I SA/Op 791/24

I SA/Op 791/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Zwrócono nienależnie uiszczony wpis od skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 135, art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 225
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 303
art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 1, ust. 2, ust. 4 pkt 1 i ust. 5, art. 19 ust. 1 i ust. 2
ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na  rynku gazu (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1446
art. 27a ust. 1, art. 27g ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 27h
ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1630
art. 2 ust. 15f i ust. 15g
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 lipca 2024 r., nr SKO.40.1397.2024.ro w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2024 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 22 kwietnia 2024 r., nr SSR.4007.000131.2024.MZY, 2) zwraca skarżącemu T. P. ze środków budżetowych Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy] z 30 lipca 2024 r., nr SKO.40.1397.2024.ro, wydana po rozpatrzeniu odwołania T. P. [dalej: skarżący, strona, wnioskodawca], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola [dalej: Prezydent, organ I instancji] z 22 kwietnia 2024 r., nr SSR.4007.000131.2024.MZY, odmawiającą przyznania refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2024 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Do Miejskiego Centrum Świadczeń w O. wpłynął 25 marca 2024 r. (data prezentaty) wniosek strony o refundację podatku VAT za paliwo gazowe dla gospodarstw domowych dostarczone w roku 2024. Według deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw [dalej: deklaracja CEEB], złożonej przez wnioskodawcę do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w dniu 20 marca 2024 r. (data wypełnienia formularza), w należącym do niego lokalu znajduje się źródło ciepła zasilane gazem. Skarżący nie zaznaczył w urzędowym formularzu pola, które wskazywałoby na to, że źródło ciepła/spalania paliw zostało uruchomione po 1 lipca 2021 r.
Prezydent Miasta Opola decyzją z 22 kwietnia 2024 r. odmówił wnioskodawcy przyznania refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2024 r. W uzasadnieniu organ I instancji przywołał przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. z 2024 r. poz. 303 ze zm.) [dalej: ustawa] i stwierdził, że strona nie spełniła ustawowych warunków otrzymania refundacji podatku VAT. W tym zakresie wyjaśnił, że deklaracja CEEB, złożona 20 marca 2024 r., nie dotyczyła nowo uruchomionego źródła ciepła.
Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. Decyzją z 30 lipca 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, odwołując się do przepisów art. 18 i art. 20 ustawy oraz art. 27a i art. 27g ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2024 r. poz. 1446 ze zm.) [dalej: ustawa termomodernizacyjna], wyjaśniło, że w sytuacji, gdy nie doszło do złożenia deklaracji CEEB dotyczącej głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego prowadzonego pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę refundacji VAT za dostarczone paliwa gazowe w roku 2024 r., stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy, oznacza to, że nie są spełnione warunki przyznania świadczenia. To deklaracja CEEB złożona do 21 grudnia 2022 r. (dnia wejścia w życie ustawy) albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o którym mowa w art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej, stanowi podstawę wypłaty przedmiotowego świadczenia. Przy czym zgłoszenie lub wpisanie głównego źródła ogrzewania po raz pierwszy dotyczyć może sytuacji, gdy źródło to instalowane jest w nowym budynku, jak też sytuacji, gdy w dotychczas użytkowanym budynku zainstalowano nowe urządzenie gazowe. Nowe źródło ciepła lub spalania paliw powinno być zgłoszone w terminie 14 dni od pierwszego uruchomienia. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, albowiem dostawy gazu do gospodarstwa domowego strony miały miejsce co najmniej od 8 listopada 2023 r.
Nie zgadzając się z decyzją Kolegium, strona wniosła do Sądu samodzielnie sporządzoną skargę, żądając uchylenia lub zmiany tej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, podnosząc przy tym zarzut naruszenia art. 18 pkt 1 ustawy w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji, poprzez odmowę przyznania refundacji, pomimo złożenia przez skarżącego deklaracji CEEB. W uzasadnieniu strona odwołała się do wykładni prawa przedstawionej w orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w podobnych sprawach.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) [dalej: ppsa], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ppsa).
Sprawa została rozpoznana przy zastosowaniu art. 119 pkt 2 ppsa, to jest na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów, wskutek wniosku SKO, któremu skarżący nie sprzeciwił się, poprzez zgłoszenie żądania przeprowadzenia rozprawy.
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, to jest weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.
Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji - orzekając w sprawie - nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Decyzja poddana kontroli Sądu została wydana na podstawie przepisów ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu i orzeka o odmowie przyznania skarżącemu refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT za dostarczone paliwa gazowe. Powstały na gruncie niniejszej sprawy spór dotyczy interpretacji przepisów ustawy w zakresie warunków przyznania przedmiotowego świadczenia. Rozstrzygając tę kwestię, Sąd uznał, że organy dokonały w tym zakresie nieprawidłowej wykładni art. 18 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, czym naruszyły wskazane regulacje. W konsekwencji też nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego. Nie ustaliły w sposób wyczerpujący okoliczności faktycznych i nie dokonały oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa], które znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy, stanowiącego, że w sprawach refundacji podatku VAT nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy kpa.
Wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 18 ustawy, w przypadku, gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne:
1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków [dalej: CEEB], o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej, do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do CEEB, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy;
2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę
- przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT".
Stosownie do art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy, odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 30 września 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Wniosek o refundację podatku VAT składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek.
Przepis art. 20 ust. 1 ustawy stanowi, że do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę.
Na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej.
Z kolei na mocy art. 20 ust. 4 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, weryfikuje wniosek o refundację podatku VAT w zakresie:
1) zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej,
2) wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 18 pkt 2, zgodnie z ust. 3
- jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne.
Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy, przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta refundacji podatku VAT nie wymaga wydania decyzji. Jest ona jednak wydawana w przypadku odmowy przyznania refundacji podatku VAT, uchylenia lub zmiany wysokości refundacji podatku VAT oraz rozstrzygnięcia w sprawie nienależnie pobranej refundacji podatku VAT.
W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że wniosek o refundację skarżący złożył w wymaganym terminie, wynikającym z art. 19 ust. 1 ustawy, tj. w dniu 25 marca 2024 r. Podstawą odmowy przyznania refundacji było natomiast ustalenie przez organy, że skarżący nie złożył w wymaganym terminie, tj. do dnia wejścia w życie ustawy, deklaracji CEEB. Deklaracja złożona bowiem została w dniu 20 marca 2024 r. Tymczasem ustawa weszła w życie z dniem 21 grudnia 2022 r. Kolegium uznało przy tym, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że złożona deklaracja dotyczy źródła ogrzewania zgłoszonego lub wpisanego po raz pierwszy, to jest, że w dotychczas użytkowanym lokalu zainstalowano nowe urządzenie gazowe, gdyż faktury za dostarczenie paliw gazowych do przedmiotowej nieruchomości obejmują okres od 8 listopada 2023 r. Brak złożenia deklaracji w wymaganym terminie organy uznały za brak spełnienia koniecznego warunku do przyznania przedmiotowego świadczenia.
Sąd nie podziela jednak oceny dokonanej przez organy w tym zakresie. Podkreślić należy, że jest ona sprzeczna z wykładnią, do której odwołuje się orzecznictwo sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Podzielając poglądy orzecznictwa, zauważyć przyjdzie, że regulacje dotyczące CEEB, o której mowa w art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, zostały wprowadzone do ustawy termomodernizacyjnej na podstawie ustawy zmieniającej z dnia 28 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2127). Zgodnie z dodanym art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Zakres przestawianych w deklaracji informacji określa art. 27g ust. 3 ustawy termomodernizacyjnej. Przepis art. 27g ust. 4 ustawy termomodernizacyjnej stanowi z kolei, że w przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 3 pkt 5, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia, w którym zaistniała zmiana. Na podstawie art. 27g ust. 5 ustawy termomodernizacyjnej wójt, burmistrz lub prezydent miasta wprowadza do ewidencji dane i informacje zawarte w deklaracji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego ewidencję w terminie 30 dni od dnia otrzymania deklaracji w postaci pisemnej.
Przepis art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej wszedł w życie w dniu 1 lipca 2021 r. (komunikat Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 marca 2021 r. - Dz.U. z 2021 r. poz. 583). W związku z wejściem w życie nowych regulacji, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy termomodernizacyjnej, właścicielom lub zarządcom budynków zakreślono termin na złożenie deklaracji do 30 czerwca 2022 r., gdzie należało wskazać, między innymi używane źródła ciepła oraz paliwo w nich stosowane W przypadku nowych źródeł ciepła uruchomionych po 1 lipca 2021 r. ustalono z kolei, że termin na złożenie deklaracji wynosił 14 dni od dnia ich uruchomienia. W art. 27h ustawy termomodernizacyjnej ustawodawca przewidział też, że osoba, która nie złożyła deklaracji CEEB w terminie, podlega karze grzywny.
W odniesieniu do wskazanych wyżej uregulowań w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepisy ustawy termomodernizacyjnej mają inne funkcje i cele, które nie są przedmiotem postępowania w sprawie refundacji podatku VAT. CEEB to ewidencja dotycząca źródeł ciepła i spalania paliw, której dane miały ułatwić organom walkę ze smogiem. Dopiero też w 2022 r. ustawodawca powiązał zgłoszone źródła ciepła w deklaracjach CEEB z możliwością otrzymania szeregu dodatków, które miały przede wszystkim gospodarstwom domowym i podmiotom użyteczności publicznej zrównoważyć wzrastające ceny energii. Wprowadził również szereg rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych. Weszły wówczas w życie w szczególności przepisy: ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1630) [dalej: udw); ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1704); ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1772); ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967); z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (Dz.U. z 2022 r. poz. 2243).
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy podzielić należy pogląd orzecznictwa, że wykładnia art. 18 pkt 1 ustawy powinna być dokonywana w zgodzie z przepisami Konstytucji oraz celami tej regulacji prawnej. W związku z tym dostrzec należy, że z uzasadnienia projektu ustawy (Sejm IX kadencji, druk nr 2804, pkt 2.1) wynikało, że wprowadzone przepisy miały ograniczyć wzrost kosztów dla odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych o najniższych dochodach, zużywających paliwa gazowe do celów grzewczych, w tym celu zaproponowano mechanizm refundacji podatku od towarów i usług, poniesionego przez tych odbiorców za paliwa gazowe dostarczone w 2023 r., potwierdzonego dokumentem dotyczącym dostarczenia tych paliw do odbiorców. Refundacja podatku VAT miała przysługiwać gospodarstwu domowemu, które jako główne źródło ogrzewania wykorzystuje kocioł na paliwa gazowe, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a którego przeciętne miesięczne dochody, w przypadku gospodarstwa jednoosobowego, nie przekraczają 2100 zł, lub 1500 zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego.
Zgodnie zaś z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jest to zasada demokratycznego państwa prawnego. Jej elementem składowym jest zasada proporcjonalności. Państwo prawne opiera się bowiem na założeniu racjonalności prawodawcy, a warunkiem koniecznym realizacji tego założenia jest przestrzeganie proporcjonalności w procesie przestrzegania prawa. Zasada proporcjonalności kładzie nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia. Zastosowanie w stosunku do skarżącego wymogu w postaci dopełnienia obowiązku zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do CEEB w terminie do 21 grudnia 2022 r. uznać należy, za nadmierną regulację sprzeczną z art. 2 Konstytucji RP i celem ustawy. W istocie bowiem nie daje ona możliwości spełnienia warunków przyznania świadczenia po jego wprowadzeniu, tj. po wejściu w życie ustawy.
Zwrócić też należy uwagę, że zgodnie z zasadą równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. O tym z kolei, że dane widniejące w CEEB nie mają bezwzględnie obowiązującego znaczenia dla przyznania szeregu dodatków osłonowych, świadczą orzeczenia sądów administracyjnych, dotyczące dodatku węglowego oraz zmian dokonanych przez ustawodawcę w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Przy przyznaniu dodatku węglowego ważny jest stan rzeczywisty, a nie dane wynikające z CEEB. Ponadto dopuszczono do przyznania wymienionego dodatku również w sytuacji, gdy istniejące źródło ciepła nie zostało wpisane do CEEB, a nawet wówczas, gdy dana osoba nie złożyła wniosku o przyznanie dodatku węglowego, mimo iż spełniała przesłanki do jego przyznania (art. 2 ust. 15f i ust. 15g udw). Taką samą regulację ustawodawca przewidział dla osób uprawnionych do dodatku dla gospodarstw domowych na podstawie art. 24 ust. 25a i ust. 25b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz dla osób uprawionych do dodatku elektrycznego na podstawie art. 32a ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej.
Z uregulowań art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy niewątpliwie wynika, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji podatku VAT jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Organ, rozpoznający wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB. Mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię, Sąd uznał jednak w niniejszej sprawie, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji jest sam fakt ujawnienia głównego źródła ogrzewania w CEEB, niezależnie od daty jego zgłoszenia w CEEB, który to warunek w niniejszej sprawie został przez skarżącego spełniony. Wprawdzie stosowna deklaracja została złożona 20 marca 2024 r., a więc z naruszeniem art. 27g ust. 1 ustawy termomodernizacyjnej, jednakże kwestia odpowiedzialności właściciela lokalu za naruszenie wymienionego przepisu nie jest przedmiotem niniejszej sprawy i może stanowić przedmiot odrębnego postępowania. W ocenie Sądu najistotniejsze w kwestii przyznania przedmiotowego świadczenia jest osiągnięcie celu regulacji ustawowej, którym jest pomoc osobom o niskich dochodach, równoważąca podwyżki cen nośników grzewczych. Zastosowanie wyłącznie wykładni językowej w niniejszej sprawie naruszyłoby natomiast art. 32 Konstytucji RP, gdyż jak wyżej wskazano, przy innych tego typu dodatkach pomocowych, ustawodawca wprowadził łagodniejsze rygory związane z ich przyznaniem.
Zaznaczyć przyjdzie, że przyjęta przez Sąd w niniejszej sprawie wykładnia jest ugruntowana w poglądach orzecznictwa wyrażanych w podobnych stanach faktycznych (por. wyroki WSA: w Krakowie z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1085/23; we Wrocławiu z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 516/23; w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 51/24; w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 660/24, oraz powołane w tych wyrokach orzecznictwo). Jej uwzględnienie prowadzi natomiast do stwierdzenia, że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 18 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, przez dokonanie błędnej wykładni, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Ponadto, w rozpatrywanej sprawie organy nie wyjaśniły istotnych okoliczności faktycznych i nie dokonały ich oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji, jedyną przyczyną odmowy przyznania refundacji podatku VAT było niezłożenie przez skarżącego deklaracji CEEB w zakreślonym prawem terminie, co jak stwierdzono wyżej, nie ma w sprawie kluczowego znaczenia. Organy nie ustaliły jednak, czy wnioskodawca spełnia pozostałe ustawowe warunki przyznania świadczenia, o które się ubiega. W tym zakresie postępowanie administracyjne wymaga więc uzupełnienia.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że stosownie do przedstawionej wcześniej wykładni, także w przypadku stwierdzenia, że źródło ogrzewania jest nowe, niezachowanie terminu do złożenia deklaracji nie mogło mieć znaczenia dla ustalenia prawa do przyznania refundacji podatku VAT. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku złożenia deklaracji w terminie została bowiem określona art. 27h ustawy termomodernizacyjnej i stanowi przedmiot odrębnego rozpoznania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ppsa, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań i sprowadzają się do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do ustalenia, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji zobowiązany jest do wyjaśnienia, czy wnioskodawca spełnił ustawowe warunki przysługiwania mu refundacji oraz do dokonania oceny stanu sprawy na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, w tym co do tego, czy objęte wnioskiem źródło ogrzewania jest nowym urządzeniem gazowym zainstalowanym w dotychczas użytkowanym budynku. Następnie, przy uwzględnieniu przedstawionej powyżej wykładni, należy rozpoznać wniosek skarżącego na podstawie przepisów ustawy, przy pominięciu w art. 18 pkt 1 ustawy, terminu zgłoszenia źródła ciepła do CEEB.
W rozpoznanej sprawie skarżący był zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Z tego powodu uiszczony przez stronę wpis sądowy od skargi podlega z urzędu zwrotowi na jej koszt (art. 225 ppsa). Konieczność obciążenia strony kosztami zwrotu nadpłaconej kwoty nie wystąpi w razie dokonania zwrotu na jej rachunek bankowy.
Z tych przyczyn rozstrzygnięto jak na wstępie.