I SA/Op 593/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku L. R. o umorzenie należności z mandatów karnych, uzasadnionego jej stanem zdrowia i nieporadnością umysłową. Organy administracji obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że choć wystąpił ważny interes zobowiązanego, to brak jest przesłanki interesu publicznego, a postępowanie egzekucyjne jest skuteczne. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na pobieżną ocenę przesłanki interesu publicznego przez organy. Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do zdolności rozpoznania przez skarżącą czynu i kierowania postępowaniem (co potwierdzają wcześniejsze postanowienia sądu o umorzeniu postępowań z powodu zniesionej poczytalności), organy powinny pogłębioniej analizować interes publiczny. Sąd zwrócił uwagę na rozbieżność między działaniami organów policji nakładających mandaty a ustaleniami sądu co do stanu psychicznego skarżącej, co podważa zaufanie do organów władzy i sprawność działania aparatu państwowego. W ocenie Sądu, dalsza realizacja egzekucji grzywien od osoby, która z uwagi na stan zdrowia nie była w stanie racjonalnie ocenić swojego zachowania, pozostaje w oderwaniu od wartości wspólnych dla społeczeństwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanki interesu publicznego przy umarzaniu należności z mandatów karnych w kontekście stanu zdrowia zobowiązanego, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do poczytalności.
Dotyczy spraw, gdzie istnieje prawdopodobieństwo zniesionej poczytalności lub poważnych problemów zdrowotnych wpływających na zdolność rozumienia i działania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organy administracji prawidłowo oceniły przesłankę interesu publicznego przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności z mandatów karnych, uwzględniając stan zdrowia skarżącej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy dokonały pobieżnej oceny interesu publicznego, nie uwzględniając w wystarczającym stopniu okoliczności faktycznych, w tym prawdopodobieństwa zniesionej poczytalności skarżącej, co powinno być rozważone w kontekście wartości wspólnych dla społeczeństwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco przesłanki interesu publicznego, szczególnie w kontekście ustaleń sądu karnego o zniesionej poczytalności skarżącej w czasie popełniania wykroczeń. Dalsza egzekucja należności od osoby niezdolnej do racjonalnej oceny swojego zachowania jest sprzeczna z wartościami społecznymi.
Czy skuteczne postępowanie egzekucyjne wyklucza możliwość umorzenia należności z mandatów karnych, nawet w przypadku ważnego interesu zobowiązanego?
Odpowiedź sądu
Nie, skuteczne postępowanie egzekucyjne nie wyklucza automatycznie możliwości umorzenia, jeśli występuje ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, jednakże organy muszą wyważyć te interesy.
Uzasadnienie
Choć organy wskazały na skuteczność egzekucji, sąd podkreślił, że decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy i wymaga wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, a sama skuteczność egzekucji nie jest jedynym kryterium.
Przepisy (6)
Główne
u.f.p. art. 64 § 1 pkt 2a
Ustawa o finansach publicznych
Przepis upoważnia organy do umarzania należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej.
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia art. 101 § § 1
Reguluje możliwość uchylenia prawomocnego mandatu karnego.
Kodeks wykroczeń art. 17 § §1
Dotyczy warunków stosowania środków zabezpieczających w przypadku zniesionej poczytalności.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 42
Wynika z niej zasada nieuchronności odpowiedzialności karnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie dokonały pogłębionej analizy przesłanki interesu publicznego w kontekście stanu zdrowia skarżącej i prawdopodobieństwa zniesionej poczytalności. • Dalsza egzekucja należności od osoby niezdolnej do racjonalnej oceny swojego zachowania jest sprzeczna z wartościami społecznymi i podważa zaufanie do organów władzy.
Odrzucone argumenty
Wystąpił ważny interes zobowiązanego, ale brak jest przesłanki interesu publicznego. • Postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, co uzasadnia odmowę umorzenia. • Umorzenie należności z mandatów byłoby sprzeczne z zasadą nieuchronności odpowiedzialności karnej.
Godne uwagi sformułowania
organy nie uwzględniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych • ocena braku wystąpienia przesłanki interesu publicznego była pobieżna • nie jest w interesie publicznym takie prowadzenie postępowania zmierzającego do wyegzekwowania należności publicznej, którego celem jest w zasadzie tylko uzyskanie korzyści fiskalnej przez Skarb Państwa, bez realizacji podstawowego celu, jakim w przypadku grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych jest przymuszenie ukaranego do przestrzegania w przyszłości porządku prawnego • odmiennie natomiast należy ocenić trafności takiej argumentacji w przypadku osoby, która z uwagi na jej stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie podejmować decyzji o przyjęciu mandatu karnego, czy też odmowie jego przyjęcia • organy policji nakładają na Skarżąca kolejne mandaty karne nie mając cienia wątpliwości, co do stanu poczytalności karanej
Skład orzekający
Grzegorz Gocki
przewodniczący
Aleksandra Sędkowska
sędzia
Anna Komorowska-Kaczkowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki interesu publicznego przy umarzaniu należności z mandatów karnych w kontekście stanu zdrowia zobowiązanego, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do poczytalności."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, gdzie istnieje prawdopodobieństwo zniesionej poczytalności lub poważnych problemów zdrowotnych wpływających na zdolność rozumienia i działania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może stanąć w obronie osoby z problemami zdrowotnymi, kwestionując działania organów administracji i podkreślając znaczenie wartości społecznych nad fiskalnymi.
“Czy państwo powinno egzekwować długi od osoby, która nie była w stanie zrozumieć swoich czynów?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.