I SA/OP 561/25

I SA/Op 561/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska
Anna Komorowska-Kaczkowska /przewodniczący/
Grzegorz Gocki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 113 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi O. Spółki z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 12 czerwca 2025 r., nr 1601-IEE.7192.40.2025 w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.) – dalej w skrócie "k.p.a." oraz art. 18 ust 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132) - dalej w skrócie "u.p.e.a.", po rozpoznaniu zażalenia O. Sp. z o.o. (dalej też jako: skarżąca, strona, Spółka) – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z 16 kwietnia 2025 r. nr 1602-SEE[1].7114.10.2025.15 o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki w sentencji oraz uzasadnieniu postanowienia z 28 marca 2025 r. nr [...], którym określił wysokość nieprzekazanej przez Spółkę O. kwoty wierzytelności, zajętej wtoku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. Sp. z o.o., zawiadomieniami o numerach: [...] z 3 grudnia 2024 r. oraz [...] z 5 grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu jako organ egzekucyjny prowadzi wobec M. Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], które obejmują zaległości w podatku VAT za III kwartał 2022 r. i III kwartał 2024 r.
W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zajął m.in. wierzytelności z tytułu świadczonych usług, które przysługują Spółce M. od O. Sp. z o.o. na podstawie zawiadomień:
• z 3 grudnia 2024 r. nr [...], które zostało doręczone M. Sp. o.o. 17 grudnia 2024 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności 13 grudnia 2024r,,
• z 5 grudnia 2024 r. nr [...], które zostało doręczone M. Sp. o.o. 23 grudnia 2024 r. a dłużnikowi zajętej wierzytelności 12 grudnia 2024 r.
Następnie postanowieniem z dnia 28 marca 2025 r., nr [...] ( doręczonym 4 kwietnia 2025 r.) organ egzekucyjny określił Spółce O. wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej przez nią kwoty wierzytelności o łącznej wartości 88 772,64 zł. od którego to Spółka złożyła zażalenie w którym miedzy innymi wskazała, że suma wskazanych przez organ egzekucyjny nieprzekazanych kwot wynosi 85 782,64 zł, a nie jak wynika z postanowienia 88 772,64 zł.
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2025 r., nr 1602-SEE[1],7114.10.2025.15, organ egzekucyjny z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w sentencji i uzasadnieniu swojego postanowienia z 28 marca 2025 r. nr [...], która polegała na błędnym zsumowaniu kwot nieprzekazanych organowi egzekucyjnemu wskazując, że prawidłowa wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej organowi kwoty powinna wynosić 85 772,64 zł.
W złożonym od powyższego postanowienia zażaleniu Spółka zarzuciła mu naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co ma istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Spółki organ egzekucyjny w ramach dokonanego sprostowania zmienił rozstrzygnięcie zawarte w korygowanym postanowieniu, co jest jej zdaniem niedopuszczalne, ponieważ jest to postanowienie z nowym rozstrzygnięciem, co do istoty sprawy, które ma zastąpić wcześniejsze rozstrzygnięcie. Spółka wskazała, że w postanowieniu z 28 marca 2025 r. nie pojawia się wartość 85 772,64 zł i brak jest zobrazowania jakichkolwiek działań matematycznych, z których wyszła suma 88 772,64 zł, a miała wyjść suma 85 772,64 zł. Tym samym nie można mówić o żadnej omyłce. Według Spółki sprostowanie z art. 113 § 1 k.p.a. nie służy do naprawiania wadliwych postanowień w związku z ich zaskarżeniem.
Dodatkowo Spółka zakwestionowała stanowisko organu egzekucyjnego, że bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności dłużnika M. Sp. z o.o. w łącznej kwocie 85 772,64 zł.
Opisanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach jego uzasadnienia wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 113 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Wskazał, że na gruncie powyższej regulacji w orzecznictwie sądowym został wyrażony pogląd, zgodnie, z którym wada aktu administracyjnego podlegająca sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. nie może dotyczyć materialnej jego treści i musi charakteryzować się oczywistością. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości błędu pisarskiego i rachunkowego oraz innej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy.
Zdaniem organu odwoławczego , wbrew twierdzeniu Spółki, w sprawie mamy do czynienia z oczywistą omyłką. Z akt sprawy wynika, że w postanowieniu z 28 marca 2025 r. nr [...] w sprawie określenia bezpodstawnie nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty z wierzytelności zajętej zawiadomieniami o numerach [...] z 3 grudnia 2024 r. i [...] z 5 grudnia 2024 r., na str. 1 wiersz 2 sentencji oraz na str. 4 wiersz 31 uzasadnienia organ egzekucyjny wskazał łączną kwotę nieprzekazanej wierzytelności w kwocie 88 772,64 zł.
Jednocześnie z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że na kwotę tę składa się suma nieprzekazanych organowi egzekucyjnemu kwot w wysokości:
• 13 084,65 zł (str. 4 wiersz 11)
• 23 242,99 zł (str. 4 wiersz 15)
• 49 445,00 zł (str. 4 wiersz 19)
a zatem z prostych obliczeń rachunkowych wynika, że suma tych wartości równa się 85 772,64 zł.
Oczywistość tego błędu rachunkowego potwierdziła też sama Spółka, która w zażaleniu z 11 kwietnia 2025 r. na postanowienie organu egzekucyjnego, na str. 3, wskazała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu błędnie zsumował nieprzekazane kwoty wierzytelności wymienione w uzasadnieniu postanowienia.
Treść uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego z 28 marca 2025 r. nr [...], jak i materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do tego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu obciążył Spółkę nieprzekazaną kwotą wierzytelności w wysokości 85 772,64 zł, która stanowi sumę kwot: 13 084,65 zł, 23 242,99 zł i 49 445,00 zł. Sumę tę można łatwo obliczyć bez konieczności przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ponieważ wynika wprost z treści uzasadnienia. Jej prawidłowość potwierdza ponadto protokół z 26 marca 2025 r. z kontroli dłużnika zajętej wierzytelności, przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., który znajduje się w aktach sprawy. Wynika z niego, że po dacie zajęcia Spółka nie przekazała organowi egzekucyjnemu wierzytelności pieniężnej, która przysługiwała Spółce z o.o. M. Wierzytelności te przekazała bezpośrednio M. Sp. z o.o. w formie gotówki, przelewu bankowego oraz kompensaty.
W ocenie Dyrektora Izby stwierdzony błąd rachunkowy nie miał też wpływu na ustalenie obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz określenie konsekwencji prawnych, a jego oczywistość potwierdza treść uzasadnienia oraz akta sprawy. Z tego też względu stwierdzono, że w zaistniałej sytuacji organ egzekucyjny prawidłowo zastosował dyspozycję art. 113 § 1 k.p.a. i sprostował oczywistą omyłkę rachunkową.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na powołane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu Spółka, wnosząc o jego uchylenie ponownie zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczalne na jego podstawie modyfikowanie wysokości zobowiązania objętego postanowieniem w oparciu o instytucję skorygowania pomyłek pisarskich lub rachunkowych, zwracając uwagę, że oczywista wadliwość postanowienia nie jest bowiem przesłanką do skorzystania z regulacji zwartej w art. 113 § 1 k.p.a. W ocenie Spółki dostrzeżenie wadliwości postanowienia przez organ obliguje do jego uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy. Spółka podkreśliła, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby dokonał obszernego wyliczenia zobowiązania, co stanowi zaprzeczenie oczywistości błędu i wskazuje na potrzebę weryfikacji materiału dowodowego w celu ustalenia prawidłowej wartości zobowiązania. Spółka zaznaczyła, że wadliwa kwota została wskazana nie tylko w sentencji postanowienia, ale także w jego uzasadnieniu, a zatem w sprawie nie zachodzi przypadek niezgodności sentencji rozstrzygnięcia z uzasadnieniem. Tym bardziej, że w samym uzasadnieniu postanowienia organu egzekucyjnego nie ma zobrazowanych działań matematycznych, w których mógłby pojawić się błąd. Z samego uzasadnienia nie wynika czy wadliwość jest w niezobrazowanych działaniach matematycznych, czyli dokonanych poza zakresem ujawnionym w postanowieniu i niepodlegających sprostowaniu, czy we wskazanych podstawach jednostkowych, tj. błędne ustalenie jednej lub kilku wielkości przekazanych środków na rachunek dłużnika, czy w ujęciu przez organ dodatkowej wartości, nieujawnionej w postanowieniu. Zdaniem Spółki nie wiadomo czy zaistniał błąd czy też wartość końcowa została wskazana świadomie w takiej wysokości. W ocenie Spółki zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby potwierdza, że w celu ponownego ustalenia kwoty zobowiązania przeprowadził postępowanie, które obejmowało analizę materiału dowodowego. W oczywisty sposób takie działanie wykracza poza zakres art. 113 § 1 k.p.a. Artykuł ten jest zarezerwowany jedynie dla oczywistych błędów i omyłek niewymagających ponownego badania materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Nadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (niemającym tu zastosowania).
W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Kierując się opisanymi powyżej kryteriami, dokonując badania legalności zaskarżonego postanowienia oraz postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkującego koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obiegu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wskazane na wstępie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z 16 kwietnia 2025 r. nr 1602-SEE[1].7114.10.2025.15 o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki w sentencji oraz uzasadnieniu postanowienia z 28 marca 2025 r. nr[...], którym określił wysokość nieprzekazanej przez Spółkę O. kwoty wierzytelności, zajętej wtoku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. Sp. z o.o., zawiadomieniami o numerach: [...] z 3 grudnia 2024 r. oraz [...] z 5 grudnia 2024 r. , a kwestią sporną w sprawie jest ocena charakteru wskazanych uchybień, tj. ustalenie czy popełnione przez organ I instancji błędy mają charakter istotny, bądź czy uchybienia te winny być uznane za nieistotne, gdyż można im przypisać znamiona "oczywistej omyłki", o której mowa w art. 113 § 1 K.p.a., bo tylko w tym drugim przypadku można przyznać organowi prawo do ich skorygowania.
Rozstrzygając powyższe zagadnienie w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W myśl art. 126 k.p.a. przepis art. 113 § 1 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie do postanowień.
Na mocy wskazanych przepisów organy podatkowe uprawnione zostały do wyeliminowania - w drodze postanowienia – zarówno błędów pisarskich, rachunkowych, jak i innych omyłek o charakterze oczywistym, które zawarte zostały w wydawanych przez te organy decyzjach lub postanowieniach. Wprawdzie pojęcie "oczywistej omyłki" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę ani w art. 113 § 1 k.p.a. ani w innych przepisach powołanej ustawy, niemniej jednak Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że zawarty w art. 113 § 1 k.p.a. tryb rektyfikacji aktów administracyjnych został przewidziany wyłącznie do usuwania oczywistych, nieistotnych wadliwości, w odróżnieniu od wad istotnych, czy też kwalifikowanych, dla wyeliminowania których tryb ten nie może być stosowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1830/10). W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano na granice i przedmiotowy zakres znaczenia "oczywistości omyłki". Podkreślić zatem należy, że wskazane w tym przepisie nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, bezsporny oraz nie mogą one wpływać na treść rozstrzygnięcia. Niedokładnością może być niewłaściwe oznaczenie stron, nieścisłe wymienienie podmiotów postępowania lub pełnej ich nazwy/firmy. Pod pojęciem błędu pisarskiego należy rozumieć widoczny, wbrew zamierzeniom niewłaściwie użyty wyraz lub mylną pisownię. Z kolei błąd rachunkowy, to błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia działań arytmetycznych. Natomiast inna oczywista omyłka jest swym charakterem zbliżona do niedokładności błędu pisarskiego i rachunkowego. Wyznacznikiem oczywistości błędu pisarskiego lub rachunkowego oraz innej omyłki jest możliwość natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze prostego zestawienia rozstrzygnięcia z zebranymi w sprawie ustaleniami. Zakres oczywistości danej wady powinien być zawsze oceniany indywidualnie na gruncie realiów rozpatrywanej sprawy.
Jednocześnie nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, czy postanowienia w trybie art. 113 § 1 k.p.a., które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy i to odmiennego od pierwotnego, a przedmiot sprostowania oczywistego błędu (oczywistej omyłki) nie może odnosić się, ani do elementów stanu faktycznego sprawy, jako pierwotnie błędnie (mylnie) wskazanych, ani też do podstawy prawnej rozstrzygnięcia, czy też zastosowanego przepisu prawa, jako pierwotnie błędnie (mylnie) wskazanych.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2118/14, zgodnie z którym uregulowana w art. 113 § 1 k.p.a. instytucja sprostowania zawartych w rozstrzygnięciach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu, a jej wyrażeniem na piśmie. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść rozstrzygnięcia z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Tryb uregulowany w powołanym wyżej przepisie nie może zaś służyć naprawianiu błędów popełnionych przez organ administracji publicznej w stosowaniu prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w drodze sprostowania oczywistej omyłki na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie można naprawić wszystkich błędów popełnionych w decyzji (postanowieniu). Jest to tryb mający jedynie na celu usunięcie wad nieistotnych, nie mających wpływu na rozstrzygnięcie merytoryczne.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy uprawnione jest twierdzenie, iż sprostowane zaskarżonym postanowieniem błędy organu I instancji stanowią oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w sytuacji gdy zarówno z opisu przebiegu dotychczasowego postępowania oraz wskazania konkretnych kwot nieprzekazanej przez Spółkę wierzytelności, zajętej w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. Sp. z o.o. ujętych w zawiadomieniach organu egzekucyjnego o numerach [...] z 3 grudnia 2024 r. i [...] z 5 grudnia 2024 r. nie budziło wątpliwości iż na łączną kwotę 88 772,64 zł nieprzekazanej wierzytelności wskazaną w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia 28 marca 2025 r., nr [...] organ egzekucyjny określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności w wartości 88 772,64 zł składały się kwoty cząstkowe, a to: 13 084,65 zł (str. 4 wiersz 11 uzasadnienia organu I instancji ); 23 242,99 zł (str. 4 wiersz 15 uzasadnienia organu I instancji) ; 49 445,00 zł (str. 4 wiersz 19 uzasadnienia organu I instancji ). Proste zsumowanie tych spornych w sprawie kwot nieprzekazanych wierzytelności dawało po prawidłowym ich zsumowaniu kwotę 85 772,64 zł., co nie budziło też żadnych wątpliwości samej Spółki, która słusznie zwróciła uwagę na powyższy błąd sumowania w złożonym zażaleniu od tego postanowienia.
W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy słusznie przyjęto, że dokonując sprostowania omyłki rachunkowej w zakresie sumowania poszczególnych kwot nieprzekazanych wierzytelności nie doprowadził do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, tj. nie spowodował merytorycznej zmiany postanowienia. Wobec powyższego wskazanie w postanowieniu organu I instancji przedstawionych błędów rachunkowych należało uznać za oczywistą omyłkę. Powyższy błąd można było szybko i łatwo ustalić w sposób natychmiastowy i niepozostawiający jakichkolwiek wątpliwości, chociażby w drodze powierzchniowego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, a także wartościami poszczególnych kwot nieprzekazanych wierzytelności, wyszczególnionych w samym uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 marca 2025 r., nr 1602-SEE[1].7114.10.2025.9.
W tym stanie rzeczy skład orzekający w sprawie niniejszej uznając słuszność stanowiska organów obu instancji , które dopuszcza możliwość sprostowania w trybie art. 113 K.p.a. oczywistych błędów rachunkowych w sytuacji- jak to ma miejsce w niniejszej sprawie- nie tworzy ono nowego stanu faktycznego sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.