I SA/Op 84/22

I SA/Op 84/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-06-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska
Grzegorz Gocki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 160/23 - Wyrok NSA z 2025-10-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2014 poz 1204
art. 2 ust. 1 i 3, art. 4 ust. 3, art. 5
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 stycznia 2022 r., nr 1601-IEE.711.550.2021 w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez D. P. (dalej określanej także jako: skarżąca, strona, zobowiązana) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 4 stycznia 2022 r., wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 753 z zm. - dalej jako: "kpa") oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 – dalej jako: "upea"), którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu (dalej: Naczelnik I US w Opolu) z 20 września 2021 r. w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.
Naczelnik I US w Opolu prowadzi wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 30 listopada 2018 r. nr [...], wystawionego przez P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, obejmującego zobowiązania w opłatach abonamentowych rtv za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2018 r.
Zawiadomieniem z 19 grudnia 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia strony z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono stronie 28 grudnia 2018 r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór zawiadomienia 24 grudnia 2018 r., a pismem z 10 stycznia 2019 r. poinformował o przyjęciu zajęcia do realizacji.
Pismem z 29 grudnia 2018 r. zobowiązana wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, oparte na przesłankach z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 upea. Zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym uzasadniała okolicznościami: nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, spełnienia warunków do zwolnienia z obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, a także przedawnienia roszczenia. Zaznaczyła, że pobiera świadczenie emerytalne w minimalnej wysokości, w związku z czym nie podlega ono zajęciu, a o ukończeniu 70-tego roku życia poinformowała wierzyciela pismem z 4 października 2018 r. Ponadto strona wskazywała na brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 upea.
W związku z powyższym Naczelnik I US w Opolu wydał 8 stycznia 2019 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz zwrócił się do P. S.A. jako wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Postanowieniem z 28 marca 2019 r. wierzyciel uznał zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem z 19 czerwca 2019 r. wydanym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A., działającego jako II instancja.
Postanowieniem z 2 września 2019 r. organ egzekucyjny - w ślad za wierzycielem - uznał wniesione przez stronę zarzuty nieistnienia i przedawnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia za nieuzasadnione. W wyniku przeprowadzonej kontroli instancyjnej organ odwoławczy postanowieniem z 16 października 2019 r., wydanym na podstawie art. 233 § 2 op, uchylił ww. postanowienie organu I instancji, uznając, że zostało ono wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organ stwierdził, że wskazane w zaskarżonym rozstrzygnięciu okoliczności wymagają wyjaśnienia przez organ egzekucyjny przy aktywnym udziale P S.A.
Wskutek wystąpienia organu egzekucyjnego do wierzyciela o wyjaśnienie powstałych wątpliwości, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. uznał za zasadne wznowienie postępowania z uwagi na zajęcie nieprawidłowego stanowiska w zakresie wniesionego zarzutu przedawnienia. Stąd organ ten postanowieniem z 19 czerwca 2019 r. uchylił w całości swoje postanowienie z 28 marca 2019 r., a także postanowienie z 19 czerwca 2019 r. w sprawie rozpatrzenia zarzutów wniesionych przez stronę.
Rozpatrując następnie zarzuty skarżącej w ramach wznowionego postępowania Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. postanowieniem z 11 lutego 2021 r. uznał je za niezasadne. Wyjaśnił, że zobowiązana dokonała formalności dotyczących rejestracji odbiorników rtv, po czym został jej nadany indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Według wierzyciela zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na brak otrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest zasadny. Korespondencja zawierająca przedmiotowe zawiadomienie została bowiem wysłana na aktualny adres strony (tj. ul. [...] w O.) i nigdy nie została przekazana jako zwrotna. Przy czym, jak zaznaczył organ, nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników rtv z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. W kwestii dotyczącej błędu w nazwisku popełnionego w przesłanym do strony zawiadomieniu z 10 września 2008 r. poprzez wskazanie "P" zamiast "P1" wierzyciel stwierdził, że błąd ten był wynikiem omyłki pisarskiej powstałej w trakcie wprowadzania danych z wniosku rejestracyjnego do systemu informatycznego. Odnosząc się z kolei do zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na posiadanie uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych wierzyciel wskazał na treść art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 dalej jako: "uoa") i wyjaśnił, że w myśl tego przepisu, zaistnienie ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych nie powoduje zmiany stanu prawnego do czasu, kiedy uprawnienia te nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej (z wyjątkiem osób, które ukończyły 75 lat). Poświadczeniem dopełnienia ww. formalności jest wydanie stosownych dokumentów przez pracownika operatora, potwierdzonych datownikiem i swoim podpisem. Wymóg zgłoszenia uprawnień do zwolnienia dotyczy również osób, które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym. Tymczasem, jak ustalono, zobowiązana nie zgłosiła w placówce pocztowej przysługujących uprawnień, co powoduje, że nadal posiada ona status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych. W kwestii przedawnienia opłat abonamentowych wierzyciel wskazał, że co do zasady najwcześniejsze należności (z 2013 r.) przedawniały się na podstawie art. 70 § 1 op z dniem 31 grudnia 2018 r. Niemniej jednak, zgodnie z art. 70 § 4 op, wskutek skutecznego zajęcia wierzytelności w 2018 r., roszczenie objęte tytułem wykonawczym nr [...] nie uległo przedawnieniu. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia wierzyciel wyjaśnił, że upomnienie nr [...] zostało odebrane przez stronę 24 września 2018 r., stąd zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 7 upea nie jest uzasadniony.
Naczelnik I US w Opolu – związany, na mocy art. 34 § 1 upea, stanowiskiem wierzyciela - postanowieniem z 20 września 2021 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty strony na postępowanie egzekucyjne.
We wniesionym na to postanowienie zażaleniu strona zarzuciła, że wierzyciel nie odniósł się do zarzutu braku dysponowania jakimkolwiek dowodem na potwierdzenie przesłania jej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Nie zgodziła się również ze stwierdzeniem wierzyciela, że P. S.A. nie odnotowała faktu dopełnienia przez nią formalności zwolnienia od opłat abonamentowych i że w dalszym ciągu posiada ona status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych. Według strony obowiązek ten został dopełniony, czego dowodem są kilkukrotne nieudane próby ponownego wyrejestrowania odbiornika rtv podejmowane przez nią w kwietniu 2019 r. w placówce pocztowej przy ul. [...] w O. (próby te nie powiodły się właśnie z uwagi na dopełnienie wcześniej formalności). Skarżąca zarzuciła więc, że skoro wierzyciel nie odniósł się do kwestii braku dowodu doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego to nie spełnił zasadniczej przesłanki istnienia zobowiązania i nie udowodnił, że zobowiązanie do uiszczania opłat abonamentowych powstało. Z tego względu postanowienie to powinno zostać uchylone, a postępowanie egzekucyjne umorzone. Wierzyciel na dowód otrzymania przedmiotowego zawiadomienia przedstawił bowiem jedynie uwierzytelniony 11 lutego 2021 r. druk tego zawiadomienia, skierowany do "D. P1", a nie do "D. P." Natomiast na dokumencie mającym potwierdzić odebranie przez nią upomnienia nie ma nazwiska, a wyłącznie imię "D.". W dodatku podpis znajdujący się na tym dokumencie w niczym nie przypomina jej podpisu. Skarżąca podkreśliła przy tym, że nawet w dacie składania zażalenia nie była w stanie dokonać wyrejestrowania odbiornika rtv na poczcie, ponieważ nie ma jej w systemie.
W toku postępowania zażaleniowego organ odwoławczy wystąpił do wierzyciela o uzupełnienie materiału dowodowego o poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie dokumentów w postaci: 1) zgłoszenia rejestracyjnego dokonanego na imię i nazwisko strony; 2) powiadamiania przez stronę właściwej placówki P. S.A. o zmianie nazwiska, miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników lub o fakcie zaprzestania używania odbiorników, czy też dopełnienia formalności związanych ze zwolnieniem z opłat abonamentowych; 3) potwierdzenia wyekspediowania do strony przesyłki zawierającej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego; 4) potwierdzenia dokonywania wpłat abonamentowych.
Dyrektor P. S.A. Centrum Obsługi Finansowej w piśmie z 23 listopada 2021 r. poinformował, że strona nie powiadomiła P. o zmianie nazwiska, miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników, jak również o fakcie zaprzestania używania odbiorników, czy też dopełnienia formalności związanych ze zwolnieniem z opłat abonamentowych. Wskazał również, że co najmniej od 2010 r. strona nie uregulowała żadnej opłaty za abonament rtv. W załączeniu przedłożył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię wniosku rejestracyjnego strony z 7 listopada 2001 r. oraz dokument elektroniczny z systemu P. S.A., potwierdzający wygenerowanie 10 września 2008 r. przesyłki zawierającej zawiadomienie o nadaniu stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...].
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu nie znalazł podstaw do uwzględnienia podniesionych w nim zarzutów i wskazanym na wstępie postanowieniem z 4 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu wyjaśnił na wstępie, że zastosowanie w sprawie miały przepisy upea w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (wejście w życie z dniem 30 lipca 2020 r.).
Dalej wskazał, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich podstawą mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w art. 33 upea. Zwrócił również uwagę, że na mocy przepisów art. 34 § 1 upea, w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 upea, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Stąd też, gdy wierzyciel w zajętym przez siebie stanowisku stwierdzi, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym istnieje i jest wymagalny, organ egzekucyjny zobligowany jest do dalszego prowadzenia egzekucji. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela.
W rozpatrywanej sprawie podniesione przez skarżącą zarzuty, dotyczące nieistnienia i przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 upea), a także braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 upea) wymagały stanowiska wierzyciela, które jest wiążące dla organu egzekucyjnego, jak i organu nadzoru. Organ egzekucyjny wypełnił opisaną procedurę występując do wierzyciela o zajęcie stanowiska, który w postanowieniu z 11 lutego 2021 r., uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez stronę i jest ostateczne.
Odnosząc się do zagadnień podniesionych w zażaleniu organ wyjaśnił, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w ustawie o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Obowiązek ten trwa nieprzerwanie do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej P. S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia. W przypadku braku skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników lub dopełnienia formalności związanych ze zwolnieniem opłat abonamentowych użytkownik zobowiązany jest do dalszego ich uiszczania (por. wyrok WSA w Kielcach z 8 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 277/18). Zgodnie z treścią obowiązujących na przestrzeni lat rozporządzeń w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych [tj. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 70 poz. 338), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 141 poz. 1190), rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676)], to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia właściwej placówki P. S.A. o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników lub zaistnienia okoliczności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Każdy legalny brak dokonywania kolejnych opłat musi zostać poprzedzony czynnością polegającą na złożeniu w placówce operatora wyznaczonego odpowiedniego zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika, bądź na podstawie wcześniejszych przepisów za pośrednictwem wypełnionego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", a w dobie imiennych książeczek radiofonicznych na odcinku "Z" lub "W" stanowiących ich integralną część.
Organ podniósł, że zgodnie z ustaleniami P. odbiornik rtv został zarejestrowany na imię i nazwisko skarżącej 7 listopada 2001 r. pod adresem: ul. [...] w O. W wyniku dokonanej rejestracji wydana została imienna książeczka radiofoniczna o numerze,[...] która stanowiła dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Okoliczności te potwierdzają przedłożone przez wierzyciela dowody w postaci: kserokopii wniosku o rejestrację złożonego przez stronę 7 listopada 2001 r. oraz kserokopii karty radiofonicznej nr [...]
W ocenie organu nie budzi więc wątpliwości, że zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika rtv, co potwierdza istnienie obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. Z kolei strona nie przedstawiła skutecznych przeciwdowodów na obalenie tej tezy. Wierzyciel nie dysponuje bowiem dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez stronę formalności, czy to związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiorników rtv, czy też związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Organ wyjaśnił przy tym, że w myśl art. 4 ust 3 uoa, prawo do zwolnienia od opłat abonamentowych przewidzianego w art. 4 pkt 6 tej ustawy, tj. z uwagi na ukończenie 60 roku życia oraz ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia - przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Z informacji przekazanych przez wierzyciela (pismo z 23 listopada 2021 r.) wynika, że strona nie zgłosiła w placówce pocztowej przysługujących uprawnień do zwolnienia z opłat. Tym samym, jak trafnie stwierdził wierzyciel w zajętym stanowisku, brak dopełnienia ww. czynności formalno - prawnych skutkuje dalszym naliczaniem kwot abonamentu. Konsekwencją natomiast niedokonania skutecznego wyrejestrowania odbiornika rtv, jak też niedopełnienia formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych i nieuregulowanie przez stronę należności z tego tytułu w okresie od stycznia 2013 r. do sierpnia 2018 r. było, zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 3 uoa, podjęcie czynności egzekucyjnych zmierzających do przymusowego ściągnięcia powstałych zaległości.
Odpowiadając następnie na zarzut braku zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników rtv organ odwoławczy wskazał za wierzycielem, że P. wykonała nałożone rozporządzeniem rejestracyjnym zobowiązanie, wysyłając 10 września 2008 r. na adres strony: ul. [...] w O. zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], stanowiące nowy dowód zarejestrowania odbiorników rtv. Wierzyciel, mając na uwadze, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat) nigdy nie została przekazana jako zwrotna do P. S.A., przyjął, że zawiadomienie zostało skutecznie przesłane. Co prawda wierzyciel nie przedstawił dokumentu potwierdzającego wyekspediowanie spornego zawiadomienia, niemniej jednak w aktach sprawy znajduje się duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 10 września 2008 r. zawierający prawidłowe dane adresowe strony, a także numer imiennej książeczki radiofonicznej ([...]). Odnosząc się do kwestii błędu w nazwisku skarżącej popełnionego w duplikacie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 10 września 2008 r., poprzez wskazanie "P1" zamiast "P" wierzyciel wyjaśnił, że powstały błąd był wynikiem omyłki pisarskiej powstałej w trakcie wprowadzania danych z wniosku rejestracyjnego do systemu informatycznego. W opinii Dyrektora Izby, pomimo ww. błędu w nazwisku pozostałe dane adresowe oraz przypisany stronie indywidualny numer identyfikacyjny zostały prawidłowo wskazane, co umożliwia jej weryfikację jako abonenta. Jednocześnie organ nadzoru stwierdził, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Zgodnie bowiem z poglądami orzecznictwa, przesłanie zawiadomienia w formie listu zwykłego, na prawidłowy adres abonenta stanowi zadość nałożonemu na P. S.A. obowiązkowi powiadomienia użytkowników o nadaniu im indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Z kolei w wyroku NSA z 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2265/15 wskazano, że wystarczającą przesłanką do kontynuowania wnoszenia opłat abonamentowych przez użytkownika, bez konieczności ponownej rejestracji odbiornika rtv, jest znajdująca się w aktach sprawy poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przed upływem terminu wskazanego w § 5 rozporządzenie rejestracyjnego. Dyrektor Izby podkreślił również, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia. Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników rtv od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
W odniesieniu do zarzutu wygaśnięcia obowiązku z uwagi na przedawnienie należności Dyrektor Izby wyjaśnił, że opłaty abonamentowe stanowią należności publicznoprawne (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2016 r. sygn. akt K 24/08), wobec czego zastosowanie do nich mają przepisy Ordynacji podatkowej, w tym też normy regulujące kwestię przedawnienia. Ponieważ należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] dotyczą okresu od stycznia 2013 r. do sierpnia 2018 r., przedawnienie najstarszej z należności objętej ww. tytułem wykonawczym nastąpiłoby, w myśl art. 70 § 1 op, z końcem 2018 r. Niemniej jednak, jak wyjaśnił wierzyciel, na podstawie art. 70 § 4 op bieg terminu przedawnienia został przerwany. Zawiadomieniem z 19 grudnia 2018 r. organ egzekucyjny dokonał bowiem zajęcia świadczenia zobowiązanej z zaopatrzenia emerytalnego, o czym strona została powiadomiona 28 grudnia 2018 r. W konsekwencji roszczenie objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym wskutek skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego nie uległo przedawnieniu, a tym samym nie doszło do wygaśnięcia obowiązku.
W ocenie organu nie znajdował również potwierdzenia zarzut skarżącej dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Z ustaleń wierzyciela wynikało, że 19 września 2018 r. skierowano na adres strony upomnienie nr [...]. Okoliczność tą potwierdza włączona do akt sprawy kserokopia przedmiotowego upomnienia (list polecony nr [...]) wraz z elektronicznym potwierdzeniem jego odbioru przez stronę 24 września 2018 r.
Końcowo organ wskazał, że rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów jest związany stanowiskiem wierzyciela. Zatem zarówno organ egzekucyjny I instancji, jak i organ nadzoru, nie mogą ocenić zarzutów zobowiązanej inaczej niż uczynił to wierzyciel w postanowieniu z 11 lutego 2021 r.
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 kpa. Stawiając te zarzuty domagała się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, dopuszczenia dowodów z dokumentacji złożonej przez nią 20 stycznia 2022 r. w placówce pocztowej w O., przy ul. [...] wraz z dowodem przeznaczonym dla abonenta pod nazwą: "Zawiadomienie o zatwierdzeniu przeprowadzonej zmiany danych" - którego to dowodu skarżąca nie mogła przedstawić wcześniej w toku prowadzonego postępowania oraz zasądzenia na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podtrzymała stanowisko o nieistnieniu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, z uwagi na niedokonanie przez operatora pocztowego zawiadomienia jej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Według skarżącej nie można zgodzić się z organem, że błędne określenie jej nazwiska, tj. "P1" zamiast "P." pozbawione jest jakiegokolwiek znaczenia faktycznego i prawnego. Dopiero bowiem od momentu, gdy wierzyciel skorygował jej nazwisko możliwa stała się zmiana jej statusu "abonenta zobowiązanego" na "niezobowiązanego". Z tych względów, zdaniem strony, skarga jest uzasadniona, a co więcej uzasadnione jest ustalenie przez Sąd, że status abonenta niezobowiązanego do uiszczania opłat obowiązuje od 2008 r. Skarżąca poddała w wątpliwość to, że tylko ona ma przedstawić dowód wyrejestrowania odbiornika, a wierzyciel takiego obowiązku nie ma. Powołując się na orzecznictwo (wyroki WSA w Krakowie z 29 września 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 264/17, WSA we Wrocławiu z 3 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 240/18) podniosła, że skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Według skarżącej, wierzyciel nie dysponuje takim dowodem. Co więcej, czyni ze swojego prawa użytek sprzeczny z przeznaczeniem tego prawa, bagatelizując nawet taką okoliczność jak wprowadzenie do systemu informatycznego P. S.A. błędnego jej nazwiska. Zdaniem strony, świadczy to o złej woli tego organu, usiłującego wymusić zapłatę nienależnej daniny publicznej, od której przysługuje jej zwolnienie od prawie 14 lat, ze względu na wiek, a także z uwagi na otrzymywanie najniższego świadczenia emerytalnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej jako: "ppsa"), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaznaczyć także należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności należy podkreślić, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 – dalej jako: "ustawa zmieniająca") dokonano istotnych zmian w upea oraz w pppsa. W art. 1 pkt 20 ustawy zmieniającej dokonano zmiany brzmienia art. 33 upea, który reguluje podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i tryb postępowania. Zmiany weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r., (z wyjątkiem przepisów wskazanych w art. 29 ustawy zmieniającej, które nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie). Dla rozstrzygnięcia zgłoszonych przez skarżącą zarzutów istotne znaczenie ma art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. upea) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 30 listopada 2018 r., który wpłynął do organu egzekucyjnego 14 grudnia 2018 r., zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 r. W sprawie zastosowanie znajdą zatem przepisy regulujące środek zaskarżenia w postaci zarzutów na postępowanie egzekucyjne w brzmieniu sprzed nowelizacji.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji wydane w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów skarżącej w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 30 listopada 2018 r. nr [...]. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony przez wierzyciela - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. i obejmował należności z tytułu opłat abonamentowych rtv za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2018 r.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 upea, zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie zarzuty są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Katalog zarzutów ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 § 1 upea. Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Oznacza to, że żadne inne sytuacje, czy powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów. Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przy czym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego, wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.
W myśl art. 34 § 1 upea zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1- 5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. W myśl art. 34 § 4 upea organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie na podstawie powołanych wyżej przepisów organ egzekucyjny zobowiązany był do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany.
Wierzyciel w prawomocnym stanowisku uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne. W konsekwencji, ponieważ stanowisko to było wiążące dla organu egzekucyjnego, a także po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z udziałem wierzyciela, organ egzekucyjny wydał postanowienie o niezasadności zarzutów. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.
Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie skład orzekający miał na uwadze okoliczność, że związanie stanowiskiem wierzyciela nie wiąże sądu. Zatem sąd, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów musi dokonać oceny także stanowiska wierzyciela, a więc zbadania czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy poddawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z 11 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 1904/09, z 4 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 216/10 - publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalej przytaczane w tym uzasadnieniu orzeczenia).
Zdaniem tut. Sądu, zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, zatem zarówno postanowienia organu egzekucyjnego, organu odwoławczego i wierzyciela nie naruszały prawa.
Skarżąca, stawiając zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, podnosi przede wszystkim, że wierzyciel nie dopełnił obowiązku zawiadomienia jej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wskazała, że wierzyciel, na dowód otrzymania przez nią przedmiotowego zawiadomienia, przedstawił jedynie uwierzytelniony druk, skierowany do "D. P.", a nie do "D1 P1". Z uwagi więc na błędne oznaczenie adresata, przesyłka zawierająca informację o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nigdy do niej nie dotarła. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, skoro operator pocztowy nie powiadomił jej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, obowiązek wnoszenia opłaty abonamentowej nie został usankcjonowany i tym samym nie może być dochodzony. Jednocześnie skarżąca podnosi, że w 2008 r. nabyła uprawnienie do zwolnienia z opłat abonamentowych, o którym mowa w art. 4 pkt 6 uoa, czyli dotyczącego osób, które ukończyły 60 lat oraz mają ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Odnosząc się do tych zarzutów wskazać na wstępie należy, że obowiązek rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego wynika z przepisu art. 5 ust. 1 uoa. Przepis ten stanowi o obowiązku rejestracji odbiorników rtv oraz obowiązku opłacania abonamentu rtv. W przypadku dokonania rejestracji odbiorników rtv na abonencie spoczywa - wynikający z przepisów prawa - obowiązek regulowania opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 uoa) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono wierzycielowi uprawnienia do zwolnienia z opłat rtv bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324).
Z powyższego wynika, że po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Dla jego realizacji nie jest więc konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, tj. decyzji administracyjnej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A z 2010 r. nr 3, poz. 22; wyrok WSA w Gliwicach z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13).
Zatem w sprawie istotny był fakt zarejestrowania odbiornika, bowiem aby skutecznie podważyć ciążący na użytkowniku odbiornika rtv obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika, bądź zgłoszenie operatorowi pocztowemu uprawnienia do zwolnienia z opłat rtv. Stąd rzeczą wierzyciela było wykazanie faktu rejestracji przez skarżącą odbiornika rtv, gdyż to ta okoliczność przesądzała o powstaniu obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami uoa zarejestrowanie odbiornika, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Sąd podkreśla przy tym, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że to na posiadaczu odbiornika spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności znoszących powstały z mocy prawa obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Zgodnie więc z jednolitą linią orzeczniczą, podzielaną w pełni przez tut. Sąd, to właśnie abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać dowody na wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki: WSA w Gliwicach z 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14, NSA z 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21). Rację zatem ma zarówno wierzyciel, jak i organy egzekucyjne, że dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika bądź nie zgłosi operatorowi pocztowemu przysługujących uprawnień do zwolnienia, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (zob. wyroki: NSA z 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18; WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/GL 1020/17; WSA w Olsztynie z 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 593/16).
W realiach rozpatrywanej sprawy bezsporna jest okoliczność, że rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...] w O. zgłoszona została 7 listopada 2001 r. w Urzędzie Pocztowym [...] na imię i nazwisko skarżącej, na dowód czego została dołączona kserokopia wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego (k. 153 akt administracyjnych). Po zgłoszeniu rejestracji skarżącej została wydana imienna książeczka RTV o numerze [...], która stanowiła dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342 - dalej: rozporządzenie z 25 września 2007 r.), stronie został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...].
Tym samym, fakt rejestracji przez skarżącą odbiornika rtv został wystarczająco wykazany przez wierzyciela i nie budzi sporu między stronami. Wobec powyższego, to na skarżącą przeszedł ciężar przedstawienia dowodów na uwolnienie się od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. W ocenie Sądu skarżąca wymogowi temu nie sprostała, albowiem dokonana analiza akt sprawy nie potwierdza, by dopełniła ona formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika rtv, lub dotyczących zgłoszenia operatorowi pocztowemu nabycia uprawnień do zwolnienia z opłat.
Odnosząc się do tej części argumentacji skargi, w której skarżąca kwestionuje obowiązek zapłaty opłat abonamentowych z uwagi na spełnienie przesłanek zwolnienia, o którym mowa w art. 4 pkt 6 uoa (czyli dotyczącego osób, które ukończyły 60 lat oraz mają ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia) wskazać należy, że chociaż spełnienie tych przesłanek ze strony skarżącej, począwszy od 2008 r., nie budzi wątpliwości - niemniej jednak fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia z opłat sam w sobie nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 3 uoa zwolnienia określone w ust. 1 pkt 1 i 3-8 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła (ust. 4).
Z treści tych przepisów wprost zatem wynika, jak zasadnie przyjęły organy, że zwolnienie z opłat abonamentowych, na które powołuje się strona, nie następuje z mocy prawa, lecz stosownie do art. 4 ust. 3 uoa dla skorzystania z przedmiotowego zwolnienia konieczne jest złożenie w placówce P. S.A. oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedłożenia dokumentów potwierdzających takowe uprawnienie. Brzmienie cytowanego wyżej przepisu jednoznacznie wskazuje, że bez złożenia stosownego oświadczenia, o skorzystaniu ze zwolnienia nie może być mowy. Organ nie może działać z urzędu, a złożenie określonego w ustawie oświadczenia ma charakter konstytutywny (por. wyrok WSA w Opolu z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 467/16). Mając zatem na względzie, że w aktach sprawy brak jest dowodów, że skarżąca zgłosiła w placówce pocztowej nabycie uprawnień do zwolnienia z mocy art. 4 upkt 6 uoa, prawidłowo organy przyjęły, że w realiach tej sprawy samo spełnienie przez skarżącą przesłanek w tym przepisie zawartych nie mogło stanowić o nieistnieniu dochodzonego obowiązku. Nie znajdują przy tym potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy twierdzenia skarżącej (m. in. w piśmie z 4 października 2018 r. stanowiącym odpowiedź na upomnienie przedegzekucyjne), że w 2008 r. złożyła ona na poczcie pismo, w którym informowała o nabyciu uprawnień do zwolnienia. Sąd zauważa ponadto, że zważywszy na fakt, że przepis art. 4 pkt 6 uoa został dodany wskutek nowelizacji ustawy o opłatach abonamentowych [ustawą z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 13, poz. 70)] - która weszła w życie dopiero 1 marca 2010 r. - trudno dać wiarę twierdzeniu skarżącej, że już w 2008 r. informowała placówkę pocztową o prawie do zwolnienia, skoro wówczas przepisy przewidujące przedmiotowe zwolnienie jeszcze nie obowiązywały.
Kolejną przesłanką, z której skarżąca wywodzi nieistnienie obowiązku abonamentowego - i na której obecnie koncentruje się podniesiona w skardze argumentacja - jest brak doręczenia jej nowego numeru indentyfikacyjnego abonenta.
Dla oceny tej kwestii konieczne jest wpierw wyjaśnienie, że na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r., (które weszło w życie 13 grudnia 2007 r.), operator publiczny został zobowiązany do nadania z urzędu w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualnego numeru identyfikacyjnego. O nadaniu numeru operator publiczny miał obowiązek powiadomienia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Tym samym, jeżeli w tym dniu użytkownik odbiornika rtv był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym lub radiowym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do treści § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Prawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia. Zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Stąd też, wbrew zarzutom skargi, dla skuteczności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. wyroki NSA: z 5.09.2018r., sygn. akt I GSK 1793/18, z 1.06.2016 r., sygn. akt II GSK 913/15, z 9.12.2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16, z 13.12.2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z 6.04.2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16, wyrok WSA w Lublinie z 8.12.2017 r., sygn. akt I SA/Lu 875/17).
W rozpatrywanej sprawie wierzyciel stoi na stanowisku, że wykonał nałożone rozporządzeniem z 25 września 2007 r. zobowiązanie wobec strony, wysyłając 10 września 2008 r. na adres: ul. [...] w O., zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat). Według oświadczenia wierzyciela przesyłka zawierająca zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] nigdy nie została przekazana jako zwrotna do P. S.A., a tym samym uznano, iż zawiadomienie zostało skutecznie przesłane i doręczone.
Sąd zwraca uwagę, że w aktach sprawy znajduje się poświadczona kopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącej, będącej użytkownikiem odbiorników rtv zarejestrowanych wg imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr [...], indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] z datą 10 września 2008 r. podpisanego przez uprawnionego pracownika operatora publicznego (k. 30 akt administracyjnych). Duplikat zawiadomienia to dokument wygenerowany i wydrukowany z systemu informatycznego P. S.A. na podstawie danych przechowywanych w systemie. Duplikat zawiadomienia stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu przepisu § 3 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Chociaż istotnie, co mocno akcentuje skarżąca, na dokumencie tym błędnie wskazano jej nazwisko, tj. "P" zamiast "P1", niemniej jednak uchybienie to, wbrew przekonaniu skarżącej, nie miało wpływu na istnienie egzekwowanego obowiązku. Wierzyciel wyjaśnił, że błędny zapis w nazwisku strony jest wynikiem oczywistej omyłki, błędu pisarskiego powstałego w trakcie wprowadzania danych z wniosku rejestracyjnego do systemu informatycznego. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że taki błąd literowy nazwiska ("P" zamiast "P1"), przy prawidłowej treści pozostałych danych, czyli imienia i adresu strony oraz właściwego numeru imiennej książeczki abonamentowej ([...]) umożliwiał identyfikację osoby skarżącej jako abonenta. Istotne znaczenie ma przy tym fakt, że przesyłka pocztowa zawierająca to zawiadomienie została wysłana na prawidłowy adres skarżącej i nie została zwrócona z adnotacją, że została skierowana do niewłaściwego adresata. Zdaniem Sądu okoliczność ta (tj. wskazanie prawidłowego adresu skarżącej w powiązaniu z faktem, że przesyłka nie została zwrócona) uprawnia założenie, że powstały błąd w zapisie nazwiska skarżącej nie spowodował negatywnych konsekwencji w zakresie samego doręczenia przesyłki pocztowej owo zawiadomienie zawierającej (gdyby było inaczej, skarżąca podczas próby doręczenia korespondencji powinna poinformować doręczyciela, że nie jest adresatem pisma i odmówić jego przyjęcia, wówczas przesyłka podlegałaby zwrotowi nadawcy). W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, uprawniony jest wniosek, że skarżąca, jak każdy zarejestrowany abonent, otrzymała przesyłkę zawierającą zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Niezależnie od powyższego Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że jeżeli operator w terminie 12 miesięcy nie powiadomił strony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, to obowiązek wnoszenia opłaty abonamentowej nie istnieje i nie podlega egzekucji. Jak już bowiem wyżej wskazano, obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z mocy prawa i jest on powiązany z używaniem odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych. W świetle brzmienia art. 2 ust. 1 i 2 uoa warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest samo używanie odbiornika rtv. Z kolei data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu rtv. Podkreślić też należy, że nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego, nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem. Wobec tego, osoby posiadające w dniu wejścia w życie rozporządzenia z 25 września 2007 r. imienną książeczkę opłat abonamentowych - czyli również skarżąca - pozostały abonentami zobowiązanymi do wnoszenia opłat abonamentowych (o ile nie dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania posiadanych odbiorników). Trafność takiego stanowiska potwierdza również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2020 r., I GSK 1518/19, w którym stwierdzono: Z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności P. będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15). Wbrew więc przekonaniu skarżącej, nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników rtv od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
Mając na uwadze powyższe wywody, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Stanowisko skarżącej stanowiło bowiem polemikę z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu oraz stanowiskiem organu, mającym oparcie w przepisach prawa.
Nawiązując w tym miejscu do opisanych w skardze zdarzeń dotyczących bezskutecznych prób wyrejestrowania przez skarżącą odbiorników rtv Sąd nie neguje, że błędne wpisanie do systemu jej nazwiska mogło powodować ewentualne trudności z wyrejestrowaniem użytkowanych odbiorników rtv, aczkolwiek pozostałe dane adresowe oraz numer identyfikacyjny, pozwalały na jej zidentyfikowanie w systemie.
Niemniej jednak Sąd stwierdza, że opisane wyżej okoliczności, na które kładzie nacisk skarżąca, nie mogły mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik wydanych w sprawie rozstrzygnięć w przedmiocie oddalenia zarzutów strony na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Należy zauważyć, że będący podstawą egzekucji tytuł wykonawczy nr [...] obejmował należności z tytułu opłat abonamentowych rtv za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2018 r., wobec czego ewentualne zgłoszenie przez skarżącą w kwietniu 2019 r. chęci wyrejestrowania odbiorników mogło odnieść skutek w postaci zniesienia obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych wyłącznie od momentu zgłoszenia (ex tunc). Pozostawało natomiast bez żadnego wpływu na istnienie i wymagalność obowiązku z tytułu opłat abonamentowych za lata 2013-2018.
Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w dokonanej przez wierzyciela i organy egzekucyjne ocenie co do pozostałych, podnoszonych w toku postępowania przez skarżącą, zarzutów, tj.: przedawnienia dochodzonego obowiązku i braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 upea. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne, będące podstawą uznania tych zarzutów za bezzasadne znajdują pełne pokrycie w materiale dowodowym sprawy i zostały należycie wyjaśnione w zaskarżonym postanowieniu. Również skarżąca na etapie skargi nie kwestionowała już stanowiska organów, że upomnienie przedegzekucyjne zostało jej skutecznie doręczone 24 września 2018 r. oraz że z uwagi na skutecznie zastosowanie środka egzekucyjnego (zajęcie świadczenia emerytalnego z 19 grudnia 2018 r.), o czym została ona zawiadomiona 28 grudnia 2018 r., należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] nie uległy przedawnieniu. Za organami stwierdzić więc trzeba, że zarzuty skarżącej w tym zakresie nie miały uzasadnionych podstaw.
Reasumując, stwierdzić należy, że kontrolowane postanowienie nie narusza prawa w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Organy dokonały analizy wszystkich podnoszonych przez skarżącą okoliczności, a postępowanie przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami kpa. Dokonaną na tym tle ocenę organów, że egzekwowany obowiązek nadal istnieje i podlega egzekucji administracyjnej Sąd ocenia jako prawidłową, uznając tym samym zarzuty skargi w tym zakresie za nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu skargi.