I SA/OP 921/24

I SA/Op 921/24 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-12-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Remigiusz Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 1-9, art. 58 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1673
art. 9d, art. 9a ust. 1-4, art. 7 ust. 1-3
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 126 pkt 1-5, art. 128 ust. 1, art. 130-131
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1165
par. 20
Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 20 czerwca 2023 r. w sprawie nadzoru i kontroli nad realizacją zadań z zakresu  przeciwdziałania przemocy domowej
Dz.U. 2024 poz 737
art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 55 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na Opolskiego Kuratora Oświaty w przedmiocie naruszenia przepisów prawa w sprawie rozpatrzenia skargi postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A. B.(zwany dalej "skarżącym", "stroną") pismem z dnia 30 sierpnia 2024 r., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o uznanie jego skargi do Kuratorium Oświaty w Opolu, na którą otrzymał odpowiedź pismem z dnia 24 lipca 2024 r., nr [...], za zasadną, albowiem doszło do błędnej interpretacji przepisów prawa przez Kuratorium. Skarga zaś dotyczy naruszenia przepisów Kodeksu karnego, Kodeksu postępowania karnego oraz kilku innych aktów prawnych, takich jak Prawo oświatowe, Karta Nauczyciela, ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.
Strona w uzasadnieniu podniosła, że bezpodstawnie założono Niebieską Kartę dla syna B. B., gdzie – wskutek działań Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w D. (dalej zwanego "ZSP") – wskazano skarżącego jako osobę stosującą przemoc domową, co miało odwrócić sytuację, gdyż winnym naruszania nietykalności cielesnej jego syna jest personel tej placówki. Dalej skarżący opisał szereg zdarzeń, które – w jego ocenie – stały w sprzeczności z obowiązującymi przepisami lub zostały później zrelacjonowane niezgodnie z prawdą. Skarżący zaznaczył, że powinien zawnioskować w związku z bezzasadnymi – zdaniem strony – zarzutami pracowników ZSP wobec jego osoby, a dotyczącymi zachowania względem syna, o poddanie ich badaniom w zakresie stosowania różnego rodzaju używek oraz badaniom psychologicznym, z uwagi na to, że pracują z dziećmi. Podsumowując, strona wniosła o uznanie jej skargi za zasadną w związku z szeregiem przypadków złamania prawa.
Z akt sprawy wynika, że strona w piśmie z 8 maja 2024 r. wniosła do Wojewody Opolskiego skargę na Wójta Gminy R. w związku z założeniem dla jej syna Niebieskiej Karty oraz oskarżeniem wnoszącego tę skargę o spowodowanie przemocy domowej. W piśmie strona przedstawiła swoje stanowisko co do zaistniałych zdarzeń.
W piśmie z dnia 24 lipca 2024 r. znak [...] Opolski Kurator Oświaty (zwany dalej "Kuratorem") poinformował stronę, że w związku ze skierowanym do Wojewody Opolskiego pismem z dnia 8 maja 2024 r., przekazanym również do Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, dotyczącym nieprawidłowości w zastosowaniu procedury "Niebieskie Karty", a także nieprawidłowości w ZSP w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa dzieci w czasie ich pobytu placówce, wymienione urzędy przekazały Kuratorowi pismo z dnia 8 maja 2024 r. do rozpatrzenia. Kurator wskazał, że uzyskał od Dyrektora ZSP wyjaśnienia, z których wynikało, że pracownicy nie stosowali ani nie stosują przemocy fizycznej bądź psychicznej wobec dzieci. Syn skarżącego nie pozostawał bez opieki na placu zabaw ani w innym miejscu w przedszkolu, ponieważ odpowiednio zareagowała pomoc nauczyciela. Rodziców poinstruowano o zasadach bezpieczeństwa dotyczących odbierania dzieci wracających z wycieczki, a wobec Dyrektora ZSP przeprowadzono instruktaż dotyczący organizowania spotkań z rodzicami. Kurator wyjaśnił też skarżącemu, że zgodnie z art. 9d ust. 2-4 z ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1673), dalej zwanej "u.p.p.d.", w przypadku uzasadnionego podejrzenia przemocy w rodzinie dziecka, dyrektor przedszkola ma obowiązek uruchomienia procedury "Niebieskie Karty". Nadzór nad przebiegiem wdrożenia procedury "Niebieskie Karty" i działań zespołu interdyscyplinarnego nie leży w kompetencjach Opolskiego Kuratora Oświaty. Zgodnie z art. 9a ust. 7h wymienionej wyżej ustawy, skargi na działanie zespołu interdyscyplinarnego rozpatruje Wójt Gminy R.
W odpowiedzi na skargę Kurator wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skargę należało odrzucić.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
W celu oceny dopuszczalności skargi wniesionej w niniejszej sprawie do Sądu, w pierwszej kolejności należy zbadać jej przedmiot. Skarżący domaga się bowiem, aby uznano jego skargę zawartą w piśmie z dnia 8 maja 2024 r. wniesionym do Wojewody Opolskiego, na którą odpowiedzi udzielił Kurator, za zasadną.
Z uzasadnienia skargi wniesionej do Sądu wynika, że skarżący nie jest zadowolony ze sposobu, w jaki Kurator rozpoznał jego skargę z dnia 8 maja 2024 r. Z lektury skargi wniesionej przez stronę do Sądu, a także skargi wniesionej w piśmie z dnia 8 maja 2024 r., rozpatrzonej przez Kuratora, wynika zdaniem Sądu, że są one wielowątkowe, lecz związane z jedną tematyką, która odnosi się do wszczęcia procedury "Niebieskie Karty" w związku z zachowaniem skarżącego, z czym skarżący się nie zgadza. Podniesione w skardze zarzuty, można zgrupować w ten sposób, że dotyczą one stosowania przemocy oraz niedopełnienia obowiązku opieki przez pracowników ZSP, które zdaniem skarżącego miały nastąpić wobec jego syna oraz bezzasadnego objęcia jego syna procedurą "Niebieskie Karty" w związku z zachowaniem skarżącego i nieprawidłowości, których dopuściły się organy w jej toku.
Mając na względzie zakres przedmiotowy skargi, Sąd uznał, że nie podlega ona kognicji sądów administracyjnych, a pogląd taki przyjął na podstawie przepisów u.p.p.d., szczegółowo regulujących zasady zastosowania procedury "Niebieskie Karty". Zgodnie bowiem z art. 9d u.p.p.d., podejmowanie interwencji w środowisku odbywa się na podstawie procedury "Niebieskie Karty" i nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy domowej ani osoby stosującej przemoc domową (ust. 1). Procedura "Niebieskie Karty" obejmuje ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez osoby, o których mowa w art. 9a ust. 11-11d u.p.p.d., w związku z uzasadnionym podejrzeniem stosowania przemocy domowej (ust. 2). Osoby, o których mowa w art. 9a ust. 11-11d u.p.p.d., realizują procedurę "Niebieskie Karty" zgodnie z zasadą współpracy i przekazują informacje o podjętych działaniach przewodniczącemu zespołu interdyscyplinarnego (ust. 3). Wszczęcie procedury "Niebieskie Karty" następuje przez wypełnienie formularza "Niebieska Karta" w przypadku powzięcia w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych podejrzenia stosowania przemocy wobec osób doznających przemocy domowej lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez świadka przemocy domowej (ust. 4). Zgodnie z art. 9a u.p.p.d., gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej, w szczególności w ramach pracy w zespole interdyscyplinarnym (ust. 1). Zespół interdyscyplinarny powołuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (ust. 2). W świetle art. 9a ust. 7h u.p.p.d., skargę na działalność zespołu interdyscyplinarnego lub członka zespołu interdyscyplinarnego może wnieść osoba objęta procedurą "Niebieskie Karty". Skargę rozpatruje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, który powołał zespół, w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572).
Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących wszczęcia procedury "Niebieskie Karty", należy wyjaśnić, że uruchomienie tej procedury nie kreuje żadnego stosunku administracyjnoprawnego, a więc nie powoduje powstania bezpośrednich uprawnień lub obowiązków osób objętych tą procedurą. Tym samym czynności w ramach tej procedury nie mogą być również kwalifikowane jako akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Powyższa ocena charakteru procedury "Niebieskie Karty" była przedmiotem analizy w postanowieniach NSA: z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2896/15; z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 137/20, z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1714/20 oraz z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 45/24 (dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko w nich zaprezentowane Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.
Mając na uwadze przywołane regulacje, uznać należy, że wskazane w skardze do Sądu zarzuty dotyczące nieuznania przez Kuratora za zasadną skargi z dnia 8 maja 2024 r., w której skarżący zarzucił szereg nieprawidłowości w działaniach pracowników SZP, w tym skutkujących wszczęciem procedury "Niebieskiej Karty", nie podlegają nadzorowi Kuratora, ani też kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, a więc nie mieszczą się w katalogu właściwości sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 P.p.s.a. Sąd zważył także, że zarzuty skargi nie odnoszą się bezpośrednio do aktów, czynności, albo bezczynności w zakresie działalności właściwej dla administracji publicznej, lecz stanowią wyraz niezadowolenia skarżącego ze sposobu wykonywania czynności przez organy stosujące procedurę "Niebieskie Karty" lub dotyczą problemów funkcjonowania jednostki podlegającej nadzorowi pedagogicznemu. Procedura "Niebieskie Karty" służy w istocie zmniejszaniu liczby spraw, w których dochodzić może do przemocy w rodzinie, zatem została tak ukształtowana przez ustawodawcę, by nie wymagała stosowania środków, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Nie pozbawia to jednakże skarżącego prawa do sądu, ponieważ jego prawa i obowiązki mogą być kształtowane w ramach postępowań regulowanych odrębnymi ustawami – przed sądem powszechnym, w tym rodzinnym, a także prokuratorem (art. 207 Kodeksu karnego). W każdym z tych postępowań skarżący będzie mógł korzystać z prawa do obrony.
Dodatkowo warto zauważyć, że przekazanie skargi wniesionej przez stronę w celu jej rozpatrzenia przez Kuratora wskazuje, iż Wojewoda uznał tę skargę za należącą do zakresu nadzoru pedagogicznego, skutkiem czego Kurator podjął aktywność adekwatną do przyznanych mu ustawowo kompetencji (patrz: ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, Dz.U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.). Działania nadzorcze Kuratora wobec ZSP takie jak żądanie wyjaśnień, czy wszczęcie kontroli w ZSP, znajdują się poza zakresem wniesionej do Sądu skargi i nie są też przejawem aktywności w relacjach pomiędzy obywatelem a organem administracji publicznej. O podjętych czynnościach Kurator poinformował skarżącego, nie rozstrzygając przy tym w żaden sposób o jego prawach lub obowiązkach.
Dostrzeżenia wymaga, że w opisywanej sprawie podjęte zostały, przez właściwe organy, działania kontrolne i nadzorcze. Na podstawie art. 7 ust. 1 u.p.p.d., który jest przepisem kompetencyjnym, zawierającym otwarty katalog zadań, które należą do wojewody w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej, mieści się nadzór nad realizacją zadań z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej realizowanych przez samorząd gminny, powiatowy i województwa (art. 7 ust. 1 pkt 5 u.p.p.d.). Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 u.p.p.d. do nadzoru i kontroli, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 6, stosuje się odpowiednio przepisy art. 126-133 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm). Jednocześnie z § 20 rozporządzenia wykonawczego Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 czerwca 2023 r. w sprawie nadzoru i kontroli nad realizacją zadań z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1165), wydanego na podstawie 7 ust. 3 u.p.p.d., wynika, że wojewoda, w ramach prowadzonego nadzoru, dokonuje w szczególności ewaluacji, kontroli, wspomagania i monitorowania działań z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej realizowanych przez jednostki, nad którymi sprawuje nadzór, w celu oceny sposobu wsparcia osób doznających przemocy domowej.
Z powołanych przepisów jasno wynika, że relacje pomiędzy wojewodą a samorządem gminnym w sprawach przeciwdziałania przemocy domowej, mają charakter wewnętrzny, ponieważ sprowadzają się do sfery nadzoru i kontroli terenowego organu administracji rządowej nad jednostkami samorządu gminnego. Również z odpowiednio stosowanych do nadzoru wojewody nad samorządem gminnym w sprawach z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej przepisów art. 126-133 ustawy o pomocy społecznej wynika wyraźnie, że czynności podejmowane przez wojewodę mają znaczenie jedynie w sferze funkcjonowania aparatu administracyjnego. W ramach tych działań wojewoda może m.in. żądać informacji, dokumentów i danych, niezbędnych do sprawowania nadzoru i kontroli; przeprowadzać oględzin obiektów, składników majątku kontrolowanej jednostki oraz przebiegu określonych czynności objętych obowiązującym standardem; żądać od pracowników kontrolowanej jednostki udzielenia informacji w formie ustnej i pisemnej w zakresie przeprowadzanej kontroli; wzywać i przesłuchiwać świadków (art. 126 pkt 1-5 ustawy o pomocy społecznej). W wyniku powyższych czynności wojewoda może następnie wydać kontrolowanej jednostce zalecenia pokontrolne (art. 128 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W przypadku zaś nierealizowania zaleceń pokontrolnych wojewoda może w drodze decyzji nałożyć karę pieniężną (art. 130-131 ustawy o pomocy społecznej).
W ocenie Sądu również z powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, które znajdują odpowiednie zastosowanie do nadzoru Wojewody Opolskiego nad realizacją zadań z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej, realizowanych przez m.in. gminę wynika, że Wojewoda Opolski, w stosunku do Gminy R., występuje w roli organu nadzoru i kontroli, które to stosunki mają wewnętrzny charakter. Nie obejmują one bowiem sfery praw i obowiązków obywatela. Tym samym ewentualnie podejmowane przez Wojewodę Opolskiego czynności nie dotyczą bezpośrednio uprawnień lub obowiązków skarżącego i nie mogą stanowić przedmiotu skargi do sądu administracyjnego.
Reasumując, skoro czynności w ramach procedury "Niebieskie Karty" nie mogą być kwalifikowane jako akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, to również niniejsza skarga dotycząca zastosowania procedury "Niebieskie Karty" jest niedopuszczalna.
Podobnie czynności Kuratora wszczęte w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego nad przedszkolami (art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe) nie mogą być w niniejszej sprawie przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Nadzór pedagogiczny sprowadza się do stałego i systematycznego badania przez powołane do tego osoby lub organy stanu, warunków i efektów prowadzonej przez szkoły i placówki działalności statutowej oraz do wywierania wpływu przez te osoby lub organy na nadzorowane jednostki w celu zapewnienia prawidłowej realizacji zadań ustawowych i statutowych tych ostatnich (A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 55). Nadzór pedagogiczny polega w szczególności na obserwowaniu, analizowaniu i ocenianiu przebiegu procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek; ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek; udzielaniu pomocy szkołom i placówkom, a także nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych (art. 55 ust. 1 powołanej ustawy).
W stanie sprawy Kurator, w piśmie z dnia 24 lipca 2024 r., poinformował skarżącego o czynnościach podjętych w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego. Doręczone stronie pismo ma więc charakter informacyjny, w którym organ ustosunkował się do treści skargi z dnia 8 maja 2024 r. Zatem stwierdzić należy, że – w skardze wniesionej do Sądu – strona odnosi się do pisma, które nie posiada cech aktu administracyjnego rozstrzygającego o prawach i obowiązkach skarżącego, lecz informuje skarżącego o działaniach nadzorczych Kuratora wobec podległej mu jednostki, to jest ZSP, które to działania mają charakter wewnętrzny i nie podlegają zaskarżeniu przez zainteresowanego nimi obywatela do sądu administracyjnego. Ponadto, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący, Kurator nie rozpoznał skargi na Wójta Gminy R., skierowanej przez stronę do Wojewody Opolskiego, lecz wypowiedział się jako organ nadzoru pedagogicznego o podjętych działaniach i ustaleniach faktycznych, dotyczących funkcjonowania ZSP. Taka odpowiedź nie posiada cech właściwych dla działalności administracji publicznej należącej do zakresu kontroli Sądu na mocy art. 3 § 2 P.p.s.a.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii, podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych.
Z tych względów skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co Sąd orzekł w sentencji postanowienia.