I SA/Op 738/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2024-12-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
gminna ewidencja zabytkówochrona zabytkówprawo administracyjneskargaterminy procesoweuchybienie terminuodrzucenie skargiBurmistrznieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę właścicieli na wpisanie ich budynków do gminnej ewidencji zabytków z powodu uchybienia terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

Właściciele nieruchomości zaskarżyli zarządzenie Burmistrza Głogówka w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków, domagając się wykreślenia ich budynków z tej ewidencji. Sąd administracyjny odrzucił skargę, uznając, że skarżący uchybili czternastodniowemu terminowi na wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, który rozpoczął bieg najpóźniej od momentu, gdy dowiedzieli się o wpisie do ewidencji lub o publikacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uwzględniającego te obiekty. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżących.

Przedmiotem sprawy była skarga A. N. i B. N. na zarządzenie Burmistrza Głogówka z 2015 r. w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków, w części dotyczącej włączenia do niej budynków mieszkalnych należących do skarżących. Właściciele argumentowali, że budynki te nie stanowią świadectwa minionej epoki ani nie leży w interesie społecznym ich zachowanie, a procedura włączenia do ewidencji narusza ich prawa własności. Skarga została wniesiona po uprzednim wezwaniu Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę, stwierdzając, że skarżący uchybili terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd wskazał, że skarżący dowiedzieli się o wpisie do ewidencji najpóźniej w listopadzie 2021 r., a także byli świadomi ujęcia budynków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Termin czternastu dni na wezwanie organu, liczony od dnia, w którym skarżący dowiedzieli się o akcie lub czynności, został przez nich przekroczony. Sąd nie uznał, aby uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżących, biorąc pod uwagę ich wiedzę o stanie technicznym budynków i prowadzonych postępowaniach. W związku z odrzuceniem skargi, sąd zwrócił stronie skarżącej wpis sądowy oraz zwrócił nadpłaconą opłatę kancelaryjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 PPSA.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nie jest aktem organu samorządowego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 PPSA, lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 PPSA).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.s.g. art. 101 § ust. 1 i ust. 2a

Ustawa o samorządzie gminnym

Pomocnicze

u.s.g. art. 7 § 1 pkt 9

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 30

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.z. art. 22 § ust. 4

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z. art. 3 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 17 § ust. 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 225

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 17 § pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1-4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchybienie przez skarżących czternastodniowego terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Budynki nie stanowią świadectwa minionej epoki ani nie leży w interesie społecznym ich zachowanie. Procedura włączenia do ewidencji narusza prawa własności. Naruszenie art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 22 ust. 4 uoz. Naruszenie § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Naruszenie art. 64 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu Nr 1 do EKPC.

Godne uwagi sformułowania

Ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków [...] nie jest aktem organu samorządowego [...] lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarżący, wnosząc [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, uchybili ustawowemu terminowi czternastodniowemu z art. 52 § 3 ppsa. Właściciele nie wezwali Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni [...] działania skarżących zmierzające do podważenia legalności GEZ należy uznać za spóźnione i to w sposób przez nich zawiniony.

Skład orzekający

Tomasz Judecki

przewodniczący

Remigiusz Mazur

sprawozdawca

Beata Kozicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja terminów procesowych w sprawach dotyczących wpisu do gminnej ewidencji zabytków oraz kwalifikacja prawna takiej czynności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do gminnej ewidencji zabytków i stosowania przepisów PPSA w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r. (choć zasady terminów są nadal aktualne).

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony zabytków i praw właścicieli, a kluczowe jest tu uchybienie terminowi procesowemu, co jest częstym problemem w praktyce.

Uchybiłeś termin? Twoja skarga może zostać odrzucona! Lekcja z ochrony zabytków.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 738/24 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-12-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II OSK 904/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Zwrócono uiszczony wpis
Zwrócono nadpłaconą opłatę kancelaryjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 52, art. 53, art. 3 par. 2 pkt 4, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 232 par. 1 pkt 1, art. 225
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 935
art. 17 ust. 2
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2024 poz 1292
art. 22 ust. 4
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant Referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. N., B. N. na czynność Burmistrza Głogówka z dnia 8 kwietnia 2015 r., nr 45/2015 w przedmiocie założenia ewidencji zabytków postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić stronie skarżącej A. N. i B. N. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, 3) zwrócić Gminie Głogówek kwotę 14 (czternaście) złotych, tytułem nadpłaconej opłaty kancelaryjnej.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest zarządzenie Burmistrza Głogówka [dalej: Burmistrz, organ] nr 45/2015 z 8 kwietnia 2015 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Gminy Głogówek [dalej: Zarządzenie].
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Burmistrz wydał, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 30 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) [dalej: usg] w związku z art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1292) [dalej: uoz], Zarządzenie o treści: § 1. Przyjmuje się gminną ewidencję zabytków Gminy Głogówek. § 2. Do gminnej ewidencji zabytków gminy Głogówek włącza się karty adresowe, wymienione w załączniku nr 1. § 3. 1. Zarządzenie podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Głogówek. 2. Zarządzenie wchodzi w życie z datą podpisania.
Załącznik nr 1 do Zarządzenia obejmuje "Wykaz zabytków nieruchomych ujętych w gminnej ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie Gminy Głogówek". Karty adresowe nr [...] i nr [...] wymienione w załączniku dotyczą domów mieszkalnych w G. przy ulicy [...] nr [...] i nr [...]. Obie wymienione karty adresowe zostały sporządzone w sierpniu 2013 r.
A. N. i B. N. [dalej: skarżący, strony, właściciele] zakupili 29 czerwca 2001 r. od Gminy Głogówek nieruchomości zlokalizowane w G. przy ul. [...] nr [...] i nr [...] (vide: akt notarialny sporządzony przez notariusza S. L. w Kancelarii Notarialnej w P.). Zgodnie z operatami szacunkowymi, sporządzonymi w roku 2000, wymienione nieruchomości były zabudowane budynkami mieszkalnymi wzniesionymi około roku 1890. Obiekty te nie były jednak wpisane do rejestru zabytków i – zdaniem autora opracowania – nie stanowiły obiektów zabytkowych. Budynki znajdowały się w złym stanie technicznym.
Pismem z 5 listopada 2021 r. A. N. i B. N. zwrócili się do Urzędu Miejskiego w Głogówku o wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków Gminy Głogówek [dalej: GEZ] budynków zlokalizowanych między innymi w G. przy ul. [...] nr [...] i nr [...]. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków [dalej: OWKZ], w piśmie z 1 marca 2022 r., stwierdził, że przedmiotowe budynki nie utraciły cech zabytkowych, ze względu na które zostały ujęte w GEZ, spełniając definicję zabytku zawartą w art. 3 pkt 1 uoz. Pismem z 22 kwietnia 2022 r. Burmistrz zawiadomił właścicieli, że jest związany opinią OWKZ, zatem nie może – wbrew negatywnej opinii organu ochrony zabytków – wykreślić budynków z GEZ.
Strony, w piśmie z 1 sierpnia 2024 r., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę (w trybie art. 101 ust. 1 i ust. 2a usg) na Zarządzenie w części, w jakiej włącza do GEZ obiekty – domy mieszkalne wskazane w poz. [...] (położony przy ul. [...] [...] w G.) i poz. [...] (położony przy ul. [...] [...] w G.) załącznika do Zarządzenia, podnosząc przy tym zarzuty naruszenia:
- art. 3 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 22 ust. 4 uoz, poprzez ujęcie nieruchomości, znajdujących się w G. przy ul. [...] nr [...], nr [...] w GEZ, pomimo że przedmiotowe nieruchomości nie stanowią świadectwa minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym, a z pewnością nie poczyniono w tym kierunku żadnych ustaleń,
- § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 56) [dalej: rozporządzenie], w brzmieniu obowiązującym od 2 czerwca 2011 r. do 18 października 2019 r., poprzez włączenie karty adresowej zabytku nieruchomego do GEZ, pomimo braku sprawdzenia, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym;
- naruszenie art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1-4 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez brak wyważenia interesu indywidualnego skarżących, jako właścicieli obiektów, z interesem publicznym, a tym samym arbitralne przyznanie prymatu ochronie zabytków nad ochroną własności, podczas gdy sama procedura włączenia budynków do ewidencji nie zapewnia właścicielowi żadnej ochrony procesowej jego praw, a ujęcie obiektów w ewidencji pociąga za sobą liczne ograniczenia w wykonywaniu prawa własności.
Mając na względzie powyższe strony wniosły o:
- uwzględnienie skargi, poprzez stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia w zaskarżonej części;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego wg norm przepisanych.
Opisana skarga wpłynęła do organu 6 sierpnia 2024 r. Według dowodu nadania, przedłożonego przez skarżących, skarga została wysłana za pośrednictwem Poczty Polskiej 2 sierpnia 2024 r. Skarga była poprzedzona, skierowanym do Burmistrza, wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa zawartym w piśmie z 20 maja 2024 r., które zostało złożone w Urzędzie Miejskim w Głogówku 5 czerwca 2024 r. (data prezentaty). Burmistrz w piśmie z 12 września 2024 r. odpowiedział na sformułowane przez skarżących wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, uznając je za bezzasadne. Odpowiedź organu doręczono właścicielom 13 września 2024 r. (vide: zwrotne potwierdzenia odbioru).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie znajduje ona uzasadnienia. W uzasadnieniu podniósł, że istotne w sprawie zabytki zostały ujęte – jako obiekty chronione – w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla miasta Głogówek (przyjętym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...].), którego projekt był wyłożony do publicznego wglądu w dniach od 21 sierpnia 2023 r. do 19 września 2023 r. Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] [dalej: PINB] od 2007 r. prowadzi postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego tych budynków. W ocenie organu co najmniej od tego czasu właściciele mają wiedzę o tym, że ich obiekty stanowią zasób chroniony prawnie.
Z pism PINB z 8 maja 2024 r. wynika, że zwrócił się on do Burmistrza o udzielenie informacji, czy budynki zlokalizowane w G. przy ul. [...] nr [...] i nr [...] podlegają ochronie jako zabytki. Burmistrz w piśmie z 14 maja 2024 r. potwierdził wpisanie budynków do GEZ oraz ujęcie ich w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik procesowy skarżących podtrzymał wniesioną skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) [dalej: ppsa], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; [...]; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej [...].
Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (to jest ppsa), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2 (to jest usg), art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Przywołana ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r.
Skarżący przyjęli, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 101 usg w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. W świetle tych przepisów: (ust. 1) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego; (ust. 2a) skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę; (ust. 3) w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym.
Ponieważ właściciele zamierzali zaskarżyć Zarządzenie wydane 8 kwietnia 2015 r., które nie stanowi aktu prawa miejscowego, najpierw wnieśli do organu w dniu 5 czerwca 2024 r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a następnie – wobec braku odpowiedzi organu – skargę do Sądu w dniu 2 sierpnia 2024 r. Burmistrz odpowiedział na wezwanie do usunięcia prawa dopiero pismem z 12 września 2024 r.
Jak stanowią przepisy art. 52 ppsa, w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r.: § 1. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie [...]. § 3. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. § 4. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania.
Natomiast zgodnie z art. 53 ppsa, w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r.: § 1. Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. § 2. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Czynności podejmowane przez właścicieli wskazują, że kierowali się oni regułami wynikającymi z art. 101 usg oraz art. 52 i art. 53 ppsa w brzmieniu sprzed nowelizacji. Czynność poprzedzająca wniesienie skargi (wezwanie do usunięcia naruszenia prawa), treść skargi (na zarządzenie organu wykonawczego gminy), a także uiszczenie (bez wezwania) wpisu sądowego w kwocie 300 zł (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2021 r. poz. 535), potwierdzają, że strona zaskarżyła Zarządzenie, traktując wniesioną skargę jako środek zaskarżenia aktu organu jednostki samorządu terytorialnego, podjętego w sprawie z zakresu administracji publicznej, kwalifikowanego z art. 3 § 2 pkt 6 ppsa, czyli innego niż akt prawa miejscowego. Strony, wnosząc skargę w dniu 2 sierpnia 2024 r., zachowały termin sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcia naruszenia prawa, liczony od 5 czerwca 2024 r. (art. 53 § 2 ppsa).
W tym miejscu Sąd wyjaśnia jednak, że ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, o której mowa w art. 22 ust. 4 uoz, nie jest aktem organu samorządowego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ppsa, lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków rozstrzyga o podporządkowaniu indywidualnej nieruchomości pod obowiązki określone w przepisach uoz, jednak sama treść obowiązku jest określona w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Nadto czynność ta ma charakter publicznoprawny i będąc skierowaną do indywidualnego podmiotu, dotyczy jego obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyroki NSA: z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1771/22; z 27 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1573/22; z 18 października 2023 r., sygn. akt II OSK 2326/18). W konsekwencji powyższego w sprawie konieczne było, przed wniesieniem skargi, wystosowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W takim stanie prawnym sprawy istotne znaczenie ma termin czternastu dni z art. 52 § 3 ppsa (w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r.), liczony od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, zakreślony ustawowo do wykonania przez stronę skarżącą czynności procesowej polegającej na wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Analiza akt przedłożonych Sądowi prowadzi do wniosku, że skarżący najpóźniej w dniu sporządzenia pisma datowanego na 5 listopada 2021 r., zawierającego żądanie wykreślenia budynków z GEZ, wiedzieli o tym, że istotne w sprawie obiekty zostały uznane za zabytki i wpisane do tej ewidencji. O ile bowiem sporządzenie w sierpniu 2013 r. i włączenie w kwietniu 2015 r. kart adresowych zabytku nieruchomego do GEZ, czego dokonano na mocy zaskarżonego Zarządzenia, odbyło się bez zawiadomienia o tym właścicieli (taki wymóg nie wynikał z § 17-18 rozporządzenia w brzmieniu z roku 2015), to jednak samo Zarządzenie zostało opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Głogówek i było powszechnie dostępne pod adresem internetowym: https://www.bip.glogowek.ig.pl/uploads/att/14/4/414/ewidencja.pdf.
Prawnym następstwem włączenia kart adresowych, dotyczących istotnych w sprawie budynków, do GEZ było też ujęcie tych obiektów w § 14 ust. 1 pkt. 73 i 75 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Głogówek [...] (Dz. Urz. Woj. Op. z 16 października 2023 r. poz. 3014), stanowiącej akt prawa miejscowego, w ramach postanowień planu odnoszących się do ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków. Sąd stwierdził więc, że skarżący, wnosząc w dniu 5 czerwca 2024 r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, uchybili ustawowemu terminowi czternastodniowemu z art. 52 § 3 ppsa. Naruszenie terminu wywołało skutek w postaci bezskuteczności tej czynności procesowej. Zatem skarga właścicieli została wniesiona bez wykonania wymogu wynikającego z art. 52 § 3 ppsa.
Sąd zaznacza, że wniesienie skargi na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa z uchybieniem terminu z art. 52 § 3 ppsa nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia. Ustawodawca przyznał bowiem sądowi kompetencję do rozpoznania skargi, jeżeli uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że ujawnione naruszenie terminu jest wynikiem braku należytej dbałości skarżących o sprawę, której przedmiot leży w zakresie ich interesu prawnego. Właściciele nie wezwali Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni liczonym od dnia złożenia wniosku o wykreślenie budynków z GEZ, ani też w czasie, gdy projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego był wyłożony do publicznego wglądu (art. 17 pkt 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 977, w brzmieniu sprzed reformy planowania przestrzennego), ani nawet w terminie 14 dni po opublikowaniu planu miejscowego w Dzienniku Urzędowym. Równocześnie właściciele byli świadomi tego, że PINB prowadzi postępowanie związane ze złym stanem technicznym istotnych w sprawie budynków, w ramach którego postanowieniami z 27 czerwca 2022 r. nałożył na nich obowiązek dostarczenia ekspertyz technicznych obejmujących ocenę aktualnego stanu budynków, a także decyzją z 2 marca 2023 r. nakazał stronom usunięcie w terminie natychmiastowym stanu zagrożenia, które stwarza budynek przy ul. [...] [...] w G. Natomiast w piśmie z 2 marca 2023 r., przekazanym do wiadomości właścicieli, PINB zwrócił się do OWKZ o zajęcie stanowiska w sprawie rozbiórki budynków przy ul. [...] nr [...], [...], [...] w G. W takim stanie sprawy, działania skarżących zmierzające do podważenia legalności GEZ należy uznać za spóźnione i to w sposób przez nich zawiniony. W takim stanie sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że uchybienie terminu z art. 52 § 3 ppsa nastąpiło bez winy skarżących i w efekcie tego – do merytorycznego rozpoznania skargi.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie była poprzedzona skutecznie wniesionym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym była niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ppsa i z tego powodu podlegała odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w punkcie 1. postanowienia.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. W stanie sprawy skarżący uiścili wpis od skargi w kwocie 300 zł. Wobec odrzucenia skargi, opłata ta podlega zwrotowi z urzędu, o czym Sąd orzekł w punkcie 2. postanowienia.
Ponadto Burmistrz Głogówka wezwany przez Sąd do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 6 zł dokonał wpłaty z tego tytułu w kwocie 20 zł. Zatem nadpłacona kwota 14 zł, uiszczona ze środków budżetu Gminy Głogówek, na podstawie art. 225 ppsa, podlega zwrotowi z urzędu na rzecz Gminy Głogówek na jej koszt, o czym Sąd orzekł w punkcie 3. postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI