I SA/Op 94/24

I SA/Op 94/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OZ 422/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 3 ust. 1 pkt 8 i 13, art. 36, art. 37  pkt 1 i 2, art. 59 ust 1, art. 61 ust. 2, art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, ca, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2-2b, 6, 6a, 7,8,9 , ust. 8 i 9, art. 71 ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2, art. 74 ust. 1 pkt 1, art. 79 ust.
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 5 par. 2 pkt 3, art. 7, art. 11, art. 15, art. 24 par. 1 pkt 1 i 4, art. 24 par. 3, art. 26 par. 3, art. 49 ust. 1, art. 77 par. 1 i par. 7, art. 80, art. 107 par. 3, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant: Referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skarg T. w O. i Fundacji "E." w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2023 r., nr SKO.40.2701.2023.oś w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargi.
Uzasadnienie
Fundacja "E." z siedzibą w W. (dalej także jako: "Fundacja") oraz T. z siedzibą w O. (dalej także jako: "T.") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2023 r., nr SKO.40.2701.2023.oś, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 maja 2023 r., nr OŚ.6220.68.2022.MKU, określającą Z. sp. z o.o. z siedzibą w O.1 (dalej także jako: "Inwestor", "Spółka") środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia pn. "[...]", w wariancie Inwestorskim.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Z. sp. z o.o. z siedzibą w O.1 wnioskiem z dnia 23 września 2022 r. (data wpływu 28 września 2022 r.) złożył podanie o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn. "[...]". Inwestor do wniosku załączył m.in. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (k. 6 akt admin. segregator nr 1). Raport był następnie kilkakrotnie przedmiotem wyjaśnień i uzupełnień w tym: Aneksem nr 1 do Raportu (przy piśmie z dnia 18 listopada 2022 r. - k. 10 akt admin. segregator nr 1), Aneksem nr 2 do Raportu (przy piśmie z dnia 20 stycznia 2023 r. - k. 31 akt admin. segregator nr 1), pismem Inwestora z dnia 23 lutego 2023 r. z wyjaśnieniami udzielonymi Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Opolu, do którego załączono nowe Załączniki nr 10 i 11 do Raportu (k. 48 akt admin. segregator nr 2), pismem Inwestora z dnia 23 lutego 2023 r. z wyjaśnieniami udzielonymi Marszałkowi Województwa D. (k. 49 akt admin. segregator nr 2); pismem Inwestora z dnia 9 marca 2023 r. skierowanym do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu, do którego załączono nowe Załączniki nr 12 i 13 do Raportu (k. 56 aktach admin. segregator nr 2).
Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia 24 maja 2023 r., powołując w podstawie prawnej art. 71 ust. 1, 2 pkt 1, art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 82, art. 82 ust. 3 i art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029, z późn. zm. - dalej jako: "ustawa o.o.ś.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a."), określił Spółce środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia pn. "[...]", w wariancie Inwestorskim.
W osnowie decyzji określono rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, tj. że obejmować będzie ono budowę [...], o łącznej wydajności do 88 000 Mg/rok, w ramach którego przewidziano kolejno: instalację mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych o zdolności przerobowej nie większej niż 25 000 Mg/rok obejmującą: instalację przygotowania odpadów zmieszanych do biosuszenia (obiekt nr [...]), instalację biosuszenia (w obiekcie nr [...]), instalację wytwarzania i magazynowania paliwa alternatywnego RDF (obiekt nr [...]), instalację stabilizacji frakcji balastowych (w obiekcie nr [...]); instalację biologicznego przetwarzania odpadów ulegających biodegradacji zbieranych selektywnie, o zdolności przerobowej nie większej niż 25 000 Mg/rok obejmującą: instalację przygotowywania odpadów ulegających biodegradacji do kompostowania (obiekt nr [...]), instalację kompostowania selektywnie zebranych odpadów ulegających biodegradacji (w obiekcie nr [...]), plac dojrzewania (obiekt nr [...]), instalację doczyszczania kompostu (obiekt nr [...]), magazyn kompostu (obiekt nr [...]); instalację mechanicznego przetwarzania odpadów wielkogabarytowych o zdolności przerobowej nie większej niż 8 000 Mg/rok (wariant nr 2); instalację odzysku i recyklingu odpadów budowlanych o zdolności przerobowej nie większej niż 30 000 Mg/rok (obiekt nr [...]); magazyn surowców wtórnych (obiekt nr [...]); instalację oczyszczania powietrza z biofiltrem (obiekt nr [...]) (por. pkt I.1 lit. a - f osnowy decyzji Prezydenta Miasta Opola).
Określono usytuowanie inwestycji, tj. że planowane przedsięwzięcie będzie zlokalizowane na terenie istniejącego Z. sp. z o.o. położonego w O.1 przy ulicy [...], na nieruchomości o powierzchni ok. 6,7020 ha, obejmującej działkę nr ew. a, obręb G. o powierzchni 4,2317 ha oraz część działki nr ew. b, obręb G. o powierzchni 2,4703 ha, na terenie objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" w O.1, oznaczonym w planie symbolem 1I/O z przeznaczeniem na teren gospodarowania odpadami z wyłączeniem składowiska odpadów i zgodne jest z jego zapisami (pkt I. 2 osnowy decyzji Prezydenta Miasta Opola).
Ustalono istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (pkt I.3.1 - I.3.38 osnowy decyzji) oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o.o.ś. (pkt I. 4.1 - I.4.15 osnowy decyzji Prezydenta Miasta Opola).
Stwierdzono również, że przedsięwzięcie nie jest kwalifikowane do zakładów o zwiększonym bądź dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej, w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm.), oraz że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia postępowania dotyczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko (pkt I.5 i I.6 osnowy decyzji Prezydenta Miasta Opola). Nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania prowadzonego w sprawie o wydanie decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o.o.ś. (pkt II osnowy decyzji Prezydenta Miasta Opola). Wskazano, że zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy o.o.ś. charakterystyka przedsięwzięcia będzie stanowić załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (pkt II osnowy decyzji Prezydenta Miasta Opola).
Od decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 maja 2023 r. odwołania wniosły, biorące udział w postępowaniu na prawach strony: Stowarzyszenie T. z siedzibą w O.1 i Fundacja "E." z siedzibą w W. oraz osoby fizyczne: M. S., J. S., W. F., B. R., M. F., J. K., I. K., D. K. i A. F.
Kolegium zapoznało się z odwołaniami wniesionymi przez: M. S., J. S., W. F., B. R., M. F., J. K., I. K., D. K. i A. F. Ustaliło i oceniło, że odwołujący się nie należą do kręgu stron postępowania. Odrębną decyzją o charakterze formalnoprawnym z dnia 31 października 2023 r., nr [...], Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte z ich odwołań (por. k. 67 akt admin. Kolegium). Decyzja ta nie została zaskarżona do WSA w Opolu.
Kolegium rozpatrzyło merytorycznie odwołania wniesione przez Stowarzyszenie T. z siedzibą w O.1 i Fundacji "E." z siedzibą w W. i opisaną we wstępie decyzją z dnia 31 października 2023 r., nr SKO.40.2701.2023.oś, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstacyjne.
W uzasadnieniu decyzji z dnia 31 października 2023 r., obszernie i chronologicznie przedstawiono przebieg całego postępowania (str. 7 - 28 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Sąd w tym miejscu zaznacza, że wskazane w uzasadnieniu decyzji Kolegium czynności organów i uczestników postępowania mają swoje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono w pierwszej kolejności podstawowe kwestie procesowe, jakie ujawniły się w toku postępowania związane: z legitymacją procesową odwołujących się podmiotów na prawach strony, sposobem ustalenia kręgu stron w postępowania w sprawie o wydanie decyzji środowiskowej, wyborem właściwego trybu doręczania pism w drodze publicznych obwieszczeń a tym samym skuteczności doręczeń pism w tym decyzji Kolegium z dnia 31 października 2023 r., jak i właściwości rzeczowej organu (str. 28 - 34, 38 - 39 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
W tym kontekście przywołano i szczegółowo omówiono znaczenie prawne w sprawie regulacji procesowych m.in. art. 44 ust. 2, art. 74 ust. 3, 3a pkt 1 - 3, 3b - 3h ustawy o.o.ś. i art. 49 k.p.a. Omówiono m.in. szczególny sposób ustalania kręgu stron postępowania w sprawie takiej jak rozpoznawana. Mając to na uwadze dokonano następnie samodzielnych ustaleń i ocen, w tym zweryfikowano załączoną do akt administracyjnych kopię mapy administracyjnej z zaznaczonym obszarem przedsięwzięcia i obszarem w odległości 100 m od granic tego terenu. Stwierdzono, że obszar oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia mieści się w tak zakreślonych granicach (tj. w granicach terenu określonego w art. 74 ust. 3a pkt 1 ustawy o.o.ś.). Podano przyczyny, dla których nie rozciąga się on na tereny wskazane w art. 74 ust. 3a pkt 2 - 3 ustawy o.o.ś. Wyjaśniono, że w ustalonym obszarze oddziaływania przedsięwzięcia znajdują się działki, których wypisy z rejestru gruntów poddano następnie analizie ustalając, kto jest ich właścicielem (str. 30 - 31 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Na tej podstawie prawnej i faktycznej zweryfikowano legitymację procesową uczestników postępowania stwierdzając, że jego stronami (a tym samym legitymowanymi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 maja 2023 r.) są wyłącznie podmioty wymienione pod poz. 1 - 48, na str. 29 - 30 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, posiadające tytuł prawny do ww. nieruchomości (zgodnie ze znajdującymi się w aktach administracyjnych sprawy wypisami z rejestru gruntów), na których będzie realizowane przedsięwzięcie i znajdującymi się w obszarze oddziaływania inwestycji, a także organizacje ekologiczne, które w sprawie działają na prawach stron. Wskazano, że spośród tego grona legitymowanych procesowo odwołanie wniosły jedynie uprawnione do tego: Stowarzyszenie T. z siedzibą w O.1 i Fundacja "E." z siedzibą w W.
Wyjaśniono, że - skoro liczba stron przedmiotowego postępowania wynosi kilkanaście osób - zastosowanie w sprawie ma tryb doręczeń korespondencji w formie publicznych obwieszczeń. Opisano szczegółowo sposób, w jaki faktycznie dokonywano obwieszczeń w toku postępowania i uznano, że było to działanie prawidłowe. Wyjaśniono przy tym, w jaki sposób i w jakiej dacie (tj. 24 maja 2023 r.) wywieszono obwieszczenie o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta Opola z 24 maja 2023 r., kiedy nastąpiło jej doręczenie (tj. w dniu 8 czerwca 2023 r. - po upływie czternastu dni od dokonania obwieszczenia), od jakiego dnia rozpoczął bieg czternastodniowy termin do wniesienia odwołania (tj. od dnia 9 czerwca 2023 r.) i, że przed jego upływem (tj. 23 czerwca 2023 r.) Stowarzyszenie T. z siedzibą w O.1 i Fundacja "E." z siedzibą w W. wniosły odwołania (odpowiednio 20 i 21 czerwca 2023 r.) (str. 33 - 34 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Dalej powołano i omówiono przepisy stanowiące podstawę materialnoprawną wydania decyzji środowiskowej, tj.: art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 pkt 1 i 21 ustawy o.o.ś.; rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 z późn. zm. - zwane dalej: "Rozporządzeniem"); art. 3 ust. 1 pkt 21 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.); art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.).
W tym kontekście wyjaśniono i wskazano m.in., który przepis Rozporządzenia miał w rozpoznawanej sprawie zastosowanie (tj. § 2 ust. 1 pkt 47 Rozporządzenia) i dlaczego pozostałe - choć wskazane przez Spółkę - zastosowania mieć nie mogły, tj.: § 2 ust. 1 pkt 41 Rozporządzenia [bo "(...) W przedmiotowej instalacji nie przewiduje się jednak przetwarzania odpadów niebezpiecznych"]; § 2 ust. 1 pkt 46 Rozporządzenia [bo "(...) wnioskowane przedsięwzięcie zalicza się do instalacji do przetwarzania w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach odpadów innych niż wymienione w pkt 41 i 46" Rozporządzenia] i § 3 ust. 1 pkt 37 Rozporządzenia [bo: "(...) inwestycja mieści się w ww. bardziej restrykcyjnej kategorii przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko"] (str. 34 - 35 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Dokonano weryfikacji wniosku Inwestora z dnia 23 września 2023 r. o wydanie decyzji środowiskowej pod kątem spełnienia wymogów formalnych (str. 35 - 38 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W tym zakresie przywołano i omówiono obowiązujące regulacje, tj. art. 73 ust. 1 i 1a oraz art. 74 ust. 1 ustawy o.o.ś. oraz rodzaj przedsięwzięcia, dla którego Spółka żąda określenia środowiskowych uwarunkowań. Mając na względzie przytoczone przepisy stwierdzono, że wniosek Spółki z dnia 23 września 2023 r., został wniesiony w przewidzianej prawem formie, za pośrednictwem prawidłowo umocowanego pełnomocnika i zawiera wszelkie wymagane przepisami załączniki. Stwierdzono, które wymogi formalne wniosku zostały spełnione (tj. z art. 74 ust. 1 pkt 1, 3, 3a i 6 ustawy o.o.ś.), wskazano dokumenty potwierdzające to ustalenie tj.: Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z uzupełnieniami; poświadczoną przez Prezydenta Miasta Opola kopię mapy ewidencyjnej, obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz przewidywany obszar oddziaływania; czytelną mapę w skali 1:2000, z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz z zaznaczonym przewidywanym obszarem oddziaływania wraz z wyznaczoną odległością 100 m; wypisy z rejestru gruntów pozwalające na stwierdzenie, że stron postępowania jest więcej niż 10. Wyjaśniono przy tym, dlaczego pozostałe wymogi formalne wniosku nie miały w sprawie zastosowanie i podano powody tej oceny.
Jednocześnie dostrzeżono, że w okresie między wszczęciem postępowania (złożeniem przez Inwestora wniosku o wydanie decyzji środowiskowej), a wydaniem decyzji przez Kolegium (organ odwoławczy przywołał obecnie obowiązujące brzmienie regulacji) art. 74 ust. 1 ustawy o.o.ś. został znowelizowany: ustawą z dnia 22 lipca 2022 r. o usprawnieniu procesu inwestycyjnego Centralnego Portu Komunikacyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1846) oraz ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie elektrowni szczytowo-pompowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2023 r. poz. 1113). Wyjaśniono, że zmiany te nie miały jednak żadnego wpływu na wynik sprawy bo nie nastąpiła jakakolwiek zmiana prawa, która dotyczyłaby konkretnie przedmiotowej inwestycji i mogłaby mieć wpływ na przebieg postępowania.
Przeanalizowano również przepisy wyznaczające właściwość rzeczową organu I instancji w rozpoznawanej sprawie (tj. art. 75 ust. 1 ustawy o.o.ś.) i stwierdzono, że zastosowanie miał w sprawie art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o.o.ś., tj. przepis wyznaczający właściwość wójta, burmistrza, prezydenta miasta (tu: Prezydenta Miasta Opola) do spraw "pozostałych przedsięwzięć" (str. 38 - 39 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Dalej dokonano obszernej i szczegółowej oceny spełnienia przez Raport wymogów formalnoprawnych. W różnych częściach uzasadnienia zaskarżonej decyzji dokonano także analizy opisanych w Raporcie oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko i odniesiono się do nich, tak w sposób zbiorczy jak i do poszczególnych rodzajów tych oddziaływań (str. 38, 41 - 48 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Podniesiono przede wszystkim, że załączony do wniosku Raport o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko z września 2022 r. spełnia warunek wynikający z art. 66 ust. 1 pkt 19a i art. 47a ust. 1 - 3 ustawy o.o.ś. Jego autor - dr inż. K. H. - złożył bowiem stosowne oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o spełnieniu wymogów z art. 74a ust. 2 ustawy o.o.ś., opatrzone datą 15 lipca 2022 r. i odręcznym podpisem (str. 38 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Wskazano na kompletność Raportu, w którym na stronach 80 - 126 i uzupełnieniach do niego, ale przede wszystkim w załącznikach do Raportu (łącznie na kilkuset stronach) szczegółowo przeanalizowano oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, zarówno w wariancie inwestorskim (będącym jednocześnie najkorzystniejszym dla środowiska), jak i racjonalnym alternatywnym. Wzięto przy tym pod uwagę nie tylko poszczególne rodzaje oddziaływań, ale też rozbito wyliczenia na poszczególne obiekty, instalacje i urządzenia. W tym zakresie wyszczególniono oddziaływanie na ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby, siedliska przyrodnicze, krajobraz, dobra materialne, zabytki, krajobraz kulturowy, formy ochrony przyrody, elementy wymienione w art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o.o.ś. Dokonano tego zarówno względem etapu realizacji przedsięwzięcia, jak i jego eksploatacji. Wyniki obliczeń przedstawiono nie tylko w wersji tekstowej, ale również tabelarycznej i mapowej. Wzięto przy tym pod uwagę tła oddziaływań, zliczono oddziaływania skumulowane (a w przypadku, gdy do kumulacji nie dochodziło - jak w przypadku oddziaływania akustycznego - kwestię te wyraźnie zaznaczano wraz z wyjaśnieniem), uwzględniając zarówno istniejące źródła oddziaływań, jak i projektowane, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. W tym zakresie wzięto pod uwagę m.in. oddziaływanie emitowane przez sortownię R. sp. z o.o., instalację przetwarzania tworzyw sztucznych na terenie Spółki, instalację mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów R. sp. z o.o. Oceniono przy tym, że pomiary oddziaływań zostały wykonane w sposób zgodny z wymogami prawnymi, określającymi odpowiednie metodyki obliczeń. W kontekście przedstawionych w Raporcie danych nie budziło wątpliwości, że pełna eksploatacja inwestycji (uwzględniająca 100% możliwości przetwarzania odpadów), z uwzględnieniem emisji skumulowanych, będzie zamykać się w granicach terenu inwestycji (str. 41 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Przeanalizowano Raport pod kątem zamieszczonych w nim ocen oddziaływania planowanego przedsięwzięcia Spółki na powietrze atmosferyczne (str. 42 - 44 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W tym zakresie wskazano na obowiązujące w sprawie standardy, tzw. poziomy dopuszczalne dla niektórych substancji w powietrzu określone w rozporządzeniu z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2021 r. poz. 845) oraz w rozporządzeniu z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87).
Wyjaśniono przy tym, że pierwsze z tych rozporządzeń określa poziomy dopuszczalne dla niektórych substancji w powietrzu, zróżnicowane ze względu na ochronę zdrowia ludzi oraz ochronę roślin (por. § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu). Przepis § 2 pkt 1 tego rozporządzenia stanowi, że poziomy dopuszczalne dla niektórych substancji w powietrzu (benzen, dwutlenek azotu, tlenki azotu, dwutlenek siarki, ołów, pył zawieszony PM 2.5, pył zawieszony PM 10, tlenek węgla), zróżnicowane ze względu na ochronę zdrowia ludzi i ochronę roślin, termin ich osiągnięcia, oznaczenie numeryczne tych substancji, okresy, dla których uśrednia się wyniki pomiarów, dopuszczalne częstości przekraczania tych poziomów oraz marginesy tolerancji są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
Z kolei według § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu rozporządzenie to określa wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. Z § 2 pkt 1 tego rozporządzenia wynika, że wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu dla terenu kraju, oznaczenie numeryczne tych substancji oraz okresy, dla których są uśrednione wartości odniesienia, z wyłączeniem obszarów ochrony uzdrowiskowej, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zestawiono poziomy stężeń w powietrzu substancji, ocenionych i wyliczonych dla planowanego przedsięwzięcia przez autora Raportu, z dopuszczalnymi poziomami określonymi przez prawo. Stwierdzono, że w żadnym z analizowanych przypadków nie doszło do przekroczenia (ani nawet zbliżenia się do) dopuszczalnych górnych (granicznych) wartości stężeń, określonych odpowiednimi normami prawnymi; że z Raportu jednoznacznie wynika, iż planowane oddziaływanie, nawet biorąc pod uwagę, tzw. tło, nie dojdzie do poziomów przekroczenia jakichkolwiek norm. W większości przypadków emisje z przedsięwzięcia (skumulowane z emisjami z innych przedsięwzięć) wynoszą kilkukrotnie (niejednokrotnie trzy/cztery/pięć, a nawet kilkanaście/kilkadziesiąt razy) mniej niż granica dopuszczalności.
Przeanalizowano Raport także pod kątem zamieszczonych w nim ocen oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na klimat akustyczny (str. 44 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Wyjaśniono, że kwestie te reguluje m.in. art. 112 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którym ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez: 1) utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie; 2) zmniejszanie poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazano, że z załączonych do akt administracyjnych dokumentów (wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium) wynika, że działki objęte obszarem oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia stanowią tereny przemysłowe (oznaczone symbolem "Ba"), użytki kopalne (oznaczone symbolem "K"), tereny różne (oznaczone symbolem "Tr"), zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy (oznaczone symbolem "Bp"), łąki trwałe (oznaczone symbolem "Ł"), grunty orne (oznaczone symbolem "R"), grunty pod rowami (oznaczone symbolem "W"), tereny kolejowe (oznaczone symbolem "Tk") i drogi (oznaczone symbolem "dr"). Na żadnej z działek objętych obszarem oddziaływania przedsięwzięcia nie istnieje, ani nie przewiduje się zabudowy mieszkaniowej, szpitali i domów opieki społecznej, budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, obiektów cele uzdrowiskowe, obiektów na cele rekreacyjno - wypoczynkowe, obiektów na cele mieszkaniowo-usługowe. Tego rodzaju zabudowy dotyczy bowiem rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ww. art. 113 ust. 1 i 2 z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawa ochrony środowiska. Najbliższe tereny chronione znajdują się w odległości około 200 m od granic terenu inwestycji (zabudowa mieszkaniowa). Oceniono, że autor Raportu prawidłowo przeanalizował i opisał w raporcie oddziaływanie akustyczne przedmiotowego przedsięwzięcia. Z licznych obliczeń, map i tabel wynika, że nie dojdzie do przekroczeń żadnych norm akustycznych. Wyniki badań jednoznacznie potwierdzają, że przedsięwzięcie nie będzie powodowało ponadnormatywnego oddziaływania akustycznego - w szczególności na zabudowę mieszkaniową.
Podkreślono, że tożsamą (pozytywną) ocenę oddziaływań przedmiotowego przedsięwzięcia i ocenę Raportu wyraziły wszystkie współdziałające w sprawie organy specjalistyczne (uzgadniające i opiniujące planowane przedsięwzięcie) (str. 44 - 45 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Powołano się na ocenę sprawy wyrażoną przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2023 r. Wskazał on m.in., że z przeprowadzonych obliczeń rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym dla emitowanych substancji (dla istniejącej i planowanej instalacji) wynika, że stężenia zanieczyszczeń nie spowodują przekroczeń obowiązujących norm jakości powietrza, poza terenem inwestycji, do którego Inwestor posiada tytuł prawny. Zgodnie z zapisami Rocznej oceny jakości powietrza w województwie opolskim Raport wojewódzki za rok 2020, wykonanej w Wydziale Monitoringu Środowiska w Opolu Departamentu Monitoringu Środowiska Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, przedmiotowe przedsięwzięcie usytuowane będzie poza obszarami przekroczeń standardów jakości powietrza. Ponadto, w przedłożonej dokumentacji przedstawiono skumulowane oddziaływania na powietrze atmosferyczne przedmiotowego przedsięwzięcia z istniejącą i projektowaną częścią zakładu (instalacja przetwarzania tworzyw sztucznych) oraz z projektowanym przedsięwzięciem objętym odrębnym wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dot. termicznego przekształcania odpadów, a także z uwzględnieniem istniejących w sąsiedztwie instalacji eksploatowanych przez R. sp. z o.o. oraz planowanego przedsięwzięcia dot. budowy sortowni odpadów. Z przeprowadzonych obliczeń rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym dla emitowanych substancji wynika, że stężenia emitowanych zanieczyszczeń nie spowodują przekroczeń obowiązujących norm jakości powietrza. (...) realizacja zamierzenia inwestycyjnego nie będzie powodować przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku na terenach normowanych. (...) Biorąc pod uwagę prognozowany poziom oddziaływania akustycznego przedsięwzięcia oraz odległość najbliższych terenów chronionych akustycznie ocenia się, że skumulowane oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, położonymi w jego sąsiedztwie, nie spowoduje przekroczenia standardów akustycznych na terenach normowanych. (...) W toku oceny oddziaływania na środowisko stwierdzono, iż zamieszczone w raporcie dane na temat przedsięwzięcia i elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko pozwalają wystarczająco ocenić jego oddziaływanie na środowisko; realizacja, jak i eksploatacja przedmiotowej inwestycji nie będzie źródłem znaczących oddziaływań na środowisko. Przedsięwzięcie będzie realizowane na terenie przemysłowym, w związku z czym wystąpi skumulowane oddziaływanie na środowisko, ale z przedstawionych w Raporcie obliczeń propagacji hałasu do środowiska oraz emisji zanieczyszczeń do powietrza wynika, że funkcjonowanie zakładu po uruchomieniu planowanej instalacji MBPO nie będzie powodować przekroczeń standardów jakości środowiska; przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie oddziaływać na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody. Emisje w fazie realizacji jak i likwidacji, będą chwilowe, ograniczone do miejsca realizacji i terminowo do czasu prowadzenia robót. W czasie eksploatacji nie będą przekraczane standardy jakości środowiska.
Wyjaśniono, że również Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie postanowieniem z 17 lutego 2023 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia w wariancie wybranym przez Inwestora.
Marszałek Województwa Opolskiego pozytywnie zaopiniował przedmiotowe przedsięwzięcie w piśmie z dnia 17 marca 2023 r., a w pozytywnej opinii z dnia 28 listopada 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu stwierdził wprost, że przedsięwzięcie "(...) nie spowoduje przekroczenia standardów na granicy działki, a co za tym idzie nie powinno stanowić zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi na działkach sąsiednich".
Nie podzielono stanowiska wyrażonego w przedłożonym przez Fundację dokumencie prywatnym: "[...]" autorstwa dr inż. M. C., co szczegółowo i wieloaspektowo uzasadniono (str. 45 - 46 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Wyjaśniając przyczynę tego stanu rzeczy zwrócono m.in. uwagę, że opracowanie to charakteryzuje się wysokim stopniem ogólności, arbitralnością twierdzeń i skrótowością opisów (w odróżnieniu do obszernej, wszechstronnej, szczegółowo wyjaśnionej i rzetelnie uargumentowanej analizy przedstawionej w Raporcie i aneksach do niego). Nie zgodzono się z twierdzeniem autora ekspertyzy, że w Raporcie nie analizowano oddziaływań o charakterze zapachowym. W Raporcie przeanalizowano tę kwestię szczegółowo w zakresie, w którym stężenie danej substancji reguluje przepis prawa. Co ważne - analiza przedstawiona w Raporcie nie tylko nie wykazała, aby normy prawne w tym zakresie mogłyby zostać naruszone, ale wynika z niej, że oddziaływanie będzie znacznie niższe od górnych granic oddziaływań dopuszczalnych przez prawo.
Odnośnie emisji oddziaływań z obiektu do fermentacji metanowej odpadów biodegradowalnych zgodzono się z autorem Raportu, że nie było potrzeby analizy sprawy w tym zakresie, skoro - co oczywiste - projektowana inwestycja ma zastąpić ww. instalację, która przewidziana jest do rozbiórki. Co istotne analiza uciążliwości zapachowych dla mieszkańców terenów sąsiadujących z terenem Spółki stanowi, jak podniósł autor Raportu w piśmie z dnia 7 lipca 2023 r., właśnie jeden z podstawowych powodów podjęcia przedmiotowego zadania inwestycyjnego. Dlatego też główną cechą projektowanych procesów technologicznych, w szczególności biologicznego przetwarzania odpadów, ma być ich całkowita hermetyzacja, praca w warunkach podciśnienia i poddanie odprowadzanego z nich powietrza pełnemu oczyszczeniu.
Podkreślono, że rejon inwestycji ma charakter antropogeniczny, który ukształtowany został przez wyeksploatowane wyrobiska marglowe. Wyjaśniono, że obszar ten zdominowany jest przez składowisko odpadów oraz obiekty technologiczne, co ma wpływ na niskie walory krajobrazowe tego miejsca. Dodatkowe hale nie zmienią tego faktu. Planowane nasadzenia zieleni izolacyjnej mogą poprawić walory krajobrazowe tego miejsca. Oceniono, że autor Raportu słusznie zwrócił uwagę na fakt, że oddziaływanie inwestycji na dobra materialne będzie neutralne ze względu na tożsamość funkcji i sposobu zagospodarowania terenu, że teren przedsięwzięcia od ponad 25 lat stanowi obszar gospodarowania odpadami, a modernizacja systemu gospodarowania odpadami ma na celu wyeliminowanie dotychczasowych uciążliwości np. ze strony otwartej kompostowni odpadów biodegradowalnych poprzez hermetyzację procesów i kontrolę na emisjami.
Za niezasadne uznano również twierdzenia ekspertyzy autorstwa dr. inż. M. C. co do braku pełnej analizy warunków geologicznych, hydrogeologicznych, hydromorficznych i hydrologicznych. Kwestii tej poświęcono w Raporcie i uzupełnieniach do niego wiele miejsca, szczegółowo i prawidłowo analizując tę kwestię. Co więcej prawidłowość stanowiska zajętego w sprawie przez autora Raportu w pełni potwierdził organ specjalistyczny - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w postanowieniu z dnia 17 lutego 2023 r. Wskazał wprost, że "planowane działania w ramach przedsięwzięcia nie wpłyną negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 57, art. 59, art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, a ustanowionych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry, przyjętym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. (Dz. U. z 2016 poz. 1967)".
Podobnie oceniono twierdzenia ekspertyzy dr. inż. M. C. odnośnie potrzeby analizy inwestycji pod względem epidemiologicznym w kontekście epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Wyjaśniono, że nie istnieje żaden przepis prawa lub racjonalne powody, dla których taka analiza powinna zostać przeprowadzona względem przedmiotowej inwestycji.
Dalej oceniono za dopuszczalne i prawidłowe utożsamienie wariantu inwestorskiego z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, co autor Raportu potwierdził obszerną, rzetelną i szczegółową analizą (porównując ze sobą oba alternatywne warianty), co ostatecznie zostało uznane przez wszystkie organy uzgadniające i opiniujące w sprawie (str. 47 - 48 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
W zakresie przedstawienia w Raporcie dwóch (a nie trzech) wariantów przedmiotowego przedsięwzięcia przytoczono i omówiono regulację art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o.o.ś. w jego nowym brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1890). Mając na uwadze przepis przejściowy art. 15 ust. 1 ww. ustawy nowelizującej z dnia 13 lipca 2023 r. stwierdzono, że z wyraźniej woli ustawodawcy w niniejszej sprawie, która nie została zakończona przed 16 października 2023 r. (data wejścia w życie ustawy), zastosowanie ma omawiany przepis w obecnie obowiązującym (zmienionym) brzmieniu, co oznacza, że nie ma wątpliwości co do dopuszczalności przedstawienia dwóch (a nie trzech) wariantów przedmiotowego przedsięwzięcia, z których wariant wybrany do realizacji jest jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska.
Dokonano także oceny merytorycznej decyzji środowiskowej (str. 39 - 41 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Przytoczono art. 82 ustawy o.o.ś. określający elementy rozstrzygnięcia decyzji środowiskowej. W tym kontekście uznano, za prawidłowe określenie w osnowie zaskarżonej decyzji miejsce realizacji przedsięwzięcia (wymóg z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o.o.ś.) i ustalenie, iż przedsięwzięcie zlokalizowane będzie na terenie Z. sp. z o.o. położonego w O.1 przy ulicy [...], na nieruchomości o powierzchni ok. 6,7020 ha, obejmującej działkę nr ew. a, obręb G. o powierzchni 4,2317 ha oraz część działki nr ew. b, obręb G. o powierzchni 2,4703 ha. Takie określenie miejsca realizacji przedsięwzięcie jest ścisłe i powoduje, że nie ma wątpliwości co do położenia inwestycji. Miejsce realizacji inwestycji zostało też ujęte w Raporcie i uzupełnieniach do niego w szerszym zakresie, zarówno pod względem położenia geograficznego, budowy geologicznej terenu, warunków hydrologicznych, uwarunkowań administracyjnych, odległości od terenów zabudowanych, dróg, gruntów rolnych i rzeki O.
Wyjaśniono istnienie zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując że obszar inwestycji objęty jest w całości postanowieniami uchwały Nr [...] Rady Miasta Opola z dnia [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" w O.1 (Dz. Urz. Woj. Opolskiego z [...] poz. [...] - dalej jako: plan "[...]") a inwestycja jest zgodna z przeznaczeniem planistycznym (wymóg z art. 80 ust. 2 ustawy o.o.ś.), gdyż służy w sposób ścisły gospodarowaniu odpadami w znaczeniu ustawowym, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Wskazano, że w zaskarżonej decyzji organu I instancji uwzględniono stanowiska organów specjalistycznych zamieszczając w jej osnowie warunki realizacji przedsięwzięcia uzgodnione przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w postanowieniu z dnia 31 marca 2023 r. oraz przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2023 r., w tym chroniące tereny sąsiednie przed emisją substancji do powietrza. Zaznaczono, że w tym ostatnim zakresie nałożono na Spółkę obowiązek zastosowania w procesie inwestycyjnym płuczki chemicznej i biofiltra, redukujących w znacznym stopniu oddziaływania inwestycji na środowisko.
Podkreślono m.in., że warunki realizacji inwestycji zostały określone w sposób zgodny ze stanowiskiem podmiotów specjalistycznych włączając w treść rozstrzygnięcia wszystkie warunki, które zaproponowały te podmioty, dysponujące fachową wiedzą z zakresu ochrony środowiska, warunków sanitarnych, gospodarowania odpadami i stosunków wodnych. Oceniono, że nie ma podstaw prawnych lub faktycznych, aby którekolwiek z tych ocen i warunków kwestionować. Są one bowiem logiczne, uzasadnione okolicznościami sprawy i dostosowane do przedmiotowego przedsięwzięcia w taki sposób, aby inwestycja w możliwie jak najmniejszym stopniu oddziaływała na środowisko.
Wyrażono ocenę, że dołączona do decyzji Prezydenta Miasta Opole z dnia 24 maja 2023 r. charakterystyka przedmiotowego przedsięwzięcia spełnia warunek formalny z art. 82 ust. 3 ustawy o.o.ś. Zwrócono przy tym uwagę, że przepisy prawa nie określają żadnych jej szczególnych wymogów, że stanowi ona swego rodzaju streszczony opis całego przedsięwzięcia. Na potwierdzenie tego przytoczono poglądy prawne judykatury i nauki prawa (za wyrokiem NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1665/18 oraz Komentarza do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. III, komentarz do art. 82, Krzysztof Gruszecki, LEX 2023). Wskazano, że charakterystyka przedsięwzięcia załączona do decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 maja 2023 r. jest prawidłowa, że podano w niej, w sposób czytelny, najważniejsze informacje i parametry przedmiotowej inwestycji (z podziałem na poszczególne składowe obiekty budowlane).
Końcowo odniesiono się do zarzutu odwołania, że narusza prawo zamieszczenie obwieszczeń w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Opola w dziale "System Informacji o Środowisku" ("Decyzje środowiskowe"/"Podanie do publicznej wiadomości informacji"), a nie w dziale "Obwieszczenia". Oceniono, że nie narusza prawa umieszczenie zawiadomienia w BIP w zakładce "System Informacji o Środowisku", ponieważ prawo nie określa, w jakiej zakładce BIP powinny być publikowane tego typu dokumenty. Zauważono, że zarzut ten jest zarzutem natury formalnej, a z okoliczności sprawy nie wynika, aby przez sposób dokonywania obwieszczeń w BIP doszło do uszczuplenia czyichkolwiek praw procesowych - zwłaszcza, że przedmiotowa sprawa jest ogólnie znana mieszkańcom O.1 i szeroko opisywana w mediach, a udział w niej zgłosiło szereg różnorodnych podmiotów. W niniejszej sprawie obwieszczenia były zamieszczane zarówno na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta Opola, jak i na tablicy ogłoszeń tego urzędu, a także wywieszane zarówno na słupach elektrycznych wzdłuż ul. [...] oraz na przystanku autobusowym przy [...]. Prezydent Miasta Opola wypełnił zatem swój obowiązek informacyjny w pełni, tj. korzystając z wszelkich dostępnych źródeł dotarcia z informacją do społeczeństwa, mimo że co do zasady - zgodnie z wyrokiem, na który powołuje się odwołujący - organ nie ma obowiązku korzystania z wszystkich form zawiadamiania, określonych w art. 49 § 1 k.p.a.
Decyzję Kolegium z dnia 31 października 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zaskarżyły: Fundacja "E." z siedzibą w W. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Op 94/24), T. z siedzibą w O. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Op 97/24) oraz Stowarzyszenie T. z siedzibą w O.1 (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Op 96/24).
Skargę wniesioną przez Stowarzyszenie T. z siedzibą w O.1 tut. Sąd odrzucił prawomocnym postanowieniem z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Op 96/24.
Sprawę z skargi T. z siedzibą w O. (sygn. akt I SA/Op 97/24) Sąd postanowieniem z dnia 5 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Op 97/24, połączył na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą Fundacji "E." z siedzibą w W. (sygn. akt I SA/Op 94/24) i prowadził sprawy dalej pod jedną sygnaturą akt I SA/Op 94/24.
Fundacja "E." z siedzibą w W. zaskarżyła decyzję Kolegium z dnia 31 października 2023 r. w całości. W skardze zarzuciła decyzji:
1) naruszenie art. 26 § 3 k.p.a. w związku z art. 24 § 3 k.p.a., art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3a ustawy o.o.ś. a to z tego powodu, że decyzję wydał Prezydent Miasta Opole w sprawie, w której był stroną postępowania;
2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 8 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. wyrażające się w wadliwym uzasadnieniu decyzji, działaniu w sposób stronniczy, pominięciu części zarzutów odwołania, pozorności uzasadnienia, które w rzeczywistości raptem na 10 stronach (z ponad czterdziestu) odnosi się do kluczowych zagadnień w sprawie;
3) naruszenie art. 136 § 1 i 2 w zw. z art. 7 i art. 7 k.p.a. wyrażające się w niepodjęciu przez Kolegium żadnych działań zmierzających do weryfikacji kwestionowanych przez Fundację dokumentów i twierdzeń Inwestora, braku przeprowadzenia dodatkowych analiz pomimo przedstawienia przez Fundację opracowań eksperckich oraz wystosowania szczegółowych uwag i wniosków, a w konsekwencji brak wszechstronnego ich rozważenia i przeprowadzenia postępowania dowodowego;
4) naruszenie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 6, art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy o.o.ś. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. bo wydanej na podstawie niepełnego, niespełniającego ustawowych wymogów Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko opracowanego z pominięciem oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu emisji odorów pochodzących z inwestycji do powietrza;
5) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2-2b, 8, 9, ust. 8 i 9 ustawy o.o.ś. poprzez niewłaściwe rozpatrzenie przez organ materiału dowodowego zebranego w sprawie, przejawiające się w nieprawidłowej i niedokładnej weryfikacji Raportu - w ocenie skarżącej - niepełnego i niespełniającego wymogów ustawowych, w szczególności ze względu na wskazane w petitum skargi zagadnienia, tj. pozornie obszernego opisania warunków geologicznych, hydrogeologicznych, hydromorfologicznych i hydrologicznych obszaru lokalizacji planowanej inwestycji, w tym odniesienia się do zagrożeń powodziowych, zawierającego niepełną inwentaryzację środowiska przyrodniczego, przy braku propozycji przedsięwzięcia odpowiednich środków w celu zapobieżenia skutkom podtopień na terenie planowanej inwestycji;
6) naruszenie art. 79 ust. 1, art. 36 i art. 37 pkt 1 i 2 ustawy o.o.ś. w zw. z art. 1, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez niezgodne z rzeczywistością przyjęcie, że Prezydent Miasta Opola zapewnił wystarczającą możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego prowadzona była ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z powodu nieprzeprowadzenie przez Prezydenta Miasta Opola rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa;
7) naruszenie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, ca i d ustawy o.o.ś. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 6, 6a i 7 ustawy o.o.ś. polegające na bezkrytycznym przyjęciu za własne i podzieleniu argumentów z decyzji Prezydenta Miasta Opola, podczas gdy opierała się ona na podstawie niepełnego, niespełniającego ustawowych wymogów Raportu, tj. z pominięciem przez organ oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu inwestycji na dobra materialne znajdujące się w obszarze jej oddziaływania, a także na wpływ przedsięwzięcia w zakresie zmiany okolicznego krajobrazu.
Zarzuty sformułowane w petitum skargi Fundacji rozwinięto w poszczególnych punktach jej uzasadnienia wnosząc m.in. o: uchylenie decyzji obu instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
T. z siedzibą w O. zaskarżyło decyzję Kolegium z dnia 31 października 2023 r. w całości. Zarzuciło decyzji naruszenie prawa procesowego:
1) art. 49 ust. 1 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a, w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o.o.ś. poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej istotnie przepisy postępowania w zakresie doręczeń, w szczególności poprzez publikację obwieszczeń za pomocą zakładki "System Informacji o Środowisku", a nie w zakładce "Obwieszczenia" strony BIP;
2) art. 77 § 7 w zw. z art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierzetelne zgromadzenie i ocenę dowodów w szczególności w zakresie oddziaływań emisyjnych, w tym poprzez nieodniesienie się do zarzutu odwołania w zakresie emisji liniowych;
3) art. 84 ust. 1 k.p.a. i art. 106 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy o.o.ś. poprzez samodzielną ocenę organu ekspertyzy dr inż. M. C. oraz odpowiedzi na nią dr inż. K. H. - w sytuacji, gdy ocena taka wymaga wiadomości specjalnych, a organ nawet nie przesłał tych dokumentów do organów współdziałających;
oraz naruszenie prawa materialnego:
1) art. 80 ust. 2 ustawy o.o.ś. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu i instancji w sytuacji niezgodności planowanego przedsięwzięcia z § 5 planu "[...]";
2) art. 3 ust. 1 pkt 13 i art. 56 ust. 5 ustawy o.o.ś. w zw. z art. 201 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zw. z pkt 5 lit. b załącznika do rozporządzenia z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych, albo środowiska, jako całości (Dz. U. poz. 1169) - poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji zmierzającej do uniknięcia stosowania Najlepszych Dostępnych Technik w ramach przedsięwzięcia pn. "[...]" podczas, gdy oba przedsięwzięcia są ze sobą technologiczne powiązane - praktyka tzw. salami slicing.
Zarzuty sformułowane w petitum skargi T. rozwinięto w jego uzasadnieniu wnosząc o: uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie. Zwróciło uwagę, że podniesione zarzuty są w znacznej mierze zbieżne z tymi, które były już podnoszone w toku postępowania administracyjnego i w większości odpowiedzi na nie znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dodatkowym piśmie z dnia 14 stycznia 2024 r. wniosło T. z siedzibą w O. wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - opinii o Raporcie sporządzonej przez dr hab. chemii L. P. oraz dodatkową argumentację wykazującą niezgodność planowanego przedsięwzięcia z § 5 uchwały Nr [...] Rady Miasta Opola z dnia [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]".
Ponadto WSA w Opolu na rozprawie rozpoznał wniosek Fundacji "E." z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd odmówił wstrzymania jej wykonania postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 94/24. Zażalenie Fundacji zostało przez NSA oddalone postanowieniem z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt III OZ 422/24.
Dodatkowo Sąd zaznacza, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący oraz uczestnicy składali liczne repliki i inne pisma procesowe w reakcji na pisma innych uczestników postępowania, przedstawiając własną w sprawie argumentację.
Na rozprawie Prezes Zarządu Fundacji "E." z siedzibą w W. podtrzymała zarzuty zawarte w skardze.
Pełnomocnik Spółki wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji Kolegium wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia.
Zgłoszone w skargach zarzuty dotyczą naruszenia przepisów postępowania, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zasadnicze znaczenie, dla każdego postępowania administracyjnego, ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, co obejmuje przestrzeganie przepisów postępowania regulujących tryb dochodzenia organu do prawdy materialnej, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W sytuacji sądowej kontroli decyzji administracyjnej w pierwszej kolejności podlegają zatem rozpoznaniu przez Sąd właśnie kwestie dotyczące naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza wtedy kiedy - jak w kontrolowanej sprawie - zarzuty takie zostaną wprost podniesione.
Mając na uwadze powyższe spostrzeżenie w pierwszym rzędzie podkreślić należy, że niespornie w sprawie miały zastosowanie przepisy procesowe k.p.a. nakładające na organ administracji publicznej szereg obowiązków procesowych, których celem jest właśnie wyczerpujące wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy a następnie dokonanie ich prawidłowej oceny prawnej. Sąd podziela pogląd prawny, że z uwagi na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji. Decyzji organu odwoławczego należy zatem stawić wszystkie wymagania wynikające z powyżej przywołanych przepisów, jak konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11 k.p.a.), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 676/24).
Dokonując jednak kontroli przestrzegania przepisów procesowych Sąd nie mógł pominąć analizy ustawy materialnoprawnej, która zawiera własne regulacje natury procesowej dotyczące wydania decyzji środowiskowej.
Nie można też tracić z pola widzenia, że zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego w sprawie o wydanie decyzji środowiskowej determinują wprost przepisy prawa materialnego, gdyż to jego normy przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych wymagających ustalenia i oceny.
Z tego powodu Sąd poddał także analizie materialną podstawę wydania decyzji środowiskowej. Stanowiły ją przepisy ustawy o.o.ś. (aktualnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1112). Ich zastosowanie w sprawie wiązało się zaś z niespornym zakwalifikowaniem przedsięwzięcia Spółki do kategorii mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów Rozporządzenia (§ 2 ust. 1 pkt 47), w wyniku czego zostało przeprowadzone postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji Kolegium.
Przepis art. 71 ustawy o.o.ś. stanowi, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (ust. 1). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (ust. 2). Według art. 59 ust. 1 ustawy o.o.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy o.o.ś. ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy o.o.ś. przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (por. art. 62 ust. 1 ustawy o.o.ś.).
Z art. 77 ust. 1 ustawy o.o.ś. wynika m.in., że jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (pkt 1), organem właściwym w sprawach ocen wodnoprawnych (pkt 4), a także zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (pkt 2) i organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego (pkt 3).
Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy o.o.ś.).
Według art. 80 ust. 1 ustawy o.o.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Poza tym, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy o.o.ś.).
Mając powyższe na uwadze Sąd zauważa, że podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Ocena ta obejmuje: weryfikację podstawowego dowodu, jakim jest w sprawie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; uzyskanie, a następnie analizę uzgodnień i opinii pod kątem ich uwzględnienia w decyzji środowiskowej oraz ocenę prawidłowości postępowania mającego zapewnić udział społeczeństwa w tym postępowaniu, jak i w tym zakresie rozpatrzenie uwag i zarzutów do raportu.
Trafnie podnosi się w judykaturze, że w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań to raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko stanowi podstawowy dowód w sprawie, ponieważ w postępowaniu tym wymagana jest wiedza specjalistyczna. Z tego względu taki raport ma charakter specjalistycznego opracowania uwzględniającego aktualny stan prawny w zakresie jego wymagań formalnych, a autorzy takiego opracowania - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym - powinni posiadać wiedzę specjalistyczną (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 1514/21).
Z punktu widzenia zasad postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, raport jest dokumentem prywatnym. Raport nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., lecz jest to dokument, który posiada szczególną moc dowodową, która wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia. Ten szczególny charakter raportu wynika z jednej strony z jego celu, jakim jest określenie oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko. Z drugiej strony wynika to ze specyfiki postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, które jest postępowaniem z udziałem społeczeństwa, tzn. z udziałem podmiotów, które nie muszą dysponować w tego rodzaju sprawach interesem prawnym ani nawet interesem faktycznym, ale ustawodawca zapewnia im dostęp do informacji o wpływie danego przedsięwzięcia na środowisko. Raport jako dowód podlega więc ocenie na zasadach określonych w art. 7, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a. Właściwy organ jest zobowiązany do sprawdzenia treści raportu w kontekście spełnienia przez niego warunków, o jakich stanowi art. 66 ustawy o.o.ś. oraz jego aktualności i rzetelności sporządzenia. Organ nie jest zatem związany treścią raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co powoduje, że dokonując jego oceny powinien dążyć do wydania orzeczenia odpowiadającego wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2213/13). Jednak kwestionowanie treści raportu przez strony postępowania możliwe jest wyłącznie na podstawie dokumentu posiadającego taką samą moc dowodową, równie kompleksowego, a więc, tzw. kontrraportu, czyli opinii sporządzonej również przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Nie jest natomiast możliwe zakwestionowanie raportu przez gołosłowne twierdzenia lub odesłanie do ogólnych ustaleń publikacji naukowych, czy też przedstawienia jedynie wyrywkowych ocen, opinii odnoszących się do niewielkich części raportu. Oczywiście nie można wykluczyć, że takie opinie, czy oceny mogą stanowić podstawę do zakwestionowania wartości dowodowej raportu w tej części, pamiętać jednak należy, że raport stanowi specjalistyczne opracowanie uwzględniające łącznie wszystkie elementy, o których mowa w art. 66 ustawy o.o.ś. Stanowi więc kompendium wiedzy o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie kryteriów wskazanych w ustawie o.o.ś.
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznej zawartości raportu, a może go oceniać tylko pod kątem zgodności raportu z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, kompletności i spójności, czyli czy raport spełnia wymagania ustawowe, co do jego zawartości (treści) w rozumieniu art. 66 ustawy o.o.ś. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 503/22 i powołane w nim wyroki NSA).
Ponadto z powołanych wyżej regulacji oraz z dyspozycji art. 81 ustawy o.o.ś. wyłania się wniosek, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1035/22). Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy o.o.ś.); nieuzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii przez organy, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy o.o.ś.; braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. ustawy o.o.ś.); gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy o.o.ś.); jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy o.o.ś.).
Sąd podziela również pogląd prawny, że okoliczność negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, sama w sobie, nie stanowi podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Co więcej zauważyć należy, że negatywne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko stanowi typową i nieodłączną cechę przedsięwzięć, co do których wydawana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Także sama nieodwracalność, czy też trwałość negatywnego oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, nie jest okolicznością, która uzasadnia wydanie decyzji odmownej. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa bowiem wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Oczywiście optymalnym byłoby, aby określając warunki realizacji przedsięwzięcia w ogóle wyeliminować negatywny wpływ inwestycji na środowisko. Jest to jednakże postulat trudny, czy wręcz niemożliwy do zrealizowania, w związku z czym typowy cel decyzji środowiskowej polega na takim ukształtowaniu planowanego przedsięwzięcia, aby przedsięwzięcie w możliwie najmniejszym stopniu pogorszyło lub wpłynęło na stan otoczenia (tak: WSA w Lublinie w wyroku z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 285/23).
Mając na względzie poczynione powyżej uwagi natury ogólnej Sąd przeniósł je na grunt rozpoznawanej sprawy i dokonując sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdził, co następuje.
Zaskarżona decyzja została poprzedzona przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko, w związku z czym został sporządzony Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z uzupełnieniami/wyjaśnieniami oraz zostały uzyskane stanowiska organów współdziałających w wydaniu decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych wskazuje na to, że decyzja organu odwoławczego w pełni sprostała wymaganiom w tym zakresie, gdyż wskazuje na ponowne, wszechstronne ustalenie stanu faktycznego, rozważenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i jej ponowne rozstrzygnięcie.
W toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, jak i poczynione ustalenia oparto na całokształcie zgromadzonego materiału procesowego. Kolegium całościowo spełniło wszystkie wymogi, jakie stawiane są organowi odwoławczemu, który ponownie rozpatruje merytorycznie sprawę w wyniku wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja odwoławcza została należycie, bardzo szczegółowo i wnikliwie umotywowana, jednoznacznie przedstawiając tok rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazując przyczyny zajęcia danego stanowiska, jak i powody, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez strony skarżące nie były zasadne, co też znalazło swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia, które Sąd przytoczył zwięźle w części historycznej uzasadnienia wyroku i jest dobrze znane skarżącym stronom. Sąd je w pełni podziela i przyjmuje jako stanowisko własne. Powtórzenie w tym miejscu uzasadnienia zaskarżonej decyzji byłoby niezasadne.
W niniejszej sprawie postępowanie prowadził w pierwszej instancji, jak i wydał decyzję, organ właściwy w rozumieniu przywołanych przepisów. Wszystkie wyspecjalizowane organy współdziałające finalnie uzgodniły lub pozytywnie zaopiniowały realizację planowanego przedsięwzięcia co zostało dostatecznie wykazane w zaskarżonej decyzji.
Dopełnione zostały również obowiązki informacyjne względem społeczeństwa, w tym umożliwiono wzięcie udziału w postępowaniu organizacjom ekologicznym (w tym skarżącemu T. i Fundacji).
Nie zaszła też żadna z sytuacji, która uzasadniałaby wydanie decyzji odmownej w przedmiotowej sprawie.
Sąd dalej ocenił zarzuty skarg wniesionych przez T. i Fundację.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa procesowego z pkt 1 skargi T. (tj. naruszenia art. 49 ust. 1 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a, w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o.o.ś. poprzez publikację obwieszczeń przez organ I instancji w niewłaściwej zakładce BIP).
Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Kolegium przytoczone w części historycznej uzasadnienia wyroku Sądu. Słusznie wyjaśniło Kolegium, że przepisy prawa nie określają, w jakiej zakładce BIP powinny być publikowane tego typu dokumenty oraz, że zarzut tego typu jest zarzutem natury formalnej, a z okoliczności sprawy nie wynika, aby przez sposób dokonywania obwieszczeń w BIP doszło do uszczuplenia czyichkolwiek praw procesowych.
Kolegium nie stwierdziło też nigdzie, że: "(...) BIP to BIP niech obywatel radzi sobie z jego nieodpowiednią strukturą". Sąd dostrzegł natomiast, że T. zarzuty procesowe sformułowało bazując na wybiórczej analizuje poszczególnych, wybranych przez siebie elementów procedury i nie poddało kompleksowej analizie czynności dokonanych przez Prezydenta Miasta Opola. Pominęło, że zawiadomienia o toczącym się postępowaniu dokonywano także na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Opola, wywieszano na słupach elektrycznych wzdłuż wskazanych ulic, co udokumentowane zostało w aktach administracyjnych, w tym zdjęciami wywieszonych pism. Prezydent Miasta Opola wypełnił zatem swój obowiązek informacyjny w pełni, tj. korzystając z wszelkich dostępnych źródeł dotarcia z informacją do społeczeństwa.
W skardze do tut. Sądu w żaden sposób nie wykazano, że przez wadliwy sposób publikacji obwieszczeń doszło do naruszenia praw procesowych T. w stopniu, który "(...) podważył fundamenty postępowania administracyjnego i odebrał stronom ich gwarancje procesowe". Zarzut ten brzmi niewiarygodnie skoro T., mając siedzibę w O., dowiedziało się o wszczętym w O.1 postępowaniu i wzięło w nim czynny udział. Reasumując nie wykazało T., że zaskarżona decyzja środowiskowa jest dotknięta wadą przemawiającą za wznowieniem postępowania w rozumieniu art. 145 ust. 1 lit. b p.p.s.a.
Przy czym zaznaczyć należy w tym miejscu, że przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać w tym strona skarżąca (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2473/21). Innymi słowy T. nie może powoływać się na naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu wobec innych jego uczestników.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa procesowego z pkt 2 skargi T., uzupełniony w piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2024 r. (tj. naruszenia art. 77 § 7 w zw. z art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierzetelne zgromadzenie i ocenę dowodów w szczególności w zakresie oddziaływań emisyjnych, w tym poprzez nieodniesienie się do zarzutu odwołania w zakresie emisji liniowych oraz w zakresie wadliwej oceny emisji substancji do powietrza).
W tym kontekście Sąd dostrzega, że sformułowany w skardze zarzut jest ogólny. Nie precyzuje jakie to konkretnie istotne okoliczności faktyczne wymagały ustalenia przez Kolegium, a następnie udowodnienia i rozważenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Najwyraźniej sama strona skarżąca, ogólnie formułując zarzut procesowy, nie jest do niego przekonana. Tak ogólnie sformułowany zarzut nie poddaje się kontroli Sądu.
Jest niezgodny z ustalonym przez Sąd stanem rzeczy zarzut braku odniesienia się przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zakresu emisji planowanego przedsięwzięcia, w tym emisji liniowych. Rodzaje oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko i ich oceny opisano wyczerpująco w Raporcie (wraz z uzupełnieniami) złożonym przez Inwestora, a Kolegium - wbrew zarzutom skargi - w różnych częściach uzasadnienia decyzji, dokonało oceny wartości dowodowej Raportu (wraz z jego uzupełnieniami). Oceniło m.in., że spełnia on warunki określone w art. 66 ustawy o.o.ś. Dokonało analizy opisanych w Raporcie (wraz z uzupełnieniami) rodzajów oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko i ich ocen. Do kwestii tych odniosło się szczegółowo w uzasadnieniu decyzji własnej, tak w sposób zbiorczy jak i do poszczególnych rodzajów oddziaływań (tj. na powietrze atmosferyczne i środowisko akustyczne - por. str. 38, 41 - 48 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W ramach kwestii rozważonych przez Kolegium mieszczą się także, podniesione w odwołaniu wniesionym przez Stowarzyszenia T. z siedzibą w O.1, oddziaływania i oceny emisji liniowych w związku z transportem odpadów do i z instalacji.
Umknęło uwadze T., że Raport obejmował ocenę oddziaływań liniowych (niezorganizowanych) projektowanego przedsięwzięcia.
Sąd zauważył, że w odniesieniu do przedsięwzięcia realizowanego dwuetapowo w Raporcie zamieszczono pkt 15.3.1.1 zatytułowany: "15 Określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko – wariant proponowany przez wnioskodawcę. (...) 15.3 Oddziaływanie na etapie eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia - Etap I + II. (...) 15.3.1 Oddziaływanie na powietrze atmosferyczne. (...) 15.3.1.1 Informacje podstawowe". W brzmieniu nadanym przez Aneks nr 1 wskazano w nim m.in., że eksploatacja planowanego [...] wiązać się będzie z emisją do powietrza pochodzącą ze spalania paliw w silnikach maszyn i pojazdów obsługujących poszczególne instalacje, realizujących transport wewnętrzny oraz transportujących odpady do i po przetworzeniu. W jego akapicie zatytułowanym "Źródła powstawania i miejsce emisji", pod lit. b ("Emisja niezorganizowana"), w tiret pierwsze i drugie, wskazano rodzaje emisji niezorganizowanej w tym: "(...) ruch pojazdów - transport samochodowy na terenie przedsięwzięcia związany z dostarczaniem odpadów oraz transportem produktów przetwarzania odpadów, ruch pojazdów - transport wewnętrzny - maszyny i pojazdy obsługujące poszczególne instalacje". W akapicie zatytułowanym "Przewidywane rodzaje i ilości zanieczyszczeń powietrza", wskazano grupę zanieczyszczeń z procesów spalania paliwa w środkach transportu oraz maszynach obsługujących poszczególne instalacje. Zadeklarowano, że ocena oddziaływania na powietrze atmosferyczne stanowi załącznik nr 11 do Raportu (k. 6 Raport str. 91 - 93 oraz k. 10 Aneks nr 1 do Raportu str. 13, oba dokumenty w aktach administracyjnych segregator nr 1).
W odniesieniu do przedsięwzięcia realizowanego dwuetapowo w Raporcie, w podobnie zatytułowanym pkt 15.4.1.1 wskazano, że źródła niezorganizowanej emisji do powietrza oraz rodzaje zanieczyszczeń powietrza będą analogicznie jak ww. pkt 15.3.1.1 Raportu. Zadeklarowano, że ocena oddziaływania na powietrze atmosferyczne stanowi załącznik nr 10 do Raportu (k. 6 Raport str. 114 w aktach admin. segregator nr 1).
Aktualną wersję Załącznika nr 10 i 11 do Raportu, na wezwanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 10 lutego 2023 r. (k. 46 w aktach admin. segregator nr 2) Inwestor przekazał wraz z wyjaśnieniami przy piśmie z dnia 23 lutego 2023 r. (k. 48 pismo Inwestora z dnia 23 lutego 2023 r. oraz przy piśmie tym Załączniki nr 10 i nr 11 do Raportu, zapisane na płytce CD, w aktach admin. segregator nr 2).
W obu uaktualnionych Załącznikach nr 10 i 11 do Raportu zawarto pkt 3.1.3.1 noszący tytuł: "3. Określenie wielkości emisji. (...) 3.1 Przedsięwzięcie - emisje zanieczyszczeń do powietrza (źródła planowane). (...) 3.1.3 Emisja niezorganizowana. (...) 3.1.3.1 Emisja niezorganizowana ze środków transportu." Wskazano w nim, że w ramach emisji niezorganizowanej, pochodzącej z trzech emitorów: "Ruch pojazdów ciężarowych - dowóz odpadów do przetworzenia", "Ruch pojazdów ciężarowych - wywóz produktów przetwarzania odpadów" oraz "Sprzęt mobilny" emisję do powietrza będą stanowić wskazane tam konkretne substancje. Następnie w danych przyjętych do obliczeń uwzględniono ww. źródła emisji niezorganizowanej, jako emitory liniowe: EM6 ("Ruch pojazdów ciężarowych - dowóz odpadów do przetworzenia"), EM7 ("Ruch pojazdów ciężarowych - wywóz produktów przetwarzania odpadów") i EM8 ("Sprzęt mobilny"). Podano ich współrzędne, rodzaje wprowadzanych substancji, wielkości emisji, parametry termodynamiczne. Końcowo przedstawiono zestawienia maksymalnych wartości wyliczonych stężeń uwzględniające emisje zanieczyszczeń z emitorów liniowych EM6, EM7 i EM8 (k. 48 Załącznik nr 10 i nr 11 do Raportu, oba załączniki zapisane na płytce CD, w aktach admin. segregator nr 2), w tym dla substancji, których pominięcie, w pierwotnym brzmieniu obu załączników, jest jednym z zarzutów skargi T.
W odniesieniu do przedsięwzięcia realizowanego dwuetapowo w Raporcie zamieszczono pkt 15.3.2.1 zatytułowany: "15 Określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko - wariant proponowany przez wnioskodawcę. (...) 15.3 Oddziaływanie na etapie eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia - Etap I + II. (...) 15.3.2 Emisja hałasu. (...) 15.3.2.1 Informacje podstawowe". W brzmieniu nadanym przez Aneks nr 1 wskazano w nim źródła emisji hałasu m.in. "(...) źródła liniowe - ruch pojazdów i sprzętu mobilnego. (...) Poza halami znajdować się będą następujące źródła hałasu: (...) ruch pojazdów i maszyn obsługujących [...] (...) ruch pojazdów dowożących i odbierających odpady z terenu [...]". Zadeklarowano, że prognoza oddziaływania akustycznego stanowi Załącznik nr 13 do Raportu (k. 6 Raport str. 93 - 94 w aktach admin. segregator nr 1). W Aneksie nr 1 dodano założenia jakie przyjęto do oceny emisji hałasu z zakresu ruchu pojazdów dowożących i odbierających odpady z terenu [...] (k. 10 Aneks nr 1 str. 13 - 14 w aktach administracyjnych segregator nr 1).
W odniesieniu do przedsięwzięcia realizowanego jednoetapowo w Raporcie, w podobnie zatytułowanym pkt 15.4.1.1 wskazano, że źródła niezorganizowanej emisji hałasu są identyczne jak w Etapie I i II. Zadeklarowano, że prognoza oddziaływania akustycznego stanowi załącznik nr 12 do Raportu (k. 6 Raport str. 114 - 115 w aktach administracyjnych segregator nr 1). W Aneksie nr 1 do Raportu dodano założenia jakie przyjęto do oceny emisji hałasu z ruchu pojazdów dowożących i odbierających odpady z terenu [...] (k. 10 Aneksu nr 1 str. 17 - 18, w aktach admin. segregator nr 1).
Sąd dostrzegł, że Inwestor skorygował także Załączniki nr 12 i 13 do Raportu i ich aktualną wersję przekazał wraz z wyjaśnieniami przy piśmie z dnia 9 marca 2023 r. skierowanym do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 10 lutego 2023 r. (k. 56 pismo Inwestora z dnia 9 marca 2023 r. oraz nowe Załączniki nr 12 i 13, zapisane na płytce CD, w aktach admin. segregator nr 2).
W tak skorygowanych Załącznikach nr 12 i 13 do Raportu zawarto pkt 3.1.1 noszący tytuł: "3 Klasyfikacja rodzajów zdarzeń akustycznych. (...) 3.1 Emisje hałasu z planowanego przedsięwzięcia. (...) 3.1.1 Źródła liniowe". Wskazano w nim jako emisję mobilne źródła dźwięku na wewnętrznych drogach dojazdowych do poszczególnych obiektów. Trasy (ciągi komunikacyjne) na terenie [...] do obliczeń wskazano w pkt. 3.5 Załączników nr 12 i 13 do Raportu. Na tej podstawie dokonano obliczeń emisji i propagacji hałasu.
Ponadto T. w pkt. 2 pisma procesowego z dnia 14 stycznia 2024 r. doprecyzowało zarzuty skargi skierowane przeciwko Raportowi w zakresie emisji substancji do powietrza. Koncentrują się one na opisanych w piśmie wadach tkwiących w Załącznikach nr 10 i 11 do Raportu. W związku z tymi zarzutami T. wniosło o dopuszczenie dowodu z Opinii naukowej dr hab. chemii L. P. Na jej podstawie wyartykułowało wady obu Załączników: powołanie innych wartości odniesienia i poziomów dopuszczalnych substancji innych niż te które rzeczywiście mają być emitowane z ocenianej instalacji i pominięcie emisji z emitora E1 wskazanych w skardze substancji, opisanie źródeł emisji hałasu, brak osobnej oceny emisji benzenu, podanie substancji niewymienionych w Raporcie; pominięcie alkoholu izubutylowego, błędne obliczenie emisji tlenków azotu, nieprawidłowo obliczenie szorstkości terenu, nie wzięcie pod uwagę emisji skumulowanych instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów.
Analiza pisma procesowego T. z dnia 14 stycznia 2024 r. i Opinii naukowej dr hab. chemii L. P. pozwala stwierdzić, że zarzuty w nich sformułowane dotyczą Załączników nr 10 i 11 do Raportu w ich wersji pierwotnej. Umknęło uwadze T., że na wezwanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 10 lutego 2023 r. (k. 46 w aktach admin. segregator nr 2) Inwestor przekazał wraz z wyjaśnieniami, przy piśmie z dnia 23 lutego 2023 r., nowe wersje Załączników nr 10 i 11 do Raportu (k. 48 pismo Inwestora z dnia 23 lutego 2023 r. oraz załączone do pisma Załączniki nr 10 i 11 do Raportu, zapisane na płytce CD, w aktach admin. segregator nr 2). Nie zawierają one wad opisanych w piśmie procesowym T. z dnia 14 stycznia 2024 r. oraz w Opinii naukowej dr hab. chemii L. P.
Sąd dostrzegł, że w Załącznikach nr 10 i 11, w ich nowej wersji, sporządzonej na wezwanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, w Tabeli z danymi przyjętymi do obliczeń stężeń podano dla emitora EM1 "Emisja z hali instalacji przygotowania odpadów ulegających odpadowi, hali instalacji tlenowego przetwarzania oraz hali instalacji doczyszczania" emisje m.in. substancji: acetonu, amoniaku, benzenu, dwusiarczku metylu, merkaptanów, octanu etylu i octanu metylu (zob. Tabele z Emisją zanieczyszczeń do atmosfery w uaktualnionych Załącznikach nr 10 i 11 do Raportu), których pominięcie T. zarzucało w piśmie. Poddano skumulowanej ocenie także emisje pochodzące z emitorów Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów Zadanie nr 2 Centrum Recyklingu i Odzysku Energii. Wskazano, że spalarnia odpadów jest źródłem emisji m.in. metali ciężkich (zob. pkt 3.2 Załączników nr 10 i 11 do Raportu). W końcu usunięto z ich treści opisy emisji źródeł hałasu ewidentnie omyłkowo tam zamieszczone. W zestawieniach maksymalnych stężeń ujęto również wyliczenia dla: benzenu, merkaptanów i węglowodorów alifatycznych. W związku z tym zarzuty z pisma procesowego T. z dnia 14 stycznia 2014 r. nie mogły zostać uwzględnione.
Co istotne sporządzenie uaktualnionych wersji Załączników nr 10, 11, 12 i 13 do Raportu (oraz ich zawartość) nie było kwestionowane w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego przez strony skarżące, uczestników postępowania, organy obu instancji i organy współdziałające. Organy obu instancji oraz organy współdziałające wydając decyzję środowiskową/uzgodnienia/opinie dysponowały zatem uaktualnioną wersją Raportu, w tym w zakresie oddziaływań na powietrze atmosferyczne i klimat akustyczny. Szczegółowo odniesiono się do wyników maksymalnych stężeń substancji w powietrzu, obejmujących także emisje niezorganizowane ze źródeł liniowych, wyliczone przez autora Raportu i ujęte w nowych Załącznikach nr 10 i 11 do Raportu, zestawiając je z poziomami dopuszczalnymi prawem. Szczegółowo odniesiono się także do wyników Raportu na środowisko akustyczne, które obejmowały także oddziaływania liniowe ujęte w nowych Załącznikach nr 12 i 13 do Raportu (w decyzji Kolegium por. str. 42 - 44 uzasadnienia).
Wykracza poza uprawnienia kontrolne Sądu ocena merytoryczna Raportu oraz Załączników nr 10 i 11 do Raportu w zakresie badania tego, czy wskazane przez T. substancje są nieadekwatne/adekwatne do procesów zachodzących w ocenianej instalacji lub wadliwego obliczenia emisji tlenków azotu lub szorstkości terenu. Mając na uwadze charakter tak sformułowanych zarzutów skargi, które zmierzają do zakwestionowania wartości merytorycznej Raportu, przypomnieć należy, co było już wyeksponowane, że Sąd nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznej zawartości Raportu, a może go oceniać pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, kompletności i spójności, czyli czy raport spełnia wymagania ustawowe, co do jego zawartości (treści) w rozumieniu art. 66 ustawy o.o.ś. W związku z powyższym zarzuty skargi dotyczące kwestionowania wartości merytorycznej Raportu nie mogły zostać uwzględnione.
Nie jest zasadny zarzut "(...) obrazy prawa procesowego" z pkt 1 petitum skargi T. (tj. naruszenia art. 84 ust. 1 k.p.a. i art. 106 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy o.o.ś. poprzez samodzielną ocenę przez Kolegium dwóch dokumentów: ekspertyzy dr inż. M. C. oraz odpowiedzi na nią dr inż. K. H. i nie skorzystania z opinii biegłego w sytuacji, gdy ich ocena wymagała posiadania wiadomości specjalnych oraz, że organ nawet nie przesłał tych dokumentów do organów współdziałających).
T. nie precyzuje sformułowanego zarzutu. Nie wyjaśniło, jakie konkretnie istotne okoliczności faktyczne zawarte w piśmie dr. inż. M. C. oraz w odpowiedzi dr. inż. K. H., nie mogły zostać samodzielnie ocenione przez Kolegium pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności Raportu z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, kompletności i spójności, czyli czy raport spełnia wymagania ustawowe, co do jego zawartości (treści) w rozumieniu art. 66 ustawy o.o.ś. T. nie wskazuje przy tym, która to część wyrażonej przez Kolegium oceny jest nieprawidłowa czy wadliwa, lecz zdaje się a priori wykluczać możliwość dokonania jakiejkolwiek samodzielnej oceny ww. pism przez organ ochrony środowiska, a to z powodu nie posiadania przez Kolegium wiadomości specjalnych.
Sąd zauważa, że powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a., ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Wykorzystanie tego środka dowodowego jest zasadne, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ. Tymczasem sprawy o wydanie decyzji środowiskowych są załatwiane właśnie przez wyspecjalizowane organy ochrony środowiska działające w postępowanie głównym (tu: Prezydent Miasta Opola i Kolegium), jak i w postępowaniach wpadkowych w ramach współdziałania (tu: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Opolu, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Marszałek Województwa Opolskiego i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu). Jest to oczywiste i nie wymaga dalszego wyjaśniania.
Do oceny Raportu i dokumentów prywatnych poddających Raport krytyce nie jest wymagane posiadanie wiadomości specjalnych i powoływanie w tym zakresie biegłych. Zwyczajną praktyką organów ochrony środowiska w takich sprawach jest właśnie samodzielna ocena tego rodzaju dokumentów.
Raport z uzupełnieniami, pismo dr inż. M. C. oraz odpowiedź dr inż. K. H., to w świetle reguł procesowych dokumenty prywatne. Jako takie podlegają one swobodnej ocenie organu ochrony środowiska zgodnie z art. 80 k.p.a. Sąd podkreśla, że ich samodzielna ocena należy do kompetencji orzekających w sprawie organów ochrony środowiska i nie podlegają one opiniowaniu w trybie art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy o.o.ś. Brak jest podstaw prawnych do przesłania tego rodzaju dokumentów w celach zaopiniowania do organów współdziałających.
Sporządzenie dokumentów prywatnych (pisma dr. inż. M. C. oraz odpowiedzi dr. inż. K. H.) nie oznacza też, jak wywodzi w skardze T., automatycznej konieczności ponowienia opinii przez organy do tego zobowiązane, czy też wydania nowych uzgodnień. Postępowanie bowiem dotyczyło nadal tej samej inwestycji Spółki. Wniosek Inwestora nie został zmieniony, a zakres wyjaśnień z pism obu spierających się "ekspertów" nie zmieniał istotnych elementów postępowania.
Nie jest zasadny zarzut "(...) obrazy prawa materialnego" z pkt 1 petitum skargi T. (tj. naruszenia art. 80 ust. 2 ustawy o.o.ś. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu i instancji w sytuacji niezgodności planowanego przedsięwzięcia z § 5 planu "[...]").
W ocenie Sądu decyzja środowiskowa określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Jako taka zawiera ogólne założenia dotyczące przedsięwzięcia. Szczegółowe rozwiązania techniczne i technologiczne określane są na dalszych etapach procesu inwestycyjnego. Organ wydający decyzję środowiskową ocenia zgodność "lokalizacji" przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czyli z punktu widzenia jej zgodności z planistycznym przeznaczeniem terenu. W rozpoznawanej sprawie zgodność z planem "[...]" ma miejsce z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium (na str. 41 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Teren planowanego przedsięwzięcia ma bowiem w całości planistyczne przeznaczenie podstawowe: "teren gospodarowania odpadami, z wyłączeniem terenu składowiska odpadów" (por. § 5 ust. 1 pkt 1 planu "[...]"). Planowane przedsięwzięcie, z podanych przez Kolegium przyczyn, mieści się w cytowanym ustaleniu planistycznym.
W ocenie Sądu organ ochrony środowiska nie analizuje rozwiązań projektowych przedsięwzięcia ze szczegółowymi ustaleniami planistycznymi, bo ich weryfikacja ma miejsce w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego. W ocenie składu orzekającego Sądu można podzielić pogląd prawny, że na etapie wydawania decyzji środowiskowej, jest okolicznością prawnie obojętną, czy spełniony jest warunek określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dotyczący wysokości zabudowy (tu: do 18 m), czy minimalnej powierzchni biologicznie czynnej (tu: min. 30%) (podobnie WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 509/20). Z powyższych względów uznać należy, iż strona skarżąca w toku postępowania nie wykazała naruszenia art. 80 ust. 2 ustawy o.o.ś.
Niezależnie od powyższego umknęło uwadze T., że w Raporcie wskazano, że najwyższe obiekty będą miały wysokość ok. 10 m. Tym samym twierdzenia skargi o wysokości obiektów planowanego [...], jako przekraczających 18 m ponad powierzchnię terenu są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym sprawy, co T. przyznało w piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2024 r. (k. 116 akt sądowych).
Sąd dostrzegł też, że ww. piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2024 r. T. podtrzymało zarzut naruszenia § 5 planu "[...]" z innym uzasadnieniem - z powodu przekroczenia minimalnej powierzchni biologicznie czynnej wynoszącej 30% powierzchni działki. Skarżący powierzchnię zabudowy każdej z działek odniósł w swoich wyliczeniach do powierzchni ewidencyjnej danej działki. Definiuje zatem pojęcie "działki budowlanej" jako "działkę ewidencyjną". Także i to stanowisko jest - w ocenie Sądu - wadliwe.
Jakkolwiek ma rację T., że w § 5 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie planu "[...]" określono wskaźnik wykorzystania terenu - procent powierzchni biologicznie czynnej na minimum 30 % powierzchni zabudowy, to umknęło uwadze stronie skarżącej, że w § 3 pkt 9 planu "[...]" zdefiniowano powierzchnię biologicznie czynną. Jest to stosunek powierzchni terenu biologicznie czynnego w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej. Z kolei pojęcie działki budowlanej zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778 z późn. zm.). Należy przez to rozumieć nieruchomość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Zatem w sprawie działką budowlaną jest wskazany przez Inwestora obszar obu działek nr a i cz. dz. nr b. Spełnia on wymogi realizacji obiektów budowlanych, czego T. nie neguje. Obliczenia powierzchni biologicznie czynnej działki budowlanej należy dokonać więc w stosunku do sumy powierzchni objętej planowaną inwestycją (tj. 6,7020 ha), a nie do powierzchni poszczególnych działek ewidencyjnych. Prawidłowo przyjęto w Raporcie do wyliczeń powierzchnię 6,7020 ha: w tym powierzchnię przeznaczoną pod zabudowę (1,6201 ha), pod drogi i place manewrowe/technologiczne (1,5575 ha), a pozostałą powierzchnię jako, tzw. "teren zielony", pod powierzchnię biologicznie czynną (3,5244 ha). Przyjęte w Raporcie wskaźniki terenu biologicznie czynnego wyniosły ok. 54% (Etap I) i 47% (Etap II) (k. 6 Raport str. 53 - 54 w aktach admin. segregator 1). Bardziej szczegółowy bilans zagospodarowania terenu z tabelarycznym zestawieniem powierzchni zabudowy i powierzchni utwardzonych Inwestor przedstawił w piśmie z dnia 23 lutego 2023 r. w odpowiedzi na wezwanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu (k. 48 pismo Spółki z dnia 23 lutego 2023 r. str. 7 w aktach admin. segregator nr 2). Według tych wyliczeń jest oczywistym, że wskaźnik terenu biologicznie czynnego wyniesie ponad 30% i nie narusza przywołanych ustaleń planu "[...]".
Nie jest zasadny zarzut "(...) obrazy prawa materialnego" z pkt 2 petitum skargi T. (tj. naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 13 i art. 56 ust. 5 ustawy o.o.ś. w zw. z art. 201 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony w zw. z pkt 5 lit. b załącznika do rozporządzenia z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych, albo środowiska, jako całości poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji zmierzającej do uniknięcia stosowania Najlepszych Dostępnych Technik w ramach przedsięwzięcia pn. "[...]" podczas, gdy oba przedsięwzięcia są ze sobą technologiczne powiązane).
T. zarzut uzasadnia tym, że: "(...) w instalacji stanowiącej element przedmiotowego przedsięwzięcia będzie produkowane paliwo alternatywne, które ma zasilać przyszłą spalarnię - Zadanie 2".
Sąd stwierdza, że przedsięwzięcie, które było przedmiotem ocen w rozpoznawanej sprawie nie wpisuje się w niedozwoloną praktykę sztucznego dzielenia jednego przedsięwzięcia wymagającego oceny oddziaływania na środowisko na kilka mniejszych, które ze względu na swoje parametry, oceny tej nie wymagają. Sąd podkreśla, że praktyka ta, określana jako "salami slicing", zmierza do uniknięcia przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.
W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem w tym przypadku mamy do czynienia z odrębnymi technologicznie i prawnie przedsięwzięciami.
Poddane ocenie w zaskarżonej decyzji Kolegium przedsięwzięcie obejmuje samodzielną instalację do przetwarzania odpadów. Jej funkcjonowanie nie jest uzależnione od funkcjonowania instalacji termicznego przekształcania odpadów i odwrotnie. Wbrew twierdzeniom T. wsad do procesu termicznego przekształcania odpadów potencjalnie może pochodzić nie tylko z instalacji planowanej do realizacji przez Spółkę i objętej zaskarżoną decyzją Kolegium. W konsekwencji nie wykazało T. istnienia pomiędzy nimi powiązania technologicznego. Na jego istnienie nie wskazuje żaden dokument w tym wniosek Spółki i Raport.
Nie można zatem w sposób konieczny uznawać obu przedsięwzięć za przedsięwzięcia powiązane, kwalifikowane jako jedno przedsięwzięcie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o.o.ś. Żadne z nich nie zostało też pozostawione poza rozstrzygnięciem właściwych organów ochrony środowiska w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Podzielenie inwestycji na etapy - jak słusznie zauważyło Kolegium - jest niedopuszczalne jedynie w przypadku, gdy prowadzi do uniknięcia procedury oddziaływania na środowisko i oceny oddziaływań skumulowanych. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie także z przyczyn prawnych.
Jak twierdzi pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia 1 lutego 2024 r., dla przedsięwzięcia pn. "[...]", została wydana odrębna ostateczna i prawomocna decyzja Prezydenta Miasta Opole z dnia 19 lipca 2023 r., nr [...], określająca środowiskowe uwarunkowania (k. 308 akt sądowych). Okoliczność ta nie jest kwestionowana. Kwestia poprzedzenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla obu przedsięwzięć była/jest zatem przedmiotem przeprowadzenia odrębnych ocen ich oddziaływania na środowisko. Zdaniem Sądu, w tym przypadku nie można zatem mówić o jednym przedsięwzięciu w powyższym rozumieniu przepisu art. 72 ust. 5 ustawy o.o.ś. W sprawie występuje skumulowanie oddziaływań, a nie skumulowanie przedsięwzięć, które są ich źródłem. Co ważne skumulowane oddziaływania z Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów Zadanie nr 2 Centrum Recyklingu i Odzysku Energii zostały uwzględnione w rozpoznawanej sprawie w uaktualnionych Załącznikach nr 10, 11, 12 i 13 do Raportu.
Sąd dalej odniósł się do zarzutów ze skargi Fundacji.
Nie jest zasadny zarzut z pkt 1 petitum skargi Fundacji, rozwinięty następnie w pkt 2 jej uzasadnienia (tj. naruszenia art. 26 § 3 k.p.a. w związku z art. 24 § 3 k.p.a., art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3a ustawy o.o.ś.).
W ocenie Sądu Prezydent Miasta Opola nie był stroną w rozpoznawanej sprawie. Prezydent Opola w rozpoznawanej sprawie nie podlegał więc wyłączeniom z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. a tym bardziej z art. 26 § 3 k.p.a. Stanowisko Sądu potwierdza powołany w skardze Fundacji wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 3203/19 jak i uchwała NSA z 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03. W uchwale NSA z dnia 19 maja 2003 r. wyraźnie przesądzono, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej - w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on niejako bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Nie jest wówczas ona stroną postępowania.
Powyższe oznacza zdaniem Sądu, że Prezydent Miasta Opole wykonując funkcje organu administracji publicznej w sprawie o wydanie zaskarżonej decyzji środowiskowej nie ma uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Nie może wnieść np. odwołania do Kolegium lub skargi do tut. Sądu, czy to w imieniu własnym lub w imieniu Gminy Opole. Rozwinięte w uzasadnieniu skargi zarzuty o rażącym naruszeniu prawa, z powodu braku obiektywizmu Prezydenta Miasta Opola, ze względu na koncentrację w jego rękach kompetencji i wydawanie rozstrzygnięć niejako przez tę samą osobę (piastuna funkcji organu administracji publicznej i piastuna funkcji organu osoby prawnej), są więc chybione.
Nie jest zasadny zarzut z pkt 2 petitum skargi Fundacji, rozwinięty następnie w pkt 3 jej uzasadnienia (tj. naruszenia art. 8 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. wyrażającego się w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji).
W tym kontekście Sąd dostrzega, że sformułowany w samej skardze zarzut jest ogólny. Nie precyzuje jakie konkretnie istotne okoliczności faktyczne wymagały ustalenia przez Kolegium, a następnie udowodnienia i rozważenia dla zapewnienia prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Tak ogólnie sformułowany zarzut nie poddaje się kontroli Sądu. Najwyraźniej sama strona skarżąca, ogólnie formułując zarzut procesowy, nie jest do niego przekonana.
Sąd dostrzegł, że Fundacja upatruje naruszenia prawa w tym, że decyzja Kolegium jest stronnicza, bo zaskakuje wręcz niezuzasadnioną niczym krytyką wysokiej klasy fachowca dr. inż. M. C., że Kolegium wyraża się ostro, w sposób nielicujący z powagą urzędu, o ekspertyzie prywatnej biegłego. Fundacja nie wskazała jednak konkretnie, które to sformułowanie z decyzji Kolegium jest nieuzasadnioną krytyką dokumentu prywatnego. Co ważne nie podała Fundacja, które konkretne zarzuty z jej odwołania, mające w sprawie istotne znaczenie, nie zostały przez Kolegium uwzględnione.
Fundacja zarzuca też, że decyzja była wydana "(...) w takim tempie co jest rzadko spotykane (a właściwie nigdy niepraktykowane) (...) jest rażącym przypadkiem działania bezprecedensowego. Doświadczenie życiowe i wieloletnia praktyka Fundacji w postępowaniach środowiskowych dowodzą i pokazują, że postępowania w przedmiocie wydania tego rodzaju decyzji środowiskowych trwają czasami całymi latami".
W ocenie Sądu prezentowany przez Fundację pogląd i oparty na nim zarzut przeczy kodeksowej zasadzie szybkości i prostoty postępowania wyrażonej w art. 12 i art. 35 k.p.a. W świetle kodeksowego dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy wymagającej wyjaśnienia, a taką jest sprawa załatwiona zaskarżoną decyzją, trudno mówić o jakimś "ekspresowym tempie", jeśli wniosek Inwestor złożył we wrześniu 2022 r. a decyzję wydano dopiero w maju 2023 r. Jeśli jednak mimo tego Prezydent Miasta Opola, na tle znanej Fundacji praktyki innych organów wydających decyzje środowiskowe, wyróżnia się szybkością działania, to raczej zasługuje to na pochwałę a nie krytykę.
Nie jest zasadny zarzut z pkt 3, 5 i 7 petitum skargi Fundacji (tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 § 1 i 2 k.p.a., art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, ca, art. 66 ust. 1 pkt 2-2b, 6, 6a, 7, 8, 9, ust. 8 i 9 ustawy o.o.ś.).
Zarzuty te zmierzają do zakwestionowania wartości dowodowej Raportu. Fundacja upatruje naruszenia prawa m.in. w tym, że pismem z dnia 7 kwietnia 2023 r., w trybie art. 34 ustawy o.o.ś., złożyła uwagi i wnioski do dokumentacji Inwestora. Dotyczyły one zasadniczo wadliwości Raportu. Uwag zgłoszonych do Raportu jest 39 plus kilkadziesiąt kolejnych innych uwag i wniosków (k. 77 akt admin. segregator nr 2). Zarzuca Fundacja, że w odpowiedzi Prezydent Miasta Opola skierował do niej pismo z dnia 27 kwietnia 2023 r. (k. 84 akt admin. segregator nr 2), do którego dołączył pismo K. H. z dnia 24 kwietnia 2023 r. jako pełnomocnika Inwestora (k. 83 akt admin. segregator nr 2). Fundacja uważa, że udzielenie odpowiedzi na jej pismo w postaci przedłożenia stanowiska wnioskodawcy/jego pełnomocnika jest wadliwe. W rezultacie Prezydent Miasta Opola nie uwzględnił żadnej uwagi oraz nie dokonał żadnych zmian w Raporcie. Sąd dostrzega, że stan faktyczny Fundacja przedstawiło prawidłowo, ale wyciągnęła z niego wadliwe wnioski.
Odpowiedzi Fundacji udzielił pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta Opola, który sam odniósł się częściowo do złożonych przez Fundację uwag i załączył do swojego pisma stanowisko K. H. z dnia 24 kwietnia 2023 r. Tym samym uznał wyrażone w nim oceny jako własne stanowisko i przedstawił je następnie w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstacyjnej, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją Kolegium. W ocenie Sądu nie jest wadliwe, że do uwag Fundacji skierowanych wobec Raportu odnosi się sam jego autor, ekspert K. H. To zaś, czy organ ochrony środowiska uzna jego stanowisko za prawidłowe (tak się odbyło w rozpoznawanej sprawie) zależy od oceny organu dokonywanej w ramach art. 80 k.p.a., której granice - w ocenie Sądu - nie zostały naruszone. Fundacja nie wykazała wadliwości tej oceny, która miałaby wpływ na zaskarżoną decyzję w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Fundacji pomija, że ww. pisma: Prezydenta Miasta Opola z dnia 27 kwietnia 2023 r. i K. H. z dnia 24 kwietnia 2023 r. liczą razem 37 stron szczegółowych odpowiedzi na wniesione przez Fundację uwagi i wnioski. Nie wykazała jednak przy tym, które konkretnie udzielone przez Prezydenta Miasta Opola odpowiedzi są - w jej ocenie - wadliwe co do istotnych w sprawie ustaleń i ocen. Skarżąca nie zakwestionowała ich w toku postępowania i w uzasadnieniu skargi wniesionej do Sądu. Fundacja nie podjęła choćby próby zweryfikowania udzielonej jej odpowiedzi tak, by w skardze do Sądu wykazać, że konkretne zarzuty, zaprezentowane w jej piśmie z dnia 7 kwietnia 2023 r., są w rozpoznawanej sprawie na tyle doniosłe prawnie, że ich późniejsze nieuwzględnienie przez organy obu instancji czyni zaskarżoną decyzję wadliwą w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Biorąc po uwagę specyfikę postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Sąd ponownie podkreśla, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko stanowi podstawowy dowód w takiej sprawie, ponieważ w postępowaniu tym wymagana jest wiedza specjalistyczna. Z tego względu raport ma charakter specjalistycznego opracowania uwzględniającego aktualny stan prawny w zakresie jego wymagań formalnych, a autorzy takiego opracowania - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym - powinni posiadać wiedzę specjalistyczną. Raport ten jest weryfikowany w toku postępowania administracyjnego, zarówno w formie współdziałania przez organy wyspecjalizowane jak i przez organ główny. Oparcie raportu na wiadomościach specjalnych oznacza, że inne strony postępowania, które chcą podważyć ustalenia raportu, mogą przedłożyć opracowanie również oparte na wiadomościach specjalnych i równie kompleksowe (tzw. kontrraport). Podważenie ustaleń raportu może nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora; zarzuty i zastrzeżenia strony wobec ustaleń raportu nie mogą być gołosłowne, a powinny zostać poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże wady raportu; dowody przeciwko specjalistycznemu raportowi powinny reprezentować wartość merytoryczną na co najmniej równym poziomie kompleksowości, a nie sprowadzać się do uwag negujących założenia w nim zawarte, niepopartych głębszą analizą. Skarżąca Fundacja takiego kompleksowego kontrraportu nie przedstawiła - nie tylko przez kilkumiesięczny okres postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiotowej sprawie, ale także na etapie postępowania sądowego. Nie ma waloru prawnego kontrraportu pismo Fundacji z dnia 7 kwietnia 2023 r. Nie jest zatem możliwe skuteczne zakwestionowanie na jego podstawie Raportu.
W konsekwencji Sąd podziela stanowisko organów ochrony środowiska obu instancji (Prezydenta Miasta Opola i Kolegium) oraz organów współdziałających, które zaakceptowały przedmiotowy Raport przedłożony przez Inwestora - z wywołanymi przez organy (a zwłaszcza przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu) wyjaśnieniami i uzupełnieniami - jako kompletny, wiarygodny, spójny i zgodny z prawem, a przez to w pełni skuteczny środek dowodowy. Sąd nie dopatrzył się wytykanych przez stronę skarżącą wad Raportu uzasadniających uchylenie decyzji.
Nie jest zasadny zarzut z pkt 4 i 7 petitum skargi Fundacji, rozwinięty następnie w pkt 5 i 8 jej uzasadnienia (tj. naruszenia art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 6, art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy o.o.ś. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. wskutek wydania zaskarżanej decyzji na podstawie niepełnego, niespełniającego ustawowych wymogów Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko opracowanego z pominięciem oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu emisji odorów pochodzących z inwestycji do powietrza).
Fundacja zarzuca, że Raport i tym samym zaskarżona decyzja Kolegium pomijają oddziaływania odorowe. Fundacja przedstawiła w tym zakresie, w toku postępowania administracyjnego, dowód prywatny z ekspertyzy dr inż. M. C.
W ocenie Sądu w uzasadnieniu decyzji własnej, na str. 42 - 43, Kolegium dostatecznie odniosło się do oddziaływań projektowanego przedsięwzięcia na powietrze, przez pryzmat wskazanych tam dwóch rozporządzeń i w zakresie substancji, których stężenia w powietrzu są regulowane przepisami prawa. Wykazało przy tym Kolegium, że standardy te będą dotrzymane. Fundacja temu nie zaprzecza.
Kolegium, wbrew zarzutom skargi, nie pominęło argumentacji płynącej z ekspertyzy dr. inż. M. C. Kolegium dostrzegło stanowisko dr. inż. M. C. w uzasadnieniu decyzji własnej i je oceniło w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), choć odmiennie niż oczekiwała Fundacja. Odnosząc się do ekspertyzy dr. inż. M. C. nie podzieliło stanowiska w niej wyrażonego podając szczegółowo przyczyny takiej oceny (por. str. 46 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Sąd w zakresie spornej kwestii odorowej zgadza się z ogólną tezą, że każdy przypadek przetwarzania odpadów ulegających biodegradacji i poddania ich kompostowaniu generuje emisję odorantów do otoczenia w mniejszej lub większej skali. Istnieją też techniczne możliwości określenia natężenia odorantów w powietrzu. Niemniej jednak dla celów załatwienia sprawy z wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, dowód z analiz emisji odorów, teoretycznego ich rozprzestrzeniania się i poziomu zapachu, jest zbędny. Decyzja środowiskowa nie należy do decyzji uznaniowych, zaś przesłanki jej wydania wynikają z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Brak jest aktów wykonawczych do art. 222 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, które określałyby wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu oraz metody oceny zapachowej jakości powietrza. Pomimo uregulowania art. 85 ustawy z dnia 27 kwietnia 2021 r. Prawo ochrony środowiska (tj. mimo wynikającego z powołanego przepisu obowiązku ochrony powietrza), ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed stężeniami określonych substancji w powietrzu. Zapachy, pomimo że mogą być uciążliwe, nie mogą być zatem badane w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. Skoro w aktualnym stanie prawnym zapach, czy też odór, jest w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej substancją niemierzalną, to w świetle obowiązujących przepisów, z samej tylko uciążliwości zapachowej projektowanego przedsięwzięcia nie sposób zarzucić decyzji środowiskowej wydanej dla takiej inwestycji naruszenia przepisów prawa.
Sąd zauważa, że prawo własności nieruchomości oraz zakaz immisji z art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), jako samoistne normy prawa cywilnego, nie mogą być wzorcem normatywnym kontroli legalności decyzji środowiskowej. Przedmiotem regulacji tych norm są stosunki cywilne, a nie stosunki administracyjne. O ile zatem w sprawie cywilnej o zakaz immisji opinia taka jak dr. inż. M. C. mogłaby być dowodem, to nie ma ona znaczenia prawnego w sprawie administracyjnej o wydanie decyzji środowiskowej. Z samej bowiem uciążliwości zapachowej inwestycji nie sposób bowiem wywodzić naruszenia prawa przez wydaną dla takiego przedsięwzięcia decyzję środowiskową. Innymi słowy niemierzalności zapachów - odorów nie należy łączyć z brakiem możliwości technicznych do przeprowadzania takich badań (a tym samym podważania wiedzy i doświadczenia dr. inż. M. C.), ale z brakiem norm prawa administracyjnego, na podstawie których możliwe byłoby prowadzenie badań, określenie ich metodyki, jak również wartości granicznych, których przekroczenie byłoby niedozwolone i skutkowałoby wydaniem decyzji środowiskowej odmownej. Są to dwie różne kwestie. Innymi słowy nieuwzględnienie w postępowaniu administracyjnym ekspertyzy dr. inż. M. C. nie oznacza podważania jego wiedzy i kwalifikacji.
Trzeba mieć przy tym na względzie, że organy z uwagi na skądinąd zrozumiały, bo dotyczący kwestii związanych z komfortem życia, interes społeczności lokalnej, odpowiednio prowadziły postępowanie i uwzględniając konkretne zalecenia sformułowane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu w postanowieniu uzgadniającym, wprowadziły w stosunku do inwestycji wymóg spełnienia szeregu warunków, w celu ograniczenia oddziaływań m.in. odorowych. Kolegium zaznaczyło, że nałożono na Spółkę m.in. obowiązek zastosowania płuczki chemicznej i biofiltra, redukujących w znacznym stopniu oddziaływania inwestycji na środowisko (gwarantujących redukcję NH3, na poziomie nie niższym niż 90%; redukcję pyłu do poziomu nie większego niż 0,5 mg/Nm3 oraz redukcję H2S na poziomie nie niższym niż 80% - por. pkt. I.3.17 i I.4.10 osnowy decyzji Prezydenta Miasta Opole z dnia 24 maja 2023 r.). Słusznie zauważyło Kolegium, że uciążliwości zapachowe dla mieszkańców terenów sąsiadujących z terenem Spółki stanowią, jak podniósł autor Raportu w piśmie z dnia 7 lipca 2023 r., właśnie jeden z podstawowych powodów podjęcia przedmiotowego zadania inwestycyjnego. Dlatego też główną cechą projektowanych procesów technologicznych, w szczególności biologicznego przetwarzania odpadów, ma być ich całkowita hermetyzacja, praca w warunkach podciśnienia i poddanie odprowadzanego z nich powietrza pełnemu oczyszczeniu.
Nie jest zasadny zarzut z pkt 5 petitum skargi Fundacji, rozwinięty następnie w pkt 6 jej uzasadnienia (tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2-2b, 8, 9, ust. 8 i 9 ustawy o.o.ś.).
Sformułowany zarzut "pozorności" Raportu w zakresie wskazanym w skardze jest w ocenie Sądu zarzutem skierowanym wobec merytorycznej zawartości Raportu. Sama Fundacja przyznaje w pkt 5 petitum skargi, że Raport choć pozornie to "(...) obszernie opisuje warunki geologiczne, hydrogeologiczne, hydromorfologiczne i hydrologiczne obszaru lokalizacji planowanej inwestycji, w tym odnosi się do zagrożeń powodziowych na tym terenie". W pkt 6 uzasadnienia skargi Fundacja zarzuca Raportowi konkretne błędy merytoryczne.
Mając na uwadze charakter zarzutów skargi, które zmierzają do zakwestionowania wartości merytorycznej Raportu jako "pozornej", przypomnieć należy, co było już raz wyeksponowane w uzasadnieniu Sądu, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznej zawartości Raportu, a może go oceniać tylko pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, kompletności i spójności, czyli czy Raport spełnia wymagania ustawowe co do jego zawartości (treści) w rozumieniu art. 66 ustawy o.o.ś. W związku z powyższym zarzuty skargi dotyczące kwestionowania wartości merytorycznej Raportu nie mogły zostać uwzględnione w kontekście zarzutu jego "pozorności".
Nadmienić należy, że ocenę Raportu w zakresie analizy warunków geologicznych, hydrogeologicznych, hydromorficznych i hydrologicznych potwierdziły uzgodnienia organów wyspecjalizowanych, w szczególności RZGW w Gliwicach PGW Wody Polskie. Słusznie Kolegium na str. 40 uzasadnienia decyzji własnej dostrzegło, że Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w postanowieniu z dnia 31 marca 2023 r. podtrzymał wcześniej wyrażoną ocenę, że planowane działania w ramach przedsięwzięcia nie wpłyną negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 57, art. 59, art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, a ustanowionych w "Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry", przyjętym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 16 listopada 2022 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 335).
Nie jest zasadny zarzut z pkt 6 petitum skargi Fundacji, rozwinięty następnie w pkt 7 jej uzasadnienia skargi (tj. naruszenia art. 36, art. 37 pkt 1 i 2, art. 79 ust. 1 ustawy o.o.ś. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a.).
Naruszenia wskazanych przepisów Fundacja upatruje w nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej z udziałem społeczeństwa w celu wyjaśnienia wątpliwości wynikających z Raportu związanych z oddziaływaniem inwestycji w zakresie uciążliwości odorowych.
Przepis art. 36 ustawy o.o.ś stanowi, że organ właściwy do wydania decyzji może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa. Przepis art. 91 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio.
Przepis art. 36 ustawy o.o.ś. przewiduje, że organ właściwy do wydania decyzji może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa. Przepis ten nie nakłada obowiązku przeprowadzenia takiej rozprawy, a jedynie daje taką możliwość. To do organu administracji należy rozważenie takiej możliwości, przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu granic uznania administracyjnego organ ochrony środowiska nie przekroczył. Stan faktyczny sprawy został bowiem wyjaśniony dostatecznie do załatwienia sprawy także w zakresie spornych oddziaływań odorowych. Fundacja nie wykazała, że nieprzeprowadzenie takiej rozprawy miało wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargi oddalił.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.