I SA/Op 780/24

I SA/Op 780/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 122
par. 2 ust. 2 pkt 3 i pkt 5 lit. c i lit. d, par. 3 pkt 3, par. 4 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 5, par. 5 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów  komunalnych od właścicieli nieruchomości
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1469
art. 9b ust. 1, art. 9c ust. 1,  ust. 2, ust. 3, ust. 4, art. 9d ust. 1 pkt 1- pkt 4, art. 9j ust. 1 pkt 1 i pkt 3, art. 9u ust. 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 380
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 maja 2024 r., nr SKO.40.731.2024.oś w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M.O. (zwanego dalej też "skarżącym" lub "przedsiębiorcą") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej też "organem odwoławczym" lub "Kolegium") z dnia 16 maja 2024 r., nr SKO.40.731.2024.oś, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola (zwanego dalej też: "organem") z dnia 16 stycznia 2024 r., nr GOK-RGO.7032.1.3.2022, zakazującą skarżącemu prowadzenia działalności objętej wpisem nr [...] w rejestrze działalności regulowanej, w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie Miasta O.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Na podstawie wniosku skarżącego, w dniu 10 grudnia 2020 r., Prezydent Miasta Opola dokonał, pod nr [...] wpisu skarżącego, jako przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy O.
W dniach od 12 grudnia 2022 r. do 25 stycznia 2023 r. z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola przeprowadzona została kontrola przedsiębiorcy na terenie bazy magazynowo - transportowej, zlokalizowanej w R., przy ul. [...], w zakresie spełnienia przez skarżącego wymogów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 ze zm.) zwanej dalej ustawa oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (Dz. U. poz. 122) zwanego dalej rozporządzeniem.
Podczas kontroli dokonano analizy dokumentów przedłożonych przez przedsiębiorcę oraz wykonano dokumentację fotograficzną. Wyniki kontroli zostały utrwalone protokołem z dnia 25 stycznia 2023 r., znak sprawy [...], w którym wskazano na stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości dotyczące: 1) braku wydzielonych miejsc do magazynowania zebranych odpadów komunalnych, 2) braku legalizowanej samochodowej wagi najazdowej, 3) braku urządzeń do selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych przed ich transportem do miejsca przetwarzania. Ponadto stwierdzono incydentalne przypadki niezachowania częstotliwości mycia pojazdów zgodnie z rozporządzaniem oraz brak przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań: 1) zapewnienia opróżniania pojazdów na koniec każdego dnia roboczego z odpadów, 2) zapewnienia parkowania pojazdów wyłącznie na terenie bazy magazynowo - transportowej, 3) wyposażenia pojazdów w system monitoringu bazującego na systemie pozycjonowania satelitarnego, umożliwiającego trwałe zapisywanie, przechowywanie i odczytywanie danych o położeniu pojazdu i miejscach postojów, 4) wyposażenia pojazdów w system czujników zapisujących dane o miejscach wyładunku odpadów.
Skarżący odmówił podpisania protokołu i pismem z dnia 7 października 2022 r. wniósł do niego zastrzeżenia wskazując, że nie prowadzi działalności w zakresie magazynowania odpadów na terenie bazy w R. i nie zamierza prowadzić takiej działalności. Podniósł, że zezwolenie na zbieranie odpadów komunalnych oraz samo ich zbieranie, a także co się z tym wiąże, ich magazynowanie na terenie bazy magazynowo-transportowej nie jest obligatoryjne do prowadzenia działalności odbierania odpadów komunalnych. Błędne jest zatem stanowisko co do konieczności wyposażenia bazy w urządzenia oraz miejsca do magazynowania odpadów i zabezpieczenie miejsc do ich magazynowania. Skarżący wskazał też, że od sierpnia 2021 r. do dnia rozpoczęcia kontroli nie odbierał odpadów komunalnych z terenu gminy O., wobec czego nie posiada zrzutów z GPS z obsługi gminy O. dla pojazdów wskazanych w kontroli, a złożone przez niego podczas kontroli oświadczenie, dotyczące opróżniania i parkowania pojazdów, umowa z firmą G. sp. z. o.o. oraz faktury winny zostać uznane za wystarczające. Wniósł również o sprecyzowanie ujętych w protokole zaleceń.
Pismem z dnia 28 lutego 2023 Prezydent Miasta Opola odpowiedział na zastrzeżenia skarżącego podtrzymując stanowisko przedstawione w protokole, a następnie zawiadomieniem z dnia 26 października 2023 r. poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności, objętej wpisem do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości prowadzonego przez Prezydenta Miasta Opola.
Decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r., nr GOK-RGO.7032.1.3.2022, Prezydent Miasta Opola orzekł o zakazie prowadzenia przez skarżącego działalności objętej wpisem nr [...] w rejestrze działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji wskazane w art. 9j ust. 1 pkt 1 oraz 3 ustawy, w związku ze stwierdzeniem:
- naruszenia w zakresie urządzeń zapisów § 2 ust. 2 pkt 3,5 lit. c i d, § 3 pkt 3, § 4 pkt 1-3 rozporządzenia, poprzez brak wyposażenia bazy magazynowo-transportowej w miejsca oraz urządzenia do magazynowania odpadów komunalnych, co stanowi rażące naruszenie warunków wymaganych prawem do wykonywania działalności regulowanej przez przedsiębiorcę,
- naruszenia § 4 pkt 3 rozporządzenia, poprzez przypadki niezachowania częstotliwości mycia i dezynfekcji pojazdów,
- naruszenia § 4 pkt 5, § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, poprzez brak okazania dokumentów potwierdzających opróżnianie odpadów na koniec dnia roboczego, jak również dokumentów potwierdzających miejsca parkowania pojazdów na koniec dnia roboczego na terenie bazy magazynowo - transportowej oraz dokumentów potwierdzających wyposażenie pojazdów w system monitoringu bazującego na systemie pozycjonowania satelitarnego, umożliwiający trwałe zapisywanie, przechowywanie i odczytywanie danych o położeniu pojazdu i miejscach postojów oraz czujników zapisujących dane o miejscach wyładunku odpadów umożliwiający weryfikację tych danych.
Zdaniem organu argumentacja skarżącego podniesiona w zastrzeżeniach złożonych do protokołu kontroli, w zakresie braku naruszenia zapisów § 2 ust. 2 pkt 3, 5 lit. c i d, § 3 pkt 3, § 4 pkt 1-3 rozporządzenia, oparta jest na objaśnieniach prawnych Ministra Klimatu z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. DGO.VI.021.26.2020.MD dotyczących rozstrzygnięcia czy przedsiębiorca wpisany do RDR posiada obowiązek zbierania odbieranych odpadów komunalnych i posiadania zezwolenia na zbieranie odpadów w bazie magazynowo- transportowej, które to nie mają charakteru wiążącego. Ponadto, o ile przedmiotowe objaśnienia wskazują, że zezwolenie na zbieranie odpadów komunalnych, jak również samo zbieranie odpadów komunalnych, nie jest obligatoryjne do prowadzenia działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych, to jednak nie poruszono w nich kwestii wyłączeń czy zwolnień dotyczących spełnienia wymagań wyposażenia bazy magazynowo-transportowej w miejsca i urządzenia do magazynowania odpadów określonych w rozporządzeniu, w przypadku, kiedy dany podmiot nie prowadzi zbierania odpadów na terenie bazy magazynowo-transportowej. Rozporządzenie wskazuje natomiast na obligatoryjny obowiązek posiadania przez podmiot wpisany do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, bazy magazynowo - transportowej. Gdyby intencja prawodawcy była inna, w rozporządzeniu wskazany byłby wyłącznie obowiązek posiadania bazy transportowej, a nie bazy magazynowo-transportowej. Odnosząc się do ustalonych okoliczności faktycznych organ wskazał, że ze złożonego przez skarżącego rocznego sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2021 wynika, że w roku 2021 był aktywny na rynku odbioru odpadów - świadczyła usługę odbioru odpadów komunalnych na terenie Miasta O. na rzecz nieruchomości niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne. Zapisy rozporządzenia, nie różnicują przy tym podmiotów na świadczące i nieświadczące usługi w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Każdy podmiot wpisany do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów od właścicieli nieruchomości zobowiązany jest do spełnienia i przestrzegania wymogów rozporządzenia, niezależnie czy odbiera odpady komunalne na terenie danej gminy, czy też nie. Każdy też przedsiębiorca ubiegający się o taki wpis zobowiązany jest dołączyć do wniosku podpisane oświadczenie o zapoznaniu się i spełnieniu wymagań określonych w ustawie, a co za tym idzie również wymagań zawartych w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 9d ust. 2 ustawy. Treść oświadczania również nie różnicuje podmiotu pod kątem wykonywania lub niewykonywania usługi.
Wywodząc, że przedstawione stanowisko zostało potwierdzone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym organ zwrócił uwagę, że skarżący składając wniosek o dokonanie wpisu do rejestru działalności dołączył do niego oświadczenie, o którym mowa art. 9c ust. 4 ustawy. Tymczasem w toku postępowania wykazano, że nie spełnia wymagań zawartych w § 2 ust. 2 pkt 3, 5 lit. c i d, § 3 pkt 3, § 4 pkt 1-3, § 4 pkt 5, § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. W toku kontroli stwierdzono brak wyposażenia bazy magazynowo-transportowej w część magazynową oraz nieprawidłowości w zakresie częstotliwości mycia i dezynfekcji pojazdów. Ujawniono przypadki mycia i dezynfekcji pojazdów w okresie letnim z częstotliwością rzadszą niż raz na dwa tygodnie. Najdłuższa przerwa w myciu i dezynfekcji została stwierdzona w przypadku pojazdu o nr rejestracyjnym [...] i wynosiła 20 dni (26.08-15.09). Pozostałe przypadki dotyczą przerwy 17,16 i 15 dniowej. Skarżący przedłożył rejestry mycia i dezynfekcji wszystkich pojazdów wskazanych do kontroli w okresie styczeń-grudzień 2022r. oraz jedną fakturę VAT za mycie i dezynfekcję powierzchni ładunkowej, które to nie były nie wystarczające do potwierdzenia wykonania obowiązku mycia i dezynfekcji pojazdów. Jednocześnie z przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie wynika, że pojazdy wskazane do kontroli, wyposażone zostały w system GPS spełniający wymagania rozporządzenia. Z zapisów przedstawionej umowy wynika wyłącznie fakt, że na rzecz strony świadczona jest usługa geolokalizacji obiektów, która zgodnie z dołączoną ofertą handlową z dnia 18 lutego 2016 r. obejmuje lokalizator GPS, sygnał otwarcia odwłoka, czujnik otwarcia odwłoka oraz aktywację. Skarżący nie przedstawił natomiast zrzutów z ekranu systemu GPS. Argumentował to brakiem świadczenia usługi odbioru odpadów komunalnych z terenu Miasta O. w kontrolowanym roku tj. 2022, jednak na prośbę organu nie przedstawił również dokumentów z lat poprzednich. Stąd stwierdzono, że nie został spełniony obowiązek z § 4 pkt 5 oraz § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a w konsekwencji naruszony został art. 9j ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zakwestionował ocenę organu w zakresie stwierdzenia braku spełnienia wymagań zawartych w § 2 ust. 2 pkt 3, 5 lit. c i d, § 3 pkt 3, § 4 pkt 1-3, § 4 pkt 1-3 rozporządzenia. Podkreślił, że nie prowadzi działalności w zakresie zbierania odpadów i nie posiada decyzji na zbieranie odpadów dla kontrolowanej bazy, jak również nie zamierza prowadzić takiego rodzaju działalności. Z tego względu nie może zapewnić na terenie bazy miejsc magazynowania odpadów, urządzeń do magazynowania odpadów, jak również wagi. W związku z brakiem wskazanych urządzeń nie jest też możliwe ich utrzymanie we właściwym stanie sanitarnym, technicznym, mycie, zabezpieczenie. Nie jest możliwe i zasadne wyposażenie bazy w miejsca do magazynowania odpadów bez uzyskania decyzji na ich zbieranie. Podniósł również, że wszystkie pojazdy, które świadczą usługi odbioru odpadów są myte i dezynfekowane regularnie, a sporadyczne, dłuższe niż 14 dni odstępy pomiędzy czynnościami mycia i dezynfekcji pojazdów było spowodowane czasowym wyłączeniem pojazdów z obiegu. Ponadto, jak wskazał, w okresie objętym kontrolą nie odbierał odpadów komunalnych z terenu Miasta O., wobec czego niemożliwe było przedłożenie innych dokumentów, potwierdzających wykonania powyższego, za wyjątkiem złożonego do organu oświadczenia. Dalej skarżący wskazał też, że wszystkie pojazdy są wyposażone w system monitoringu GPS wraz z systemem czujników zapisujących dane o wyładunku odpadów, na dowód czego przedstawione zostały stosowne dokumenty, tj. umowa oraz faktury wraz z wykazem pojazdów objętych obsługą. Nie było natomiast możliwe przedstawienie zrzutów GPS dla miasta O., ponieważ w okresie objętym kontrolą nie prowadził jego obsługi i nie dysponuje takimi dokumentami.
Końcowo zaakcentował, że spełnia wszystkie wymagania określone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, w zakresie działalności którą prowadzi.
Przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 16 maja 2024 r., nr SKO.40.731.2024.oś, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał kolejno przepisy art. 9j ust. 1, ust. 1a, ust. 1c, art. 9c ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399) zwanej dalej ustawą oraz zapisy § 2 - § 5 rozporządzenia. W odniesieniu do okoliczności faktycznych wskazał, że skarżący przyznaje, że nie posiada oraz nie posiadał na terenie bazy miejsc magazynowania odpadów, urządzeń do magazynowania odpadów, jak również wagi, gdyż nie prowadzi działalności w zakresie magazynowania odpadów na terenie bazy w R. i nie zamierza prowadzić takiej działalności. Stosownie do tego Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że obowiązek posiadania miejsc do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych, wprost wynika z obowiązujących przepisów prawa - § 2 ust. 2 pkt 5 lit c rozporządzenia, a prawodawca nie przewidział w tym względzie wyjątków. Wyjaśniło, że jedyny wyjątek dotyczy obowiązku posiadania legalizowanej samochodowej wagi najazdowej - której obowiązek posiadania jest uzależniony od faktycznego magazynowania odpadów. Jeżeli zatem wolą prawodawcy byłoby uzależnienie posiadania miejsca do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych, od prowadzenia działalności w zakresie magazynowania odpadów to dałby temu wyraz w powszechnie obowiązujących przepisach. Tymczasem – jak zaznaczył organ odwoławczy – prawodawca przewidział możliwość posiadania przez przedsiębiorcę na oddzielnych terenach części transportowej oraz części magazynowej bazy, przy jednoczesnym spełnieniu warunków określonych w ust. 1-3. Oznacza to, że niezależnie od okoliczności, czy podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, ma zamiar lub faktycznie magazynuje odpady komunalne na terenie bazy magazynowo-transportowej, czy też po odebraniu ich od właścicieli nieruchomości bezpośrednio przekazuje je do instalacji, która je przetworzy, ma on obowiązek zapewnienia, aby baza magazynowo-transportowa posiadała miejsce do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych, zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 lit. c rozporządzenia.
W dalszych motywach organ dostrzegł, że skarżący już w chwili składania oświadczenia, o którym mowa w art. 9c ust. 4 ustawy, nie spełniał wskazanego warunku rozporządzenia. Tym samym oświadczenie złożył niezgodnie ze stanem faktycznym, co stanowi samodzielną podstawę do wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, objętej wpisem do rejestru działalności regulowanej. Kolegium zaznaczyło, że powyższe okoliczności wynikają ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (protokół kontroli i zastrzeżenia do protokołu kontroli), a także zostały przyznane w odwołaniu. W konsekwencji uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Zgodziło się przy tym z ustaleniami w zakresie braku spełnienia wymogu określonego w przepisie § 4 pkt 3 rozporządzenia, dotyczącego utrzymania odpowiedniego stanu sanitarnego pojazdów wskazując, że skarżący nie wykazała, aby pojazdy i urządzenia były poddawane myciu i dezynfekcji z częstotliwością gwarantującą zapewnienie im właściwego stanu sanitarnego, nie rzadziej niż raz na miesiąc, a w okresie letnim nie rzadziej niż raz na 2 tygodnie.
W tej kwestii Kolegium zaznaczyło, że obowiązujące przepisy nie wprowadzają wyjątków od dochowania powyższego obowiązku, podobnie jak nie przewidują wyjątków od obowiązków przedsiębiorcy dotyczących opróżniania pojazdów na koniec każdego dnia roboczego z odpadów i ich parkowania wyłącznie na terenie bazy magazynowo-transportowej oraz wyposażenia pojazdów w system monitoringu bazującego na systemie pozycjonowania satelitarnego, umożliwiającym trwałe zapisywanie, przechowywanie i odczytywanie danych o położeniu pojazdu i miejscach postojów oraz czujników zapisujących dane o miejscach wyładunku odpadów - umożliwiającym weryfikację tych danych. Stosownie też do tego złożenie przez skarżącego oświadczenia o dopełnieniu powyższych obowiązków należy uznać za niewystarczające i niestanowiące dokumentu umożliwiającego weryfikację powyższych danych. Dokumentami takimi nie są także umowa o świadczenie usług monitoringu ani faktury VAT tytułem opłacania abonamentu, bowiem z dokumentów tych nie wynika okoliczność wyposażenia konkretnego pojazdu w system monitoringu bazującego na systemie pozycjonowania satelitarnego, umożliwiającego trwałe zapisywanie, przechowywanie i odczytywanie danych o położeniu pojazdu i miejscach postojów oraz czujników zapisujących dane o miejscach wyładunku odpadów - umożliwiających weryfikację tych danych. Wbrew twierdzeniom skarżącego przy fakturach nie znajduje się też wykaz pojazdów objętych usługą. Końcowo Kolegium wskazało też, że wobec braku zebrania w postępowaniu odwoławczym nowych dowodów, ze względu na ekonomikę i szybkość postępowania odstąpiło od wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący przedsiębiorca podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wskazując, że oświadczenie z dnia 1 grudnia 2020 r. złożył zgodnie z prawdą i spełnia wszystkie wymagania niezbędne do świadczenia usług odbioru odpadów komunalnych z terenu Miasta O. Wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania wielokrotnie wskazywał, że nie prowadzi działalności w zakresie zbierania odpadów i nie posiada decyzji na zbieranie odpadów dla kontrolowanej bazy, jak również nie zamierza prowadzić takiego rodzaju działalności. Zgodnie też z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Tylko posiadanie decyzji na zbieranie odpadów, umożliwia wyposażenie bazy w miejsca i urządzenia do magazynowania odpadów. Skarżący zaznaczył również, że w postępowaniu odwoławczym nie miał możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i uzupełnienia dokumentacji o brakujące wykazy pojazdów do faktur za świadczenie usługi monitoringu pojazdów mimo, że wg organów umowa na świadczenie tych usług, faktury oraz oświadczenie były niewystarczające.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wskazując, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego zaznaczyło, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy skarżący wykaże, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa, stosownie do art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a., została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów; a to wobec wniosku organu o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku odpowiedzi skarżącego na ten wniosek w wymaganym terminie.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, ocena wykazała, że brak jest podstaw do podjęcia orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Z tego też powodu akceptując w całości argumentację organu odwoławczego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodne z prawem, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia poddanego kontroli Sądu stanowiły przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 ze zm.) zwanej dalej ustawą oraz przepisy, wydanego na podstawie art. 9d ust. 2 ustawy, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (Dz. U. poz. 122) zwanego dalej rozporządzeniem. Powstały na gruncie niniejszej sprawy spór dotyczy ustaleń i oceny dokonanych w zakresie braku spełnienia przez skarżącego wymogów jakie winien spełniać podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wynikających z ustawy i rozporządzenia.
Rozstrzygając kwestię sporną w pierwszej kolejności wyjaśnić przyjdzie, że w myśl art. 9b ust. 1 ustawy działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.). Zgodnie z art. 9c ust. 1 ustawy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru w gminie, na terenie której zamierza odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Wpis taki, stosownie do art. 9c ust. 2 ustawy, dokonywany jest na wniosek przedsiębiorcy. Wymogi takiego wniosku zostały wskazane w art. 9c ust. 3 ustawy. W art. 9c ust. 4 ustawy określona została przy tym treść oświadczenia załączanego do wniosku o wpis, którym to wnioskodawca oświadcza, że dane zawarte we wniosku o wpis są kompletne i zgodne z prawdą (pkt 1) oraz, że znane mu są i spełnia warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, określone w ustawie oraz w przepisach rozporządzenia (pkt 2). Wymagania takie zostały ogólnie określone w art. 9d ust. 1 pkt 1-pkt 4 ustawy. Zgodnie z tą regulacją podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości powinien zatem posiadać wyposażenie umożliwiające odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz zapewnić jego odpowiedni stan techniczny (pkt 1), utrzymywać odpowiedni stan sanitarny pojazdów i urządzeń do odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (pkt 2), spełniać wymagania techniczne dotyczące wyposażenia pojazdów do odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (pkt 3) oraz zapewnić odpowiednie usytuowanie i wyposażenie bazy magazynowo – transportowej (pkt 4).
Powyższe wymagania zostały uszczegółowione w rozporządzeniu, które odpowiednio reguluje m.in.:
- w § 2 szczegółowe wymagania co do usytuowania i wyposażenia bazy magazynowo-transportowej, w tym określa w ust. 2 pkt 3 obowiązek w zakresie zabezpieczenia miejsca magazynowania selektywnie zebranych odpadów komunalnych przed emisją zanieczyszczeń do gruntu oraz przed działaniem czynników atmosferycznych, a w ust. 2 pkt 5 ustala obowiązek wyposażenia bazy magazynowo-transportowej m.in. w miejsca do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych (lit. c) oraz w legalizowaną samochodową wagę najazdową - w przypadku gdy na terenie bazy następuje magazynowanie odpadów (lit. d);
- w § 3 szczegółowe wymagania w zakresie wyposażenia umożliwiającego odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz jego odpowiedniego stanu technicznego, w tym ustala w pkt 3 obowiązek zapewnienia, aby na terenie bazy magazynowo-transportowej znajdowały się urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych przed ich transportem do miejsc przetwarzania;
- w § 4 szczegółowe wymagania w zakresie utrzymania odpowiedniego stanu sanitarnego pojazdów i urządzeń, w tym określa obowiązki utrzymywania urządzeń, o których mowa a w § 3 pkt 3, we właściwym stanie technicznym i sanitarnym (pkt 1), zabezpieczenia pojazdów i urządzeń przed niekontrolowanym wydostawaniem się na zewnątrz odpadów, podczas ich magazynowania, przeładunku, a także transportu (pkt 2), mycia i dezynfekcji pojazdów i urządzeń z częstotliwością gwarantującą zapewnienie im właściwego stanu sanitarnego, nie rzadziej niż raz na miesiąc, a w okresie letnim nie rzadziej niż raz na 2 tygodnie (pkt 3), opróżniania pojazdów na koniec każdego dnia roboczego z odpadów i parkowania ich wyłącznie na terenie bazy magazynowo-transportowej (pkt 5);
- w § 5 szczegółowe wymagania techniczne dotyczące wyposażenia pojazdów w tym m.in. w pkt 2 nakłada obowiązek wyposażenia pojazdów w system monitoringu bazującego na systemie pozycjonowania satelitarnego, umożliwiający trwałe zapisywanie, przechowywanie i odczytywanie danych o położeniu pojazdu i miejscach postojów oraz w system czujników zapisujących dane o miejscach wyładunku odpadów - umożliwiający weryfikację tych danych.
W niniejszej sprawie prawidłowo zostało ustalone, że skarżący nie spełnił ww. wymogów rozporządzenia. W konsekwencji też należało stwierdzić, że naruszył warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, o których mowa w art. 9d ustawy. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne dokonane w tym zakresie nie budzą wątpliwości i nie sposób zarzucić, że dokonane zostały w sposób naruszający przepisy prawa.
Dostrzec należy, że stan faktyczny podlegający ocenie prawidłowo został ustalony podczas kontroli przeprowadzonej na terenie bazy skarżącego w dniach od 12 grudnia 2022 r. do 25 stycznia 2023 r. Kontrola ta została dokonana wobec skarżącego, jako wpisanego do rejestru działalności regulowanej, w celu weryfikacji spełnienia warunków wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Podstawę prawną do jej przeprowadzenia stanowiły przepisy art. 9u ustawy, a ustalenia faktyczne zostały przedstawione w protokole z kontroli, sporządzonym stosownie do art. 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2556), znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie na podstawie art. 9u ust. 2 ustawy.
Podczas kontroli bezspornie ustalono, że skarżący na terenie swojej bazy, określonej w ustawie jako baza magazynowo-transportowa, nie posiada i nie posiadał wcześniej miejsc magazynowania selektywnie zabranych odpadów komunalnych, a w konsekwencji też urządzeń do selektywnego magazynowania odpadów oraz wagi samochodowej. Skarżący w toku postępowania sam podnosił, że nie ma obowiązku spełniania warunku posiadania miejsca do magazynowania odpadów, gdyż nie prowadzi takiej działalności. Nie ma jednak racji twierdząc, że ustalony w przepisach prawa obowiązek posiadania miejsca do magazynowania odpadów dotyczy wyłącznie podmiotów, które magazynują odpady. Zauważyć przyjdzie, że w odniesieniu do wszystkich podmiotów prowadzących działalność regulowaną objętą wpisem ustalony został ustawowy wymóg zapewnienia odpowiedniego usytuowania i wyposażenia bazy magazynowo-transportowej (art. 9d ust. 1 pkt 4), a nie wyłącznie bazy transportowej. Został on uszczegółowiony w zapisach § 2 rozporządzenia, które co należy podkreślić określa szczegółowe wymagania dla wszystkich podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. W § 2 ust. 2 pkt 5 lit. c rozporządzenia jednoznacznie wskazano, że baza magazynowo-transportowa powinna być wyposażona w miejsce do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych. W § 2 ust. 4 rozporządzenia przewidziano przy tym, że część magazynowa i transportowa mogą znajdować się na oddzielnych terenach, co wskazuje, że baza musi składać się zarówno z części transportowej jak i magazynowej.
Słusznie zdaniem Sądu organy wywodziły, że jedynie w odniesieniu do wymogu posiadania legalizowanej samochodowej wagi samochodowej przewidziany został wyjątek i konieczność jego spełnienia uzależniona została od faktycznego magazynowania odpadów. Skoro natomiast spełnienie wymogu posiadania miejsca do magazynowania odpadów nie zostało uwarunkowane faktycznym magazynowanie odpadów to uznać należy, że wymóg ten dotyczy wszystkich podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, objętych wpisem do rejestru działalności regulowanej, niezależnie od tego, czy faktycznie odpady magazynują.
Wobec powyższego, skoro skarżący został wpisany do rejestru, a ponadto w sprawie ustalono, że w 2021 r. odbierał odpady komunalne na terenie Miasta O. - (czego skarżący skutecznie nie podważył), zdaniem Sadu uznać należało, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania art. 9j ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy i wydania na tej podstawie decyzji o zakazie wykonywania przez skarżącego działalności objętej wpisem. Niewątpliwie skarżący złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 9c ust. 4 ustawy, niezgodnie ze stanem faktycznym i rażąco naruszył warunki wymagane prawem do wykonywania działalności regulowanej. Od początku wykonywania tej działalności nie spełnił bowiem warunku posiadania części magazynowej bazy - stanowiącej miejsce do magazynowania odpadów, a w związku z tym także dalszych wymogów dotyczących miejsca magazynowania i gromadzenia odpadów oraz dotyczących urządzeń do selektywnego gromadzenia odpadów, wynikających z § 3 pkt 3 oraz § 4 pkt 1 - pkt 3 rozporządzenia.
Podkreślić należy, że decydując się na prowadzenie określonego rodzaju działalności gospodarczej skarżący powinien być świadomy związanych z tym obowiązków zwłaszcza, że wnioskując o wpis do rejestru działalności regulowanej składał oświadczenie o spełnieniu warunków wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Podzielić należy pogląd orzecznictwa, że złożenie przez przedsiębiorcę oświadczenia, które jest niezgodne ze stanem faktycznym ze względu na brak spełnienia przez przedsiębiorcę wszystkich warunków wykonywania działalności regulowanej oznacza, że od samego początku brak było materialnoprawnej podstawy wykonywania tej działalności. Jeśli przedsiębiorca złożył oświadczenie o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania działalności regulowanej niezgodnie ze stanem faktycznym (a stan ten trwa) i okoliczność ta została ustalona przez organ prowadzący rejestr działalności regulowanej w toku stosownego postępowania administracyjnego, organ ten - tak jak w niniejszej sprawie - uprawniony jest wydać decyzję o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 325/19; dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie budzą zastrzeżeń Sądu również ustalenia dotyczące stwierdzenia naruszenia przez skarżącego wymogu określonego w § 4 pkt 3 rozporządzenia dotyczącego zapewnienia odpowiedniego stanu sanitarnego pojazdów. W toku kontroli stwierdzono bowiem przypadki przerw w myciu i dezynfekcji pojazdów dłuższe niż określone we wskazanym przepisie. Zauważyć ponadto trzeba, że na podstawie § 4 pkt 4 rozporządzenia podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości zobowiązany jest posiadać aktualne dokumenty potwierdzające wykonanie czynności, o których mowa w pkt 3. Skarżący pomimo wezwania nie przedłożył dokumentów mogących potwierdzić, że pojazdy były poddawane myciu i dezynfekcji z częstotliwością gwarantującą zapewnienie im właściwego stanu sanitarnego, nie rzadziej niż raz na miesiąc, a w okresie letnim nie rzadziej niż raz na 2 tygodnie. W konsekwencji, wobec braku dokumentów potwierdzających spełnienie wymogu z § 4 pkt 3 rozporządzenia, w zakresie utrzymania odpowiedniego stanu sanitarnego pojazdów do odbierania odpadów, słusznie stwierdzono w niniejszej sprawie również naruszenie tego wymogu.
Zdaniem Sądu prawidłowe były również ustalenia, co do naruszenia warunków wynikających z § 4 pkt 5 oraz § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że samo złożenie przez skarżącego oświadczenia o spełnieniu tych wymogów nie było wystarczając do stwierdzenia, że zostały spełnione. Przedłożone przez skarżącego dokumenty (umowa oraz faktury VAT) nie potwierdziły natomiast tego, że konkretne pojazdy, stosownie do § 4 pkt 5 rozporządzenia były opróżniane z odpadów i parkowane na terenie bazy skarżącego oraz, że wyposażone zostały w system monitoringu i system czujników, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, umożliwiające weryfikację danych o położeniu pojazdów oraz miejscach ich postoju i wyładunku odpadów. Słusznie uznano, że w zaistniałych okolicznościach brak okazania zrzutów z systemu GPS obrazujących opróżnianie pojazdów z odpadów na koniec dnia roboczego, parkowanie pojazdów na koniec dnia roboczego na terenie bazy magazynowo-transportowej oraz obrazujących położenie pojazdów, miejsce postojów i wyładunku odpadów wyłączał uznanie, że spełnione zostały omawiane warunki.
Stosownie do zarzutów skarżącego wskazać trzeba, że o ile faktury VAT potwierdzać mogą świadczenie na rzecz skarżącego usług monitoringu pojazdów to nie umożliwiają weryfikacji danych o ich położeniu, miejscach postoju, wyładunku odpadów oraz parkowania. Nie mogły zatem mieć znaczenia dla dokonania ustaleń stosownie do § 4 pkt 5 i § 5 ust. 1 pkt 2. W konsekwencji, podnoszone w skardze naruszenie w postaci braku zawiadomienia skarżącego w postępowaniu odwoławczym o jego zakończeniu i możliwości wypowiedzenia się co zebranego materiału dowodowego, zadaniem Sądu, nie stanowiło naruszenia mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazane dokumenty w postaci faktur za świadczenie usługi monitoringu, nie mogły mieć bowiem znaczenia dla dokonanej oceny i wpływu na wynik sprawy. Ponadto, w postępowaniu odwoławczym nie zebrano żadnych nowych dowodów, a skarżący miał możliwość przedłożyć stosowne dokumenty w postępowaniu wyjaśniającym przed organem pierwszej instancji.
Reasumując Sąd uznał, że w niniejszej sprawie dokonano prawidłowej oceny i prawidłowo zastosowano przepisy art. 9j ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia oraz wyjaśnił jego motywy. Ziszczenie się określonych w art. 9j ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy przesłanek, obligujących do wydania decyzji o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem, zostało jednoznacznie wykazane oraz w sposób niebudzący wątpliwości uzasadnione. Wskazano w zaskarżonej decyzji i prawidłowo wyjaśniono, dlaczego złożone przez skarżącego oświadczenie uznane zostało za niezgodne ze stanem faktycznym oraz, które warunki wymagane prawem do wykonywania działalności regulowanej zostały przez skarżącego naruszone. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji zabrakło jednoznacznego wyjaśnienia, że naruszenie wskazanych warunków było rażące, niemniej jednak w ocenie Sądu nie mogło to mieć wpływu na wynik sprawy. Niewątpliwie bowiem brak na terenie bazy magazynowo-transportowa miejsca do magazynowania selektywnie zabranych odpadów komunalnych, brak urządzeń do selektywnego gromadzenia odpadów, brak zapewnienia utrzymywania odpowiedniego stanu sanitarnego pojazdów oraz brak ich wyposażenia w odpowiednie systemy, narusza wymagane prawem warunki wykonywania działalności regulowanej w sposób oczywisty i niezaprzeczalny. Nie są to przy tym pojedyncze uchybienia. Mają one charakter trwały, a nie incydentalny. Ponadto, w postępowaniu ustalono, że już w chwili składania oświadczenia, o którym mowa w art. 9c ust. 4 ustawy skarżący nie spełniał warunków z rozporządzenia, dotyczących wyposażenia bazy magazynowo-transportowej, co wskazuje na prowadzenie przez skarżącego działalności regulowanej wbrew nakazom wynikającym wprost z przepisów prawa.
Sąd z urzędu nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa uzasadniających uwzględnienie skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.