II SA/OL 548/25

II SA/Ol 548/25 - Postanowienie WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6260 Statut
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58  par. 1 pkt 5a i  par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. J. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia Statutu Gminy [...] postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu T. J. uiszczoną kwotę wpisu sądowego w wysokości 300 zł (słownie: trzysta złotych). WSA/post.1 - sentencja postanowienia
Uzasadnienie
T. J. (dalej jako: "skarżący") wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia Statutu Gminy [...], w części dotyczącej następujących postanowień:
1. § 1 Statutu w zakresie braku integralnych załączników (mapy z terenem Gminy oraz załącznika określającego Herb Gminy i Flagę),
2. § 16 ust. 1 oraz § 12 ust. 7 Statutu w zakresie koordynacji prac Komisji Rewizyjnej przez Przewodniczącego Rady lub Wiceprzewodniczącego Rady,
3. § 38 Statutu w zakresie określenia sposobu podawania do publicznej wiadomości zawiadomień o sesjach Rady jako "zwyczajowo przyjętego sposobu",
4. § 44 Statutu w zakresie braku w porządku sesji Rady punktu "sprawy różne", "Wolne wnioski i zapytania" lub podobnego,
5. § 83 ust. 2 i 3 Statutu w zakresie możliwości nakazania Komisji Rewizyjnej zaniechania, przerwania lub zawężenia zakresu kontroli.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zakwestionowanych części uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie – z powodu braku interesu prawnego skarżącego, ewentualnie w przypadku braku odrzucenia skargi, o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi podstawa do jej odrzucenia. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim unormowaniem szczególnym jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm. – dalej: "u.s.g."), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Z powyższych przepisów wynika, że niemożność wykazania naruszenia konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia, prowadzi do wniosku, iż skarżący nie ma legitymacji procesowej (skargowej) do zaskarżenia uchwały, co z kolei skutkuje odrzuceniem takiej skargi.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem. O istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa powszechnie obowiązującego, zaś o dopuszczalności skargi przesądza wykazanie przez stronę naruszenia zaskarżonym aktem konkretnej normy prawnej, wpływającej negatywnie na jej sytuację prawną.
Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy musi być bezpośredni, indywidualny, realny i aktualny oraz wynikać z normy prawa kształtującej sytuację prawną tego podmiotu, a zatem odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego dany akt i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który występuje, gdy podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia przepisu prawa materialnego czy procesowego dotyczącego jego sytuacji prawnej.
Z kolei naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługujące podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący.
Skarga na uchwałę organu gminy nie ma więc charakteru actio popularis (skargi powszechnej), gdyż do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem i odwoływanie się do interesu społecznego lub interesu publicznego. Każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., musi bowiem wykazać, że w tym konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, tj. opartą na konkretnym przepisie prawa (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a skarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała bezpośrednio ingeruje w sferę jego własnych praw lub obowiązków.
Kryterium "naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy oznacza zatem, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. W przypadku zatem skargi na uchwałę rady gminy należy wykazać związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a podjęciem przez organ stanowiący gminy uchwały w sprawie z zakresu administracji publicznej. W ocenie Sądu, skarżący nie dopełnił obowiązku wykazania, że zaskarżona uchwała naruszyła jego własny, indywidualny i bezpośredni interes prawny. Nie wykazał, że uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną.
Legitymacji skargowej zaś nie można wywodzić z samego faktu bycia radnym w danej gminie. Taką tezę wyrażano w licznych orzeczeniach i sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni się z nią zgadza. Radny nie ma prawa do zaskarżenia każdej uchwały rady gminy. Musi wykazać bowiem dokonanie taką uchwałą naruszenia jego interesu prawnego lub uprawnienia, co w istocie sprowadza się do ograniczenia lub pozbawienia jego własnych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 1997 r., sygn. akt II SA 8/97). Pełnienie funkcji w organach samorządu terytorialnego, czy legitymowanie się mandatem radnego nie ujmuje ani zwiększa uprawnień podmiotu określonego w art. 101 ust. 1 u.s.g. (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., sygn. akt II SA 1436/01). Samo kwestionowanie legalności czy też celowości uchwały rady gminy przez jej radnego nie narusza jeszcze jego interesu prawnego lub uprawnienia w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2534/10).
Skarżący nie może zatem opierać legitymacji skargowej na samym fakcie bycia radnym rady gminy (miejskiej), jeżeli nie wykazuje, że skarżona uchwała dotyka bezpośrednio jego własnego, indywidualnego interesu prawnego. Określone ustawowo kompetencje przysługują organowi – a więc radzie gminy, a nie jej poszczególnym członkom – radnym. Nawet potencjalne naruszenie kompetencji organu nie narusza żadnych interesów prawnych radnego, nie ma on bowiem jakiejś cząstki kompetencji przysługujących organowi jako całości (por. wyrok WA w Lublinie z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 690/13 oraz orzeczenia tam powołane).
Zaskarżona uchwała nie narusza żadnego z uprawnień radnego związanych z wykonywaniem przez niego mandatu.
Skarżący nie wskazał istnienia konkretnego przepisu prawa, z którego – w świetle przepisów zaskarżonej uchwały – mógłby wywodzić żądanie określonego działania ze strony organów administracji, lub przepisu prawa, którym został zobowiązany do powstrzymania się od określonego działania.
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał naruszenia interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, a zatem sąd nie mógł dokonać merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a. w pkt 1 odrzucił skargę a stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. w pkt 2 orzekł o zwrocie na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu od skargi.