I SA/Op 825/24

I SA/Op 825/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 135, art 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit.c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58, art. 39, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 77 par. 4, art. 79a par. 1 zd. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 340
art. 15zzzzzn2,
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 140mb pkt 2, art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 18
art. 493 par. 2, art. 494 par. 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1394
art. 16
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 7 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 757
art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie: Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 marca 2024 r., nr SKO.40.4514.2023.dr w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Strzeleckiego z dnia 28 listopada 2023 r., nr KT.5410.1.66.2023.KS, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej S. Sp. z o.o. w S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, Kolegium] z 26 marca 2024 r., nr SKO.40.4514.2023.dr, wydane po rozpatrzeniu zażalenia S. sp. z o.o. w S. [dalej: Spółka, strona, skarżąca, S.], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Strzeleckiego [dalej: Starosta, organ I instancji] z 28 listopada 2023 r., nr KT.5410.1.66.2023.KS, odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu o numerze rejestracyjnym [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Jak wynika z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym, w dniu 29 grudnia 2020 r. dokonano połączenia spółek, to jest skarżącej, jako spółki przejmującej, z Przedsiębiorstwem U. sp. z o.o. w S. [dalej: PU.], jako spółką przejmowaną, w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.) [dalej: ksh], poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą. Połączenie zostało wpisane do KRS w dniu 25 lutego 2021 r.
Wnioskiem datowanym na 21 czerwca 2021 r., który wpłynął do Starosty 7 lipca 2021 r., Spółka wystąpiła o rejestrację pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Następnie pismem z 30 stycznia 2023 r. Starosta zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w terminie 180 dni. Zawiadomienie to doręczono 31 stycznia 2023 r. Pismem z 6 lutego 2023 r. Spółka wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego oraz (z ostrożności procesowej) o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia.
Decyzją z 21 lutego 2023 r. Starosta nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 300 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Organ I instancji ustalił, że strona nabyła ww. używany pojazd w dniu 25 lutego 2021 r., w ramach przejęcia innej spółki. Po rozpatrzeniu odwołania strony, SKO decyzją z 27 lipca 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że organ I instancji miał obowiązek zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie naruszonego terminu.
Pismem z 23 października 2023 r. Starosta zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu oraz wyznaczył stronie termin 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wnioskiem z 22 listopada 2023 r. strona zwróciła się do organu I instancji o przywrócenie terminu, wskazując, że w latach 2020-2021 przez wiele miesięcy utrzymywał się stan zagrożenia epidemiologicznego lub stan epidemii z tak zwanym lockdownem włącznie. Jako infrastruktura kryzysowa z zakresu zaopatrzenia w wodę i odbioru ścieków Spółka pracowała w reżimie covidowym - na zmiany lub zdalnie, celem zachowania ciągłości działania infrastruktury. Było to bardzo utrudnione, albowiem stale utrzymywał się wysoki poziom długotrwałych zwolnień lekarskich z powodu infekcji wirusowej COVID-19, kwarantann i izolacji ze szczególnym nasileniem intensywności zachorowań od listopada 2020 r. do maja 2021 r. Chorował w tym czasie jednocześnie zarząd spółki i wyższa kadra kierownicza, skupiono się więc na utrzymaniu Spółki w gotowości do wykonywania powierzonych jej zadań podstawowych. Z tego również względu strona mogła nie dopełnić przedmiotowego obowiązku i dopiero w związku ze wszczęciem postępowania wnosi o przewrócenie uchybionego terminu na dokonanie niezwłocznie stosownej czynności administracyjnej, chociaż ma wątpliwości co do tego, czy rzeczywiście istnieje taki obowiązek po jej stronie.
Postanowieniem z 28 listopada 2023 r. organ I instancji odmówił stronie przywrócenia terminu. Spółka, nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, wniosła zażalenie. SKO wydało 26 marca 2024 r. postanowienie, którym utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść art. art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1251) [dalej: [prd], art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 r. poz. 1394) [dalej: ustawa zmieniająca], art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm.) [dalej: ustawa covidowa] oraz art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa]. Następnie wyjaśniło, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że pomimo zachowania należytej staranności nie mógł dokonać czynności w terminie, z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Motywując prośbę o przywrócenie terminu Spółka wskazała, że z uwagi na (lakonicznie opisane) problemy organizacyjne powstałe w związku z COVID-19 nie mogła załatwić sprawy w terminie. W ocenie Kolegium podnoszone okoliczności są nazbyt ogólne, niemożliwe do zidentyfikowania. Nie powołano się na ich konkretny opis, a tym samym nie jawią się jako usprawiedliwiające. Istniało wiele możliwości załatwienia sprawy, a jej załatwienie nie wymagało osobistej wizyty w urzędzie, lecz możliwe było wysłanie zawiadomienia w wielu innych formach m.in. przez system internetowy lub przesyłką listową. Trudno zarzucić błąd Staroście, który doręczył zawiadomienie o możliwości przywrócenia terminu, stąd uprawdopodobnienie było zależne od strony. SKO wskazało też, że ustalenia Starosty w zakresie powstania obowiązku złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu są prawidłowe, ponieważ na podstawie przejęcia Spółka nabyła własność pojazdu, w myśl art. 494 § 1 ksh, z dniem wpisu w KRS. Mimo że w treści art. 58 § 1 kpa przewiduje się zaledwie uprawdopodobnienie, które to z założenia jest mniej sformalizowane niż udowodnienie, nie oznacza to, że strona zwolniona jest z obowiązku przedstawienia i skonkretyzowania swoich twierdzeń, jeśli wnosi o przywrócenie terminu. Przepisy ustawy covidowej, co prawda stanowią pewne rozwinięcie dla instytucji przywrócenia terminu, jednakże nie zmieniają jej istoty i zasad rozpatrywania wniosku strony, w myśl przepisów kpa. Nawet jeśli wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ramach wyznaczonego stronie terminu 30 dni, nie oznacza to, że nie ma w tej sytuacji konieczności uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, a tym samym nie można wywodzić, że organ I instancji w ramach tego trybu z założenia powinien bezrefleksyjnie przywrócić termin. Przepisy ustawy covidowej nie regulują szczegółowo tego zagadnienia, dlatego należy tutaj posiłkować się właściwymi zasadami z kpa. Nie sposób także pominąć, że nawet jeśli to na stronie spoczywa obowiązek wykazania swojego stanowiska, organ wciąż powinien kierować się zasadą prawdy materialnej i również w swoim zakresie dążyć do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności, kiedy w sprawie istnieją nierozwiane wątpliwości, które to jednak nie miały miejsca w tej sprawie.
Na opisane postanowienie Spółka wniosła skargę, zarzucając przy tym:
1) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie i nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego w wyniku czego:
- organ nie przeprowadził dostatecznego postępowania dowodowego, aby w pełni zrozumieć skalę i charakter trudności organizacyjnych powstałych w związku z pandemią COVID-19, na które powoływała się Spółka, oraz ich wpływ na możliwość dochowania terminu;
- organ niewłaściwie ocenił okoliczności, na które powoływała się Spółka w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, w tym dotyczących trudności organizacyjnych związanych z pandemią COVID-19, a które zostało uznane przez organ za niewystarczające, w sytuacji, gdy pandemia COVID-19 miała bezprecedensowy wpływ na działalność wielu podmiotów, w tym skarżącej Spółki, która stanowiła infrastrukturę krytyczną, kluczową dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli w obliczu kryzysu wywołanego przez COVID-19;
- organ w sytuacji nadzwyczajnej, jaką była pandemia COVID-19, powinien szczególnie uwzględniać trudności, z jakimi borykali się obywatele i przedsiębiorcy; odmowa przywrócenia terminu, bez wnikliwego zbadania wpływu pandemii na działalność Spółki oraz zignorowanie powszechnie znanych skutków tej sytuacji, narusza zasadę zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej;
2) naruszenie art. 58 § 1 kpa w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covidowej, skutkujące odmową przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], w sytuacji, gdy w warunkach pandemii, skarżąca Spółka (jak wiele podmiotów gospodarczych) napotkała trudności w organizacji swojej działalności, co było powszechnie znanym faktem, organ nie uwzględnił wyjątkowych okoliczności wynikających z pandemii, a żądanie bardziej szczegółowego opisu z uwagi na ww. okoliczności było w tym przypadku niemożliwe do zrealizowania z powodu dynamiki sytuacji w tym nieprzewidywalnych okoliczności występujących w okresie trwania COVID-19;
- art. 78 ust. 2 prd, poprzez niewskazanie czy i w jaki sposób działanie skarżącej w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu mogło w jej sytuacji rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych ustawą Prawo o ruchu drogowym.
Wskazując na powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty i przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia skarżonemu organowi. Jednocześnie Spółka wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona argumentowała, że przedmiotowy pojazd stanowił przed jego przerejestrowaniem własność PU. Pojazd stał się własnością Spółki wskutek połączenia spółek PU. i S., a ta ostania spółka jest następcą prawnym PU. (tj. przejęła wszelkie prawa i obowiązki PU., w tym w zakresie prawa własności ruchomości). Sąd Rejestrowy dokonał rejestracji połączenia w dniu 25 lutego 2021 r. W efekcie, w ocenie skarżącej, brak było podstaw do wszczęcia postępowania w trybie art. 78 ust. 2 pkt 1 prd w ogólności. Ewentualnie rozważać można powstanie ww. obowiązku w trybie pkt 2 ust. 2 art. 78 prd, co zdaniem strony w opisanym stanie faktycznym też jest jednak wątpliwe. Gdyby jednak przyjąć, że skarżąca nie dochowała obowiązku zawiadomienia Starosty, przy przypisaniu obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 2 prd, to Kolegium dopuściło się naruszenia przepisów art. 77 i art. 80 kpa, które odnoszą się do obowiązków organu w zakresie gromadzenia materiału dowodowego oraz oceny dowodów. W przypadku Spółki organ nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności związanych z wystąpieniem pandemii COVID-19, która miała bezprecedensowy wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstw i podmiotów publicznych, co w zasadzie jest faktem powszechnie znanym. Spółka wskazała na trudności organizacyjne wynikające z pandemii, organ ograniczył się jednak do ogólnikowej oceny tych wyjaśnień, uznając je za niewystarczające i lakoniczne, bez próby pogłębienia zebranych dowodów, ani bez dokładnego przeanalizowania wyjaśnień Spółki oraz odniesienia się do sytuacji sprzed kilku lat, pomijając ówczesne, ogólnie znane i istniejące uwarunkowania prowadzenia wszelkich działalności, całkowitym milczeniem. W ten sposób organ nie wykonał obowiązku pełnego, wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Organ w swoim rozstrzygnięciu nie przeprowadził rzetelnej i wszechstronnej oceny dowodów, w szczególności nie wziął pod uwagę rzeczywistego wpływu pandemii COVID-19 na funkcjonowanie Spółki, która zmuszona była do działania w okrojonym składzie i skoncentrowania swoich zasobów na zapewnieniu ciągłości świadczenia usług kluczowych dla mieszkańców. W wyniku pandemii Spółka miała ograniczone możliwości realizacji standardowych obowiązków administracyjnych, co organ powinien uwzględnić przy ocenie materiału dowodowego. Zamiast tego, organ przyjął rygorystyczne podejście, ignorując kontekst epidemiczny oraz trudne warunki, w jakich działała Spółka. Tymczasem w latach 2020-2021 przez wiele miesięcy utrzymywał się stan zagrożenia epidemiologicznego lub stan epidemii z tzw. lockdownem włącznie. Spółka pracowała w reżimie covidowym, na zmiany lub zdalnie, celem zachowania ciągłości działania infrastruktury kryzysowej. Było to bardzo utrudnione, albowiem stale utrzymywał się wysoki poziom długotrwałych zwolnień lekarskich z powodu infekcji wirusowej COVID-19, kwarantann i izolacji, ze szczególnym nasileniem intensywności zachorowań od listopada 2020 r. do maja 2021 r. Skarżąca wskazywała, co nie zostało wzięte pod uwagę przez organy obu instancji, że chorował w tym czasie jednocześnie zarząd spółki i wyższa kadra kierownicza. Spółka w tym czasie skupiła się więc na utrzymaniu gotowości do wykonywania powierzonych jej zadań podstawowych. Spółka podniosła w toku postępowania, że z tego również względu nie mogła dopełnić ww. przedmiotowego obowiązku i dopiero w związku ze wszczęciem postępowania administracyjnego wniosła o przywrócenie uchybionego terminu na dokonanie niezwłocznie stosownej czynności, chociaż miała wątpliwości co do istnienia takiego obowiązku po jej stronie. SKO całkowitym milczeniem pominęło okoliczności podniesione przez skarżącą, iż nie otrzymała ona w 2021 r. ani później żadnego upomnienia lub wezwania, czy zwykłej informacji o konieczności dopełnienia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu pod rygorem kary pieniężnej. Gdyby tak było, nie doszłoby do wszczęcia przedmiotowego postępowania zmierzającego do ukarania. Wskutek takiego sposobu postępowania organu, w ocenie Spółki, doszło również do naruszenia art. 8-11 kpa. W kontekście rozpatrywanej sprawy pandemia COVID-19 stanowiła wyjątkową okoliczność, która miała charakter przeszkody niezależnej od Spółki i trudnej do przezwyciężenia. Pandemia wprowadziła bezprecedensowe wyzwania i zmieniła zasady funkcjonowania wielu podmiotów publicznych i prywatnych, w tym Spółki. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, iż podnoszone okoliczności są nazbyt ogólne i niemożliwe do zidentyfikowania. Takie twierdzenia organu są całkowicie niezrozumiałe i wskazują na niewnikliwe zbadanie sprawy oraz dokonanie nieprawidłowych ustaleń, jakoby wskazane okoliczności nie były usprawiedliwiające. Pandemia COVID-19 była zjawiskiem globalnym, które wywarło istotny wpływ na wszystkie aspekty życia społecznego i gospodarczego. Ograniczenia wprowadzane przez rządy, zamknięcia przedsiębiorstw, izolacja społeczna oraz ogólny chaos związany z zarządzaniem kryzysem zdrowotnym były czynnikami, na które Spółka nie miała wpływu. Ograniczenia te były zatem przeszkodą, której Spółka nie mogła kontrolować ani przewidzieć, a która znacząco wpłynęła na jej zdolność do wykonywania obowiązków administracyjnych. Pandemia stworzyła warunki wyjątkowo trudne do przezwyciężenia dla wielu przedsiębiorstw i instytucji. W przypadku Spółki, która musiała zapewnić ciągłość dostarczania podstawowych usług dla mieszkańców, takich jak dostawy wody, odbiór odpadów i zapewnienie pogotowia wodno-kanalizacyjnego, organizacyjne i logistyczne wyzwania były ogromne. Pracownicy Spółki zostali zmuszeni do pracy w okrojonym składzie, a dodatkowe obciążenia związane z zachowaniem ciągłości usług publicznych, połączone z wysoką zachorowalnością, sprawiły, że normalne procedury administracyjne, w tym złożenie zawiadomienia, zostały poważnie utrudnione. W kontekście trudnych warunków związanych z pandemią Spółka była zmuszona do priorytetowego traktowania kluczowych funkcji operacyjnych, co w praktyce oznaczało, że czas i zasoby, które mogłyby być przeznaczone na dopełnienie obowiązków administracyjnych, były ograniczone. Skoro sama pandemia była przeszkodą od Spółki niezależną i trudną do przezwyciężenia, organ powinien uwzględnić ten kontekst przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu. Co więcej "wybuch" pandemii COVID-19 był zdarzeniem nadzwyczajnym, którego skutki były trudne do przewidzenia i zarządzania. W takim kontekście, przepisy przewidujące możliwość przywrócenia terminu powinny być stosowane w sposób elastyczny, uwzględniając realia i wyjątkowe okoliczności występujące w tamtym czasie, a które uniemożliwiły terminowe wykonanie obowiązków. Twierdzenie Kolegium, jakoby Spółka dostatecznie nie uprawdopodobniła okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, jest całkowicie bezzasadne. Spółka przedstawiła wystarczające dowody w postaci opisów trudności organizacyjnych i logistycznych oraz wpływu pandemii na działalność operacyjną, co powinno zostać uznane za wystarczające dla uprawdopodobnienia okoliczności związanych z nieterminowym złożeniem wniosku oraz brakiem zawinienia po stronie Spółki.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, uznając ją za nieuzasadnioną w istniejącym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) [dalej: ppsa], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa), z zastrzeżeniem art. 57a ppsa, który nie znajduje w sprawie zastosowania. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ppsa, to jest w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów, ponieważ przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, a więc weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.
Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, orzekając w sprawie, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd, z zastosowaniem powyższych kryteriów, kontrola zaskarżonego aktu prowadzi do wniosku, że jest on wadliwy w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że organem właściwym do przywrócenia naruszonego terminu wynikającego z przepisów prawa administracyjnego jest, działający na trybie art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej w związku z art. 58 § 1 kpa, właściwy miejscowo i rzeczowo organ administracji publicznej. Sąd administracyjny bada jedynie zgodność zaskarżonego aktu z prawem i nie rozstrzyga za organ o sposobie załatwienia indywidualnej sprawy. Z tego powodu Sąd nie jest organem właściwym do przywrócenia terminu.
Po drugie zakres przedmiotowy niniejszej sprawy obejmuje jedynie kwestię legalności zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Sąd ocenia zatem postanowienie wydane w postępowaniu wpadkowym. Stąd argumentacja skarżącej wskazująca na bezprzedmiotowość postępowania głównego i brak naruszenia konkretnych dóbr chronionych ustawą Prawo o ruchu drogowym, co zdaniem skarżącej wynika z braku po jej stronie obowiązku złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, powinna być rozważona przez organ w toku postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 140mb pkt 2 prd. Obecnie zarzuty i argumenty z tym związane są przedwczesne, a ich ocena przez Sąd bezpodstawnie ingerowałaby w sposób załatwienia nierozstrzygniętej dotąd sprawy dotyczącej kary pieniężnej.
Kwestią sporną w sprawie jest to, czy strona, w stopniu wystarczającym, uprawdopodobniła fakt, że istniały obiektywne okoliczności uniemożliwiające terminowe zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu. W ocenie Kolegium istniała możliwość załatwienia sprawy, a jej załatwienie nie wymagało osobistej wizyty w urzędzie, lecz możliwe było wysłanie zawiadomienia w wielu innych formach m.in. przez system internetowy lub przesyłką listową. Okoliczności wskazanych przez Spółkę, jako uprawdopodobniających brak zawinienia w uchybieniu terminu, Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie przytoczyło. Oceniło jednak, że są lakonicznie opisanymi problemami organizacyjnymi, przedstawionymi nazbyt ogólnie, niemożliwymi do zidentyfikowania, pozbawionymi konkretnego opisu. Powyższe stanowisko zakwestionowała skarżąca.
Kontrolę zaskarżonego postanowienia należy rozpocząć od ustalenia obowiązującego w sprawie wzorca normatywnego.
Zgodnie z art. 16 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb prd, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy prd, w brzmieniu dotychczasowym. Jak z tego wynika, stan prawny sprawy wyznaczają przepisy prd obowiązujące przed nowelizacją tej ustawy, a więc w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Pierwsza czynność w postępowaniu administracyjnym została bowiem podjęta przez Starostę 30 stycznia 2023 r. (sporządzenie zawiadomienia o jego wszczęciu z urzędu) i postępowanie to – jak wynika z akt sprawy – nie zostało dotąd zakończone.
Stosownie do art. 78 ust. 2 pkt 1 prd właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niewykonanie tego obowiązku lub wykonanie go z opóźnieniem może powodować odpowiedzialność administracyjną, zagrożoną karą administracyjną z art. 140 mb pkt 2 prd, który stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 prd nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd jest zawitym terminem prawa materialnego do dokonania czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącej obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Przyjęcie zawiadomienia przez właściwego starostę jest z kolei kwalifikowane jako czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (postanowienie NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GW 8/21).
Co do zasady terminy materialnoprawne nie podlegają przywróceniu chyba, że co innego wynika z przepisów szczególnych. Przepisem szczególnym w relacji do art. 78 ust. 2 pkt 1 prd jest regulacja art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy covidowej, z której wynika, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Odnotować należy, że SKO, w uzasadnieniu prawnym postanowienia z 26 marca 2024 r., wadliwie stwierdziło, iż organ I instancji właściwie zastosował art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej. Umknęło też uwadze Kolegium, że Starosta w postanowieniu z 28 listopada 2023 r. nie powołał żadnego z przepisów ustawy covidowej i nie wiadomo, który z punktów od 1 do 6 ust. 1 art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej zastosował wydając postanowienie. Co prawda w zawiadomieniu z 23 października 2023 r. wskazał na art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, ale także i w tym piśmie nie wyjaśnił swojego stanowiska. W ocenie Sądu, termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd nie jest terminem, o którym mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, to jest takim, którego niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie. Termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd jest bowiem zawitym terminem prawa materialnego, do którego ma zastosowanie regulacja z pkt 5 ust. 1 art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej.
Powyższa wadliwość wymagała przez Sąd odnotowania jedynie z przyczyn porządkowych. Regulacja art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covidowej i tak znajduje zastosowanie w sprawie choć z mocy innego jej punktu. Na gruncie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niesporne i nie budzi wątpliwości Sądu, że do uchybienia terminu w zakresie złożenia przez skarżącą zgłoszenia o nabyciu pojazdu doszło w czasie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, trwającego od 20 marca 2020 r. do 15 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 340; § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. poz. 1027).
Z art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy covidowej nie wynika w jakim trybie organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów zawitych prawa materialnego. Jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 kpa, to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o ten przepis. Do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu materialnego znajdą więc zastosowanie postanowienia art. 58 kpa z modyfikacjami wynikającymi z art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy covidowej (lex specialis).
Modyfikacja ta wprowadza, w razie stwierdzenia uchybienia terminu, obowiązek informacyjny organu ("zawiadamia stronę o uchybieniu terminu") oraz wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który jest odmiennie liczony. W zawiadomieniu organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, przy czym bieg tego terminu rozpoczyna się od jego wyznaczenia stronie (art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej), czyli - zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń pism (art. 39 i n. kpa) - od daty doręczenia stronie tego zawiadomienia. Natomiast dalsze rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu materialnego odbywa się z zastosowaniem pozostałych przesłanek określonych w art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 kpa, na co słusznie Kolegium zwróciło uwagę.
W wyroku z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 821/22, NSA wyjaśnił, że celem regulacji z art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Nie ulega wątpliwości, że zamiarem ustawodawcy było stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminom przewidzianym prawem administracyjnym. Z woli ustawodawcy, w okresie stanu epidemii, dopuszczalne stało się przywrócenie również terminów materialnych, których zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić. Ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią zabezpieczył interesy stron w postępowaniu administracyjnym w ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenie tych terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 prd termin do zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu w świetle prd wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (art. 140mb pkt 2 prd).
Na podstawie wskazanych regulacji, przywrócenie uchybionego w sprawie terminu uzależnione jest zatem od łącznego spełnienia kilku przesłanek. Po pierwsze, od wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu. Po drugie, od zachowania trzydziestodniowego terminu do złożenia prośby, który biegnie od daty doręczenia stronie zawiadomienia. Po trzecie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zainteresowany zobowiązany jest dokonać czynności, dla której ustanowiony był termin objęty wnioskiem. Po czwarte, zainteresowany zobowiązany jest do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W ocenie Sądu ogólne rozważania prawne Kolegium, koncentrujące się na czwartej z ww. przesłanek, której spełnienie jest w sprawie zasadniczą osią sporu, choć są prawidłowe, to jednak wymagają pewnego uzupełnienia.
Zdaniem Sądu przywrócenie terminu nie jest przedmiotem uznania administracyjnego, polegającego na swobodzie wyboru wiążących konsekwencji normy prawnej, gdyż organ administracji publicznej ma obowiązek przywrócenia terminu (bezsprzecznie świadczy o tym zwrot normatywny "należy przywrócić"), w przypadku, gdy zachodzi ustawowa przesłanka - jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ administracji o zgodności danych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie, pojmowane jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, ale wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia faktów na korzyść tej strony, której ustawa zezwala w określonym przypadku na uprawdopodobnienie faktu, na który się powołuje, zamiast udowadniania go. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to zatem środek zwolniony z formalizmu zwykłego postępowania dowodowego, bowiem ma na celu przyspieszenie postępowania w sprawie. To właśnie od oceny organu administracji publicznej albo sądu, podejmowanej w ramach uprawnień dyskrecjonalnych, zależy uznanie, czy dokonane na podstawie uprawdopodobnienia ustalenia są na tyle wiarygodne, by można było uznać za uprawdopodobnione fakty, na które strona się powołuje. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu opiera się na argumentach przedstawionych przez stronę, ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na zainteresowanym, ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu obciąża wnioskodawcę. Przedmiotem sprawy administracyjnej o przywrócenie terminu jest ustalenie, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (wyrok NSA z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 745/23).
Przechodząc do istoty niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy, przedstawiony przez Kolegium, znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd podziela i uznaje je za prawidłowe. Stan faktyczny sprawy został opisany w części historycznej uzasadnienia wyroku i zbędne jest jego ponowne omówienie.
W tym miejscu wskazać należy, że stanowisko skarżącej, iż w sprawie nie miał zastosowania termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd jest bezzasadne, skoro strona złożyła (choćby z ostrożności procesowej) wniosek o przywrócenie tego terminu. Tym samym nie tylko przyznała, że termin ten jest uchybiony, ale wszczęła postępowanie o jego przywrócenie. Postępowanie to jest oparte na zasadzie skargowości. Jest aktualne i przedmiotowe tylko wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminu i wnosi o jego przywrócenie, co też strona w toku postępowania administracyjnego uczyniła.
Sąd stwierdził, że ustalenia i oceny Kolegium, co do spełnienia pierwszych trzech z wymienionych wyżej przesłanek przywrócenia uchybionego terminu, są prawidłowe. Spółka złożyła bowiem wniosek o przywrócenie terminu, zachowała trzydziestodniowy termin do jego wniesienia oraz dokonała zgłoszenia nabycia pojazdu. Kolegium prawidłowo wskazało też art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej, jako znajdujący zastosowanie sprawie. Połączenie spółek nastąpiło z dniem 25 lutego 2021 r., czyli z dniem wpisania połączenia do KRS (art. 493 § 2 ksh). Począwszy od tego dnia, skarżąca wstąpiła również we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej (art. 494 § 1 ksh). Skarżąca, zaznaczając, że czyni to jedynie z ostrożności procesowej, złożyła w już w piśmie z 6 lutego 2023 r. wniosek o przywrócenie terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego (art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy covidowej w związku z art. 58 § 1 kpa) do złożenia Staroście zawiadomienia o nabyciu zarejestrowanego pojazdu, ewentualnie (jak podnosi Spółka) o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym (art. 78 ust. 2 pkt 1 i 2 prd). W stanie faktycznym sprawy Spółka wystąpiła do Starosty o rejestrację pojazdu wnioskiem datowanym na 21 czerwca 2021 r., który wpłynął do organu I instancji 7 lipca 2021 r., a więc po terminie z art. 78 ust. 2 prd.
Przechodząc do oceny czwartej przesłanki (uprawdopodobnienia braku zawinienia w uchybieniu terminu) Sąd dostrzegł, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium nie przytoczyło i nie odniosło się do żadnych konkretnych okoliczności wskazanych przez Spółkę we wniosku o przywrócenie terminu oraz w pismach składanych w toku postępowania. Jest to uchybienie proceduralne dyskwalifikujące zaskarżone postanowienie, bo mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie jest jednym z obligatoryjnych elementów aktu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie procesowej nie było podstaw do tego, aby Kolegium odstąpiło od obowiązku jego sporządzenia. Uzasadnienie jest integralną częścią aktu administracyjnego, umożliwiającą sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości podjętych przez organ działań. Tymczasem Kolegium, w zakresie przesłanki, której spełnienie stanowi istotę sporu, praktycznie nie sporządziło uzasadnienia. W ocenie Sądu, lakoniczne, jedno czy dwu zdaniowe motywy, które znajdują się w orzeczeniu Kolegium, są nie do przyjęcia w świetle obowiązków organów wynikających z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 58 kpa. Sąd zaznacza, że skarżąca w postępowaniu przed organami obu instancji przedstawiała konkretne okoliczności. Sąd zapoznał się z argumentacją Spółki i doszedł do następujących wniosków.
W ocenie Sądu, Kolegium dokonało nieprawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w postanowieniu przepisy, a negując spełnienie czwartej przesłanki przywrócenia terminu zaniechało dokonania jakichkolwiek własnych ustaleń, przeciwnych do przedstawionych przez Spółkę we wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, Kolegium nie uwzględniło, że okoliczności w nim podane mają stanowić jedynie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, nie zaś go udowadniać. Pominęło też specyfikę stanu epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2.
Wskazać należy, że okoliczności przytoczone przez skarżącą, jako przeszkody w dochowaniu terminu upływającego 29 marca 2021 r., mają charakter szczególny i opierają się nie tylko na trwającym wówczas stanie epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2, który wywołał falę zachorowań o skali światowej, ale wywiodła ona jak konkretnie ten stan przełożył się na jej sytuację i możliwość dochowania terminu ustawowego. W specyficznych uwarunkowaniach niniejszej sprawy skarżąca w toku postępowania administracyjnego w kierowanych do organów pismach, konsekwentnie powoływała się na wyjątkowy, nadzwyczajny i nieprzewidywalny stan pandemii koronawirusa w kontekście jej konkretnej, indywidualnej sytuacji. Wskazywała, na zachorowania pracowników i kadry kierowniczej, a także lockdowny oraz kwarantanny i izolacje zatrudnionych o niej osób, które spowodowały konieczność doraźnej reorganizacji jej pracy w celu utrzymania w gotowości funkcjonowania infrastruktury i wykonywania powierzonych jej specyficznych zadań podstawowych, pomimo problemów kadrowych związanych z licznymi zachorowaniami.
Nie bez znaczenia dla kwestii oceny dopuszczalności przywrócenia terminu w kontrolowanej sprawie jest okres, w którym doszło do jego uchybienia. Naruszenie terminu zaistniało w pierwszej połowie 2021 r. Był to więc czas rozprzestrzeniającej się pandemii, w którym sam SARS-CoV-2 pozostawał stosunkowo nowym, nierozpoznanym dobrze wirusem. Wśród specjalistów toczyła się wówczas publiczna dyskusja dotycząca między innymi sposobów jego transmisji, doboru właściwych środków zaradczych mających przeciwdziałać zakażeniu, stopnia siły (zjadliwości) wirusa, właściwych metod leczenia, powikłań po przejściu choroby itd. Okres ten dodatkowo cechował się radykalnie zwiększonym dziennym poziomem transmisji wirusa SARS-CoV-2 i dzienną liczbą zgonów nim spowodowanych (por. dane ogłaszane w ramach ogólnodostępnych statystyk dziennych liczb zakażeń i zgonów - art. 106 § 4 ppsa i art. 77 § 4 kpa).
Sądowi są też znane komunikaty przekazywane w mediach, przez przedstawicieli władz państwowych oraz ekspertów medycznych, w okresie w którym doszło do uchybienia terminu, kładące nacisk na daleko posuniętą ostrożność w kontaktach z innymi osobami zarówno na co dzień, jak i szczególnie już przy samym podejrzeniu zachorowania u siebie. W każdym przypadku podejrzenia zarażenia u siebie lub osób z bliskiego otoczenia, zalecano zachowanie ostrożności i ograniczenie kontaktu z innymi osobami, tym samym ograniczając do minimum potencjalnie rozpowszechnianie się wirusa. Wskazywano, że sytuacja jest poważna i wymaga od wszystkich zdecydowanych działań, że najlepsze metody walki z wirusem to odosobnienie, izolacja, kwarantanna oraz unikanie dużych skupisk ludzkich. Wzywano, by w trosce o własne bezpieczeństwo i życie osób bliskich, ograniczyć kontakty społeczne. W okresie epidemii ochrona zdrowia obywateli była priorytetem i w tym celu wprowadzane były ograniczenia ich aktywności oraz ograniczenia w działaniu instytucji publicznych.
Sąd dostrzegł przy tym z urzędu (art. 134 § 1 ppsa), że strona nie jest podmiotem, którego cele działania są zlokalizowane na rynku motoryzacyjnym, jak również to, że prawo własności pojazdu nabyła wskutek sukcesji generalnej, a nie zakupu samochodu. Jest ona, według załączonego do akt wypisu z KRS, spółką dwóch gmin: S. i J. zaspokajającą zbiorowe potrzeb wspólnoty w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Jest to zadanie własne gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm. oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 757) zaliczające się bez wątpienia do - objętych pojęciem gospodarki komunalnej - zadań o charakterze użyteczności publicznej, którego celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych (art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej, aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2021 poz. 679).
Spółka prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem przeważającym jest pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody (kod PKD 36,00,Z) a pozostałym odprowadzanie i oczyszczanie ścieków (kod PKD 37,00,Z); zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne (kod PKD 38,11,Z); zbieranie odpadów niebezpiecznych (kod PKD 38,12,Z); obróbka i usuwanie odpadów innych niż niebezpieczne (kod PKD 38,21,Z), przetwarzanie i unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych (kod PKD 38,22,Z); działalność związana z rekultywacją i pozostała działalność; usługowa związana z gospodarką odpadami (kod PKD 39,00,Z); roboty związane z budową rurociągów przesyłowych i sieci rozdzielczych (kod PKD 42,21,Z); wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych (kod PKD 43,22,Z); działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne (kod PKD 71,12,Z) (dowód: k. 1, 4, 11 w aktach admin.).
Powyższe potwierdza informacja zamieszczona na ogólnie dostępnej stronie [...] (art. 106 § 4 ppsa i art. 77 § 4 kpa) gdzie skarżąca opisała infrastrukturę, którą zarządza stwierdzając: "Nasza firma eksploatuje sieci wodociągowe na terenie całej Gminy S. Systemy zaopatrzenia w wodę posiadają miasto S. i wszystkie wsie (7 wodociągów grupowych i 1 zbiorowy). Wodociąg zbiorowy zaopatruje w wodę samo miasto S., oraz wsie B., R., S.1, B.1 i W. Woda do systemu dostarczana jest z kilku studni głębinowych ujmujących wody podziemne ze zbiorników wód podziemnych triasu środkowego [...] (pokłady [...]), oraz triasu dolnego [...] nr [...] ([...]). Ze zbiorników tych ujmowana jest również woda dla pozostałych mieszkańcy całej gminy S. [...] obejmuje większą część gminy i wykazuje bardzo dużą zasobność. Istniejące źródła wody zaspakajają w pełni potrzeby mieszkańców, a także są w stanie pokryć przyszłe potrzeby wynikające z funkcji gospodarczych (np. przemysł wodochłonny), a także mieszkalnictwa. Wodociągi grupowe obejmują następujące miejscowości: Wodociąg K.: K.1, K.2, N., L., D.; Wodociąg S.2: S.2, R.1; Wodociąg R.2: R.2, J.1; Wodociąg K.3: K.3, G., O., S.3 (Gmina K.4); Wodociąg S.4: S.4, D.; Wodociąg B.2: B.2, P. Wodociąg F. (końcówka ul. [...] w S.). Wyjąwszy przysiółek F. (jedna studnia), wszystkie wodociągi uzbrojone są w dwie studnie głębinowe tłoczące wodę do zbiorników wody lub zbiorników hydroforowych i dalej do odbiorców systemem rurociągów rozdzielczych".
Z tego powodu analiza uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, powinna być prowadzona z uwzględnieniem konieczności realizowania, w pierwszej kolejności zadań o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, wykonywanych przez taki podmiot w warunkach pandemii.
Powyższe uprawnia do konkluzji, że przedstawione przez Spółkę okoliczności, takie jak zachorowania pracowników i kadry kierowniczej, lockdowny oraz kwarantanny i izolacje zatrudnionych w niej osób, które spowodowały konieczność doraźnej reorganizacji jej pracy, jako podmiotu mającego za zadanie utrzymać funkcjonowanie infrastruktury krytycznej i jej gotowość do zaspokajania zbiorowych potrzeb ludności, były uzasadnioną przeszkodą do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu w terminie, co wystarczy do stwierdzenia wystąpienia badanej przesłanki uchybienia terminu materialnego, który upłynął 29 marca 2021 r., bez jej winy. Choć podniesione przez skarżącą okoliczności nie dają całkowitej pewności co do faktów, to jednak pozwalają na stwierdzenie, że ich istnienie jest prawdopodobne, czego wymagają przepisy prawa.
Nie przeczy argumentacji Spółki wskazana przez organy obu instancji możliwość złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu bez osobistej wizyty w Starostwie Powiatowym, przez system internetowy lub przesyłką listową. Spółka w ogóle nie podnosiła, że pandemia zdezorganizowała pracę samego Starostwa Powiatowego i że tego powodu miała trudności w dostępie do urzędu, że brak było możliwości potwierdzenia przez Starostę złożenia dokumentów, czy też że przeciążone były jego systemy teleinformatyczne. Wskazywała na zupełnie coś innego - na dezorganizację, w warunkach pandemii, pracy samej Spółki i czyniła to w kontekście zapewnienia realizacji specyficznych zadań, które wykonywała w sferze użyteczności publicznej.
Jeśli Kolegium nadal miało wątpliwości, to nic nie stało na przeszkodzie temu, aby uzyskać od skarżącej rozszerzoną argumentację w powyższym zakresie. Jest to uzasadnione z uwagi na zasadę budzenia zaufania do organów (art. 8 kpa) oraz zasadę informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków (art. 9 kpa), która została następnie rozwinięta w art. 79a § 1 zd. 1 kpa. Taki uszczegółowiony wywód Spółki podlegałby wówczas ocenie organu w kontekście art. 58 § 1 kpa, z uwzględnieniem również powszechnie znanych uwarunkowań funkcjonowania podmiotów poddanych faktycznym i prawnym ograniczeniom, które były skutkiem pandemii.
Z opisanych powodów Sąd uznał za uzasadnione zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, a także art. 58 § 1 kpa i w konsekwencji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ppsa uchylił postanowienia organów obu instancji.
W toku ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu organy obu instancji, będąc związanymi wyrażoną wyżej oceną prawną, rozważą czy wskazane w nim okoliczności związane pandemią SARS-CoV-2, w kontekście specyfiki zadań Spółki, uzasadniały podjęcie działań opisanych przez skarżącą, przez co uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do wniesienia zawiadomienia o nabyciu pojazdu nastąpiło bez jej winy.
Zaznaczyć trzeba, iż odwołanie stanu epidemii z dniem 16 maja 2022 r. nie oznacza, że do stanów faktycznych powstałych w stanie epidemii przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej nie mogą być stosowane po dniu 15 maja 2022 r. (wyrok WSA w Krakowie z 15 września 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 638/22; wyrok WSA w Gliwicach z 61 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1289/23).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając wpis od skargi w kwocie 100 zł, opłatę za czynności radcy prawnego w kwocie 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.