rzecz ujmując, gmina jest zobowiązana do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych, natomiast właściciel nieruchomości ma obowiązek selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych na terenie swoje nieruchomości, zgodnie z wymogami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 ww. ustawy. Przepis art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, który jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, ciążącym na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których odpady te powstały. Wymaga szczególnego podkreślenia, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale jest też rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że nie segregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę.
W orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie podkreślano, że ustawodawca nie przewidział wyjątków w zakresie incydentalnego zaniechanie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, skutkującego odstąpieniem od zastosowania podwyższonej z tego tytułu opłaty, choć zdarzały się również orzeczenia przeciwne, wskazujące, że jednorazowe zgłoszenie o niesegregowaniu śmieci trudno uznać za niedopełnienie obowiązku z art. 6ka u.c.p.g. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wykładnia językowa cytowanych wyżej przepisów pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na właściciela nieruchomości opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. W judykaturze zwraca się także uwagę, że ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W omawianym przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji. Podkreśla się przy tym, że znamię "uporczywości", o ile stanowi przesłankę orzekania, zawsze pojawia się jako element normy prawnej wprost wyrażonej przez przepis prawa. Wykazanie zatem choćby jednego przypadku nieprzestrzegania zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na określony podmiot opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (zob. wyroki NSA z 4 lipca 2024 r. o sygn. akt III FSK 1168/23 i III FSK 1170/23; i powołane tam orzecznictwo). Ponadto, gdyby określenie opłaty dodatkowej zostało uzależnione od "uporczywości" bądź "incydentalności" niesegregowania odpadów, oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałyby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę.
Dodatkowo w kontekście argumentacji skarżącej o jednorazowym niesegregowaniu śmieci i wymierzeniu jej z tego tytułu podwyższonej opłaty, Sąd przypomina, że w aktach sprawy znajduje się skierowana do Spółdzielni w styczniu 2024 r. informacja o przeprowadzeniu przez Związek prewencyjnych kontroli wywiązywania się przez mieszkańców zarządzanych przez skarżącą nieruchomości z obowiązku segregowania odpadów komunalnych, które we wrześniu 2023 r. wykazały m. in. przy ul. [...] i [...] wadliwą segregację, bądź jej brak. Jak wynika z ww. pisma, Zarząd zwrócił się do Spółdzielni z apelem o podjęcie zdecydowanych działań w tym zakresie, aby nikt z mieszkańców, a przede wszystkim ci, którzy wywiązują się z obowiązku segregacji, nie ponosił wyższych opłat. Do pisma Zarząd dołączył szereg kolorowych zdjęć, które obrazują przedstawiony w ww. piśmie problem z segregacją odpadów. Zatem argumentacja skarżącej o jednorazowym zaniedbaniu nie jest trafna, ponieważ Spółdzielnia w przeszłości również miała problemy z selektywnym zbieraniem odpadów i była ostrzegana przez Zarząd o możliwych konsekwencjach z tym związanych. Sąd zauważa, że obowiązkiem zarządcy nieruchomości, zwłaszcza wielolokalowych, jest odpowiednie, skuteczne zabezpieczenie miejsca gromadzenia odpadów, które gwarantuje, że prawidłowo posegregowane odpady pozostaną w przeznaczonych na poszczególne frakcje pojemnikach, a więc takie, które skutecznie uniemożliwi ewentualne wyrzucanie odpadów do nieodpowiednich pojemników. W sytuacji zarządzania budynkami wielolokalowymi jest to w zasadzie jedyny, skuteczny sposób, który realnie gwarantuje wyegzekwowanie wykonania ustawowego obowiązku segregowania odpadów komunalnych.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania i omówione wyżej przepisy, Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie wystąpiły wszystkie wymagane prawem przesłanki do wydania decyzji określającej podwyższoną opłatę - niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz powiadomienie Zarządu i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego oraz dokumentacji fotograficznej nie ulega wątpliwości, że w dniu 25 marca 2024 r. pracownicy spółki Z.-N. podczas odbioru odpadów stwierdzili na nieruchomości skarżącej – ul. [...] w G. nieprawidłową segregację odpadów, gdyż w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się tworzywa sztuczne, odpady szklane, papierowe i bioodpady, co potwierdza sporządzona dokumentacja fotograficzna. Odpady te zostały odebrane podczas odbierania odpadów zmieszanych. Należy zaznaczyć, że okoliczność wystąpienia nieprawidłowej segregacji odpadów nie jest kwestionowana przez skarżącą. Powiadomienie Spółdzielni zostało dokonane drogą elektroniczną w dniu 5 września 2024 r. i do okoliczności spełnienia tej przesłanki Sąd odniósł się szczegółowo we wcześniejszych wywodach.
Zważywszy powyższe, Sąd uznał, że organy zgromadziły w sprawie wystarczający dla jej rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych, nie naruszając przy tym przepisów postępowania, w tym art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Sąd skargę oddalił.