I SA/OP 737/24

I SA/Op 737/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-11-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 488
par. 4 ust. 1, par.6 ust. 1 pkt 2, pkt 4, par. 8 ust. 4-6
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu  drogowego
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 134, art. 146 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2328
art. 17 ust. 7, art. 18 pkt 1, pkt 3
Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy  Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
art. 130
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 2 lipca 2024 r., nr R.5380.234.2024.AW; R.DK.81545.2024 w przedmiocie odmowy zmiany wpisu punktów karnych w ewidencji kierowców oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. K. (dalej także: strona, wnioskodawca, skarżący), reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika jest czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, z dnia 2 lipca 2024 r., nr R. 5380.234.2024. AW; R.DK.81545.2024 (dalej także: Komendant, organ) w przedmiocie odmowy zmiany wpisu punktów karnych w ewidencji kierowców.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 31 maja 2024 r. wnioskodawca został powiadomiony o obowiązku podania się badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu oraz o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego z w związku z otrzymanym wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu nr [...] z dnia 17 maja 2024 r. o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym z powodu przekroczenia liczby 24 punktów za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Tego samego dnia, tj. 31 maja 2024 r. wnioskodawca zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z wnioskiem o zmianę wpisu punktów karnych w ewidencji kierujących pojazdami. Wnioskodawca zwrócił się o zmianę wpisów w ewidencji kierujących pojazdami za naruszenie przepisów ruchu drogowego, które miało miejsce w dniu 12 sierpnia 2021 r., co do którego wyrok sądu karnego uprawomocnił się w dniu 31 stycznia 2024 r. poprzez zmniejszenie z dniem 16 września 2022 r. o 6 punktów karnych na skutek szkolenia odbytego w dniu 16 września 2022 r., a to, w związku z nie przekroczeniem na ten dzień liczby 24 punktów karnych, a także dokonanie zmiany daty wpisu punktów karnych pod pozycją 2 poprzez wskazanie daty otrzymania punktów 31 stycznia 2024 r. oraz umieszczenia pozostałych informacji stosownie do właściwej daty otrzymania punków karnych.
Pismem z dnia 2 lipca 2024 r. organ zajął negatywne stanowisko wobec wniosku wnioskodawcy. Poinformował w nim wnioskodawcę, że od 17 września 2023 r. warunki i sposób prowadzenia ewidencji reguluje Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2023 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz. Urz. z 2023 r. poz. 1897), dalej; rozporządzenie. Przypomniał także, do przez okres roku tj. od 17 września 2022 r. do 16 września 2023 r. obowiązywało Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz. Urz. z 2023 r. poz. 1951). Natomiast warunki i sposób prowadzenia ewidencji od 9 czerwca 2012 r. do 16 września 2022 r. regulowało Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), dalej: rozporządzenie z 2012 r.
Wyjaśnił, że w okresie popełnionych przez stronę wykroczeń drogowych i uwzględnionych we wnioskach (tj. od 10 lipca 2021 r. do 18 czerwca 2022 r.) obowiązywało rozporządzenie z 2012 r. Przypomniał nadto, że wnioskodawca dopuścił się określonych czynów zabronionych, które zostały ujęte w ww. wnioskach, wskazując datę ich popełnienia, ich kod oraz przypisane im punkty 10 lipca 2021 r. Wyjaśnił nadto, że we wnioskach ujawniono nieprawidłowość, która w żaden sposób nie wpływa na zasadność wniosków oraz liczbę aktywnych punktów. A mianowicie – jak podał – wskazano w nich, iż punkty za szkolenie z dnia 28 lutego 2022 r. zostały odjęte z wykroczeń popełnionych w dniu 10 lipca 2021 r. (4 punkty) oraz 12 sierpnia 2021 r. (2 punkty), a prawidłowo powinno być z wykroczeń popełnionych w dniu 10 lipca 2021 r. (4 punkty) oraz 15 sierpnia 2021 r. (2 punkty), gdyż rozstrzygnięcie sądowe z wykroczenia popełnionego w dniu 12 sierpnia 2021 r. zostało wprowadzone do policyjnych systemów dopiero po uprawomocnieniu się wyroku i przesłaniu go przez Sąd do Komendy Powiatowej Policji w S.(maj 2024 r.). Zaznaczył, że na dzień wprowadzania szkolenia w ewidencji kierowców punkty za wykroczenie z dnia 12 sierpnia 2024 r. były punktami tymczasowymi dlatego odbycie szkolenia nie mogło spowodować ich odjęcie. Podkreślił, że zostały one odjęte z kolejnych punktów aktywnych.
Przenosząc powyższe na grunt regulacji prawnych organ podał, że stosownie do art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r. nr 98 poz. 602 z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1251), dalej: ustawa lub P.r.d., obowiązującej w okresie, w którym wnioskodawca popełnił wymienione w ww. wnioskach czyny zabronione, wpisane punkty "aktywne" usuwało się z ewidencji kierowców po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć liczba punktów przekroczyłaby 24. Kwestia ta również uregulowana była w § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2012 r., tj.: "...jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty".
Tym samym organ podkreślił, że w świetle wyżej przywołanych przepisów dla prowadzenia przez Policję ewidencji kierowców istotną datą w tamtym okresie była data
naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie np. data wypisania do ewidencji kierowców lub data uprawomocnienia się wyroku. Przyjęcie takiego założenia pozwalało na rozpatrywanie spraw indywidualnych z zachowaniem celowości i skuteczności funkcjonowania ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Punkty za wykroczenie popełnione 12 sierpnia 2021 r. zmieniły status z tymczasowych na ostateczne po wprowadzeniu wyroku do ewidencji kierowców - dlatego z żadnych z popełnionych czynów i wymienionych we wnioskach nie zostały wyzerowane z powodu upływu okresu 1 roku.
Odnosząc się do pozostałych, poruszanych we wniosku kwestii organ wskazał, że nie odjęto 6 punktów za szkolenie odbyte w dniu 16 września 2022 r. z powodu iż suma punktów aktywnych i tymczasowych przekroczyła stan 24 punktów już w dniu 18 czerwca 2022 r. Zaznaczył, że wnioskodawca przed szkoleniem został poinformowany o warunkach, jakie muszą zostać spełnione aby odbycie szkolenia spowodowało odjęcie 6 punktów. Wniesienie o dokonanie zmiany daty wpisu punktów z dnia 12 sierpnia 2021 r. na 31 stycznia 2024 r. ocenił jako bezzasadne albowiem decydujące znaczenia prawne miała data popełnienia czynu.
Ustosunkowując się do przytoczonego przez stronę art. 98 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210), podniósł, iż przepis ten przy swoim cyfrowym wyznaczniku posiada przypis, który informuje iż "na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 957 z późn. zm.), przepisu nie stosuje się do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy z Prawo o ruchu drogowym (...)". Po czym zaznaczył, iż takie rozwiązania nie weszły w życie do dnia dzisiejszego.
Podsumowując stwierdził, że uwzględniając obowiązujące przepisy nie ma podstaw do anulowania, a tym samym do wycofania złożonych wniosków R.5380.234.2024.AW.
W skardze wniesionej – jak wskazano na wstępie – do tut. Sądu na powyższą czynność organu, skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez stosowanie przepisów rozporządzenia z 2012 r., które to utraciło moc z dniem 4 czerwca 2018 r., a to w związku § 30 ust. 2 pkt 5 oraz § 33 rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 283), a w przypadku nie uwzględnienia tego zarzutu, zarzucam naruszenie:
2) art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym - w brzmieniu obowiązującym w 2021 r. w zw. z art. 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 68 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie Zasad techniki prawodawczej poprzez stosowanie przepisów Rozporządzenia wydanego z przekroczeniem upoważnienia ustawowego,
3) art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym - w brzmieniu obowiązującym w 2021 r. - poprzez nie wykreślenie punktów karnych pomimo upływu okresu 1 roku od ich nałożenia/ujawnienia,
4) § 4 ust. 2 rozporządzenia z 2012 r. poprzez nieujawnienie wpisu tymczasowego dotyczącego zdarzenia z dnia 12 sierpnia 2021 r. niezwłocznie, a dopiero w maju 2024 r.,
5) art. 2 i art. 44 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 8 ust. 6 ww rozporządzenia oraz art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w okresie popełnia czynów przez skarżącego (tj. od 10 lipca 2021 r. do 18 czerwca 2022 r.) poprzez stosowanie instytucji wpisu tymczasowego: nieprzewidzianego przez ustawę, dokonywanego na podstawie nieistniejącego orzeczenia, przypisanie wpisowi tymczasowemu mocy obowiązującej przez okres znacznie dłuższy niż wpisowi ostatecznemu, działanie wpisu tymczasowego z mocą wsteczną, co jest wprost niezgodne z § 4 ust. 4 ww rozporządzenia, utrzymywanie wpisu tymczasowego przez bliżej nieokreślony czas, w tym znacznie dłuższy niż wpis ostateczny, co uniemożliwia między innymi odbycie szkolenia,
6) art. 2 Konstytucji poprzez nałożenie na wnioskodawcę punktów karnych pomimo, iż ich nałożenie nie wynikało z wyroku sądu, jak i innej czynności prawnokarnej, bądź administracyjnej.
W konsekwencji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej czynności zgodnie z wnioskiem z dnia 31 maja 2024 r., bądź uchylenie zaskarżonej czynności w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, bądź przedłożonego zestawienia.
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął sformułowane w jej petitum zarzuty. Powtórzył dotychczasową argumentację zawartą we wniosku do organu, akcentując, że z treści pisma Komendanta jednoznacznie wynika, że warunki i sposób prowadzenia ewidencji od 9 czerwca 2012 r. do 16 września 2022 r. regulowało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488).
Zdaniem autora skargi przyjęcie takiego założenia nie znajduje podstaw prawnych, gdyż z dniem 4 czerwca 2018 r. rozporządzenie to utraciło moc na skutek utraty mocy obowiązującej podstawy prawnej, a to art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowy, uchylone przez art. 125 pkt 13 i pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2011, Nr 30, poz. 151) z dniem 4 czerwca 2018 r. Zaznaczył przy tym, że przepisy powyższej ustawy nie wprowadzały regulacji przejściowych dla aktów wykonawczych dla których odpadła podstawa prawna ich wydania. Dopiero w art. 16 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018, poz. 957) wskazano, iż art. 130 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ustawy zmienianej w art. 1.
W dalszych motywach, po przytoczeniu przepisów prawych, wskazał, że wyprowadzona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu konstrukcja prawa "rzekomego" obowiązywania rozporządzenia z 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przypisy o ruchu nie odpowiada prawu. Dlatego też, w ocenie autora skargi, nie sposób przyjąć, iż istniała od 5 czerwca 2018 r. podstawa prawna stosowania ww rozporządzenia. Uznał, że gdyby zaś przyjąć, iż ustawodawca w ten właśnie sposób utrzymał moc obowiązującą rozporządzenia, to działanie takie narusza zasady prawidłowej legislacji o dalszym stosowaniu przepisów wykonawczych, w tym, wywodzące się z zasady wrażonej w art. 2 Konstytucji. Dlatego też, w pełni uzasadnione jest stanowisko, iż rozporządzenie utraciło moc obowiązującą z dniem uchylenia podstawy jego wydania, tj. z dniem 4 czerwca 2018 r. Następnie podał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Zaś art. 92 ust. 1 Konstytucji stanowi iż rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
Kontynuując prezentację porządku prawnego oraz czasowej rejestracji punktów wskazał, że w piśmie organu z dnia 2 lipca 2024 r. nie wskazano na datę tychże wniosków, jak i termin ich realizacji. W konsekwencji nie wiadomo, w jakiej dacie wnioski te zostały uwzględnione i wprowadzone do ewidencji. Podkreślił, iż wnioskodawca w dniu 16 września 2022 r. odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy o ruchu drogowym. W okresie przystępowania do szkolenia brak było jakichkolwiek informacji o wpisie tymczasowym dotyczącym zdarzenia z dnia 12 sierpnia 2021 r., a tym bardziej, o jego negatywnych skutkach dla zastosowania instytucji zmniejszenia liczby punktów zgodnie z § 8 ust. 4 rozporządzenia. Zaznaczył, że, instytucja wpisu tymczasowego wprowadzona została w § 4 ust. 2 rozporządzenia stanowiącym, że przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem.
W ocenie skarżącego taki zabieg legislacyjny oznacza, iż wpis tymczasowy, czyli wpis nie oparty na jakimkolwiek prawomocnym orzeczeniu (np. mandacie, wyroku) wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje w sferze uprawnień do prowadzenia pojazdów. Jak w przypadku wnioskodawcy, mimo odbycia szkolenia w dniu 16 września 2022 r., pozytywne skutki tego szkolenia nie zostały zastosowane.
Puentując stwierdził, że takie działanie ustawodawcy, jak i organu naruszają konstytucyjną zasadę niewinności wyrażoną w art. 44 ust. 3 Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Wstępnie wyjaśnić należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Tym samym w pierwszej kolejności przyjdzie wyjaśnić, że przedmiot skargi w postaci pisma Komendanta stanowiącego odpowiedź na prośbę skarżącego o skorygowanie wpisu punktów karnych do ewidencji kierujących naruszających przepisy ruchu drogowego stanowi w świetle utrwalonego w tym względzie orzecznictwa sądowego czynność odpowiadającą normie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zatem tego rodzaju czynności podlegają z mocy tej regulacji kognicji sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2114/13, postanowienie NSA z 3 września 2014 r. I OSK 1968/14, wyrok WSA w Poznaniu z 13 września 2017 r., sygn. IV SA/Po 538/17). Wobec takiej kwalifikacji wspomnieć też należy o treści art. 146 § 1 P.p.s.a., która określa sposób uwzględnienia przez Sąd skargi na akty i czynności wyróżnione w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.: sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
W skardze a uprzednio w pismach kierowanych do Komendanta skarżący podnosi zasadniczo, że czynność materialno-techniczna w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu została dokonana nieprawidłowo. Liczba punktów skarżącego nie została naliczona poprawnie, a w sprawie - z uwagi na okoliczności faktyczne i prawne - istniały podstawy do ich anulowania, a tym samym do wycofania wniosków stanowiących przedmiot interwencji strony.
Przed przejściem do oceny zasadności skargi złożonej w niniejszym postępowaniu wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, iż pismo właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, będące odpowiedzią na wniosek o skorygowanie wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt.4 P.p.s.a., podlegającą kognicji sądu administracyjnego. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 3 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1968/14 oraz z 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1413/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2114/13 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym kierowca zainteresowany wykreśleniem punktów karnych z ewidencji może zatem zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie w zależności od tego, czy i jakie organ ten zajmie stanowisko, skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do ewidencji. Zagadnienie to nie może być rozpatrywane ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką rozstrzygnięcia (np. w sprawie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji), ani też w postępowaniu sądowym prowadzonym ze skargi na decyzje wydane w takich sprawach (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2373/19).
Wobec spełnienia wymogów formalnych skargi, zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia pozostało ustalenie, czy organ zasadnie odmówił skarżącemu usunięcia z ewidencji punktów karnych w sposób przez niego prezentowany.
Tym samym podzielając w pełni stanowisko organu i przytoczone na ich poparcie poglądy doktryny i judykatury, które skład orzekający w pełni akceptuje, jawi się uwaga ogólna, która zdaje się jest niewłaściwe interpretowana przez skarżącego otóż, że jedynym organem prawnie legitymowanym do prowadzenia ewidencji kierujących pojazdami silnikowymi, motorowerami oraz tramwajami naruszających przepisy ruchu drogowego jest policja. Sposób prowadzenia ewidencji regulują odpowiednie przepisy, które wskazują, ile i kiedy określonemu naruszeniu popełnionemu przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym, motorowerem lub tramwajem przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 1 do 15 i wpisuje się ją do tej ewidencji. Na podstawie art. 17 ust. 7 ustawy nowelizującej z 2021 r., mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami silnikowymi oraz motorowerami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, cytowanym wielokrotnie powyżej rozporządzeniem w sprawie ewidencji, prawodawca określił m.in. warunki i sposób prowadzenia ewidencji kierujących pojazdami silnikowymi oraz motorowerami naruszających przepisy ruchu drogowego, sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego popełnionemu przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem. W akcie tym określono, że ewidencja jest prowadzona w formie elektronicznej w systemach teleinformatycznych policji W rezultacie, w niniejszej sprawie, materialnoprawną podstawę zakwestionowanej czynności organu stanowiły przepisy ustawy nowelizującej z 2021 r. oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji, biorąc pod uwagę, że do daty podjęcia przez organ zaskarżonej czynności nie doszło do wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
Jak wynika z pisma organu, odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych, skarżący popełnił wykroczenia w ruchu drogowym, za które liczba przypisanych punktów ostatecznie przekroczyła liczbę 24. Z tego też powodu, organ, wystąpił do właściwego starosty z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy nowelizującej z 2021 r.
W analizowanej sprawie, w ocenie Sądu, istotne znaczenie ma to, że specyfika podstaw usunięcia wpisów ostatecznych, wynikająca z regulacji zawartej w § 6 ust. 1 rozporządzenia, że organ nie może w oderwaniu od podstawy dokonania wpisu oraz skutków materialnoprawnych, jakie on wywołał, rozpatrywać wniosku o jego usunięcie.
Sąd, analizując dopuszczalność modyfikacji ustawowych zasad usuwania wpisów ostatecznych z ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego, miał na względzie, że dokonując wykładni art. 17 ust. 7 ustawy nowelizującej z 2021 r. przy ustalaniu zakresu zawartej w nim delegacji, poza wykładnią językową, nie można pominąć zawartej w tym przepisie wskazówki funkcjonalno - celowościowej, związanej z dyscyplinowaniem i wdrażaniem kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Powyższy przepis wyraźnie stanowi, że rozporządzenie ma m.in. określać warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1 oraz tryb postępowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Niewątpliwie kwestia dokonywania wpisów i ich usuwania mieści się w pojęciu sposobu prowadzenia ewidencji. Takie stanowisko wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych sformułowanego na gruncie analogicznej do treści art. 17 ust. 7 ustawy nowelizującej z 2021 r. delegacji zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przytoczonego przez organ, w tym tut, Sądu, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i traktuje jako własne.
Podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie badał także zgodność zawartej w tym przepisie delegacji z wymogami określonymi w art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, wskazując, że wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze realizują wytyczne ustawodawcy, co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieszczą się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 P.r.d. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2673/19; z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2420/15).
Przechodząc już wprost do analizy treści art. 17 ust. 7 ustawy nowelizującej z 2021 r., należy wyjaśnić, że wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze określają konkretny zakres wyłączeń ogólnej zasady usuwania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisanych do ewidencji, stanowiąc w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji, że usunięcie punktów przypisanych na podstawie wpisów ostatecznych może nastąpić w przypadku otrzymania przez organ informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, o którym mowa w art. 18 pkt 1 powołanej ustawy. Przekroczenie 24 punktów przypisanych za naruszenia aktualizuje obowiązek właściwego Komendanta Policji do wystąpienia do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji. Tego rodzaju wystąpienie organu stanowi z kolei – w myśl art. 18 pkt 1 ustawy nowelizującej z 2021 r. – podstawę do wydania przez starostę decyzji o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Przepisy wykonawcze, zgodnie z wytycznymi zawartymi w art. 17 ust. 7 ustawy nowelizującej z 2021 r., mają – o czym także powyżej – służyć dyscyplinowaniu i wdrażaniu kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganiu wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Zdaniem Sądu, jej realizacji w pełni służy przyjęta w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji norma umożliwiająca usunięcie punktów przypisanych na podstawie wpisu ostatecznego jedynie w przypadku otrzymania informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, o ile – co zostało już nakreślone – usunięte mają być te wpisy, których suma w danym okresie spowodowała przekroczenie dopuszczalnego limitu punktów. Za taką interpretacją przemawia także przyjęta w art. 18 pkt 3 ustawy nowelizującej z 2021 r. sankcja w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w pkt 1 tego artykułu. W takim bowiem przypadku starosta cofa uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrzymanie więc w ewidencji liczby punktów przypisanych za popełnione naruszenia do czasu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji ze skutkiem pozytywnym nie sposób uznać za działanie nadmierne w stosunku do chronionego dobra, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego. W żaden także sposób nie godzi w dobra kierowcy, albowiem jest on zobowiązany poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, natomiast przyjęcie nawet, że przypisane punkty zostaną usunięte jeszcze przed wydaniem przez właściwego starostę decyzji o skierowaniu na sprawdzenie kwalifikacji, nie czyni wniosku komendanta wojewódzkiego Policji bezprzedmiotowym. Bez znaczenia pozostaje bowiem kwestia, czy w dniu orzekania przez starostę wpisy, stanowiące podstawę sporządzenia wniosku przez wojewódzkiego komendanta Policji, pozostają nadal w ewidencji Policji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt II GSK 690/21).
Tym samym, skoro kierowca wielokrotnie naruszający przepisy ruchu drogowego, poddawany jest określonym procedurom weryfikacyjnym tak w zakresie praktycznych umiejętności prowadzenia pojazdów, jak też posiadanych ku temu predyspozycji psychologicznych, natomiast w razie negatywnej weryfikacji ww. procedury eliminowany jest z grona uprawnionych do kierowania pojazdami, wprowadzenie ograniczenia możliwości usunięcia punktów przypisanych na podstawie wpisów ostatecznych miało więc właściwą podstawę w delegacji określonej w art. 17 ust. 7 ustawy nowelizującej z 2021 r. – tak co do zakresu, jak i celu (wytycznych).
Poczyniona wyżej wykładnia ma także swoje historyczne podstawy. Obowiązujący do dnia 17 września 2022 r. art. 130 ust. 2 P.r.d. stanowił, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Tożsamy zapis zawierał § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego Choć aktualnie obowiązujące przepisy nie są w sposób tożsamy sformułowane, nie zmienia to – zdaniem Sądu – sposobu ich interpretacji wobec wyżej przytoczonej argumentacji.
W przedmiotowej sprawie nie można tracić z pola widzenia, że w okresie od 10 lipca 2021 r. do 18 czerwca 2022 r. skarżący otrzymał łącznie 26 punktów z tytułu wielokrotnego naruszania przepisów ruchu drogowego. Tym samym organ działając na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw wystosował do Starosty S. wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w stosunku do skarżącego.
Ponadto w stosunku do skarżącego Komendant na podstawie art. 98a ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 82 ust. I pkt 4 lit. b. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących wystosował do Starosty S. wniosek o poinformowanie o badaniu psychologicznym.
Rację ma organ, co wadliwie odczytuje strona skarżąca, że do wykroczeń popełnionych w związku z naruszeniem przepisów ruchu drogowego przed 17 września 2022 r., w zakresie liczby przypisanych punktów oraz usuwania punktów' stosuje się przepisy, które obowiązywały do dnia 16 września 2022 r., tj. art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie z 2012 r. Zatem skarżący błędnie wskazuję, że z dniem 4 czerwca 2018 r. powyższe rozporządzenie z 2012 r. utraciło moc na skutek utraty mocy obowiązującej podstawy prawnej.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w ewidencji, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328, z 2022 r. poz. 1002 i 1715 oraz z 2023 r. poz. 1123, 1234 i 1723).
Zatem policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 P.r.d., zaś Minister właściwy do spraw informatyzacji jeszcze nie określił terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców' danych o naruszeniach przepisów ruchu drogowego.
Za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, na co zasadnie wskazał organ, należy wyjaśnić, że nie ma przy tym znaczenia, iż art. 130 P.r.d. został faktycznie usunięty z ustawy Prawo o ruchu drogowym Obwieszczeniem Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990) - por. wyrok WSA w Lublinie z 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 432/23.
W przedmiotowej sprawie, na tle regulacji prawnych przytoczonych powyżej, wskazania wymaga, że rację ma organ, iż istotna jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data wpisania do ewidencji kierowców lub data uprawomocnienia się wyroku. Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że skarżący dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego od 10 lipca 2021 r. do 18 czerwca 2022 r., czyli w okresie 1 roku. W tym okresie popełnił sześć naruszeń przepisów ruchu drogowego, które skutkowały przekroczeniem dozwolonej liczby 26 punktów. Przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem (§4 ust. 2 powyższego rozporządzenia). Zatem w powyższych przepisach została uregulowana instytucja punktów tymczasowych. W ugruntowanym w tym przedmiocie orzecznictwie, także przytoczonym przez organ, podnosi się, że brak wpisania punktów tymczasowych pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości wpisania punktów karnych do ewidencji w formie wpisu ostatecznego. Z tego powodu niezasadny jest zarzut naruszenia § 4 ust. 2 rozporządzenia z 2012 r. Odbycie szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d. jest podstawą do usuwania z ewidencji jedynie wpisów ostatecznych, co wynika z § 6 ust. 1 pkt 4. Usuwanie takich wpisów ostatecznych następuje jednak z zastrzeżeniem przepisu § 8 ust. 4-6 rozporządzenia. Równocześnie wskazania wymaga, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24.
W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma fakt popełnienia wykroczeń przed odbyciem szkolenia, a nie data ich ujawnienia w ewidencji. Data ujawnienia wykroczeń i dokonania wpisów do ewidencji, nawet tymczasowych, nie ma znaczenia, gdyż zastosowanie miał § 8 ust. 6 rozporządzenia z 2012 r. Ponadto rację ma organ, ze szkolenie nie jest podstawą do zmniejszenia liczby punktów przypisanych na podstawie wpisów ostatecznych, jeżeli przed takim szkoleniem kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów, zarówno ostatecznych, jak i tymczasowych, nie tylko przekroczyła, ale także przekroczyłaby 24 (tak: NSA w wyroku z 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1749/14). Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego są przypisywane konkretnemu wykroczeniu lub przestępstwu. Wpis w ewidencji ma charakter deklaratoryjny, a ilość ujawnionych punktów jest pochodną od stwierdzenia stosownym np. orzeczeniem lub mandatem karnym naruszenia przepisów ruchu drogowego (zob. też wyrok WSA w Szczecinie z 17 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1152/15). Oznacza to, że stwierdzone mandatem karnym lub prawomocnym wyrokiem sądu naruszenie przepisów ruchu drogowego jest równoznaczne z wpisem do ewidencji liczby punktów wynikających z załącznika nr 1 rozporządzenia. Z przedstawionych regulacji w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny, będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego. Punkty karne przypisywane kierowcom w związku z popełnionym przez nich wykroczeniem lub przestępstwem drogowym mają charakter akcesoryjny w stosunku do tego wykroczenia lub przestępstwa. O ich naliczeniu nie decyduje policjant lub sąd, lecz są one przypisywane z mocy prawa, ex lege, do poszczególnych naruszeń (zob. wyroki NSA z 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1241/15; por. wyrok z 4 października 2016 r., sygn. akt I OSK 181/15; wyrok NSA z 15 października 2015 r., sygn. akt I OSK 283/14; z 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 743/14).
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2012 r. wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Prawomocny mandat kamy oraz prawomocny wyrok sądu jest podstawą do dokonania wpisu ostatecznego w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Należy zaznaczyć, że dokonywany przez organy Policji wpis w ewidencji ma charakter deklaratoryjny, a ilość ujawnionych punktów karnych jest pochodną od stwierdzenia - stosownym mandatem – naruszenia przepisów ruchu drogowego (por. wyroki NSA z 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1749/14, z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 358/16 oraz z 21 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1327/16). Oznacza to, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego i procesowego. W sytuacji gdy w skarżący w okresie 1 roku (od dnia 16 kwietnia 2022 r. do dnia 10 sierpnia 2022 r.) dopuścił się sześciu naruszeń przepisów ruchu drogowego, które skutkowały przekroczeniem dozwolonej liczby 24 punktów w ruchu drogowym, organ miał obowiązek wpisania punktów karnych skarżącemu w ewidencji. Nie jest istotne przy tym, że nie wpisano punktów tymczasowych bezpośrednio po stwierdzeniu naruszeń w dniach 30 kwietnia 2022 r. bowiem przepisy nakładają na organ obowiązek dokonania wpisu ostatecznego po otrzymaniu prawomocnego wyroku karnego, w którym stwierdzono, że skarżący dopuścił się wykroczenia w ruchu drogowym. Brak wpisów tymczasowych, nie stoi na przeszkodzie dokonaniu wpisu ostatecznego. Stanowisko to jest zbieżne z prezentowanym w judykaturze (zob. wyrok WSA w Lublinie z 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 432/23).
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.