I SA/OP 777/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę studenta na odmowę umorzenia grzywny z mandatu karnego, uznając brak przesłanek ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego.
Skarżący, student w trudnej sytuacji materialnej, domagał się umorzenia grzywny nałożonej mandatem karnym. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że jego sytuacja finansowa, mimo trudności, nie spełnia kryteriów ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego, co uzasadnia odmowę umorzenia. Sąd podkreślił, że trudności finansowe same w sobie nie są wystarczającą podstawą do umorzenia, a odpowiedzialność za wykroczenie powinna być ponoszona.
Przedmiotem sprawy była skarga M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o odmowie umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym w kwocie 1.500 zł. Skarżący, student studiów dziennych, argumentował, że jego trudna sytuacja materialna uniemożliwia zapłatę grzywny, a mandat został nałożony w wyniku błędu funkcjonariuszy. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że mimo trudnej sytuacji finansowej skarżącego, nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności, takie jak ważny interes zobowiązanego czy interes publiczny. Sąd podkreślił, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, a trudności finansowe same w sobie nie stanowią wystarczającej podstawy do jego zastosowania. Podkreślono również, że skarżący przyjął mandat, zgadzając się na jego warunki, a kwestia zasadności nałożenia mandatu była już rozstrzygnięta przez sąd powszechny. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja materialna sama w sobie nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym, jeśli nie towarzyszą jej inne wyjątkowe okoliczności uzasadniające ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć sytuacja finansowa skarżącego jest trudna, nie spełnia ona kryteriów ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego. Umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, a brak środków finansowych nie może być automatyczną podstawą do zwolnienia z odpowiedzialności za wykroczenie, zwłaszcza gdy istnieją możliwości zarobkowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.f.p. art. 64 § 1 pkt 2a
Ustawa o finansach publicznych
Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, przy czym decyzja w tym zakresie należy do uznania administracyjnego organu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis określający utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
k.p.s.w. art. 98 § § 1 pkt 2 i § 3
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przepisy dotyczące nakładania grzywny w drodze mandatu karnego kredytowanego i jego prawomocności.
k.p.s.w. art. 101 § § 1 zdanie drugie
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przepis określający możliwość wystąpienia do sądu o uchylenie mandatu karnego.
Konstytucja RP art. 42
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada nieuchronności odpowiedzialności karnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja materialna skarżącego nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności, gdyż nie wykazano wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego. Umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną i wymaga wykazania wyjątkowych okoliczności, niezależnych od woli zobowiązanego. Przyjęcie mandatu karnego oznacza zgodę na jego warunki, w tym zapłatę grzywny. Kwestia zasadności nałożenia mandatu była już rozstrzygnięta przez sąd powszechny i nie podlega ponownej ocenie w postępowaniu administracyjnym o umorzenie.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego oparta na trudnej sytuacji materialnej i opiece nad babcią nie została uznana za wystarczającą do umorzenia grzywny. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa przy nakładaniu mandatu nie zostały udowodnione i nie mogły być badane w tym postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie należności publicznoprawnych jest rozwiązaniem nadzwyczajnym i może nastąpić jedynie incydentalnie, w wyjątkowych okolicznościach. Brak dochodów nie może być sam w sobie przesłanką do zastosowania ulgi w tak ostatecznej formie, jaką jest umorzenie należności. W przeciwnym wypadku każdy zobowiązany do zapłaty mandatu, który znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, spełniałby warunki do udzielenia ulgi. Umorzenie stanowiłoby przyzwolenie na naganne, wykraczające poza normy prawne, zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia.
Skład orzekający
Anna Komorowska-Kaczkowska
sprawozdawca
Grzegorz Gocki
przewodniczący
Marzena Łozowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych mandatem karnym, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji materialnej zobowiązanego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o finansach publicznych w zakresie umorzeń. Uznanie administracyjne organu może prowadzić do różnych rozstrzygnięć w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje, jak sądy administracyjne podchodzą do wniosków o umorzenie należności publicznoprawnych w sytuacjach trudności finansowych, co jest częstym problemem dla wielu obywateli.
“Czy studencka bieda zwalnia z płacenia mandatów? Sąd administracyjny odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 1500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Op 777/24 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2025-02-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-09-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Anna Komorowska-Kaczkowska /sprawozdawca/ Grzegorz Gocki /przewodniczący/ Marzena Łozowska Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Finanse publiczne Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1270 art. 64 ust. 1 pkt 2a Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 8 lipca 2024 r., nr 1601-IEW.4269.100.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez M. M. (dalej jako: Skarżący, Strona, Wnioskodawca, Zobowiązany) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 8 lipca 2024 r., którą organ ten, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako k.p.a.) oraz art. 67 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 - dalej jako u.f.p.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 6 maja 2024 r. o odmowie umorzenia w całości należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego [...] z 8 sierpnia 2024 r. w kwocie 1.600 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 15 listopada 2023 r. (data wpływu na organu 20 listopada 2023 r.) Skarżący zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o umorzenie w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] z 8 sierpnia 2023 r. w kwocie 1.500 zł. Uzasadniając złożony wniosek Skarżący wskazał, że za umorzeniem przemawia fakt, że jest samodzielnie utrzymującym się studentem, a jego stan majątkowy pozwala mu jedynie się utrzymać, ale nie jest on w stanie pokryć dodatkowych kosztów w wysokości nałożonej na niego w drodze mandatu karnego grzywny. 26 grudnia 2023 r. Skarżący uzupełnił wniosek oraz ponownie wskazał, że nie posiada środków finansowych na zapłatę grzywny, nie ma również możliwości ich pozyskania. Poinformował, że jest studentem studiów dziennych na kierunku "[...]". Aktualnie w ramach praktyk a w przyszłości zawodowo będzie opiekował się osobami niepełnosprawnymi. Skarżący wskazał, że pieniądze, które otrzymuje od rodziców oraz z prac dorywczych ledwo starczają na przeżycie. Następnie Skarżący przedstawił okoliczność otrzymania mandatu. Podnosił, że chociaż Urząd Skarbowy nie ma uprawnień sądu powszechnego, jest jednak organem państwa i z tego względu jest zobowiązany do działania według zasady zaufania do organów państwa, co w przypadku Skarżącego ma na celu zapobieganie niesprawiedliwości wynikającej z przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy Policji. Wskazywał, że do podpisania mandatu doszło na skutek błędu - policjanci nie poinformowali Skarżącego o prawie odmowy przyjęcia mandatu, a za samo zdarzenie Skarżący nie ponosi winy. Podał, że w tej sprawie było prowadzone postępowanie wewnętrzne przez Komendanta Komendy Powiatowej w P., jednak pozostało ono nierozstrzygnięte. Skarżący zaznaczył, że polska procedura karna nie umożliwia uchylenia mandatu po jego podpisaniu z powodów merytorycznych. Badane jest jedynie to, czy czyn, za który został nałożony mandat podlega pod kodeks wykroczeń. Zdaniem Skarżącego stanowi to naruszenie konstytucyjnej zasady zaufania do organów państwa i Skarżący będzie w tej sprawie interweniował do Rzecznika Praw Obywatelskich. Skarżący dołączył do akt sprawy: • oświadczenie o stanie majątkowym, • opłatę skarbową, • kserokopię wniosku o uchylenie mandatu karnego, • kserokopię odcinka C mandatu karnego, • zaświadczenie o przychodach, • kserokopię pisma Komendanta Powiatowej Policji w P. z 11 września 2023 r., • kserokopię legitymacji studenckiej, • zaświadczenie z A. w W. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu decyzją z 6 maja 2024 r. odmówił Skarżącemu udzielenia ulgi, tj. umorzenia w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, opisaną na wstępie decyzją z 8 lipca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, W uzasadnieniu organ powołał przepisy art. 60 pkt 6a, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., które przewidują możliwość umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego - ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Organ wskazał, że decyzja taka jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte stwierdzenie "organ może umarzać". Następnie organ wyjaśnił, że ważny interes zobowiązanego wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania zobowiązanego. Są to np. klęski żywiołowe, czy też zdarzenia losowe, uniemożliwiające zobowiązanemu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów administracyjnych. Z kolei obowiązek uwzględnienia interesu publicznego wymaga, aby mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy Państwa. Przechodząc do oceny zasadności wniosku organ zauważył, że nałożenie mandatu było konsekwencją zachowania skarżącego, które nie było zgodne z obowiązującym prawem. Mandat był wystawiony po to, żeby obciążyć zobowiązanego obowiązkiem poniesienia takiego wydatku, by nastąpiło odczucie straty materialnej. Organ podkreślał, że obowiązek zapłacenia grzywny ciąży na każdej osobie ukaranej, bez względu na jej zasoby finansowe. Z art. 42 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 z późn. zm.) wynika bowiem zasada nieuchronności odpowiedzialności karnej. Umorzenie należności z tytułu mandatu prowadzi natomiast do sytuacji przeczącej założeniom i istocie kary. W konsekwencji organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności w łącznej kwocie 1.500 zł. W ocenie organu, Skarżący nie wskazał argumentów, które świadczyłyby o tym, że wystąpił ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, który uzasadniałby udzielenie wnioskowanej ulgi. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie przesłanka interesu publicznego nie wystąpiła. Wręcz przeciwnie - tego rodzaju interes (a zwłaszcza takie wartości wspólne dla całego społeczeństwa jak porządek publiczny, ochrona moralności publicznej, zaufanie do organów władzy) wskazuje na bezpodstawność udzielenia wsparcia ze środków należnych budżetowi państwa. Umorzenie grzywny byłoby w pewien sposób usankcjonowaniem niezgodnych z prawem działań, których się dopuścił, kosztem interesu publicznego. Organ podnosił, że nie bez znaczenia jest przy tym to, że grzywna może być dochodzona przez 3 lata, które liczy się od momentu uprawomocnienia się mandatu (daty wystawienia). Z uwagi na interes publiczny nie można zakładać, że do tego czasu Skarżący nie będzie dysponował środkami, które mógłby przeznaczyć na spłatę należności z tego tytułu. Przy ocenie ważnego interesu zobowiązanego, organ wziął pod uwagę aktualną sytuację finansowo-materialną i życiową Skarżącego. Organ wskazał, że z akt sprawy i z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że jest Skarżący studentem studiów dziennych na A. im. [...] w W. na Wydział [...], kierunek: [...]. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako źródło dochodu wskazał alimenty (1.200 zł) oraz dochód z prac dorywczych (400 zł). Nie posiada pojazdów ani innych składników majątku ruchomego. Mieszka w akademiku. Skarżący wskazał na miesięczne wydatki w łącznej kwocie 1.600 zł, na które składają się: opłata za akademik 700 zł, zakup książek 40 zł, wyżywienie 800 zł oraz wydatek na zakup biletu komunikacji miejskiej 60 zł. Z akt sprawy wynika, że uzyskiwany przez dochód jest w takiej samej wysokości jak wydatki. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że Skarżący nie ma możliwości jednorazowej spłaty należności. Następnie organ wskazał, iż nie zaprzecza, że z uwagi na niskie dochody Skarżący znajduje się w trudnym położeniu. Nie jest to jednak, w ocenie organu, równoznaczne z wystąpieniem w sprawie ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. Dla przyjęcia ważnego interesu zobowiązanego nie jest bowiem wystarczające powołanie się na trudności finansowe, które powodują, że Skarżący nie może aktualnie zapłacić mandatu. Organ II instancji stanął na stanowisku, że brak dochodów w obecnej chwili, nie może być sam w sobie przesłanką do zastosowania ulgi w tak ostatecznej formie, jaką jest umorzenie należności z tytułu mandatu. Organ podkreślał, że Skarżący jest osobą zdrową i zdolną do pracy. Nie można zatem przyjąć, że w dogodnym dla siebie czasie Skarżący nie podejmie pracy, chociażby dorywczej, co pozwoliłoby mu pozyskać środki na zapłatę mandatu. W aktach sprawy znajduje się bowiem zaświadczenie o przychodach wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z którego wynika, że 2022 r. Skarżący uzyskał przychód wolny od podatku w kwocie 2 791,70 zł. Natomiast w 2023 r. dochód z umowy zlecenia w kwocie 500 zł. Informacja ta stanowi, w ocenie organu, potwierdzenie, że Skarżący ma możliwość podjęcia zatrudnienia a nauka na studiach dziennych nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia, chociażby w okresie przerwy w nauce w czasie ferii, czy wakacji. Organ podkreślał, że Skarżący jest osobą młodą i powinien wziąć pełną odpowiedzialność za swoje czyny i związane z nimi konsekwencje. W ocenie organu, nauka w trybie dziennym, być może w pewien sposób utrudnia podjęcie zatrudnienia, ale całkowicie nie ogranicza możliwości zarobkowych Skarżącego. Na rynku pracy istnieją bowiem różne formy zatrudnienia, np. w formie umowy o dzieło, gdzie praca wykonywana może być w godzinach popołudniowych lub w weekendy. W ocenie organu II instancji posiadanie statusu studenta nie przekreśla możliwości podjęcia zatrudnienia. Organ odwoławczy odniósł się również to argumentacji Skarżącego, wskazującej, że nie może on swobodnie pracować w czasie wolnym od zajęć, ponieważ zobowiązany jest do opieki nad niepełnosprawną babcią. Organ dostrzegł, że do odwołania Skarżący dołączył orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności T. F. (babcia Skarżącego). Jednakże analizując ten dokument organ wskazał, że na dokumencie tym podany jest adres zamieszkania: [...] T. ul. [...]. Natomiast Skarżący mieszka w akademiku w W. Te dwie miejscowości dzieli odległość ponad 300 km. Z informacji przekazanych przez Skarżącego nie wynika natomiast, aby mieszkał razem z babcią. Skarżący nie wskazał również kto zajmuje się babcią w czasie, gdy on jest na uczelni. Powyższe okoliczności doprowadziły organ do wniosku, że być może Skarżący pomaga przy opiece nad babcią, jednak można przypuszczać, że nie jest on jedynym opiekunem, a zaistniała sytuacja nie wyklucza podjęcia przez Skarżącego prac sezonowych, czy dorywczych. W konsekwencji organ uznał, że sytuacja finansowa Skarżącego nie jest łatwa, niemniej jednak niskie dochody nie mogą uzasadniać całkowitej rezygnacji Państwa z przysługujących mu wpływów. W przeciwnym wypadku każdy zobowiązany do zapłaty mandatu, który znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spełniałby warunki do udzielenia ulgi. Organ podkreślał, że nie można uznać, że wystarczającą podstawą do udzielenia ulgi jest trudna sytuacja finansowa, gdyż osoby ukarane znajdujące się w takim położeniu czułyby się bezkarne. W ocenie organu, umorzenie grzywny w całości stanowiłoby przyzwolenie na naganne, wykraczające poza normy prawne zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia. W powszechnym odczuciu powodowałoby przekonanie o możliwości lekceważenia nakazów i zakazów prawnych, skoro wskazując na brak dochodów lub ich niski poziom, można byłoby się od konsekwencji ich naruszenia uwolnić. Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, organ odwoławczy uznał więc, że udzielenie ulgi stanowiłoby nieuzasadnione wyróżnienie Skarżącego na tle innych obywateli znajdujących się w różnych sytuacjach życiowych, którzy pomimo trudności podejmują działania celem pozyskania środków finansowych i wywiązują się z ciążących na nich zobowiązań wobec budżetu państwa. W ocenie organu niewystarczające jest samo powołanie się na trudności finansowe, które powodują brak możliwości zapłaty mandatu karnego. Brak dochodów nie może być bowiem sam w sobie przesłanką do zastosowania ulgi w tak ostatecznej formie, jaką jest umorzenie należności. W przeciwnym wypadku każdy zobowiązany z tytułu mandatu, który znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, spełniałby warunki do udzielenia ulgi. Dodatkowo takie osoby ukarane czułyby się bezkarne. Umorzenie stanowiłoby przyzwolenie na naganne, wykraczające poza normy prawne zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia. W powszechnym odczuciu powodowałoby przekonanie o możliwości lekceważenia nakazów i zakazów prawnych, skoro - wskazując na brak dochodów lub ich niski poziom - można byłoby się od konsekwencji ich naruszenia uwolnić. Umorzenie należności publicznoprawnych jest rozwiązaniem nadzwyczajnym i może nastąpić jedynie incydentalnie, w wyjątkowych okolicznościach. Ponadto, organ akcentował, że mandaty mogą być dochodzone przez państwo przez 3 lata. Brak by zakładać, że przez ten okres sytuacja Skarżącego nie poprawi się. Być może będzie on mógł spłacić zadłużenie w części. Nie można wykluczyć, że w przyszłości Skarżący znajdzie zatrudnienie, choćby sezonowe lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Strona może również starać się - obecnie lub w przyszłości - o innego rodzaju ulgę, tj. o rozłożenie należności na dogodne raty. W dalszej części organ argumentował, ze skoro Skarżący przyjął mandat to należy domniemywać, że nie tylko się z nim zgodził, ale także stwierdził, że jest w stanie go zapłacić. Ukaranie mandatem ma bowiem szczególny charakter, wymaga zgody danej osoby na taką właśnie karę, zarówno co do formy, wysokości jak i terminu jej zapłaty. Na blankiecie mandatu znajduje się formułka o treści "pouczony o prawie odmowy przyjęcia mandatu karnego przyjmuję mandat i potwierdzam jego odbiór oraz zgadzam się uiścić grzywnę w wyznaczonym terminie za popełnienie wykroczenia". Poniżej znajduje się podpis funkcjonariusza i czytelny podpis osoby ukaranej. Organ podkreślał, że w rozpatrywanej sprawie Skarżącym podpisał się pod pouczeniem, co oznacza, że zobowiązał się do zapłaty kwoty 1.500,00 zł w terminie siedmiu dni, co też nie jest bez znaczenia. Organ podkreślał, że w chwili gdy Skarżący otrzymywał mandat wiedział, w jakiej sytuacji finansowej się znajduje, a mimo tego nie zdecydował się na odmowę przyjęcia mandatu. Gdyby skorzystał z tej możliwości, wówczas sprawa zostałaby skierowana na drogę postępowania sądowego, w którym sąd ma możliwość zastosowania innych rodzajów kar, w tym takich, które nie wiążą się z wydatkami. Odnosząc się do kwestii zasadności ukarania mandatem karnym oraz naruszenia art. 8 oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie ich po przedstawieniu przez Skarżącego dowodów na naruszenie prawa przy wystawieniu mandatu, organ odwoławczy powtórzył to, co już wybrzmiało w decyzji organu I instancji, że nie jest organem stanowiącym prawo. Posiada jedynie uprawnienia do poboru należności z mandatów karnych. Nie mógł więc odnieść się do zarzutów Skarżącego odnośnie funkcjonowania systemu prawnego oraz związanych z tym indywidualnych odczuć. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wskazał, że Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na naruszenie prawa przy nakładaniu mandatu. Przedłożył natomiast dowody na to, że skorzystał z możliwości prawnych i złożył skargę na funkcjonariusza nakładającego mandat oraz wniosek do sądu o uchylenie mandatu, jednak mandat nie został uchylony. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżący skorzystał z przysługującego prawa i pismem z 15 sierpnia 2023 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w P. z wnioskiem o uchylenie mandatu karnego seria [...]. Postępowanie zostało zakończone a sąd nie znalazł podstaw do uchylenia tego mandatu - Protokół Posiedzenia Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] Karny z 24 listopada 2023 r. przedłożony przez Skarżącego do akt sprawy. Zdaniem organu odwoławczego Skarżący nie wskazał również argumentów, które świadczyłyby o wystąpieniu interesu publicznego. Dlatego przychylenie się do prośby umorzenia należności z tytułu mandatu należy uznać za niezasadne z punktu widzenia tej przesłanki. W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie przesłanka interesu publicznego nie wystąpiła, a wręcz przeciwnie umorzenie grzywny byłoby w pewien sposób usankcjonowaniem niezgodnych z prawem działań kosztem interesu publicznego. Nie jest bowiem zasadne umarzanie należności publicznoprawnych jeżeli zobowiązany nie wykazał całkowitego braku możliwości zapłaty. Organ szczególnie eksponował, że zasadą jest rozliczanie się obywateli z zobowiązań wobec Państwa poprzez ich zapłatę w nałożonej wysokości i w wyznaczonym terminie. Sama ulga, jako odstępstwo od tych zasad, stanowi rozwiązanie nadzwyczajne, dlatego może mieć zastosowanie incydentalnie. Brzmienie powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje na to, że wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. nie nakłada na organ obowiązku zastosowania ulgi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Skarżący wskazał, że nie zgadza się z decyzją organu. Nadto w skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Badając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, Sąd nie stwierdził, by została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Kontroli Sądu podlega decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 8 lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego. W tym miejscu wskazać należy, że przeprowadzona kontrola postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie doprowadziła Sąd do przekonania, że organy prawidłowo przeanalizowały sytuację skarżącego w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. i w sposób logiczny uzasadnił powody, jakie legły u podstaw odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski nie uchybiły, w ocenie Sądu, przepisom prawa procesowego ani materialnego. Zdaniem Sądu, powody, jakimi kierował się organ odmawiając stronie umorzenia należności, zostały poparte, co do zasady racjonalną, przekonującą argumentacją, z zachowaniem należytej proporcji pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony. W przedmiotowej sprawie podstawę do analizy zasadności żądania strony o umorzenie przedmiotowej należności stanowił prawidłowo powołany przez organ przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy z 7 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2024, poz. 1530 ze zm. zwana dalej w skrócie "u.f.p")., którego treść stanowi, że w przypadku zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 (wśród których ustawodawca wymienił m.in. należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe - pkt 6a art. 60) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może je umarzać w całości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a Sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. W realiach badanej sprawy organy nie orzekały w ramach uznania administracyjnego, gdyż stwierdziły brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek dopuszczających możliwość zastosowania umorzenia należności z tytułu grzywny. W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności wymaga w pierwszym rzędzie ustalenia przez organ tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie (wypracowanym na tle tożsamego przepisu art. 67a § 1 O.p.) przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji finansowej, bytowej i życiowej Skarżącego, wynikają z przedłożonych przez stronę dowodów i składanych oświadczeń. Ustalenia te w ocenie Sądu potwierdzają trudną sytuację materialną Skarżącego, czego nie kwestionowały również organy. Z akt sprawy i z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że jest studentem studiów dziennych na A. im. [...] w W. na Wydziale [...], kierunek: [...]. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako źródło dochodu Skarżący wskazał alimenty (1.200 zł) oraz dochód z prac dorywczych (400 zł). Skarżący nie posiada pojazdów ani innych składników majątku ruchomego. Mieszka w akademiku. Skarżący wskazał na miesięczne wydatki w łącznej kwocie 1 600 zł, na które składają się: opłata za akademik 700 zł, zakup książek 40 zł, wyżywienie 800 zł oraz wydatek na zakup biletu komunikacji miejskiej 60 zł. Z akt sprawy wynika, że uzyskiwany przez Skarżącego dochód jest w takiej samej wysokości jak wydatki. Oznacza to, że Skarżący nie ma możliwości jednorazowej zapłaty należności. Jednak organ odwoławczy nie zakwestionował, że z uwagi na niskie dochody Skarżący znajduje się w trudnym położeniu, ale uznał że trudna sytuacja finansowa nie jest równoznaczna z wystąpieniem w sprawie ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. Przechodząc do oceny ważnego interesu zobowiązanego, stwierdzić należy, że jak wynika z treści uzasadnienia decyzji, organ wziął pod uwagę niewątpliwie trudną aktualną sytuację finansowo - materialną Skarżącego. Jednak, jak wskazano powyżej, zła sytuacja materialna nie stanowi sama w sobie podstawy do umorzenia należności. Wymagane jest tu także aby sytuacja strony - w okolicznościach konkretnego przypadku – nie pozwalała na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. W niniejszej sprawie organy wykazały, że odmowa umorzenia należności nie spowoduje zagrożenia egzystencji, czy innych ciężkich skutków dla Skarżącego, co świadczy o braku wystąpienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Ponadto jak prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji, egzekucja należności z tytułu grzywny podlega ograniczeniom, a tym samym byt materialny Skarżącego nie będzie zagrożony nawet w przypadku, jeżeli zostanie wszczęte postępowanie mające na celu przymusowe wyegzekwowanie należności. Skarżący nie wykazał również, że stan zdrowia babci powoduje, że to Skarżący sprawuje nad nią całodobową opiekę, co uniemożliwia mu podejmowanie innych aktywności życiowych, związanych na przykład z poszukiwaniem zatrudnienia. Co prawda w aktach sprawy znajduje się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności T. F.(babci Skarżącego). Jednak w dokumencie tym wskazany jest adres zamieszkania babci: [...] T. ul. [...]. Skarżący natomiast mieszka w akademiku w W. Te dwie miejscowości dzieli odległość ponad 300 km. Skarżący nie wskazał, że mieszka razem z babcią. Skarżący nie wskazał również kto zajmuje się babcią w czasie, gdy Skarżący jest na uczelni. Być może Skarżący pomaga w opiece nad babcią, jednak można przypuszczać, że nie jest jedynym opiekunem. W świetle takich ustaleń, nie sposób uznać, iż wskazane powyżej warunki życiowe Skarżącego są wyjątkowe lub by były wynikiem całkowicie niezależnych od niego okoliczności, a przy tym umorzenie należności z tytułu grzywny miałoby stanowić jedyne remedium na jego sytuację. Słusznie w sprawie podkreślono, że Skarżący jest osobą młodą w wieku aktywności zawodowej, a zatem dążąc do poprawy warunków bytowych powinien w pierwszej kolejności poszukać zatrudnienia, zwłaszcza, że nie wykazał on, by w jego przypadku występowały obiektywne przeszkody uniemożliwiające podjecie pracy zarobkowej. Skarżący wprawdzie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na pobieranie nauki w trybie stacjonarnym, jednak stwierdzone w sprawie okoliczności faktyczne- także zdaniem Sądu - nie uzasadniały, w realiach tej konkretnej sprawy, zaistnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Jak trafnie wywiódł organ w zaskarżonej decyzji, prawo domagania się zapłaty należności istnieje do czasu ich przedawnienia i organy nie mogą z góry zakładać, że do tego terminu sytuacja strony nie ulegnie poprawie w stopniu umożliwiającym ich uregulowanie. Z tych przyczyn, jak również ze względu na konieczność ochrony interesu publicznego, ocena podstaw umorzenia musi być dokonywana także pod kątem tego, czy istnieją perspektywy poprawy sytuacji dłużnika w przyszłości. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ przeanalizował możliwości Skarżącego na rynku pracy, uwzględniając z jednej strony fakt, że jest on studentem studiów stacjonarnych, z drugiej zaś strony, że jest on osobą zdrową w wieku aktywności zawodowej. W tej sytuacji zdaniem Sądu za uprawniony należy uznać wniosek organu, że nie można wykluczyć, że po stronie Skarżącego istnieją możliwości podjęcia zatrudnienia, chociażby dorywczej, czy sezonowej. Co więcej takie prace były podejmowana przez Skarżącego w przeszłości. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo wskazał, że brak dochodów nie może tu stanowić samodzielnej podstawy do zastosowania ulgi w tak ostatecznej formie, jaką jest umorzenie należności. Nie można również nie zauważyć, iż zasadą i podstawowym obowiązkiem Skarżącego po otrzymaniu mandatu karnego powinna być zapłata tej należności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że wszelkie zwolnienia i ulgi w spłacie należności w systemie prawa polskiego są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 14 kwietnia 1997 r., sygn. akt FSK 3/97 opubl. w ONSA 1997/3/111, wyrok NSA z dnia 12 czerwca 1992 r., sygn. akt SA/Po 596/92, "Wspólnota" 1993, nr 20, s. 14). W ocenie Sądu, organ nie naruszył przepisów prawa przyjmując, że w ustalonym stanie faktycznym udzielenie ulgi w postaci całkowitego umorzenia należności wynikającej z mandatu karnego, prowadziłoby w istocie do wyrażenia zgody na swoistego rodzaju unikanie odpowiedzialności za wykroczenia i godziłoby w poczucie sprawiedliwości, a umorzenie stanowiłoby przyzwolenie na naganne, wykraczające poza normy prawne, zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia. Konsekwencją powyższego byłby bowiem stan, w którym osoby ukarane znajdujące się w położeniu podobnym do Skarżącego czułyby się bezkarne, tym bardziej, że wniosek Skarżącego o umorzenie należności z tytułu mandatu karnego nie wynika z jakiś nadzwyczajnych okoliczności, które wystąpiły już po nałożeniu grzywny. Finansowa sytuacja Skarżącego bowiem trudna już w chwili nakładania na niego mandatu karnego i nie uległa istotnemu pogorszeniu. W ocenie Sądu, organ był uprawniony do przyjęcia, że trudne położenie Skarżącego związane przede wszystkim z brakiem środków finansowych i jego ograniczone możliwości zarobkowe wynikające wyłącznie z wybranego przez Skarżącego systemu studiowania, nie może być wystarczającym argumentem do tego, aby automatycznie przerzucać ciężar uiszczenia należności wynikającej z nałożonej kary grzywny za popełnione wykroczenie na inne osoby, czy Skarb Państwa. Trzeba bowiem mieć też na uwadze i to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. W konsekwencji nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego. Co prawda pojęcie ważnego interesu podatnika nie powinno być zawężane wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Niemniej jednak pojęcie to nie może być utożsamianie wyłącznie z trudną sytuacją finansową, ponieważ poprzez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć pewne nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji zobowiązanego. Kryterium ważnego interesu podatnika wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są w pewnym stopniu wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków z tytułu należności. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Ulgi w spłacie należności stanowią - aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompleksowości wymiaru sprawiedliwości- to jednak należy mieć na uwadze, że są one odstępstwem od zasady nieuchronności kary.Dlatego też, równie wyjątkowy charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające umorzenie takich należności. Umorzenie należności ze względu na ważny interes zobowiązanego będzie uzasadnione, co do zasady w takich przypadkach, kiedy zaistniała sytuacja jest na tyle trudna, że w okolicznościach danej sprawy zasadnym staje się przyznanie prymatu sytuacji osobistej podatnika nad respektowaniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. W tym miejscu należy wyjaśnić, że trudna sytuacja finansowa, problemy zdrowotne, choroba również mogą wypełniać przesłanki ważnego interesu, ale gdy strona z powodu wystąpienia tych okoliczności, w sposób obiektywny nie jest w stanie zapewnić sobie źródła utrzymania, a jej byt jest zagrożony. Chodzi o zdarzenie, które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci ciężkich i trudnych do odwrócenia skutków. Aby można było mówić o ważnym interesie zobowiazanego, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić nałożonej na niego grzywny. Innymi słowy, umorzenie należności z tytułu mandatu karnego będzie uzasadnione w takich wypadkach, które spowodowane zostały niejako działaniem czynników, na które zobowiązany nie może mieć wpływu i które są w pewnym stopniu niezależne od sposobu jego postępowania i są obiektywnie ciężkie do przezwyciężenia. Wobec tego, to po stronie zobowiązanego, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 64 ust . 1 pkt 2a a u.f.p. W ocenie Sądu, Skarżący takich okoliczności nie wykazał. Zdaniem Sądu, ocena braku wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego, wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest prawidłowa. Odnosząc się do podnoszonych przez Skarżącego okoliczności związanych z ukaraniem go mandatem karnym, Sąd wyjaśnia, iż w toku postępowania o umorzenie należności z tytułu mandatu karnego, organ - co do zasady – nie weryfikuje okoliczności związanych z popełnieniem danego czynu, ani też prawidłowości ukarania mandatem karnym. Organy procedując wniosek o umorzenie mandatu karnego nie są uprawnione do jego uchylenia, a postępowanie w przedmiocie umorzenia jest postępowaniem całkowicie odrębnym od postępowania w przedmiocie uchylenia mandatu karnego, odrębne są też przesłanki prawne umorzenia i uchylenia mandatu karnego. W ramach postępowania o umorzenie należności z tytułu mandatu karnego organ - co do zasady- jest związany wysokością wymierzonej grzywny i faktem nałożenia tego mandatu, nie jest uprawniony do badania zasadności jego nałożenie, ustala natomiast wyłącznie, czy wobec strony zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w art. 64 § 1 pkt 2 u.f.p. Wskazać należy zatem, że zgodnie z art. 98 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (zwanej dalej w skrócie k.p.s.w). w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru, który staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Jak wynika dalej z przepisów k.p.s.w., osoba ukarana mandatem kredytowym może w zawitym terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu, tj. od daty przyjęcia mandatu kredytowanego, wystąpić do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, na terenie którego mandat nałożono, o jego uchylenie (art. 101 § 1 zdanie drugie K.p.s.w.).Wierzyciel nie ma zatem prawa badać zasadności ukarania mandatem karnym kredytowym. To uprawnienie zgodnie z art. 101 § 2 k.p.s.w. przysługuje sądowi, na którego obszarze nałożono grzywnę. Z powyższego wynika również, że okoliczności te nie mogą być przedmiotem badania przez sąd administracyjny. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżący skorzystał z przysługującego prawa i pismem z 15 sierpnia 2023 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w P. z wnioskiem o uchylenie mandatu karnego seria [...]. Postępowanie zostało zakończone, a sąd nie znalazł przesłanki do uchylenia tego mandatu - do akt sprawy Skarżący załączył Protokół Posiedzenia Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] Karny z 24 listopada 2023 r. Tym samy okoliczności związane z nałożeniem mandatu karnego nie mogą już być oceniane w postępowaniu administracyjny dotyczącym umorzenia należności wynikającej z tego mandatu. Nadto twierdzenia w zakresie nieprawidłowości nałożenie na Skarżącego mandatu pozostają gołosłowne bowiem Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, który świadczyć by mogły o rażącym i oczywistym naruszenie prawa przy nakładaniu mandatu. W ocenie Sądu organy w toku postępowania dowiodły, że interes publiczny (a zwłaszcza takie wartości wspólne dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy wsparcia ze środków należnych budżetowi państwa, nie przemawiają w okolicznościach niniejszej sprawy, za przyjęciem wystąpienia interesu publicznego, zaś trudna sytuacja materialna zobowiązanego, sama w sobie i w każdym przypadki, nie może być uznana za przesłankę wystarczającą do zastosowania ulgi. Jednocześnie Sąd dostrzega, że w niniejszej sprawie Skarżący, w toku postępowania sądowego, uzyskał prawo pomocy w zakresie całkowitym, wyjaśnić należy, że inne są przesłanki i przyczyny przyznania prawa pomocy (istotne jest tu zagwarantowanie stronie prawa do sądu), zaś inne umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. Przesłanek tych nie można w żadnym razie utożsamiać. Sytuacje, w których brak poniesienia określonych wydatków w określonym czasie, grozi skarżącemu wystąpieniem negatywnych konsekwencji, np. ograniczeniem prawa do sądu, lub niepodjęciem przez organ określonej czynności, należy postrzegać odmiennie od sytuacji, w której odmowa umorzenia mandatu karnego z uwagi m.in. na ograniczenia egzekucyjne, nie spowoduje, by w ujęciu miesięcznym zmianie uległa kwota jaka pozostaje do dyspozycji Skarżącego. W podsumowaniu Sąd stwierdza, że dokonane ustalenia doprowadziły organ odwoławczy do trafnego wniosku, iż w sprawie nie wystąpił ważny interes zobowiązanego, ani interes publiczny. Jednocześnie organ uzasadnił dlaczego, odmówił udzielenia ulgi. Ustalenia i wnioski organu nie mogą zostać uznane za dowolne, gdyż dokonane zostały na podstawie kompletnego, prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Użyta przez organ argumentacja została uznana przez Sąd za prawidłową. W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdził, aby ocena istnienia ważnego interesu zobowiązanego w umorzeniu należności z tytułu mandatu karnego oraz braku wystąpienia interesu publicznego w takim umorzeniu, dokonana przez organ nie uwzględniała obiektywnych kryteriów, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Tym samym brak jest podstaw do podważenia stanowiska organu, zarówno co do braku wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego, jak i interesu społecznego, albowiem całokształt okoliczności faktycznych, w tym względy sprawiedliwości społecznej i zasada równego traktowania obywateli, na obecnym etapie życiowym Skarżącego przemawia za odmową udzielenia wnioskowanej ulgi. W konsekwencji orzeczenie o odmowie umorzenia należności było prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w sposób logiczny, spójny, w nawiązaniu do ustalonych prawidłowo (w dacie podejmowania rozstrzygnięcia) okoliczności sprawy, uzasadnił odmowę zastosowania wnioskowanej przez skarżącej ulgi. W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez Skarżącego w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył również przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. Nie zachodzą zatem podstawy do tego, aby uchylić zaskarżoną decyzję, jak o to wnioskuje skarżąca. Wbrew zarzutom skargi organ uwzględnił stan zdrowotny i sytuację ekonomiczną Skarżącego, wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. Niewątpliwie uzasadnienie zaskarżonego aktu pozwala na poznanie motywów, jakimi kierował się organ, przy czym żadne z przedstawionych przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego dowody nie zostały pominięte przez organ, a jedynie ocenione przez organ odmiennie niż oczekiwałby tego Skarżący. Dokonane ustalenia zasadnie doprowadziły organ odwoławczy do prawidłowego wniosku, iż w sprawie nie wystąpił ważny interes zobowiązanego, ani interes publiczny. Jednocześnie organ uzasadnił dlaczego, odmówił udzielenia ulgi. Ustalenia i wnioski organu nie mogą zostać uznane za dowolne, gdyż dokonane zostały na podstawie kompletnego, prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Użyta przez organ argumentacja została uznana przez Sąd za prawidłową. W rezultacie Sąd nie dopatrzył się przekroczenia zasad postępowania administracyjnego, w ramach którego odmówiono Skarżącemu umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. Z tych przyczyn faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Końcowo Sąd wskazuje, że złożony na rozprawie wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu będzie podlegał rozpoznaniu przez referendarza sądowego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI