I SA/Op 919/24

I SA/Op 919/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
A. Komorowska-Kaczkowska
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Gocki
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 6h ust. 1, art. 6c ust. 1, art. 6i ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr SKO.40.1396.2024.po w przedmiocie określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez S. G. (dalej także jako: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9.08.2025 r., którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) [dalej: O.p.] – utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Pakosławice z dnia 14.03.2024 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Decyzję powyższą wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący złożył w dniu 30 października 2024 r. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w miejscowości R., wskazując, że od 1 listopada 2023 r. nastąpiła zmiana danych zawartych w deklaracji, tj. wprawdzie nieruchomość ta jest zamieszkiwana przez jedną osobę, jednakże na nieruchomości brak jest odpadów, dlatego też nie występuje opłata za gospodarowanie tymi odpadami.
Wójt Gminy Pakosławice wezwał stronę pismem z dnia 20 listopada 2023 r. do skorygowania ww. deklaracji w części dotyczącej obliczenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi bądź ewentualnie złożenia wyjaśnień w przedmiocie danych zawartych w złożonej deklaracji.
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, skarżący w piśmie z dnia 10 grudnia 2023 r. wskazał, że złożona korekta deklaracji odpowiada stanowi faktycznemu, a złożenie korekty deklaracji odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych ponad posiadane, a co za tym idzie odpłatności, byłoby niezgodne ze stanem faktycznym.
Wobec powyższego organ I instancji postanowieniem z dnia 8 stycznia 2024 r., wszczął wobec skarżącego, jako właściciela nieruchomości położonej w miejscowości R., postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tej nieruchomości.
W toku postępowania skarżący zwrócił się do organu I instancji o włączenie w poczet materiału dowodowego dowodów odbierania odpadów z należącej do niego posesji z uwzględnieniem rodzaju, czasookresu, ilości (wagowych i objętościowych), uwzględnienie braku odpadów przez okresy niedeklarowane i zwolnienie z opłaty za te okresy, a także wyraził dezaprobatę do uregulowań ustawowych, niezgodnych z ustrojem Państwa i zasadami zawartymi w ustawie zasadniczej.
Decyzją z dnia 14 marca 2024 r. Wójt Gminy Pakosławice określił skarżącemu wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w miejscowości R., za miesiące - począwszy od 1 listopada 2023 r. w kwocie 28,00 zł za każdy miesiąc, przy czym opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że właściciele nieruchomości zamieszkałych są obowiązani wnosić opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, na terenie której położone są te nieruchomości. Określając wysokość opłaty organ uwzględnił wskazane w deklaracji dane dotyczące ilości osób zamieszkujących na nieruchomości oraz fakt kompostowania odpadów biodegradowalnych. Wobec tego organ I instancji ustalił wysokość opłaty przyjmując wysokość stawki określoną w § 1 uchwały nr XXXII/261/2022 Rady Pakosławice z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia wysokości tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym (Dz. Urz. Woj. Opolskiego poz. 1680) w kwocie 36,00 zł i zwolnienie z tytułu posiadania kompostownika przydomowego z § 2 ust. 7 tej uchwały w kwocie 8,00 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej w skrócie: SKO lub Kolegium) nie znalazło podstaw do uwzględnienia podniesionych w nim zarzutów i wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że kwestią sporną w sprawie jest określenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w sytuacji gdy skarżący deklaruje brak odbierania odpadów komunalnych. Spór nie dotyczy zatem samej wysokości przedmiotowej opłaty, określonej kwestionowaną decyzją, ale zasadności jej pobierania w ogóle.
Kolejno odwołał się do treści przepisów art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 6c ust. 1 i ust. 2, art. 6h ust. 1, art. 6i ust. 1 pkt 1, art. 6m ust. 1 i 2, w art. 6k i art. 61, art. 6o ust. 1, art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399, dalej zwaną u.c.p.g.).
Wyjaśnił, że z powyższych przepisów wynika, że bycie właścicielem nieruchomości zamieszkałej jest wyrazem ekwiwalentności świadczenia i przekłada się na obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłata za gospodarowanie odpadami ma charakter powszechny i przymusowy. Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 61 u.c.p.g.). Opłata należy do dochodów publicznych i jest przeznaczona na realizację celów publicznych. Danina ta nie stanowi w istocie odzwierciedlenia świadczenia drugiej strony (gminy), bowiem ma służyć pozyskaniu środków na funkcjonowanie całego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w gminie, co wynika z art. 6r u.c.p.g. Zatem wysokość opłaty nie stanowi dokładnego odzwierciedlenia kosztów, jakie gminy ponoszą z tytułu odbierania odpadów od konkretnego właściciela. Powstanie i zakres zobowiązania do ponoszenia opłaty nie są ściśle uwarunkowane ilością powstających odpadów, ustalenia w tym zakresie opierają się na deklaracjach i ryczałtach (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., K 17/12, OTK-A 2013/8/125).
Organ odwołał się również do orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym wskazano, że pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustanowił bowiem domniemanie, że w zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1579/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt. 542/16 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. I SA/Ke 377/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalej przytaczane orzeczenia).
W sprawie bezspornym jest, że nieruchomość należąca do skarżącego była i jest zamieszkała przez jej właściciela, a zatem jedną osobę, co zostało prawidłowo wskazane w deklaracji. Nie jest również kwestionowane, że odpady na przedmiotowej nieruchomości były zbierany w sposób selektywny. W takim przypadku wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami za wskazany wyżej okres została określona przez organ I instancji prawidłowo, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i obowiązujące przepisy prawne.
Skoro strona błędnie wykazała w złożonej deklaracji, że obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie występuje, pomimo zamieszkiwania na tej nieruchomości jednej osoby, organ I instancji był uprawniony, a nawet obowiązany, na podstawie art. 60 ust. 1 u.c.p.g., do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji, wnioski strony odnośnie wskazania przez organ I instancji dowodów odbierania z jego posesji odpadów z uwzględnieniem ich ilości, rodzaju i czasookresu, nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy powstaje niezależnie od ilości, czy nawet braku wywozu odpadów.
Tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do tut. Sądu, w której kwestionując swój obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości domagał się jego uchylenia. Podniósł zarzut pominięcia ustawowego zwolnienia z opłaty na podstawie art. 6k ust. 4 u.c.p.g.
W uzasadnieniu podniósł, że w sprawie nie zgromadzono dowodów potwierdzających wywóz odpadów z jego gospodarstwa. Wskazał też na argumentację kwestionującą zasadność poszczególnych przepisów u.c.p.g. Zarzucił, że społeczeństwo jest obciążane dwukrotnie opłatą za odpady, tj. podczas nabywania towaru - cena za opakowanie oraz po raz drugi w chwili wywozu odpadu. Zdaniem skarżącego odpowiedzialnością za wywóz odpadów powinny zostać obciążeni producenci produktów (i ich opakowań). Zarzucił brak zgodności z Konstytucją RP przepisom u.c.p.g.
Wniósł o uznanie swoich zarzutów za słuszne i umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 25.10.2024 r. skarżący wniósł o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności aktu normatywnego u.c.p.g. w szczególności art. 6g i art. 6i tej ustawy z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64i art. 76 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej jako: [p.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja/postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa.
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9.08.2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Pakosławice z dnia 14.03.2024 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Istota sporu dotyczy zasadności określenia skarżącemu wysokości ryczałtowej opłaty rocznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, zamieszkiwanej przez 1 osobę.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 6c u.c.p.g., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1), przy czym rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (ust. 2). W myśl art. 6h u.c.p.g., właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, czyli właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, ewentualnie, na których nie zamieszkują mieszkańcy, ale powstają odpady komunalne, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz określenie stawki opłaty następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.). Zgodnie z art. 6i ust. 1 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje:
1) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 – za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec;
2) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 2 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne.
Stosownie zaś do art. 6m ust. 1 i 2 u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wynikająca z deklaracji oplata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6k i art. 61 u.c.p.g. Tym samym to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazać również trzeba, że opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze.
Zgodnie z art. 6o ust. 1 u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
Z treści art. 6o ust. 1 u.c.p.g. wynika, że decyzja określająca wysokość opłaty ma charakter deklaratoryjny, gdyż obowiązek ponoszenia opłaty - jak wyżej wskazano - powstaje z mocy prawa, w chwili zaistnienia stanu faktycznego wskazanego w ustawie (zamieszkania lub powstania odpadów na nieruchomości niezamieszkałej).
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, ci zaś są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Natomiast wysokość stawki opłaty określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, na której zamieszkuje mieszkaniec powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania na nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych. Inaczej rzecz ma się w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy – obowiązek uiszczenia opłaty powstaje dopiero w sytuacji powstania na nieruchomości takich odpadów. W przypadku zatem nieruchomości zamieszkanych nie zachodzi konieczność dokonywania przez organ ustaleń dotyczących ilości wytwarzanych przez dane gospodarstwo domowe odpadów. Stosownie do przywołanego już wcześniej art. 6i pkt 1 u.c.p.g., obowiązek uiszczenia opłaty w odniesieniu do nieruchomości zamieszkanych powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Powstanie tego obowiązku jest zatem uzależnione nie od faktu wytwarzania odpadów komunalnych, lecz od faktu samego zamieszkiwania na danej nieruchomości. Samo "zamieszkiwanie" na nieruchomości w kontekście konieczności zorganizowania odbioru odpadów komunalnych, należy wiązać z faktycznym jej zamieszkiwaniem, a nie odwoływać się do wąskiego rozumienia terminu "zamieszkiwania", jakie przypisuje się mu na gruncie Kodeksu cywilnego. Chodzi o to, aby wszystkie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, choćby robili to nieregularnie, wchodziły w zakres abstrakcyjnego pojęcia "nieruchomości zamieszkanych", w przeciwieństwie do tych, na których nie mieszkają mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (np. urzędy, zakłady pracy). W konsekwencji należy przyjąć, że uznanie nieruchomości za zamieszkałą powoduje obowiązek złożenia deklaracji i opłat (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1418/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 122/18 – oba dostępne w bazie internetowej CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie w toku postępowania przed organami administracji publicznej ustalono, że skarżący faktycznie zamieszkuje na spornej nieruchomości i okoliczność ta nie jest przez niego kwestionowana. Tym samym nieruchomość jest przez niego "zamieszkana", a więc warunek poboru opłaty został spełniony. Ziściło się bowiem zdarzenie, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego w postaci zamieszkiwania na nieruchomości, zaś obowiązek ponoszenia opłaty znajduje podstawę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
Nie mają przy tym wpływu na wynik sprawy twierdzenia skarżącego, że na nieruchomości brak jest odpadów czy też, że wytwarza odpady jedynie sezonowo, nie w każdym miesiącu.
Podkreślić raz jeszcze należy, że z powołanych przepisów wynika, iż wysokość opłaty określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, na której zamieszkuje mieszkaniec powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania na nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych (w przeciwieństwie do nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, odnośnie których obowiązek uiszczenia opłaty powstaje dopiero w sytuacji powstania na nieruchomości takich odpadów).
Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g ustanowił bowiem domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym. Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie.
Skoro skarżący faktycznie zamieszkuje na spornej nieruchomości i okoliczność ta nie jest przez niego kwestionowana, to warunek poboru opłaty został spełniony. Ziściło się bowiem zdarzenie, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego w postaci zamieszkiwania na nieruchomości, zaś obowiązek ponoszenia opłaty znajduje podstawę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorom gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter ekwiwalentnego świadczenia obowiązkowego, które obowiązkowo należy uiszczać dopóty, dopóki spełnia się ustawowe przesłanki, precyzowane w odpowiednich uchwałach będących aktami prawa miejscowego. Taką przesłanką jest bycie właścicielem nieruchomości zamieszkałej. Z uwagi na fakt złożenia deklaracji, z której wprost wynika, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest skarżący oraz że przedmiotowa nieruchomość jest zamieszkiwana przez 1 osobę, organ I instancji prawidłowo określił opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 28,00 zł.
Na marginesie wskazać należy, że tut. Sąd orzekał już w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym rozpoznając skargę strony wniesioną na decyzję wydaną w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Wyrokiem z dnia 9.03.2022 r., sygn. akt I SA/Op 504/21 tut. Sąd oddalił skargę strony.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18.08.2023 r., sygn. akt III FSK 676/22 oddalił skargę kasacyjną wniesioną od ww. wyroku, podzielając stanowisko, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na której zamieszkuje mieszkaniec nie jest uzależniona od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych.
Tym samym nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty odnośnie braku podstaw do obciążenia skarżącego opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W sprawie nie doszło również do naruszenia przepisu art. 6k ust. 4 u.c.p.g. poprzez pominięcia ustawowego zwolnienia z opłaty.
Wskazany przepis stanowi, że rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2023 r. poz. 2424).
Wyjaśnić należy, że użycie przez ustawodawcę w treści art. 6k ust. 4 u.c.p.g. zwrotu "może zwolnić" wskazuje, że kompetencje organu stanowiącego do wprowadzenia zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami w całości lub w części mają charakter fakultatywny. Tym samym rada gminy nie ma obowiązku podejmowania takiej uchwały, gdyż pozostaje to jedynie w zakresie jej uprawnień (upoważnienia ustawowego). Niepodjęcie uchwały wyklucza możliwość stosowania zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o którym mowa w art. 6k ust. 4 (za: wyrok WSA w Szczecinie z 25.01.2018 r., I SA/Sz 943/17, LEX nr 2442726 i M. Budziarek [w:] A. Szymczak, M. Budziarek, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2021, art. 6(k), źródło: LEX).
W przedmiotowej sprawie Rada Gminy Pakosławice nie skorzystała z fakultatywnego uprawnienia wynikającego z art. 6k ust. 4 u.c.p.g.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić również należy, że nie są uzasadnione zarzuty skarżącego odnośnie braku zgromadzenia materiału dowodowego w postaci dowodów odbierania odpadów z należącej do niego posesji z uwzględnieniem rodzaju, czasookresu, ilości (wagowych i objętościowych). Jak wyjaśniono już powyżej, w realiach przedmiotowej sprawy ustalenia dotyczące ilości odbieranych z posesji skarżącego odpadów nie mają znaczenia z uwagi na to, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest uzależniona od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zbadania zgodności z Konstytucją RP przepisów u.c.p.g., wyjaśnić należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 listopada 2013 roku w sprawie o sygn. K 17/12 (opublikowanym w OTK-A 2013/8/1250N) podkreślił, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi została nałożona ustawą i ma charakter powszechnego, jednostronnie ustalanego świadczenia pieniężnego, od którego wniesienia uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu. Opłata ta jest więc świadczeniem pieniężnym o charakterze przymusowym, a obowiązek jej zapłaty spoczywa na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co wynika z przepisu art. 6h w zw. z art. 6c ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Zgodnie z dalszym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, "Zapewnienie ochrony środowiska" jest celem ujętym w art. 5 Konstytucji RP. Regulacje dotyczące utrzymywana czystości w gminach służą realizacji istotnego interesu społecznego i ochronnie środowiska naturalnego przed degradacją i dewastacją (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 listopada 1997 r. w sprawie o sygn. K 22/97). Ochrona środowiska jest więc jedną z podstawowych wartości chronionych przez ustawę zasadniczą (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 czerwca 2006 r. w sprawie o sygn. K 23/05, opublikowano: OTK ZU nr 6/A/2006, poz. 62).
W podsumowaniu stwierdzić zatem należy, że w niniejszej sprawie, wobec złożenia przez skarżącego deklaracji dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi o treści budzącej wątpliwości, organ I instancji był obowiązany, na podstawie art. 60 ust. 1 u.c.p.g., do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co uczynił uwzględniając prawidłowo ustalone elementy stanu faktycznego, mające wpływ na jej wysokość.
W przedmiotowej sprawie opłata została naliczona prawidłowo, zgodnie z uchwałą nr XXXII/261/2022 Rady Gminy Pakosławice z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia wysokości tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym (Dz. Urz. Woj. Opolskiego poz. 1680), zgodnie z którą w przypadku nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi, stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w § 1 ustala się w wysokości 36,00 zł miesięcznie/mieszkańca (§ 2 ust. 1), przy uwzględnieniu zwolnienia z tytułu posiadania kompostownika przydomowego z § 2 ust. 7 tej uchwały w kwocie 8,00 zł.
Podkreślenia wymaga, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną i wbrew twierdzeniom skarżącego nie stanowi ona zapłaty ceny za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy między gminą i właścicielem nieruchomości o charakterze cywilnoprawnym, lecz wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a konkretnie z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz regulacji lokalnych zawartych w uchwałach rady gminy. Samo utrzymanie porządku i czystości w gminach służy zaspokajaniu potrzeb wspólnoty lokalnej. Opłata za odbiór i zagospodarowanie odpadów nie ma na celu wyłącznie pokrycia kosztów przedmiotowych czynności. Stanowi dochód ona publiczny i jest przeznaczona na realizację celów publicznych, do których na szczeblu gminnym należy m.in. zadanie własne gminy w postaci utrzymania czystości i porządku w gminach. Opłata stanowi dochód gminy, z którego pokrywa się funkcjonowanie całości systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, a mianowicie: odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługę administracyjną tego systemu (art. 6r ust. 1 w zw. z ust. 2 u.c.p.g.).
Konkludując, zdaniem Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zebrały zupełny materiał dowodowy, który w wyczerpujący sposób rozpatrzyły, dokonując ustaleń faktycznych w sposób prawidłowy, a tym samym podniesione w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku w postaci wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji prowadziły do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.