I SA/OP 707/25

I SA/Op 707/25 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grzegorz Gocki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. F. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 sierpnia 2025 r., nr 240000.71.3643.2025-RED-7551399243-AW w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem ( bez daty ) nazwanym "skargą" P. F. ( dalej : Strona, Skarżący) zaskarżył pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 sierpnia 2025r., nr 240000.71.3643.2025-RED-7551399243-AW stanowiące odpowiedź na jego wcześniejsze pismo określone jako "wniosek o umorzenie zobowiązania z uwagi na przedawnienie i wycofanie wniosku o wpis hipoteki".
Jako podstawę skargi wskazano na art. 3 § 2 pkt 1 i art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.".
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi wskazując, iż objęte skargą pismo stanowiło reakcję organu na wcześniejsze pismo strony określone jako "wniosek o umorzenie zobowiązania z uwagi na przedawnienie i wycofanie wniosku o wpis hipoteki stanowiło jedynie wyjaśnienie Stronie kwestii wymagalności należności składkowych istniejących i nieprzedawnionych na dzień dokonania ich zabezpieczenia w ramach wpisu hipotecznego dokonanego w dniu 1 lipca 2025 r. przez referendarza sądowego Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.
Jak wynika z przedłożonych Sądowi dokumentów niniejszej sprawy , w związku z pismem Strony nazwanym jako "wniosek o umorzenie zobowiązania z uwagi na przedawnienie i wycofanie wniosku o wpis hipoteki", a stanowiącym jej reakcję na dokonany wpis hipoteki na jego nieruchomości , w którym to Skarżący zakwestionował istnienie należności składkowych objętych tym wpisem z uwagi na upływ okresu ich przedawnienia , organ pismem z dnia 18 lipca 2025r. ( doręczonym adresatowi za zwrotnym potwierdzeniem jego odbioru w dniu 27 lipca 2025r.) zwrócił się do Strony o doprecyzowanie jej żądania.
Jak bowiem zauważono w swoim piśmie Strona powołała się na art. 24 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350), zwanej dalej "u.s.u.s.", wskazując , iż objęte wpisem hipotecznym należności składkowe uległy już przedawnieniu z dniem 11 stycznia 2023r.
Dlatego też ponieważ podstawę do ewentualnego umorzenia należności składkowych stanowić może art. 28 ust 1-3 u.s.u.s., ( przy całkowitej nieściągalności) lub ewentualnie art. 28 ust 3a i 3b u.s.u.s. ( ze względu na stan majątkowy i rodzinny zobowiązanego) zwrócono się do Strony o doprecyzowanie zakresu żądania w terminie dni 7 od doręczenia pisma z dnia 18 lipca 2025r.
W udzielonej odpowiedzi strona sprecyzowała , że żąda umorzenia należności z tytułu składek za okres od 12/2008- 05/2020 na podstawie art. 24 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wykreślenie hipoteki przymusowej z księgi wieczystej , jako że podstawowe zobowiązanie uległo przedawnieniu i nie istnieje w świetle prawa.
Końcowo Strona zastrzegła sobie w przypadku braku pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku prawo do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Odpowiadając na powyższe pismo Strony organ w zaskarżonym obecnie piśmie z dnia 19 sierpnia 2025 r., nr 240000.71.3643.2025-RED-7551399243-AW ponownie wskazał na podstawy prawne ewentualnego rozpoznania kwestii umorzenia należności składkowych , co zostało już uprzednio wyjaśnione w piśmie z dnia 18 lipca 2025 r. i dołączonej do niego ulotce informacyjnej, dodatkowo informując Stronę, że skorzystanie z tej możliwości wymaga złożenia nowego wniosku z powolnieniem się na właściwą podstawę prawną.
W treści skargi Skarżący powołując się na okoliczność zaistnienia przedawnienia spornych należności składkowych wniósł o stwierdzenie że należności z tytułu składek za okres od 12/2008- 05/2020 uległy przedawnieniu na podstawie art. 24 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz nakazanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wykreślenie hipoteki przymusowej ustanowionej na nieruchomości położonej w Polsce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
Rozpoznając sprawę, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej.
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.).
Na gruncie cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. rozszerzono kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, co jest związane z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej, oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej i w zakresie zadań realizowanych przez te organy (por. Woś Tadeusz. Art. 3. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI. Wolters Kluwer, 2016.). Tym samym obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków mają zapewnioną ochronę w drodze sądowej,
w sytuacji gdy odnoszący się do nich akt lub czynność ma cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Mogą bowiem zaskarżyć do sądu administracyjnego takie akty i czynności organu administracji publicznej, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Równocześnie użyte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kryteria stanowią akty lub czynności, które:
a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a.,
b) są podejmowane w sprawach indywidualnych,
c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych,
d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 341/20, LEX nr 3027153).
W dalszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3 omawianego przepisu).
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest pismo ZUS z 19 sierpnia 2025 r. informujące o prawidłowości jego postępowania dotyczącego kwestii wymagalności należności składkowych istniejących i nieprzedawnionych na dzień dokonania ich zabezpieczenia w ramach wpisu hipotecznego dokonanego w dniu 1 lipca 2025 r. przez referendarza sądowego Sądu rejonowego w P. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Jednocześnie jak już uprzednio zauważono w piśmie Zakładu z dnia 18 lipca 2025r. w sytuacji gdy Skarżący kwestionuje prawidłowość dokonania przez sąd powszechny hipoteki przymusowej na nieruchomości z uwagi na objęcie nią nieistniejących ( przedawnionych) należności składkowych, winien On skorzystać z przysługującego mu prawa do zaskarżenia tego orzeczenia w terminie tygodniowym od doręczenia mu zawiadomienia o wpisie hipoteki do właściwej księgi wieczystej.
Sąd w tym miejscu zauważa, że jak wynika z załączonego do skargi wezwania Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 29 lipca 2025r. Strona skorzystała ze swojego prawa składając w dniu 9 lipca 2025r skargę na orzeczenie referendarza [...] w księdze wieczystej [...], jednakże skarga zawiera braki formalne , które to należy uzupełnić q terminie tygodniowym pod rygorem przeszkody w dokonaniu wpisu ( oddaleniu wniosku). Niewątpliwie zatem Skarżący domagając się obecnie w skardze skierowanej do sądu administracyjnego o " nakazanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wykreślenie hipoteki przymusowej ustanowionej na nieruchomości położonej w Polsce" prawidłowo skorzystał z uprawnienia do zakwestionowania prawidłowości ustanowionej na rzecz Zakładu hipoteki przymusowej, na drodze postępowania przed właściwym rzeczowo i miejscowo sądem powszechnym.
Z tego też względu , mając na uwadze powyższe ponieważ zaskarżone pismo informujące Zakładu nie podlega kontroli sądu administracyjnego i nie może być przedmiotem skutecznie wniesionej skargi należało stwierdzić jej niedopuszczalność
Dodatkowo należy także stwierdzić, że kontroli prawidłowości zawisłego przed sądem powszechnym postępowania wieczystoksięgowego , stanowiącego specjalny tryb postępowania cywilnego, który dotyczy spraw związanych z księgami wieczystymi, mający na celu dokonywanie w nich wpisów (np. przeniesienie własności, obciążenie nieruchomości hipoteką, założenie księgi), nie należy do właściwości sądu administracyjnego
Reasumując, wskazać należy, że pisma organu z 8 sierpnia 2025 r. nie można zakwalifikować jako dotyczącego którejkolwiek z kategorii spraw (rozstrzygnięć) objętych regulacją art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a nadto zakres żądania objętego skargą , a dotyczący nakazanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wykreślenie hipoteki przymusowej, nie mieści się we właściwości sądów administracyjnych , Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o, odrzuceniu skargi.