II SA/Rz 19/25

II SA/Rz 19/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 12 listopada 2024 r. nr SKO.4120.132.1582.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S.G. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 12 listopada 2024 r. nr SKO.4120.132.1582.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Jak wynika z akt sprawy, Starosta [....] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") decyzją z dnia 23 września 2024 r. nr KT.I.5410.5.193.2023.AZ1, nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 200 zł, z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki [...], o nr. rej. [...], nr VIN: [...], w terminie 180 dni od dnia tego zdarzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 15 maja 2020 r. skarżący zbył przedmiotowy pojazd, o czym miał obowiązek zawiadomić Starostę w terminie 180 dni, gdyż taki termin obowiązywał w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2020 r. na podstawie art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.; dalej: "ustawa COVlD"). W związku z powyższym termin do dokonania czynności zawiadomienia o tym fakcie upłynął w dniu 11 listopada 2020 r. Starosta podał, że skarżący został zawiadomiony o uchybieniu powyższego terminu stosownie do zapisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i 3 ustawy COVID i jednocześnie wyznaczono mu 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący nie wystąpił z takim wnioskiem, zaś termin na jego złożenie upłynął z dniem 30 czerwca 2024 r.
Starosta wyjaśnił również, że w toku postępowania skarżący zaprzeczył, aby w dniu 3 maja 2020 r. nabył przedmiotowy pojazd, jak też, aby w dniu 15 maja 2020 r. dokonał jego sprzedaży. Według skarżącego umowy potwierdzające powyższe zdarzenia zostały sfałszowane. Zarówno Starosta, jak i skarżący złożyli do Prokuratury Rejonowej w [...] zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, jednak Prokuratora odmówiła wszczęcia dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu skarżącego na umowach kupna-sprzedaży ww. pojazdu, a następnie posłużenia się nimi jako autentycznymi w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w [....], z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie czynu zabronionego. Zażalenie Starosty na postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia dochodzenia zostało przez Sąd Rejonowy w [...] pozostawione bez rozpoznania postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. sygn. akt. [...].
Starosta uznał, że ponieważ wskazane umowy nie zostały usunięte z obrotu prawnego, należało przyjąć, że zostały zawarte i rodzą wszelkie skutki prawne z tym związane, w tym obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby za powyższe naruszenie została już nałożona jakakolwiek kara. Organ ustalił, że naruszenie trwało 1412 dni i w jego ocenie mogło wywołać poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, gdyż z danych zgromadzonych w ewidencji korzysta wiele podmiotów do realizacji ustawowych zadań. Dlatego nie można uznać, że waga naruszenia jest znikoma. Równocześnie organ ustalił, że tego typu naruszenie jest pierwszym jakiego skarżący dopuścił się w badanym okresie, a przy tym jego sytuacja osobista jest trudna, zaś okoliczności naruszenia prawa są niejasne. W związku z powyższym Starosta postanowił nałożyć karę w wysokości minimalnego ustawowego zagrożenia, oceniając, że kara nałożona w tej wysokości jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia i w przyszłości spełni swoje cele, tj. przyczyni się do poprawy przestrzegania obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją. W złożonym odwołaniu szeroko opisał okoliczności związane ze sfałszowaniem, w jego ocenie, umów będących podstawą nałożenia na niego obowiązków. Wskazał, że pojazd nigdy nie był na niego zarejestrowany, gdyż brak jest decyzji w tym zakresie. Ponadto podniósł, że organy nie mogą bazować na kserokopiach dokumentów. W ocenie skarżącego decyzja Starosty jest zatem przedwczesna.
W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 listopada 2024 r., działając m.in. na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. Z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.; dalej: "u.p.r.d."), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium podzieliło w całości ustalenia oraz stanowisko organu I instancji. Wskazało, że decyzja nakładająca karę pieniężną za naruszenie powyższego obowiązku nie ma charakteru uznaniowego. Zdaniem organu odwoławczego w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. SKO zaznaczyło przy tym, że skarżący nie skorzystał z prawa zwrócenia się z wnioskiem o przywrócenie terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Kolegium wyjaśniło również, że organy administracji publicznej nie mają samodzielnych uprawnień do oceny zasadności twierdzeń strony i bazują na przedłożonych umowach, celem egzekwowania ustawowych obowiązków w zakresie zawiadomienia o zbyciu czy też nabyciu pojazdów. Kolegium dodało także, że organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący, ponawiając dotychczasową argumentację, zarzucił, że decyzja Kolegium jest bezprawna i bezzasadna.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia Starosty [...] o zbyciu pojazdu marki [...], o nr. rej. [...], nr VIN: [...], w terminie 180 dni od dnia tego zdarzenia.
Rozpoznając odwołanie skarżącego SKO prawidłowo przyjęło, że z dniem 01.01,2024r. nastąpiła istotna zmiana w zakresie wysokości kar związanych z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia zbycia czy rejestracji pojazdów, jak też zmieniły się zasady ich nakładania. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023r. poz. 1394 ze zm.), który stanowi, iż w przypadku gdy pojazd został:
sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej,
sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2. w brzmieniu dotychczasowym.
Treść tego przepisu międzyczasowego pozwala stwierdzić, iż wszelkie sprawy związane z szeroko pojętym zawiadamianiem o zbyciu czy też nabyciu pojazdów, które to zdarzenia miały miejsce jeszcze przed dniem 01.01,2024r., a więc także związane z nakładaniem kar z racji nie wykonania tych obowiązków, podpadać będą w ocenie Kolegium pod dotychczasowe regulacje prawne zawarte w ustawie Prawo o ruchu drogowym.
Zatem przedmiotem mniejszego postępowania administracyjnego jest kara pieniężna nałożona decyzją administracyjną za niedostosowanie się do obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 1047 ze zm.) - zwanej dalej "p.r.d.", w brzmieniu przed 01.01.2024r. Zgodnie z ww. przepisem, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przedmiotem postępowania zatem nie jest ani kwesta badania legalności zawarcia umów dotyczących pojazdu, ani procedowanie w kwestii ewentualnych wad jakimi mogą one być dotknięte.
Sankcję za niedostosowanie się do ww. obowiązku określa przepis art. 140mb pkt 2 p.r.d, zgodnie z którym, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Zasady nakładania kary pieniężnej wynikają z treści art. 140n ust. 4 p.r.d., wg którego ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W zależności zatem od ww. okoliczności organ administracyjny miarkuje wysokość kary pieniężnej w granicach od 200 zł do 1000 zł.
Z akt sprawy wynika, iż strona w dniu 15.05.2020r. zbyła przedmiotowy pojazd marki [...] i nie dopełniła obowiązku zgłoszenia tego faktu w terminie wówczas wydłużonym do 180 dni. Termin ten upłynął zatem dla strony dnia 11.11.2020r. Strona nie dopełniła tego obowiązku do czasu wydania decyzji przez organ I instancji, pozostając przez ponad tysiąc czterysta dni w naruszeniu prawa w tym zakresie.
W ocenie Kolegium organ I zasadnie uznał, iż strona pozostając w zwłoce przez ww. okres podlega ukaraniu. Przepis art. 140mb pkt 2 p.r.d. sankcjonujący uchybienie w terminie zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter kategoryczny. Ustawodawca nie zastosował tzw. "uznania administracyjnego", tj. zwrotu "może" [podlegać karze pieniężnej], który otwierałby organowi administracyjnemu możliwość weryfikowania słuszności wydanej decyzji. Nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu jest obligatoryjne (obowiązkowe) i nie doznaje żadnych ograniczeń, a na treść decyzji nie może wpływać sytuacja osobista i rodzinna strony, albowiem okoliczności te są obojętne dla kwestii nałożenia kary pieniężnej. Również ewentualna nieznajomość prawa nie jest okolicznością łagodzącą.
W tej sytuacji prawidłowo organ administracyjny I instancji uznał, iż strona, jako dotychczasowy właściciel pojazdu, uchybiła obowiązkowi zawiadomienia o jego zbyciu w terminie 180 dni, nie składając Staroście zawiadomienia w terminie, skutkiem czego organ obciążył ją administracyjną karą pieniężną. Strona nie skorzystała z prawa do przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności.
Sąd w całości przywołane ustalenia i oceny SKO podziela.
Kolegium słusznie przyjęło, że w sprawie może mieć zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. Oceniając jednak stan faktyczny sprawy Kolegium doszło do przekonania, że brak jest także podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu strony. Stosownie do art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2G24r, poz. 572) - zwanej dalej "k.p.a.", organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W sprawie naruszenie prawa nastąpiło i trwało przez znaczny okres czasu, więc nie można mówić o znikomości naruszenia prawa.
Sąd nie podziela tego stanowiska.
W kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z karą pieniężną, w najniższej możliwej wysokości 200 zł. Została ona wymierzona za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w dość niejasnych okolicznościach, o czym świadczy przebieg postępowania przed organem I instancji. Tak na prawdę starszy, chory i nieporadny człowiek, co skonstatował Sąd na rozprawie, nie poradził sobie z formalnościami związanymi ze zbyciem pojazdu i zawiadomieniem o tym fakcie urzędu. Zachowanie skarżącego było wynikiem jego percepcji zdarzeń związanych ze zbyciem pojazdu, błędnym, jak się okazało w toku sprawy.
Dlatego też Sąd zwraca uwagę, że kwestia spełnienia przesłanek z art. 189f § 1 k.p.a., tj. znikomości naruszenia prawa w powiązaniu z przesłanką zaprzestania naruszenia prawa ad casum w tej sprawie powinna być rozumiana szeroko, z korzyścią dla skarżącego. Wykładnia prawa nie może prowadzić bowiem do niesprawiedliwych wniosków.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.