I SA/Op 826/24

I SA/Op 826/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2,
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1394
art. 16
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3 w zw. z art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 340
art.15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4-5 i ust. 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 18
art. 492 par. 1 pkt 1, art. 493 par. 2, art. 494 par. 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 679
art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 757
art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 7 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 marca 2024 r., nr SKO.40.4513.2023.dr w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Strzeleckiego z dnia 28 listopada 2023 r., nr KT.5410.1.69.2023.KS, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej S. Sp. z o.o. w S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako: "SKO", "Kolegium") z 26 marca 2024 r., nr SKO.40.4513.2023.dr, wydane po rozpatrzeniu zażalenia S. sp. z o.o. w S. (dalej jako: "Spółka", "strona", "skarżąca", "S."), utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Strzeleckiego (dalej jako: "Starosta", "organ I instancji") z 28 listopada 2023 r., nr KT.5410.1.69.2023.KS, odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu o numerze rejestracyjnym [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 23 października 2023 r. Starosta zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do wniesienia zawiadomienia o nabyciu pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] oraz wyznaczył stronie termin 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Wnioskiem z 22 listopada 2023 r. strona zwróciła się do organu I instancji o przywrócenie terminu, wskazując, że w latach 2020-2021 przez wiele miesięcy utrzymywał się stan zagrożenia epidemiologicznego lub stan epidemii z tak zwanym lockdownem włącznie. Jako zarządzająca infrastrukturą kryzysową z zakresu zaopatrzenia w wodę i odbioru ścieków Spółka pracowała w reżimie covidowym – na zmiany lub zdalnie, celem zachowania ciągłości działania infrastruktury. Było to bardzo utrudnione, albowiem stale utrzymywał się wysoki poziom długotrwałych zwolnień lekarskich z powodu infekcji wirusowej (SARS-CoV-2), kwarantann i izolacji ze szczególnym nasileniem intensywności zachorowań od listopada 2020 r. do maja 2021 r. Chorował w tym czasie jednocześnie zarząd spółki i wyższa kadra kierownicza. Skupiono się więc na utrzymaniu Spółki w gotowości do wykonywania powierzonych jej zadań podstawowych. Z tego również względu strona mogła nie dopełnić przedmiotowego obowiązku i dopiero w związku ze wszczęciem postępowania wnosi o przywrócenie uchybionego terminu na dokonanie niezwłocznie stosownej czynności administracyjnej, chociaż ma wątpliwości co do tego, czy rzeczywiście istnieje taki obowiązek.
Postanowieniem z 28 listopada 2023 r. organ I instancji odmówił stronie przywrócenia terminu. Spółka, nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, wniosła zażalenie.
SKO w dniu 26 marca 2024 r. wydało postanowienie, którym utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu prawnym postanowienia SKO powołało i przytoczyło treść: art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. (dalej jako: "prd"); art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394 – dalej jako: "ustawa zmieniająca"); art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 340 z późn. zm. – dalej jako: "ustawa covidowa") oraz art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej jako: "kpa"). Następnie wyjaśniło, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że mimo zachowania należytej staranności nie mógł dokonać czynności w terminie, z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Motywując prośbę o przywrócenie terminu strona wskazała, że z uwagi na (lakonicznie opisane) problemy organizacyjne powstałe w związku z COVID-19 nie mogła załatwić sprawy w terminie. W ocenie SKO podnoszone okoliczności są nazbyt ogólne, niemożliwe do zidentyfikowania. Strona nie powołała się na ich konkretny opis, a tym samym nie jawią się jako usprawiedliwiające. Istniało też wiele możliwości załatwienia sprawy, a wymaga podkreślenia, że jej załatwienie nie wymagało osobistej wizyty w urzędzie, lecz możliwe było wysłanie zawiadomienia w wielu innych formach m.in. przez system internetowy lub przesyłką listową. Trudno zatem zarzucić błąd Staroście, który doręczył zawiadomienie o możliwości przywrócenia terminu, stąd uprawdopodobnienie było zależne od strony. SKO wskazało też, że ustalenia Starosty w zakresie powstania obowiązku złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu są prawidłowe, ponieważ na podstawie przejęcia Spółka nabyła własność pojazdu, w myśl art. 494 § 1 ksh, z dniem wpisu w KRS. Mimo, że w treści art. 58 § 1 kpa przewiduje się zaledwie uprawdopodobnienie, które to z założenia jest mniej sformalizowane niż udowodnienie, nie oznacza to, że strona zwolniona jest z obowiązku przedstawienia i skonkretyzowania swoich twierdzeń, jeśli wnosi o przywrócenie terminu. Przepisy ustawy covidowej, co prawda stanowią pewne rozwinięcie dla instytucji przywrócenia terminu, jednakże nie zmieniają jej istoty i zasad rozpatrywania wniosku strony, w myśl przepisów kpa. Nawet jeśli wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ramach wyznaczonego stronie terminu 30 dni, nie oznacza to, że nie ma w tej sytuacji konieczności uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, a tym samym nie można wywodzić, że organ I instancji w ramach tego trybu z założenia powinien bezrefleksyjnie przywrócić termin. Przepisy ustawy covidowej nie regulują szczegółowo tego zagadnienia, dlatego należy tutaj posiłkować się właściwymi zasadami z kpa. Nie sposób także pominąć, że nawet jeśli to na stronie spoczywa obowiązek wykazania swojego stanowiska, organ wciąż powinien kierować się zasadą prawdy materialnej i również w swoim zakresie dążyć do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności, kiedy w sprawie istnieją nierozwiane wątpliwości, które to jednak nie miały miejsca w tej sprawie.
Na opisane postanowienie Spółka wniosła skargę do tut. Sądu, zarzucając m.in. naruszenie art. 7, art. 8, art. 58 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covidowej, skutkujące odmową przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, w sytuacji, gdy w warunkach pandemii, skarżąca Spółka (jak wiele podmiotów gospodarczych) napotkała trudności w organizacji swojej działalności, co było powszechnie znanym faktem, organ nie uwzględnił wyjątkowych okoliczności wynikających z pandemii, a żądanie bardziej szczegółowego opisu z uwagi na ww. okoliczności było w tym przypadku niemożliwe do zrealizowania z powodu dynamiki sytuacji w tym nieprzewidywalnych okoliczności występujących w okresie trwania pandemii. W uzasadnieniu skargi podtrzymała argumentację jak we wniosku z 22 listopada 2023 r. oraz rozwinęła zarzuty. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Starosty oraz o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia skarżonemu organowi. Jednocześnie Spółka wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej jako: "ppsa") wynika, że sąd uchyla zaskarżone orzeczenie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
W toku przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonego aktu, na podstawie kryterium jego zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze i tych wziętych pod uwagę z urzędu Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że kwestią sporną w sprawie jest to, czy strona, w stopniu wystarczającym, uprawdopodobniła fakt, że istniały obiektywne okoliczności uniemożliwiające terminowe zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu. W ocenie Kolegium istniały "(...) możliwości załatwienia sprawy, a wymaga podkreślenia, że jej załatwienie nie wymagało osobistej wizyty w urzędzie, lecz możliwe było wysłanie zawiadomienia w wielu innych formach m.in. przez system internetowy lub przesyłką listową". Okoliczności wskazanych przez Spółkę jako uprawdopodobniających brak zawinienia w uchybieniu terminu Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie przytoczyło. Oceniło jednak, że są "(...) lakonicznie opisanymi problemami organizacyjnymi (...) nazbyt ogólne, niemożliwe do zidentyfikowania", że "(...) nie powołano się na konkretny opis". Powyższe stanowisko kwestionuje skarżąca.
Kontrolę zaskarżonego postanowienia zacząć należy od ustalenia obowiązującego w sprawie wzorca normatywnego.
Kolegium prawidłowo dostrzegło, że zgodnie z art. 16 ustawy zmieniającej do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Pierwsza czynność w postępowaniu administracyjnym została podjęta przez Starostę 30 stycznia 2023 r. (sporządzenie zawiadomienia o jego wszczęciu z urzędu) i postępowanie to – jak wynika z akt sprawy – nie zostało dotąd zakończone. Z tego wynika, że stan prawny sprawy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niewykonanie tego obowiązku lub wykonanie go z opóźnieniem może powodować odpowiedzialność administracyjną, zagrożoną karą administracyjną z art. 140 mb pkt 2 prd, który stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł.
Termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd jest zawitym terminem prawa materialnego na dokonanie czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Przyjęcie zawiadomienia przez właściwego starostę jest z kolei kwalifikowane w orzecznictwie NSA jako czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (por. postanowienie NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GW 8/21).
Co do zasady terminy materialnoprawne nie podlegają przywróceniu chyba, że co innego wynika z przepisów szczególnych.
Przepisem szczególnym w stosunku do art. 78 ust. 2 pkt 1 prd jest regulacja art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy covidowej, z której wynika, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu choroby COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Odnotować należy, że SKO, w uzasadnieniu prawnym postanowienia z 26 marca 2024 r., wadliwie stwierdziło, iż organ I instancji "(...) właściwie zastosował art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4" ustawy covidowej. Umknęło uwadze Kolegium, że Starosta w postanowieniu własnym z 28 listopada 2023 r. nie powołał żadnego z przepisów ustawy covidowej i nie wiadomo, który z pkt. od 1 do 6 ust. 1 art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej zastosował wydając postanowienie. Co prawda w zawiadomieniu z 23 października 2023 r. wskazał na art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, ale także i w tym piśmie nie wyjaśnił swojego stanowiska (dowód: k. 7 akt admin.).
W ocenie Sądu termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd nie jest terminem o którym mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, tj. takim którego niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie. Termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd jest bowiem zawitym terminem prawa materialnego, do którego ma zastosowanie regulacja z pkt 5 ust. 1 art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej.
Powyższa wadliwość wymagała przez Sąd odnotowania jedynie z przyczyn porządkowych. Regulacja art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covidowej i tak znajduje zastosowanie w sprawie choć z mocy innego jej punktu. Na gruncie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niesporne i nie budzi wątpliwości Sądu, iż do uchybienia terminu w zakresie złożenia przez skarżącą zgłoszenia o nabyciu pojazdu doszło w czasie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu wirusa SARS-CoV-2 trwającego: od 20 marca 2020 r. (por. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 340) do 15 maja 2022 r. (por. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. poz. 1027).
Z przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy covidowej nie wynika w jakim trybie organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów zawitych prawa materialnego. Jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 kpa, to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o ten przepis. Do rozpoznania wniosku o przywrócenie zawitego terminu materialnego znajdą więc zastosowanie postanowienia art. 58 kpa, z modyfikacjami wynikającymi z przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy covidowej stanowiącego lex specialis.
Modyfikacja ta wprowadza, w razie stwierdzenia uchybienia terminu, obowiązek informacyjny organu ("zawiadamia stronę o uchybieniu terminu) oraz wydłuża – z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu, który jest odmiennie liczony. W zawiadomieniu organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, przy czym bieg tego terminu rozpoczyna się od jego "wyznaczenia stronie" (por. art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej), czyli zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń pism (art. 39 i nast. kpa), od daty doręczenia stronie tego zawiadomienia.
Dalsze rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu materialnego odbywa się z zastosowaniem pozostałych przesłanek określonych w art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 kpa, na co słusznie Kolegium zwróciło uwagę.
Na podstawie wskazanych regulacji przywrócenie uchybionego w sprawie terminu uzależnione jest zatem od łącznego spełnienia przesłanek. Po pierwsze od wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu. Po drugie od zachowania 30-dniowego terminu do złożenia prośby, który biegnie od daty doręczenia stronie zawiadomienia. Po trzecie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zainteresowany zobowiązany jest dokonać czynności, dla której ustanowiony był termin objęty wnioskiem. Po czwarte zainteresowany zobowiązany jest do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
W ocenie Sądu ogólne rozważania prawne Kolegium, koncentrujące się na czwartej z ww. przesłanek, której spełnienie jest w sprawie zasadniczą osią sporu, choć są prawidłowe, to wymagają pewnego uzupełnienia.
Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd prawny, że przywracanie terminu nie jest przedmiotem uznania administracyjnego polegającego na swobodzie wyboru wiążących konsekwencji normy prawnej, gdyż organ administracji publicznej ma obowiązek przywrócenia terminu (bezsprzecznie świadczy o tym zwrot normatywny "należy przywrócić"), w przypadku, gdy zachodzi ustawowa przesłanka - jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ administracji o zgodności danych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie, pojmowane jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, ale wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia faktów na korzyść tej strony, której ustawa zezwala w określonym wypadku na uprawdopodobnienie faktu, na który się powołuje, zamiast udowadniania go. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to zatem środek zwolniony z formalizmu zwykłego postępowania dowodowego, bowiem ma na celu przyspieszenie postępowania w sprawie. To właśnie od oceny organu administracji publicznej albo sądu podejmowanej w ramach uprawnień dyskrecjonalnych zależy uznanie, czy dokonane na podstawie uprawdopodobnienia ustalenia są na tyle wiarygodne, by można było uznać za uprawdopodobnione fakty, na które strona się powołuje. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu opiera się na argumentach przedstawionych przez stronę, ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na zainteresowanym, ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu obciąża wnioskodawcę. Przedmiotem sprawy administracyjnej o przywrócenie terminu jest ustalenie, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2024 r., I OSK 745/23).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza:
Na wstępie należy wskazać, że stan faktyczny przytoczony przez Kolegium znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd podziela, uznając je za prawidłowe.
W sprawie nie jest sporne, że w dniu 29 grudnia 2020 r. dokonano połączenia spółek, to jest skarżącej, jako spółki przejmującej, z P. sp. z o.o. w S. (dalej jako: "P."), jako spółką przejmowaną, w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 z późn. zm. – dalej jako: "ksh"), poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą. Połączenie zostało wpisane do KRS w dniu 25 lutego 2021 r. W dniu 25 lutego 2021 r. doszło zatem do połączenia spółek (por. art. 493 § 2 ksh).
Nie jest sporne, że pojazd o nr rej. [...] był własnością P. i stał się własnością skarżącej wskutek połączenia spółek. Wbrew zarzutom skargi połączenie spółek ujawnione w KRS skutkowało przejęciem przez stronę majątku spółki przejmowanej. Począwszy od 25 lutego 2021 r. skarżąca wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej (por. art. 494 § 1 ksh). W konsekwencji Kolegium prawidłowo ustaliło, że w dniu 25 lutego 2021 r. doszło do nabycia pojazdu przez skarżącą. Zatem termin na zawiadomienie o nabyciu pojazdu (tj. 30 dni) upłynął Spółce 29 marca 2021 r.
Kolegium (odmiennie niż Starosta) stwierdziło, że strona o nabyciu pojazdu zawiadomiła organ w dniu 6 lipca 2021 r. (wg. Starosty 7 lipca 2021 r.). Według akt administracyjnych Starosta o nabyciu pojazdu rzeczywiście dowiedział się z wniosku strony o rejestrację (przerejestrowanie) pojazdu. Wniosek został złożony w dniu 6 lipca 2021 r. W tym samym dniu pojazd został zarejestrowany. Potwierdzają to, opatrzone datą 6 lipca 2021 r., adnotacje Podinspektora ds. rejestracji pojazdów poczynione na samym wniosku oraz na pierwszej stronie odpisu z KRS załączonego do wniosku (dowód: k. 15 w aktach admin.). Skarżąca dokonała zatem czynności zawiadomienia nabycia pojazdu 6 lipca 2021 r. z uchybieniem terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd, który następnie objęła wnioskiem o jego przywrócenie.
Organ I instancji pismem z dnia 23 października 2023 r. poinformował skarżącą o uchybieniu przez nią terminu oraz wyznaczył jej, na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej, termin 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Pismo doręczył skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 25 października 2023 r. (dowód: k. 7 akt admin.). W reakcji na doręczone jej zawiadomienie strona złożyła w terminie, bo w dniu 22 listopada 2023 r., zgodnie z pouczeniem, wniosek o przywrócenie terminu z uzasadnieniem (dowód: pismo strony z dnia 22 listopada 2023 r. z prezentatą jego wpływu w tym samym dniu do Biura Podawczego Starostwa Powiatowego - k. 6 akt admin.).
Stanowisko skarżącej, że w sprawie nie miał zastosowania termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd (podnoszone choćby z ostrożności procesowe) jest bezzasadne, skoro strona złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu. Tym samym nie tylko przyznała, że termin ten jest uchybiony, ale wszczęła postępowanie o przywrócenie uchybionego terminu. Jest ono oparte za zasadzie skargowości. Jest aktualne i przedmiotowe tylko wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminu i wnosi o jego przywrócenie, co też strona w toku postępowania administracyjnego uczyniła.
Reasumując dotychczasowe rozważania Sąd stwierdził, że ustalenia i oceny Kolegium, co do spełnienia pierwszych trzech przesłanek przywrócenia uchybionego terminu, są prawidłowe.
Przechodząc do oceny czwartej przesłanki (uprawdopodobnienia braku zawinienia w uchybieniu terminu) Sąd dostrzegł, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium nie przytoczyło i nie odniosło się do żadnych konkretnych okoliczności wskazanych przez Spółkę we wniosku o przywrócenie terminu oraz w pismach składanych w toku postępowania. Jest to uchybienie proceduralne dyskwalifikujące zaskarżone postanowienie, bo mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie jest jednym z obligatoryjnych elementów aktu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie procesowej nie było podstaw do tego, aby Kolegium odstąpiło od obowiązku jego sporządzenia. Uzasadnienie jest integralną częścią każdego aktu administracyjnego umożliwiającego sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości podjętych przez organ działań. Tymczasem Kolegium, w zakresie przesłanki, której spełnienie stanowi istotę sporu, praktycznie nie sporządziło uzasadnienia. W ocenie Sądu, lakoniczne, jedno czy dwu zdaniowe motywy jakie znajdują się w orzeczeniu Kolegium, są nie do przyjęcia w świetle obowiązków organów wynikających z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 58 kpa. Sąd zaznacza, że skarżąca w postępowaniu przed organami obu instancji przedstawiała wielokrotnie konkretne okoliczności. Sąd zapoznał się z argumentacją Spółki i doszedł do następujących wniosków.
W ocenie Sądu Kolegium dokonało nieprawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w postanowieniu przepisy. Negując spełnienie czwartej przesłanki przywrócenia terminu zaniechało dokonania jakichkolwiek własnych ustaleń, przeciwnych do przedstawionych przez Spółkę we wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu nie uwzględniło Kolegium, że okoliczności w nim podane mają stanowić jedynie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, nie zaś go udowadniać. Pominęło też specyfikę stanu epidemii choroby wywołanej wirusem SARS-CoV-2.
Wskazać należy, że okoliczności przytoczone przez skarżącą, jako przeszkody w dochowaniu terminu upływającego 29 marca 2021 r., mają charakter szczególny i opierają się nie tylko na trwającym wówczas stanie epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2, który wywołał pandemię o skali światowej, ale wywiodła ona jak konkretnie ten stan przełożył się na jej sytuację i możliwość dochowania terminu ustawowego. W specyficznych uwarunkowaniach niniejszej sprawy skarżąca wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego w kierowanych do organów pismach (dowód: k. 4, 6, 11 i 13 w aktach admin.), konsekwentnie powoływała się na wyjątkowy, nadzwyczajny i nieprzewidywalny stan pandemii koronawirusa w kontekście jej konkretnej, indywidualnej sytuacji. Wskazywała, na zachorowania pracowników i kadry kierowniczej, a także lockdowny oraz kwarantanny i izolacje zatrudnionych o niej osób, które spowodowały konieczność doraźnej reorganizacji jej pracy w celu utrzymania w gotowości funkcjonowania infrastruktury i wykonywania powierzonych jej specyficznych zadań podstawowych, pomimo problemów kadrowych związanych z licznymi zachorowaniami.
Nie bez znaczenia dla kwestii oceny dopuszczalności przywrócenia terminu w kontrolowanej sprawie jest okres, w którym doszło do jego uchybienia. Naruszenie terminu miało miejsce w pierwszej połowie 2021 r. Był to więc czas rozszerzającej się światowej pandemii, w którym sam SARS-CoV-2 pozostawał wirusem dobrze nierozpoznanym, stosunkowo nowym, a wśród specjalistów toczyła się publiczna dyskusja dotycząca m. in. sposobów jego transmisji, doboru właściwych środków zaradczych mających przeciwdziałać zakażeniu, stopnia siły (zjadliwości) wirusa, właściwych metod leczenia, powikłań po jego przejściu, itd. Dodatkowo cechujący się kulminacyjnym i radykalnym zwiększonym dziennym poziomem transmisji wirusa SARS-CoV-2 i dzienną liczbą zgonów nim spowodowanych, a określanych publicystycznym mianem tzw. "III fali" (por. dane ogłaszane w ramach ogólnodostępnych statystyk dziennych liczb zakażeń i zgonów - art. 106 § 4 ppsa i art. 77 § 4 kpa).
Dla Sądu są też znane komunikaty przekazywane zarówno przez przedstawicieli władz państwowych oraz ekspertów medycznych w mediach, w okresie w którym doszło do uchybienia terminu, kładące nacisk na daleko posuniętą ostrożność w kontaktach z innymi zarówno na co dzień, jak i szczególnie już przy samym podejrzeniu u siebie. W każdym wypadku podejrzenia zarażenia u siebie lub osób z bliskiego otoczenia, zalecano zachowanie ostrożności i ograniczenie kontaktu z innymi osobami, tym samym ograniczając do minimum rozpowszechnianie się potencjalnie wirusa. Wskazywano tam, że sytuacja jest poważna i wymaga od wszystkich zdecydowanych działań, że najlepsze metody walki z wirusem to odosobnienie, izolacja, kwarantanna oraz unikanie dużych skupisk ludzkich. Wzywano, by w trosce o nasze bezpieczeństwo i życie naszych bliskich ograniczać kontakty społeczne. W okresie epidemii ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są ograniczenia ich aktywności oraz ograniczenia w działaniu instytucji publicznych.
Sąd dostrzega przy tym z urzędu (por. art. 134 § 1 ppsa), że strona nie jest podmiotem, którego cele działania są zlokalizowane na rynku motoryzacyjnym, jak również to, że prawo własności pojazdu nabyła wskutek sukcesji generalnej, a nie zakupu samochodu. Jest ona, według załączonych do akt wypisów z KRS, spółką dwóch gmin: S. i J. zaspokajającą zbiorowe potrzeb wspólnoty w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Jest to zadanie własne gminy (por. art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm. oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Dz. U. z 2024 r. poz. 757) zaliczające się bez wątpienia do objętych pojęciem gospodarki komunalnej: "(...) zadań o charakterze użyteczności publicznej, którego celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych" (por. art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej, Dz. U. z 2021 poz. 679).
Spółka prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem przeważającym jest: pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody (kod PKD 36,00,Z) a pozostałym: odprowadzanie i oczyszczanie ścieków (kod PKD 37,00,Z); zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne (kod PKD 38,11,Z); zbieranie odpadów niebezpiecznych (kod PKD 38,12,Z); obróbka i usuwanie odpadów innych niż niebezpieczne (kod PKD 38,21,Z), przetwarzanie i unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych (kod PKD 38,22,Z); działalność związana z rekultywacją i pozostała działalność; usługowa związana z gospodarką odpadami (kod PKD 39,00,Z); roboty związane z budową rurociągów przesyłowych i sieci rozdzielczych (kod PKD 42,21,Z); wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych (kod PKD 43,22,Z); działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne (kod PKD 71,12,Z) (dowód: k. 1, 4, 11 w aktach admin.).
Powyższe potwierdza informacja zamieszczona na ogólnie dostępnej stronie www.[...] (por. art. 106 § 4 ppsa i art. 77 § 4 kpa) gdzie skarżąca opisała infrastrukturę, którą zarządza stwierdzając: "(...) Nasza firma eksploatuje sieci wodociągowe na terenie całej Gminy S. Systemy zaopatrzenia w wodę posiadają miasto S. i wszystkie wsie (7 wodociągów grupowych i 1 zbiorowy). Wodociąg zbiorowy zaopatruje w wodę samo miasto S., oraz wsie B., R., S.1, B.1 i W. Woda do systemu dostarczana jest z kilku studni głębinowych ujmujących wody podziemne ze zbiorników wód podziemnych triasu środkowego GZWP – [...] (pokłady [...]), oraz triasu dolnego GZWP nr [...] ([...]). Ze zbiorników tych ujmowana jest również woda dla pozostałych mieszkańcy całej gminy S. GZWP – [...] obejmuje większą część gminy i wykazuje bardzo dużą zasobność. Istniejące źródła wody zaspakajają w pełni potrzeby mieszkańców, a także są w stanie pokryć przyszłe potrzeby wynikające z funkcji gospodarczych (np. przemysł wodochłonny), a także mieszkalnictwa. Wodociągi grupowe obejmują następujące miejscowości: Wodociąg K.: K.1, K.2, N., L., D.; Wodociąg S.2: S.2, R.1; Wodociąg R.2: R.2, J.1; Wodociąg K.3: K.3, G., O., S.3 (Gmina K.4); Wodociąg S.4: S.4, D.1; Wodociąg B.2: B.2, P. Wodociąg F. (końcówka ul.[...] w S.). Wyjąwszy przysiółek F. (jedna studnia), wszystkie wodociągi uzbrojone są w dwie studnie głębinowe tłoczące wodę do zbiorników wody lub zbiorników hydroforowych i dalej do odbiorców systemem rurociągów rozdzielczych".
Z tego powodu analiza uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, powinna być prowadzona z uwzględnieniem konieczności realizowania, w pierwszej kolejności zadań o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, wykonywanych przez taki podmiot w warunkach pandemii.
Powyższe uprawnia do konkluzji, że podane przez Spółkę okoliczności jak zachorowania pracowników i kadry kierowniczej, a także lockdowny oraz kwarantanny i izolacje zatrudnionych u niej osób, które spowodowały konieczność doraźnej reorganizacji jej pracy jako podmiotu mającego za zadanie utrzymać funkcjonowanie specyficznej infrastruktury krytycznej i jej gotowość do zaspokajania zbiorowych potrzeb ludności, były uzasadnioną przeszkodą do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu w terminie, co wystarczy do stwierdzenia wystąpienia badanej przesłanki: uchybienia terminu materialnego, który upłynął 29 marca 2021 r., bez jej winy. Choć podniesione przez skarżącą okoliczności nie dają całkowitej pewności co do faktów, ale pozwalają na stwierdzenie, że ich istnienie jest prawdopodobne, czego wymagają przepisy prawa.
Nie przeczy argumentacji Spółki wskazana przez organy obu instancji możliwość złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu bez osobistej wizyty w Starostwie Powiatowym, przez system internetowy lub przesyłką listową. Spółka w ogóle nie podnosiła, że pandemia zdezorganizowała pracę samego Starostwa Powiatowego i, że tego powodu miała trudności w dostępie do urzędu, że brak było możliwości potwierdzenia przez Starostę złożenia dokumentów, czy też, iż przeciążone były jego systemy teleinformatyczne. Wskazywała zupełnie na co innego – na dezorganizację w warunkach pandemii pracy samej Spółki i w kontekście zapewnienia realizacji specyficznych zadań jakie wykonywała ona w sferze użyteczności publicznej.
Jeśli Kolegium miało wątpliwości, to nic nie stało na przeszkodzie temu, aby uzyskać od skarżącej rozszerzoną argumentację w powyższym zakresie. Jest to uzasadnione z uwagi na zasadę zaufania do organów (art. 8 kpa) oraz zasadę informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków (art. 9 kpa), która została rozwinięta w poszczególnych przepisach kpa (np. w art. 79a § zd. 1 kpa). Taki uszczegółowiony wywód Spółki podlegałby wówczas ocenie organu w kontekście art. 58 § 1 kpa, z uwzględnieniem również powszechnie znanych uwarunkowań funkcjonowania podmiotów poddanych faktycznym i prawnym ograniczeniom, które były skutkiem pandemii.
Sąd wyjaśnia, że zakres przedmiotowy niniejszej sprawy obejmuje jedynie kwestię legalności zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Sąd ocenia zatem postanowienie wydane w postępowaniu wpadkowym. Stąd argumentacja skarżącej wskazująca na bezprzedmiotowość postępowania głównego i brak naruszenia konkretnych dóbr chronionych ustawą Prawo o ruchu drogowym, co zdaniem skarżącej wynika z braku po jej stronie obowiązku złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, powinna być rozważona przez organ w toku postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 140mb pkt 2 prd. Obecnie zarzuty i argumenty z tym związane są przedwczesne, a ich ocena przez Sąd bezpodstawnie ingerowałaby w sposób załatwienia nierozstrzygniętej dotąd sprawy dotyczącej kary pieniężnej.
Reasumując Kolegium dokonało nieprawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w postanowieniu przepisy. Pominęło wyjątkowe uwarunkowania sprawy, co doprowadziło do nadmiernego rygoryzmu w jego działaniu przy procedowaniu wniosku Spółki. Nie podjęło własnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie przyczyn uchybienia terminowi, czym naruszyło przepisy art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 58 kpa.
Brak prawidłowej analizy i kwalifikacji tych przyczyn podniesionych przez skarżącą, a dotyczących braku jej winy we wniesieniu zawiadomienia z opóźnieniem, doprowadziło do przedwczesnego wniosku, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia uchybionego terminu. Przedwczesne było kategoryczne stwierdzenie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy i wykluczone jest przywrócenie terminu na podstawie art. 58 § 1 kpa.
Z opisanych powodów Sąd uznał za uzasadnione zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 58 kpa i w konsekwencji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ppsa uchylił postanowienia organów obu instancji.
W toku ponownego rozpoznania wniosku organy obu instancji, będąc związanymi wyrażoną powyżej oceną prawną, rozważą czy wskazane w nim okoliczności związane pandemią SARS-CoV-2, w kontekście specyfiki zadań Spółki, uzasadniały podjęcie działań opisanych przez skarżącą przez co uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do wniesienia zawiadomienia o nabyciu pojazdu nastąpiło bez jej winy.
Zaznaczyć trzeba, iż odwołanie stanu epidemii z dniem 16 maja 2022 r. nie oznacza, że do stanów faktycznych powstałych w stanie epidemii przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej nie mogą być stosowane po dniu 15 maja 2022 r. (por. wyrok WSA w Krakowie z 15 września 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 638/22; wyrok WSA w Gliwicach z 61 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1289/23).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając wpis od skargi w kwocie 100 zł, opłatę za czynności radcy prawnego w kwocie 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa.