I SA/OP 75/23

I SA/Op 75/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Komorowska-Kaczkowska
Marzena Łozowska /przewodniczący/
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1297
art. 6m ust. 1, ust. 1a, ust. 1d, ust. 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 21 par. 1 pkt 1, par. 3, art. 81
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi R. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2022 r., nr SKO.40.2474.2022.eg w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez R. D. (dalej jako: "Skarżący", "Strona") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako: "Kolegium") z dnia 30 listopada 2022 r., którym organ ten - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej jako: "K.p.a.") i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. – dalej jako: "u.p.e.a.") - utrzymał w mocy postanowienie Wójta T. (dalej jako: "organ I instancji") z dnia 21 lipca 2022 r. oddalające zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 maja 2022 r. nr [...].
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Skarżący w deklaracji z dnia 7 marca 2013 r., złożonej w Urzędzie Gminy T. w dniu 18 marca 2013 r., zadeklarował miesięczną kwotę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tytułem ich powstawania na nieruchomości pod adresem Z., ul. [...], w wysokości 18 zł miesięcznie.
Organ I instancji upomnieniem z dnia 8 czerwca 2021 r. wezwał Stronę do uregulowania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, należności wynikających z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres styczeń – grudzień 2020 r. oraz okres styczeń – maj 2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. Wskazał jednocześnie, że nieuregulowanie tych zobowiązań we wskazanym terminie spowoduje, że zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu ich przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej.
W dniu 27 maja 2022 r. organ pierwszej instancji wystawił tytuł wykonawczy nr [...]., obejmujący zaległość z tytułu nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres styczeń - grudzień 2020 r. na nieruchomości pod adresem Z., ul. [...]. Podstawę prawną określonego w ww. tytule wykonawczym obowiązku stanowiła deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Pismem z dnia 5 lipca 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia 12 lipca 2022 r., Strona wniosła zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Wskazując na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podniosła okoliczność wygaśnięcia obowiązku podatkowego na skutek sprzedaży nieruchomości w dniu 8 maja 2019 r., o czym w dniu 6 czerwca 2019 r. powiadomiła organ podatkowy i w tym dniu wymeldowała się z pobytu stałego pod tym adresem.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu w piśmie z dnia 27 lipca 2022 r. wskazał m.in., że prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało zakończone ze względu na całkowitą spłatę zaległości w dniu 22 lipca 2022 r., a uzyskane środki finansowe zostały przekazane na konto wierzyciela 25 lipca 2022 r.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 21 lipca 2022 r. oddalił zarzut. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że podstawę egzekwowanej należności określoną w tytule wykonawczym stanowił dokument o którym mowa w art. 3a § 1 pkt 6 u.p.e.a., tj. złożona przez Stronę w dniu 18 marca 2013 r. deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przyznał, że choć w 2019 r. Strona sprzedała nieruchomość, to nie złożyła, do dnia 22 maja 2019 r., deklaracji zmieniającej na podstawie art. 6m ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297 z późn. zm. – dalej jako: "u.c.p.g."). Stwierdził, że dopóki nie zostanie zmieniona deklaracja to istnieje obowiązek uiszczania przez Stronę zadeklarowanych w niej opłat.
Na postanowienie to Strona wniosła zażalenie z dnia 4 sierpnia 2022 r., w którym ponownie powołała art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jako podstawę zarzutu.
Zarzuciła w nim błędne przyjęcie przez organ I instancji, że w okolicznościach sprawy obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do niej nie wygasł. W treści zażalenia podniosła okoliczność wygaśnięcia obowiązku poprzez sprzedaż nieruchomości przy ul. [...] w Z., która nastąpiła w dniu 8 maja 2019 r. Za niemające oparcia w przepisach u.c.p.g. uznała stanowisko wierzyciela o jej obowiązkach jako byłego właściciela nieruchomości: do złożenia nowej deklaracji oraz uiszczania opłat. Obowiązki te – jak twierdziła - ustawa łączy bowiem z osobą właściciela. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot niesłusznie pobranej opłaty wraz z odsetkami i kosztami upomnienia.
Kolegium, zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W postanowieniu podzieliło argumentację prawną i faktyczną organu I instancji.
Wyjaśniło prawną podstawę rozstrzygnięcia. Kolegium przytoczyło m.in. treść art. 33 u.p.e.a. i wymogi prawne stawiane środkowi zaskarżenia (zarzutowi) wnoszonemu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przytoczyło i wyjaśniło treść przepisów u.c.p.g. m.in. w zakresie ponoszenia na rzecz gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, warunków składania deklaracji o wysokości tej opłaty i jej zmiany oraz terminów uiszczania opłat.
W uzasadnieniu faktycznym decyzji Kolegium zrelacjonowało i podtrzymało ustalenia organu I instancji, powołując się na materiał dowodowy zebrany w toku postępowania pierwszoinstacyjnego. Wskazało, że Strona podnosi nieistnienie obowiązku podatkowego w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bo - w ocenie Strony - z chwilą sprzedaży nieruchomości obowiązek uiszczania opłaty przez Stronę wygasł. Podnoszone okoliczności Kolegium zakwalifikowało jako zarzut wniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (czyli jak w sytuacji, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że nie zaistniał).
Kolegium stwierdziło także, że podstawę do wystawienia egzekwowanego obowiązku nałożonego tytułem wykonawczym stanowił dokument, o którym mowa w art. 3a § 1 pkt 6 u.p.e.a., tj. złożona w dniu 18 marca 2013 r. przez Stronę deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotycząca nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. Na gruncie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, nie budzi wątpliwości Kolegium, że deklaracja ta pozostawała w obrocie prawnym, albowiem Strona, w związku ze sprzedażą nieruchomości (okoliczność ta nie jest kwestionowana w niniejszej sprawie), nie dopełniła ustawowego obowiązku zmiany deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pomimo stosownej informacji wystosowanej w tym zakresie przez organ I instancji (pismo Wójta Gminy T. z dnia 21 lipca 2022 r.). Kolegium podzieliło przy tym stanowisko prawne zajęte w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż z uwagi na okoliczność, że u.c.p.g., jako jedyną formę oświadczenia wiedzy w zakresie podstaw istnienia obowiązku przewiduje nową deklarację (względnie jej korektę w przypadku "wstecznego" deklarowania), to przyjąć należy, że także wygaśnięcie obowiązku nakłada na osoby (podmioty) zobowiązane obowiązek poinformowania właśnie w tej formie również o ustaniu obowiązku (por. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Go 104/21). Z okoliczności faktycznych bezsprzecznie wynika, że Strona tego nie uczyniła.
W skardze na postanowienie Strona zarzuciła:
I. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenie następujących norm prawa materialnego art. 6m ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że podmiot niebędący właścicielem ma możliwość złożenia deklaracji na gruncie u.c.p.g. po dokonaniu sprzedaży nieruchomości, w sytuacji gdy po zawarciu umowy sprzedaży nieruchomości przestaje być jej właścicielem, a zatem w sposób bezsporny nie spełnia definicji ustawowej art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., co w konsekwencji oznacza, że nałożenie na Skarżącego obowiązku zapłaty za odpady i złożenia deklaracji nie ma jakiegokolwiek umocowania ustawowego, a domaganie się przez organ tego działania jest wręcz działaniem stojącym w opozycji do zapisów u.c.p.g. a co ostatecznie doprowadziło do jawnego naruszenia normy art. 33 ust. 2 pkt 1 i 4 u.p.e.a., gdyż podmiot niebędący właścicielem nieruchomości nie może ponosić opłat z tytułu wywozu odpadów, a tym samym obowiązek taki jest nieistniejący, lub przynajmniej po uprzednim jego zaistnieniu uległ on wygaśnięciu wobec opisanego przeniesienia własności nieruchomości;
II. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a naruszenie następujących norm prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy:
1) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy brak było przesłanek do wydania orzeczenia utrzymującego pierwszoinstancyjne postanowienie, a wystąpiły przesłanki, które winny skutkować wydaniem orzeczenia uchylającego;
2) art. 7 i 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie wydanego postanowienia, w którym nie odniesiono się do wszystkich kwestii poruszanych przez skarżącego w złożonym zażaleniu, a także poprzez niewyjaśnienie przez organ w oparciu o jakie ustalenia faktyczne doszedł do przekonania, iż istniały podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego w sytuacji gdy sam Wójt Gminy T. przyznał, iż urząd nie jest w stanie badać sytuacji każdego podatnika dotyczącej zbycia lub nabycia nieruchomości z innych referatów, co wskazuje na fakt, że organ rozumiany jako wójt gminy miał wiedzę o tym, że do rzeczonego zbycia doszło, a jedynie nie została ona przekazana z jednego referatu do innego, a nadto przy zachowaniu należytej staranności wiedza ta jest ogólnodostępna i wymaga li tylko sprawdzenia księgi wieczystej nieruchomości pod adresem www.ekw.ms.gov.pl, a numer księgi wieczystej nieruchomości [...] również był bez wątpienia organowi znany. Do naruszenia tych norm doszło również poprzez całkowite zignorowanie przez organ faktu wymeldowania się Skarżącego z dotychczasowego adresu i zmiany jego miejsca zamieszkania, co nie spowodowało zweryfikowania stanu faktycznego przez organ na żadnym etapie prowadzonego postępowania, a także na etapie wystawienia tytułu wykonawczego i doręczania upomnienia, które wobec wiadomych organowi faktów nie może w ogóle być uznane za prawidłowo doręczone, a co także doprowadziło do naruszenia art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. nakładającego na organ egzekucyjny pewne obowiązki, które musi wykonać z urzędu przy wszczęciu egzekucji, a co do czego organ egzekucyjny również musiał mieć wiedzę wobec skierowania zawiadomienia o zajęciu świadczeń na prawidłowy adres zamieszkania, będący tym adresem od 6 czerwca 2019 r.;
3) art. 15 K.p.a. poprzez brak respektowania zasady dwuinstancyjności nakazującej organowi drugiej instancji merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, a trudno uznać, że chociażby ze względu na brak pogłębionej analizy stanu faktycznego i materiału dowodowego, do takiego rozstrzygnięcia doszło.
Skarżący, mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie postanowienia w całości oraz poprzedzającego go je postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z normami przepisanymi.
Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało w całości swoje stanowisko wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia.
Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej jako: "p.p.s.a."), nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli Sądu jest bowiem postanowienie Kolegium z 30 listopada 2022 r. w sprawie oddalenia zarzutu na postępowanie egzekucyjne obejmujące nieuiszczone opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres styczeń - grudzień 2020 r., objęte tytułem wykonawczym z dnia 27 maja 2022 r. nr [...].
Spór w analizowanym przypadku sprowadza się do kwestii prawidłowości oceny zarzutu nieistnienia obowiązku, który to zarzut został zgłoszony przez Skarżącego w sprawie egzekucji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na etapie postępowania przed organami jak i obecnie w skardze do Sądu podnosił on nieistnienie obowiązku za sporny okres styczeń - grudzień 2020 r. z uwagi na sprzedaż w dniu 8 maja 2019 r. nieruchomości pod adresem Z., ul. [...]. W jego ocenie obowiązek taki, we wskazanym okresie już nie istniał lub przynajmniej, po uprzednim jego zaistnieniu, uległ on wygaśnięciu w dniu 8 maja 2019 r. w stosunku do Skarżącego wobec przeniesienia własności nieruchomości i utraty statusu właściciela nieruchomości w rozumieniu przepisów u.c.p.g.
Z kolei Kolegium, za organem I instancji, stanęło na stanowisku, że rzeczony obowiązek Skarżącego nie wygasł w wyniku sprzedaży w dniu 8 maja 2019 r. nieruchomości. Wskazywało, że obowiązek uiszczania opłaty wynika, ze złożonej przez Skarżącego w 2013 r. deklaracji. Wskazywało, że Skarżący nie złożył deklaracji zmieniającej na podstawie art. 6m ust. 2 u.c.p.g. Innymi słowy dopiero złożenie takiej deklaracji zdezaktualizowałoby poprzednią deklarację i miałoby wpływ na ustanie rzeczonego obowiązku.
Rację w tym sporze należało przyznać organom administracji publicznej.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Służą ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.
Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie z kolei do art. 34 § 2 u.p.e.a. rozpatrzenie takiego środka zaskarżenia następuje w drodze postanowienia, w którym wierzyciel albo oddala zarzut (pkt 1), albo uznaje zarzut w całości (pkt 2 lit. a), albo uznaje zarzut w części i w pozostałym zakresie zarzut oddala (pkt 2 lit. b), albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu (pkt 3 lit. a-b).
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że prawo do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.) nie umożliwia zgłoszenia zarzutu jakiegokolwiek, lecz jedynie takiego, który został przewidziany przez ustawodawcę w art. 33 § 2 u.p.e.a. Skorzystanie z tej możliwości obliguje natomiast wierzyciela do oceny w pierwszej kolejności, czy zarzut jest dopuszczalny, a w razie pozytywnej weryfikacji w tym przedmiocie - do wypowiedzenia się w kwestii jego zasadności (art. 34 § 2 u.p.e.a.), a jego wypowiedź w tym zakresie podlega kontroli sądowej. O zakresie rozpatrzenia sprawy i kontroli sądowej decyduje zatem treść zgłoszonego zarzutu.
W tym miejscu należy zauważyć, że jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 września 2007 r., I OSK 522/07, na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut. Na związanie organu podstawą prawną zarzutów i jego ograniczony zakres kognicji w tej materii wskazuje orzecznictwo sądowe przyjmujące, że jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 tejże ustawy (wyroki NSA z: 8 czerwca 2021 r., III FSK 3542/21; 17 maja 2012 r., II FSK 2267/10; 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10). W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10).
Sąd zauważa, że zarzut dotyczący nieprawidłowości związanych z doręczeniem tytułu wykonawczego oraz upomnienia, powołując się na podstawę zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., bo: "Intencją skarżącego było zbadanie wszelkich przesłanek opisanych w dawnym brzmieniu art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a.", Skarżący podniósł po raz pierwszy w skardze do Sądu. Skarżący, na etapie zgłoszenia zarzutu, nie formułował w sposób jasny i klarowny zarzutu określonego w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.
Wyjaśnienia w pierwszej kolejności wymaga zatem to, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach zarzutów nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty. Nikt nie ma możliwości zastępowania strony w formułowaniu zarzutów ani tym bardziej ich modyfikowania. Organ w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany i zarzuty te ograniczają zakres orzekania i późniejszej kontroli sądowej. Trafnie więc Kolegium podniosło w odpowiedzi na skargę, że zarzut zgłoszony dopiero w skardze do Sądu jest spóźniony w tym sensie, że wadliwość postanowienia Kolegium z dnia 30 listopada 2022 r., zarzucana w ramach skargi wniesionej do Sądu, na nie może odnieść zamierzonego skutku. Nie wyklucza to złożenia nowego zarzutu, opartego na tej podstawie, do właściwego organu, bo w aktualnym stanie prawnym data wniesienia zarzutów pozostaje irrelewantna z perspektywy możliwości ich merytorycznego rozpoznania przez wierzyciela.
Sąd zauważył także, że w treści pism Skarżącego, sporządzonych przez profesjonalnego pełnomocnika, a wniesionych na etapie postępowania przed organami administracji publicznej obu instancji, jako podstawą zarzutu był wskazywany art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Jego powołanie było błędne bo podstawy zarzutów, tak w dacie wystawienia tytułu i wniesienia zarzutu, były enumeratywnie uregulowane w § 2 art. 33 u.p.e.a. (art. 33 u.p.e.a. został zmieniony przez art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 września 2019 r., Dz. U. 2019 r. poz. 2070, zmieniającej ustawę z dniem 30 lipca 2020 r.). Skarżący w skardze do Sądu dostrzegł tę wadliwość i powołał się na podstawę z § 2 art. 33 u.p.e.a. W ocenie Sądu z merytorycznej treści pism Skarżącego można było jednak wywieść, że pomimo błędnego powołania się na art. 33 1 2 pkt 1 u.p.e.a. chodziło mu w istocie - jak trafnie wskazało Kolegium – o zarzut nieistnienia obowiązku określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (dawniej zawierał się w poprzednim brzmieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Co do zasady Skarżący w zarzucie do postępowania egzekucyjnego wyraził bowiem swój sprzeciw wobec obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym i toczącego się postępowania, formułując dostatecznie jasno i klarownie zarzut związany z nieistnieniem obowiązku uiszczania spornych opłat z uwagi na sprzedaż w dniu 8 maja 2019 r. nieruchomości pod adresem Z., ul.[...]. Sama sprzedaż nieruchomości w dniu 8 maja 2019 r. jest okolicznością bezsporną.
Sąd zauważa, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2023 r., I SA/Gl 1094/22, CBOSA).
Zobowiązany, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r., III FSK 1222/22, CBOSA).
Sąd stwierdza, że zarzuty Skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zawarte w jego pismach i w skardze nie są zasadne. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że wskazane przez Skarżącego okoliczności nie mają wpływu na ocenę prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co do należności objętych tytułem wykonawczym z dnia 27 maja 2022 r. nr [...]. choć z odmiennym uzasadnieniem.
Z regulacji prawnych mających w sprawie zastosowanie należy uwzględnić, że:
Nie może budzić wątpliwości, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zobowiązaniem, które powstaje zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 O.p., tj. z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie zobowiązania. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zatem daniną publiczną powstającą z mocy prawa, której obowiązek obliczenia i termin zapłaty przez właściciela nieruchomości wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Z treści art. 21 § 2 O.p. wynika, że jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa.
Sąd podziela pogląd prawny WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2021 r. (III SA/Wa 955/21, CBOSA), że z powyższych przepisów O.p. wynika, iż jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują obowiązek złożenia deklaracji w przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, jak w przypadku opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to określenie wymiaru wynikającego z mocy prawa zobowiązania następuje przez samoobliczenie w złożonej przez podatnika deklaracji. Organ podatkowy może natomiast kwestionować samoobliczenie podatnika w postępowaniu podatkowym i określić prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego w decyzji. Wydanie decyzji określającej wysokość opłaty jest więc możliwe tylko w przypadku, gdy podatnik w sposób nieprawidłowy określił wysokość swojego zobowiązania w deklaracji albo w ogóle tego nie uczynił w deklaracji mimo takiego obowiązku. Decyzja taka jednak nie może być wydana, gdy organ nie kwestionuje wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określonego w deklaracji, gdyż byłoby to sprzeczne z art. 21 § 3 O.p. oraz z istotą zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa, w którym wymiar daniny publicznej określa deklaracja złożona przez właściciela nieruchomości.
Dalej Sąd zauważa, że na podstawie art. 6h i 6i u.c.p.g. na właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, z mocy prawa ciąży obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do przepisów art. 6k u.c.p.g. stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określa rada gminy.
Z przepisów art. 6m ust. 1, 1a i 1d u.c.p.g. wynika, że podstawą wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest deklaracja, którą powinien złożyć zobowiązany do opłaty. Należy tego dokonać w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (por. art. 6m ust. 11 pkt 1 u.c.p.g.). Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty oraz wysokość opłaty (por. art. 6m ust. 1a u.c.p.g.). Zakres czasowy obowiązywania wyliczonej w deklaracji opłaty określa art. 6m ust. 1d u.c.p.g. stanowiąc, że w wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o. Deklaracja ma zatem tym charakter bezterminowy. Wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do zaistnienia okoliczności wpływających na jej wysokość, z czym powinno się wiązać złożenie nowej deklaracji.
Z kolei z art. 6o u.c.p.g. wynika kompetencja wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do określenia, w drodze decyzji, wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wskazuje w jakich przypadkach organ może to uczynić, mianowicie wówczas, gdy podmiot zobowiązany nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo wystąpiły uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji. Decyzja, o której mowa w art. 6o u.c.p.g., jest decyzją określającą w rozumieniu art. 21 § 3 O.p. i zastępuje "wadliwą" deklarację, co do której organ powziął uzasadnione wątpliwości co do danych w niej zawartych. Jak wynika z akt sprawy decyzja taka nie została wydana.
Stosownie do art. 6m ust. 2 u.c.p.g., w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana.
Za zgodny z prawem uznać należy pogląd judykatury, przywołany przez Kolegium, że skoro cytowane przepisy, jako formę oświadczenia wiedzy w zakresie podstaw istnienia obowiązku, przewidują nową deklarację (względnie jej korektę w przypadku "wstecznego" deklarowania) to, przyjąć należy, że także wygaśnięcie obowiązku nakłada na osoby (podmioty) zobowiązane do poinformowania organu, właśnie w tej samej formie, również o ustaniu tego obowiązku. Zachowanie podmiotu, który wskaże na takie okoliczności, czyni zadość obowiązkom ustawowym wynikającym z art. 6m ust. 2 u.c.p.g. oraz art. 81 O.p. W istocie złożenie deklaracji z zaznaczeniem w deklaracji daty ustania obowiązku opłatowego jest równoznaczne w skutkach prawnych ze złożeniem nowej (tzw. "zerowej") deklaracji, o której mowa w art. 6m ust. 2 u.c.p.g., względnie korekty deklaracji wskazującej na ustanie obowiązku (por. art. 81 § 1 O.p.) (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 czerwca 2021 r., I SA/Go 104/21, CBOSA).
Ponadto jak wynika z art. 3a § 1 pkt i § 2 u.p.e.a., w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h u.c.p.g., stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo z zawiadomienia właściciela nieruchomości przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (por. art. 3a § 1 pkt i § 2 u.p.e.a.). W przypadkach, o których mowa w art. 3a § 1 pkt 6 u.p.e.a., stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego a wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (por. art. 3a § 2 u.p.e.a.).
Kolegium podkreśliło, że z akt sprawy wynika, iż tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie złożonej przez Skarżącego w dniu 18 lutego 2013 r. deklaracji. Wobec nie uiszczenia opłaty za wskazane miesiące zasadnie wdrożono zatem egzekucję administracyjną, gdyż obowiązek był wymagalny. Nie ulega przy tym wątpliwości, że należności wskazane w upomnieniu nie zostały przez niego uregulowane. Deklaracja została też sporządzona według wzoru i zawiera pouczenie, że stanowi ona podstawę egzekwowania należnego obowiązku. Zatem nie ulega wątpliwości, że zadeklarowana przez Skarżącego kwota opłaty jest kwotą do zapłaty (i egzekucji). Jako taka jest wiążąca tak długo jak nie zostanie określona w innej wysokości przez złożenie nowej deklaracji (względnie jej korekty w przypadku "wstecznego" deklarowania) wskazującej na ustanie obowiązku z mocą wsteczną albo przez wydanie decyzji określającej jej wysokość. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie istotne jest to, że Skarżący nie złożył nowej deklaracji lub korekty za okres wsteczny z powodu utraty statusu właściciela. Także organ I instancji nie wydał decyzji określającej jej wysokość. Skoro tak to nie jest dopuszczalne podważanie złożonej wcześniej, a pozostającej w obrocie prawnym, deklaracji złożonej w 2013 r. Wiązałoby się z jej zakwestionowaniem, poza opisanymi powyżej procedurami.
Dodać należy, że to, czy Skarżący skutecznie złoży nową deklarację (względnie jej korektę w przypadku "wstecznego" deklarowania), za okres od momentu sprzedaży nieruchomości, jest zagadnieniem wykraczającym poza granice niniejszej sprawy sądowej i nie może z tego powodu zostać poddane analizie Sądu. Kwestia ta, jak w przypadku każdego zobowiązania opartego na regule samoobliczenia w złożonej deklaracji, może być przedmiotem odrębnego postępowania zmierzającego do określenia prawidłowej kwoty opłaty w wysokości innej niż pierwotnie zadeklarowana. Jeśli więc Skarżący uważa, że jego obowiązek za sporny okres nie istnieje (bo wygasł już z chwilą utraty statusu właściciela nieruchomości z powodu jej sprzedaży w dniu 8 maja 2019 r.) to powinien złożyć, na podstawie art. 6m ust. 2 u.c.p.g. nową deklarację (względnie jej korektę w przypadku "wstecznego" deklarowania), wskazującą na ustanie obowiązku z mocą wsteczną od dnia sprzedaży nieruchomości. Jeśli organ poweźmie "uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji", to będzie miał obowiązek wydać z urzędu, na podstawie art. 6o u.c.p.g., decyzję określającą jej wysokość w kwocie innej niż deklarowana przez Skarżącego. Sąd nie przesądza treści tej decyzji. To bowiem w odrębnym postępowaniu właściwy organ będzie musiał ocenić, czy Skarżący spełnił przesłanki umożliwiające wsteczną korektę wysokości opłaty. Stanowisko organu będzie musiało znaleźć odzwierciedlenie w decyzji administracyjnej podlegającej kontroli instancyjnej, a następnie sądowej. Próba podważenia podstaw spornego wymiaru należności z deklaracji złożonej w 2013 r., co do której działania takie zostały podjęte, w postępowaniu dotyczącym stanowiska wierzyciela, z uwagi na brak podstaw do merytorycznej oceny sprawy w postępowaniu egzekucyjnym, jest niemożliwa.
Mając na uwadze powyższe rozważania, za nieuzasadnione uznać należy wszystkie procesowe i materialne zarzuty Skarżącego oparte na nieistnieniu obowiązku, a koncentrujące się i wywodzone z okoliczności sprzedaży nieruchomości w dniu 8 maja 2019 r. i utraty przez niego statusu właściciela w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. (w tym faktu wymeldowania się Skarżącego z dotychczasowego adresu, zmiany jego miejsca zamieszkania, czy ujawnienia nowych danych w księgach wieczystych).
W ocenie Sądu, z podanych powyżej powodów, istnienie obowiązku uiszczenia opłat, którego realizacji w drodze przymusowej domaga się organ egzekucyjny nie należy oceniać przez pryzmat tego, czy Skarżący posiadał status właściciela w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. w spornym okresie, ale przez pryzmat tego, czy deklaracja złożona w 2013 r. została skutecznie zastąpiona (nową deklaracją względnie jej korektą w przypadku "wstecznego" deklarowania) albo decyzją określającą, czego Skarżący nie wykazał. Przyjęcie stanowiska Skarżącego byłoby sprzeczne z art. 21 § 3 O.p. oraz z istotą spornego zobowiązania powstającego z mocy prawa, w którym wymiar daniny publicznej określa złożona deklaracja, w której wykazana opłata jest opłatą do zapłaty.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
-----------------------
13