I SA/Op 563/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 kwietnia 2024 r., która uchyliła wcześniejszą decyzję ZUS dotyczącą przyznania świadczenia wychowawczego. Przedmiotem sporu był okres, za który skarżącej przysługiwało świadczenie, a konkretnie okres od lipca do listopada 2023 r. Sąd uznał, że organy administracji publicznej dopuściły się istotnych naruszeń proceduralnych. Po pierwsze, skarżącej nie zawiadomiono o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia, co narusza zasadę czynnego udziału strony (art. 10 § 1 k.p.a.). Po drugie, organ odwoławczy pominął wnioski dowodowe skarżącej, nie przeprowadzając wywiadu środowiskowego ani nie przesłuchując wskazanych świadków, co uniemożliwiło dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności kwestii faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem i jego miejsca zamieszkania w spornym okresie. Sąd podkreślił, że decyzja ZUS z 14 grudnia 2023 r. była wadliwa formalnie, nie zawierała uzasadnienia faktycznego ani prawnego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem prawidłowego postępowania dowodowego i proceduralnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaNaruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym dotyczącym świadczeń, w szczególności brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu i znaczenie czynnego udziału strony, a także obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania w sprawie świadczenia wychowawczego, ale ogólne zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, w szczególności czy zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania z urzędu i zapewnił jej czynny udział?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji publicznej naruszył zasadę czynnego udziału strony (art. 10 § 1 k.p.a.) poprzez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skarżąca nie została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, co uniemożliwiło jej czynny udział w postępowaniu i stanowiło istotne naruszenie proceduralne.
Czy organ administracji publicznej wyczerpująco zebrał materiał dowodowy i prawidłowo ocenił zgromadzone dowody w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, w tym kwestii faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem i jego miejsca zamieszkania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i pominął wnioski dowodowe skarżącej, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, pominął wnioski dowodowe skarżącej (np. o wywiad środowiskowy, przesłuchanie świadków) i nie wyjaśnił dostatecznie kwestii faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem i jego miejsca zamieszkania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy decyzja organu pierwszej instancji (ZUS) spełniała wymogi formalne dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego?
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja ZUS z 14 grudnia 2023 r. była wadliwa formalnie, nie zawierała uzasadnienia faktycznego ani prawnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że decyzja ZUS nie zawierała uzasadnienia faktycznego ani prawnego, co stanowiło naruszenie przepisów k.p.a. i utrudniało skarżącej ustosunkowanie się do niej.
Czy zmiana lub uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego może nastąpić ze skutkiem wstecznym w odniesieniu do okresu, za który świadczenie zostało już skonsumowane?
Odpowiedź sądu
Zmiana lub uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego działa ze skutkiem na przyszłość (ex nunc), a kwestia nienależnie pobranego świadczenia jest rozstrzygana odrębnie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące, że decyzja wydana na podstawie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość. Pozbawienie strony prawa do już pobranego świadczenia może nastąpić jedynie w trybie nienależnie pobranego świadczenia (art. 25 ustawy).
Przepisy (35)
Główne
ustawa art. 4 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 4 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 13 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 13a § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 13a § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 22 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 25 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 27 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
ustawa art. 1 § 1-2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 5 § 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 28 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa art. 28 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pkt 1 lit. a i lit. c - naruszenie prawa materialnego lub procesowego, pkt 4 - brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania
k.p.a. art. 239 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 1 § 1-2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 133 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 lit. a i lit. c - uchylenie decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego
ppsa art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 119 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1-2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Ustawa o pomocy społecznej
dotyczy rodzinnego wywiadu środowiskowego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady czynnego udziału strony poprzez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu. • Niewyczerpujące postępowanie dowodowe i pominięcie wniosków dowodowych skarżącej. • Wadliwość formalna decyzji organu I instancji (brak uzasadnienia).
Godne uwagi sformułowania
organ uchybił obowiązkom wynikającym z powołanych wyżej przepisów • brak zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest uchybieniem proceduralnym, którego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy • w aktach sprawy brak jest wniosku skarżącej o uchylenie lub zmianę prawa do świadczenia • organ odwoławczy nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy
Skład orzekający
Elżbieta Kmiecik
przewodniczący
Remigiusz Mazur
sprawozdawca
Tomasz Judecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym dotyczącym świadczeń, w szczególności brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu i znaczenie czynnego udziału strony, a także obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania w sprawie świadczenia wychowawczego, ale ogólne zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia merytoryczna jest złożona. Jest to przykład z życia wzięty dla prawników procesualistów.
“Błędy proceduralne ZUS doprowadziły do uchylenia decyzji o świadczeniu wychowawczym – co można z tego wyciągnąć?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.